Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. (Hyundai) ve bayilerinin aralarında anlaşma yapmak suretiyle yeni…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)

Üyeler: Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı

KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat

ÇETİNKAYA

B. RAPORTÖRLER : Neşe Nur ONUKLU, Esin AYGÜN, Burcu CAN, Mehmet

ÇETİN

C. ŞİKÂYET EDEN: - Mastek Yedek Parça Oto Servis ve Tic. Ltd. Şti.

Beşevler Mh. İzmir Yolu 12. Km. No:173 Nilüfer/Bursa

- Kağan Otomotiv Servis Tic. Ltd. Şti.

Alemdağ Cd. No:571 Dudullu Ümraniye/İstanbul

- Ramazan DİNGEÇ

(Adres tespit edilememiştir.)

D. ŞİKÂYET EDİLEN: - Hyundai Assan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Şehit M. Fatih Öngül Sk. No:2 Kozyatağı/İstanbul

- Hyundai yetkili bayileri

E. DOSYA KONUSU : Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. (Hyundai) ve bayilerinin aralarında anlaşma yapmak suretiyle yeni motorlu araçların satış fiyatlarını belirledikleri iddiası ve Hyundai’nin 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne aykırı eylemlerde bulunduğu iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: - Mastek Yedek Parça Oto Servis San. ve Tic. Ltd. Şti. (Mastek) tarafından gönderilen şikâyet dilekçesinde özetle; Hyundai’nin Bursa’da özel servis olarak faaliyet gösteren Mastek’in yetkili servis olma başvurusunu 2005/4 sayılı Tebliğ’e aykırı bir şekilde reddettiği iddia edilmekte ve Mastek’e Hyundai yetkili servisliğinin verilmesi talep edilmektedir.

- Kağan Otomotiv Servis Tic. Ltd. Şti. (Kağan Otomotiv)’nin başvurusunda ise, Hyundai’nin yetkili servislik kriterlerinin Kağan Otomotiv tarafından karşılanması ve söz konusu teşebbüsün hâlihazırda Hyundai yetkili servisi gibi faaliyet göstermesine rağmen Hyundai’nin Kağan Otomotiv ile yetkili servis sözleşmesi imzalamadığı ve Kağan Otomotiv ile mevcut yetkili servisleri arasında ayrımcılık

yaptığı iddia edilmekte ve Hyundai hakkında gerekli işlemlerin yapılması talep edilmektedir.

- Önaraştırma kapsamında incelenen bir diğer iddia ise Hyundai firmasının Bursa bayilerinin satış fiyatlarını birlikte tespit ettiklerine ilişkindir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 13.3.2009, 2.4.2009, 3.4.2009 ve 15.4.2009 tarihlerinde 1901, 2366, 2390 ve 2726 sayılar ile giren başvurular üzerine hazırlanan 28.4.2009 tarih ve 2009-4-52/İİ-09-NNO sayılı İlk İnceleme Raporu, 6.5.2009 tarih ve 09-21 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 09-21/440-M sayı ile karar verilmiştir.

İlgili karar uyarınca düzenlenen 22.6.2009 tarih ve 2009-4-57/ÖA-09-NNO sayılı Önaraştırma Raporu aynı tarih, REK.0.08.00.00-110/200 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-30 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

60

H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da,

1. Hyundai firmasının;

a. Mastek’in yetkili servis başvurusunu niteliksel kriterleri karşılamasına rağmen reddettiği iddiasına yönelik olarak mevcut durumda bir işlem yapılmasına gerek olmadığı, taraflar arasındaki mahkeme sürecinin Mastek lehine sonuçlanması ve niteliksel kriterlerin karşılandığının tespit edilmesi halinde, anılan teşebbüsün yetkili servis olarak belirlenmesi gerektiği,

b. Kağan Otomotiv’in yetkili servis olma talebini reddetmesi ya da kriterleri karşıladığı halde kendisi ile yetkili servis sözleşmesi imzalamaktan kaçınması gibi bir durumun söz konusu olmadığı, bu nedenle anılan teşebbüs hakkında 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı, 2. Hyundai yetkili satıcılarının birlikte fiyat belirlediklerine ilişkin herhangi bir tespitin bulunmadığı ve bu nedenle bu teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı

görüşlerine yer verilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. İlgili Pazar

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Hakkında önaraştırma yapılan Hyundai, Türkiye çapında bayilik ağı vasıtasıyla yeni motorlu taşıtların dağıtımını gerçekleştiren bir distribütör firmadır. Hyundai’nin bayileri ve servisleri ile akdettiği anlaşmalar çerçevesinde ilgili ürün pazarları “yeni binek otomobillerin dağıtımı, satışı ve pazarlaması” ve “Hyundai marka otomobillerin satış sonrası yedek parça, bakım ve onarım hizmetleri” olarak belirlenmiştir.

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

İnceleme konusu açısından ilgili coğrafi pazar, “Türkiye” olarak tespit edilmiştir. I.2. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraflar

I.2.1. Hyundai Assan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.

1990 yılında Assan Hyundai M.A.S. A.Ş.’nin, Hyundai Motor Company’nin Türkiye Distribütörlüğünü üstlenmesi ile Hyundai marka araçlar Türk otomotiv pazarına girmiştir. Hyundai markasının Türk tüketicisi tarafından beğenilmesi ve ithal araç pazarının lideri konumuna gelmesi ile Türkiye’de üretime geçme kararı alınmış ve bu amaçla Hyundai 1994 yılında % 50-50 eşit hisseye sahip Hyundai Motor Company ve Kibar Holding ortaklığıyla kurulmuştur. Kısa zamanda pazarda önemli bir yer edinen Hyundai markası 1997’de İzmit’te ilk fabrikasını kurmuş ve seri üretime başlamıştır. Assan Hyundai M.A.S. A.Ş.’nin 10.3.1997 tarihinde bütün distribütörlük haklarını Hyundai’ye devretmesi ile üretim ve dağıtım tek bir şirketle gerçekleştirilmeye başlanmıştır. 2007 yılındaki hisse devri sonrası Hyundai’nin ortaklık yapısı şu şekilde oluşmuştur:

Hyundai 73’ü hem servis hem bayii, 14’ü sadece yetkili servis, 4’ü showroom ve 11’i satış noktası olmak üzere toplam 93 yetkili servis ve 88 satış noktası ile hizmet vermektedir. Aşağıdaki tablolarda da görüleceği üzere Hyundai son yıllarda pazar payını artırmış hatta binek araçta pazarın lideri konumuna gelmiştir.

Tablo 2: Binek Araçta Perakende Satışlar ve Pazar Payları

2009 (OCAK-NİSAN) 2008 2007

BİNEK ARAÇ Net Pazar Net Pazar Net Pazar

Tablo 3: Hafif Ticari Araçta Perakende Satışlar ve Pazar Payları

2009 (OCAK-NİSAN) 2008 2007

HAFİF TİCARİ Net Pazar Net Pazar Net Pazar

Tablo 4: Toplam Perakende Satışlar Ve Pazar Payları

2009 (OCAK-NİSAN) 2008 2007

TOPLAM PAZAR Net Pazar Net Pazar Net Pazar

I.2.2. Bayiler

Hyundai ile yetkili satıcılık sözleşmesi imzalayarak Hyundai marka araçların satışını gerçekleştirmekte olan teşebbüslerdir.

I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller

I.3.1. Hyundai’nin Yaptığı Sözleşmeler Hakkında Bilgi

İlgili şikâyet ve dosya kapsamında edinilen belgeler arasında Hyundai’nin yetkili servisleri ile akdetmiş olduğu “Yetkili Servis Sözleşmesi” yer almaktadır. Hyundai tarafından, adı geçen Sözleşme’nin 2005/4 sayılı Tebliğ ile sağlanan muafiyetten

yararlandığının tespit edilmesine ilişkin olarak Rekabet Kurumuna yapılan bildirim üzerine, Rekabet Kurulu 11.7.2007 tarih ve 07-59/684-240 sayı ile;

1. Hyundai ile Uçar Otomotiv Turizm San. ve Tic. A.Ş. arasında imzalanan Yetkili Satıcı Sözleşmesi’nin ve Yetkili Servis Sözleşmesi’nin içermiş olduğu rekabeti kısıtlayıcı hükümler nedeniyle menfi tespit belgesi alamayacağına,

2. Bununla birlikte, Yetkili Satıcı Sözleşmesi’nin 2005/4 sayılı Motorlu Taşıtlar Sektöründeki Dikey Anlaşmalar ve Uyumlu Eylemlere İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ile sağlanan grup muafiyetinden yararlandığına,

3. Yetkili Servis Sözleşmesi’nin ise 9. maddesinde yer alan ve yetkili servisin toplam yedek parça alımlarının en az %30’unu Hyundai’den almasına yönelik olarak getirilmiş olan düzenleme hariç olmak üzere grup muafiyetinden yararlandığına,

4. 2005/4 sayılı Tebliğ’in 6. maddesi kapsamında yer alması nedeniyle sadece söz konusu Sözleşme’nin ilgili hükmünün grup muafiyetinden yararlanamadığına, 5. Yetkili Servis Sözleşmesi’nde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğüne ilişkin olarak yapılan bireysel muafiyet değerlendirmesinde de Kanun’un 5. maddesinde yer alan koşulların karşılanmadığına,

6. Bu nedenle, başvuru sahibi teşebbüse verilecek 45 gün içerisinde, yetkili servisin alım yükümlülüğünün bir önceki yıldaki yedek parça alımlarının %30’unu aşmaması yönünde yapılacak değişiklikle, ilgili kısıtlamanın grup muafiyetinden yararlanacağının bildirilmesine,

karar vermiştir.

Söz konusu karara uygun olarak Hyundai tarafından düzenlenen ve şirketin tüm yetkili servislerine iadeli taahhütlü posta kanalıyla gönderildiği beyan edilen değişiklik metni 26.10.2007 tarihinde Kurum kayıtlarına intikal etmiş olup, Kurul’un 15.11.2007 tarih ve 07-86 sayılı toplantısında alınan 07-86/1079-MB sayılı karara göre, ilgili Kurul kararının gereğinin yerine getirildiğinden bilgi alınmıştır.

Yukarıda belirtilen Kurul kararları gereğince, söz konusu yetkili servis sözleşmesinin 2005/4 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlandığı anlaşılmıştır.

I.3.2. Teşebbüslerin Yetkilileri ile Yapılan Görüşmeler

Önaraştırma aşamasında Hyundai ve adı geçen şirket ile yetkili satıcılık sözleşmesi bulunan Akbak Tur. San. Tic. A.Ş., Şentürk Oto Motorlu Araçlar Sanayi ve Ltd. Şti., Kuruçayırlı Otomotiv San. ve Tic. Ltd. Şti., Neziroğlu Motorlu Araçlar Tic. Ltd. Şti., Bilim Oto Servis Hizmetleri Dayanıklı Tüketim Malları Otomotiv İnşaat Gıda Petrol Nakliyat Özel Eğitim San. ve Tic. Ltd. Şti. (Bilim Otomotiv), Şentürksan Ağır Vasıta İş Mak. ve Takım Tez. San Tic. A.Ş. ve Elmas Otomotiv İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’de yerinde inceleme ve görüşmeler yapılmıştır.

I.3.2.1. Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. Yetkilileri ile Yapılan Görüşme

Raportörlerin görüştüğü Hyundai yetkilileri konuya ilişkin olarak,

- (…………….TİCARİ SIR…………..);

- (…………….TİCARİ SIR…………..);

- (…………….TİCARİ SIR…………..);

- (…………….TİCARİ SIR…………..);

- (…………….TİCARİ SIR…………..)

ifade etmişlerdir.

I.3.2.2. Hyundai Yetkili Bayileri ile Yapılan Görüşmeler

Önaraştırma kapsamında raportörlerin görüştüğü yetkili bayiler konuya ilişkin olarak; (…………….TİCARİ SIR…………..)

(…………….TİCARİ SIR…………..)

190

I.3.3. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler

I.3.3.1. Mastek Tarafından Yapılan Şikâyet Başvurusunda Yer Alan İddialara Yönelik Olarak Elde Edilen Bilgi ve Belgeler

- Bursa’da 1992 yılından bu yana Hyundai’nin yetkili satıcı ve servisi olarak faaliyet gösteren Sercem Otomotiv firması 1.8.2008 tarihinde yetkili satıcılık haklarını, yetkili satıcılık sözleşmesinde yer alan devir haklarını kullanarak Siirt’te faaliyet gösteren Hyundai yetkili satıcısı Bilim Otomotiv’e devretmiş ve sahip olduğu mülkünün satış bölümünü söz konusu teşebbüse kiralamıştır. Söz konusu devir işleminin Hyundai tarafından kabul edildiği ve bu çerçevede Sercem Otomotiv’in Hyundai yetkili satıcılık ağından çıktığı 2.12.2008 tarihinde Hyundai tarafından Sercem Otomotiv’e gönderilen ihtarname ile bildirilmiştir.

- Takiben Sercem Otomotiv 20.11.2008 tarihli sözleşme ile mülkünün servis bölümünü tüm ekipmanları ile Mastek’e kiralamıştır. Hâlihazırda Bilim Otomotiv Hyundai’nin yetkili satıcısı olarak, Mastek ise özel servis olarak aynı binanın farklı bölümlerinde faaliyet göstermektedir.

- Mastek, yetkili servis olma talebi çerçevesinde ticari evraklarını 16.12.2008 tarihinde Hyundai’ye göndermiştir. 22.12.2008 tarihinde Mastek tarafından Hyundai’ye faksla tekrar başvuru yapılmış, 25.12.2008 tarihinde ise noter aracılığı ile ihtarname çekilerek yetkili servis olma talebi iletilmiştir. Buna ek olarak Bağımsız Firma tarafından denetim yapılabilmesi için, Hyundai tarafından öngörülen miktar, Hyundai’nin ilgili hesabına yatırılmış ve diğer belgelerinin tamamlanmasını müteakip 17.1.2009 tarihinde tekrar başvuru yapılmıştır. Yapılan başvuruya herhangi bir cevap alınamaması ve firma tarafından denetime gelinmemesi üzerine 2.2.2009 tarihinde Hyundai’ye hatırlatma amaçlı bir elektronik posta mesajı gönderilmiştir. Anılan mesajda Kasım ayından itibaren sözlü olarak, 16.12.2008 tarihinde kargo yolu ile 22.12.2008’de faks göndererek, 25.12.2008 tarihinde noter ihtarnamesi ile ve 17.1.2009 tarihinde belgelerin tamamlanması suretiyle başvuru yapıldığı, ilk başvurunun üzerinden 45 gün, sözlü başvurudan sonra üç ay geçmiş olmasına rağmen denetim firmasının halen Mastek ile irtibata geçmediği belirtilmiştir. 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine ve 2005/4 sayılı Tebliğ’in Açıklanmasına Dair Kılavuz Hükümlerine atıfta bulunularak gereğinin yapılması talep edilmiştir.

- 25.12.2008 tarihinde Hyundai vekilleri tarafından mahkeme kanalı ile Mastek’e tespite gelinmiştir. 29.12.2008 tarihli tespit raporunda tesis girişindeki Mastek yazısının beyaz boya ile kapatıldığına, amblem ve Hyundai yazısının kapatıldığına, ofis içinde ya da dış alanında hiçbir markaya ait “Yetkili Servis” levhasına rastlanmadığına yer verilmiştir.

- Hyundai 4.2.2009 tarihinde Mastek’e yetkili servis olma başvurusunun reddedildiğini tebliğ etmiştir. Tebligat Mastek’e 16.2.2009 tarihinde ulaşmıştır. Söz konusu tebligatta ret gerekçesi, Mastek’in yetkili servis sözleşmesine aykırı bir şekilde bu devir işlemini gerçekleştirdiği ve yetkili servisi kiraladığı, bu nedenle Mastek’in bu devir ile ilgili herhangi bir hak talebi olamayacağı şeklinde ifade

edilmiştir. Buna ek olarak Mastek’in, Sercem Otomotiv ile aralarındaki devir ve kira sözleşmesinden hareketle Hyundai’ye bir bildirimde bulunmadan ve Hyundai’nin izni olmaksızın Hyundai yetkili servisi olduğu imajını oluşturacak şekilde Hyundai marka ve logosunu haksız rekabet yaratacak ve marka hakkını ihlal eder nitelikte kullandığı belirtilmiştir. Bu hususların Hyundai’nin marka hakkını kötü niyetli bir şekilde ihlal eden ve Hyundai yetkili servisi gibi hareket ederek haksız rekabet fiilini ika eden Mastek’in Hyundai yetkili servis ağına kabulünü imkânsız hale getirdiği bildirilmiştir. Mastek ve Hyundai arasında Mastek’in hukuka aykırı eylemlerinden kaynaklanan bir husumet bulunduğu ve bu durumun Mastek’in yetkili servis ağına kabul edilmemesi için haklı sebep oluşturduğu açıklanmıştır. Yetkililiğin Hyundai’yi üçüncü kişiler nezdinde ticari faaliyetleri ile temsil edebilmeyi ve Hyundai’ye karşı garantili servis işlemlerinin mali idaresi bakımından da güvenilir bir ilişki zemini oluşturmayı gerektirdiğine dikkat çekilerek yetkili servislik başvurusu reddedilmiştir.

- Bu arada Mastek Bursa Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine Hyundai Yetkili Satıcılık Standartları’nın yerine getirilip getirilmediğini tespit ettirmek için başvurmuştur. Hyundai Yetkili Servislik Başvuru Prosedürü’nün 6.6. maddesi uyarınca yerinde denetim sonuçlarına göre yetkili servislik başvurularının kabulü için ön şart %70 başarı oranının sağlanmış olmasıdır ve mahkemece yapılan tespitte ise Mastek’in standartları tutturmadaki başarı oranının %100 olduğu belirtilmiştir. Tespit raporu 25.2.2009 tarihinde tanzim edilmiş ve binanın mevcut durumu ile binada yer alan ekipmanlara yer verilmiştir.

- Bütün bunlara ek olarak Hyundai tarafından Mastek’e yetkili servismiş gibi davrandığı ve marka kurumsal logolarını kullandığı gerekçesiyle 29.12.2008 tarihinde haksız rekabet davası açılmıştır. Dava dilekçesinde Sercem ve Hyundai arasındaki ticari ilişki devam ederken, Sercem’in tesisten ayrıldığının ve Mastek’in Hyundai’den izinsiz olarak ve taraflar arasında hiçbir ticari ilişki olmamasına rağmen Hyundai yetkili servisi gibi davrandığının tespit edildiği ifade edilmektedir.

- 12.1.2009 tarihinde Hyundai tarafından gönderilen ihbarname ile Sercem Otomotiv’e yetkili servislik sözleşmesinin münfesih olduğu bildirilmiştir. Bunun gerekçesi olarak Sercem Otomotiv’in çoğunluk hissesine sahip ve aynı zamanda yöneticisi olan Cem KÜÇÜK’ün borçlarını ödemekte acze düşmesi ve ödeyemediği çeşitli borçlarına karşılık olarak Sercem Otomotiv’de sahip olduğu ortaklık paylarına haciz konulduğunun tespiti gösterilmiştir. Yetkili Servislik Sözleşmesi’nin 32. maddesinden hareketle, bu durumun anılan Sözleşme’nin kendiliğinden münfesih olması sonucunu doğurduğu bildirilmiştir. Bundan başka, Sercem Otomotiv’in Yetkili Servis Sözleşmesi uyarınca yürüttüğü faaliyetlerini Sözleşme’nin 6. ve 25. maddelerine aykırı bir şekilde Mastek’e devrettiğinin anlaşıldığına, bu durumun Sözleşme’nin kendiliğinden münfesih olmamış olsaydı dahi derhal feshi için bir haklı sebep oluşturduğuna ve Hyundai’nin bu aykırılıktan kaynaklanan her türlü dava ve tazminat hakkını saklı tuttuğuna dikkat çekilmiştir.

I.3.3.2 Hyundai Yetkili Servis Sözleşmesi’nin İnceleme Bakımından Önem Arz Eden Maddeleri

Madde 6- (…………….TİCARİ SIR…………..)…”

Madde 25- (…………….TİCARİ SIR…………..)”

Madde 31- (…………….TİCARİ SIR…………..)…”

Madde 32- (…………….TİCARİ SIR…………..).”

I.3.3.3. Kağan Otomotiv’e İlişkin Olarak Elde Edilen Bilgi ve Belgeler

Kağan Otomotiv sahibi Hakan SİLCİ tarafından 26.2.2009 tarihinde Kibar Holding yetkilisi Ali KİBAR’a gönderilen elektronik posta mesajında; 2006 yılında Hyundai yetkililerin kendilerine ağır ticari vasıta servisliği teklif ettiği, yetkili servis olabilmek için büyük bir yer kiraladıkları, ancak yeni araç satışı olmadığı için eski araçların servis hizmetleri ile geçimlerini sağladıkları, mevcut durumda da Hyundai yetkilileri dâhil olmak üzere kimsenin kendilerinin servis olduklarından haberdar olmadıklarından bahsedilmekte ve binek otomotiv servisi olma isteği dile getirilmektedir.

Ali KİBAR anılan mesajı Önder GOKER ve Sabahattin ŞİMŞEK isimli şirket çalışanlarına yollayarak yorum ve öneri talep etmiştir. 12.3.2009 tarihinde Ali

KİBAR’a verilen cevapta, Hakan SİLCİ’nin şirkete davet edildiği, ancak mevcut tesisin açık bir şekilde yetkili servis standartlarını karşılamadığı bildirilmiştir. Aynı çalışan tarafından 16.3.2009 tarihinde Ali KİBAR’a gönderilen mesajda ise kendisiyle görüşülen Hakan SİLCİ’nin Anadolu yakasında 62 adet otobüsten sadece 30’unun kaldığı, araçların 2. el olarak yurtdışına satıldığı ve yerlerine yeni otobüsler alındığını söyleyerek, ettiği zararın tazmini ya da yetkili servislik verilmesi talebinde bulunduğu; kendisine yetkili servis standartlarını karşılaması halinde yetki verilebileceğinin, başka bir şekilde yardımcı olunamayacağının ifade edildiği belirtilmektedir.

I.3.3.4. Hyundai Bayilerinin Hyundai Tarafından Gönderilen Liste Fiyatlarını Uyguladığı ve Birlikte Fiyat Belirledikleri İddialarına İlişkin Bilgi ve Belgeler Önaraştırma kapsamında anılan iddiaları araştırmak üzere yapılan yerinde incelemelerde yetkili satıcıların satış fiyatlarını birlikte belirlediklerine ilişkin herhangi bir belge ya da bilgiye ulaşılamamıştır. İncelenen firmalardan aynı döneme ilişkin detaylı satış bilgileri ve Hyundai’den de tavsiye edilen satış fiyat listeleri talep edilmiştir. Bu şekilde bayilerin uyguladıkları satış fiyatları kıyaslanmış ve bu fiyatların tavsiye edilen fiyatlarla aynı olup olmadığı incelenmiştir. Aşağıda Hyundai’nin en çok satan modellerinden biri için bayi ortalama satış fiyatı ile Hyundai tarafından tavsiye edilen fiyatları içeren tablo ve grafiğe yer verilmektedir.

330

Tablo 5: Hyundai'nin Önerdiği Satış Fiyatları ve Bayilerinin Uyguladıkları Ortalama Satış Fiyatlarının Accent Era 1.4 Team Modeli Açısından Karşılaştırılması

Bilim

Hyundai Kuruçayırlı Akbak Şentürksan Otomotiv Şentürk Neziroğlu

(……..) (……..) (……..) (……..) (……..) (……..) (……..) (…… -…….)

(…… -…….)

Grafik: Hyundai'nin Önerdiği Satış Fiyatları Ve Bayilerinin Uyguladıkları Ortalama Satış Fiyatlarının Accent Era 1.4 Team Modeli Açısından Karşılaştırılması

340

(…………….TİCARİ SIR…………)

350

I.4. Değerlendirme

I.4.1. Yetkili Servis Standartlarını Karşıladığı Halde Mastek Yedek Parça Oto Servis San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin Yetkili Servis Başvurusunun Reddedildiği İddiası

Mastek tarafından yapılan şikâyette temel olarak Mastek’in yetkili servis standartlarını karşıladığı ve varsa eksikliklerin de giderilmesi niyeti olmasına rağmen yetkili servis başvurusunun Hyundai tarafından reddedildiği iddia edilmektedir.

2005/4 sayılı Tebliğ’in “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinin (h) bendinde niteliksel seçici dağıtım sistemi, sağlayıcının, dağıtıcılar veya yetkili servisler için sadece niteliksel olan, anlaşma konusu mal veya hizmetlerin niteliğinin gerektirdiği, dağıtım sistemine katılmak için başvuran tüm aday teşebbüsler için aynı olacak şekilde belirlenen ve ortaya konan, ayrımcı bir biçimde uygulanmayan ve dağıtıcıların veya yetkili servislerin sayısını doğrudan sınırlamayan ölçütler kullandığı bir sistem olarak tanımlanmıştır. Aynı Tebliğ’in 4. maddesinin ilk

fıkrasında ise “Muafiyet hükümleri, dikey anlaşmanın aşağıdaki koşulları taşıması kaydıyla sağlayıcının motorlu taşıt veya yedek parça ya da bakım ve onarım hizmeti sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %30’u; motorlu taşıtların dağıtımı için niceliksel seçici dağıtımın tercih edildiği anlaşmalarda ise %40’ı geçmemesi durumunda uygulanır. Niteliksel seçici dağıtım sistemi oluşturan anlaşmalar için pazar payı eşiği bulunmamaktadır.” denilmektedir. Hyundai’nin yetkili servis ağının pazar payının %30’u aşmış olduğu varsayıldığından niteliksel seçici dağıtım sistemini benimsediği anlaşılmaktadır.

2005/4 sayılı Tebliğ’in Açıklanmasına Dair Kılavuz’da (Kılavuz) yetkili servis olma ile ilgili olarak;

“Esas itibarıyla sağlayıcı kendi ağına üye olanları seçmekte serbesttir. Ancak sağlayıcı, anlaşmalarının Tebliğ kapsamında olmasını istiyorsa bu sorunun cevabı, söz konusu markanın bütün motorlu araçları için yürütülen tüm bakım- onarım hizmetleri bakımından sağlayıcıya ait yetkili servis ağının sahip olduğu pazar payına bağlıdır. Eğer bu pazar payı %30’un üzerinde değilse sağlayıcı, yetkili servis ağını niceliksel seçici dağıtım veya münhasır dağıtım sistemleriyle organize edebilir ve uygunluk kıstaslarını taşımalarına rağmen belirli tamircileri yetkili servis olarak tayin etmeyebilir.

Söz konusu markanın yetkili servis ağının pazar payı %30’un üzerinde ise yalnızca niteliksel seçici dağıtım grup muafiyetinden yararlanmaktadır. Buna göre sağlayıcı, yetkili servisleri için yalnızca niteliksel kriterler koyabilecek ve anlaşmaları sona ermiş, ancak yetkili servis olarak devam etmek isteyen yetkili satıcılar da dahil olmak üzere, bu kriterleri karşılayan tüm tamircilerin yetkili servis olarak çalışmasına izin vermek zorunda olacaktır.” ifadeleri yer almaktadır. Kılavuz’da ayrıca yetkili servis ağı niteliksel kriterlere dayanan bir sağlayıcının bu kriterleri nasıl uygulayacağına ilişkin olarak;

“Başvuru yapan servis bu kriterleri karşılar karşılamaz yetkili servis olarak kabul edilmelidir. Ancak sağlayıcı, anlaşma yapmadan önce bu servisin kriterleri karşılayıp karşılamadığını kontrol edebilir.

…

Sağlayıcı yetkili servis adayının kriterleri karşılayıp karşılamadığını bizzat kendisi kontrol edebileceği gibi, söz konusu kontrolü üçüncü bir kişiye de yaptırabilir. Üçüncü kişinin bu denetimi yapması, tarafsızlık açısından tavsiye edilen bir yöntem olmakla birlikte denetim ücretinin aday teşebbüs tarafından karşılandığı durumlarda ücretin başvuruları caydıracak ölçüde yüksek olmamasına özen gösterilmesi gerekmektedir.”

denilmektedir.

Başvuru dilekçesinde, Hyundai’nin yetkili servisi olma niyeti olan Mastek’in, Sercem Otomotiv ile kira kontratı yapmadan önce, yetkili servis olma hususunda Hyundai’nin servis müfettişi ile görüştüğü, yapılan görüşmede standartları tutturan her firmanın yetkili servis olabileceğinin ve mal sahibi firma olan Sercem Otomotiv’in hâlihazırda zaten yetkili servislik standartlarını haiz olduğunun belirtildiği ifade edilmiştir. Bunun üzerine Mastek’in 2005/4 sayılı Tebliğ

hükümlerine de dayanarak Sercem Otomotiv ile kira kontratını imzaladığına dikkat çekilmiştir. Başvuru dilekçesinde yer alan bilgilere göre Mastek, özel servis olarak faaliyet göstermeye başladıktan sonra Hyundai’ye yetkili servis olmak için başvurmuş; yapılan görüşmede Hyundai yetkililerine tesiste mal sahibi firmanın faaliyet göstermediğini, kiracı olarak Mastek’in özel servis olarak faaliyet gösterdiğini, Sercem’in yetkili servis olarak çalışmış olması nedeniyle, gerekli standartlara sahip olduklarını ve eksikliklerin bulunması halinde bunların en kısa zamanda giderileceğini ifade etmiştir. Hyundai tarafından yetkili servis başvurusunun kabul edilmesi için önce Sercem Otomotiv’in yetkili servis sözleşmesinin feshedilmesi gerektiği belirtilmiştir. Sercem Otomotiv ise Aralık ayı başında Hyundai ile görüşme yapılacağı ve karşılıklı ibra ile sözleşmenin sonlandırılacağını bildirmiştir. Bununla birlikte önaraştırma sürecinde elde edilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden, söz konusu ticari ilişkinin Hyundai tarafından fesih ihbarnamesinin gönderilmesi suretiyle sonlandırıldığı anlaşılmaktadır. İhbarnamede her ne kadar sözleşme ilişkisinin sona ermiş olmasının gerekçesi olarak, Sercem Otomotiv’in çoğunluk hissesine sahip ve aynı zamanda yöneticisi olan Cem KÜÇÜK’ün borçlarını ödemekte acze düşmesi ve ödeyemediği çeşitli borçlarına karşılık olarak Sercem Otomotiv’de sahip olduğu ortaklık paylarına haciz konulması gösterilse de Sözleşme’nin 6. ve 25. maddelerine aykırı bir şekilde tesisin Mastek’e devrettiğinin anlaşılmasının da derhal fesih nedeni olduğu belirtilmiştir.

Dosya kapsamındaki bilgilerin incelenmesinden, konunun kriterleri sağladığını iddia eden bir özel servisin yetkili servis olarak atanmamasından kaynaklandığı anlaşılmaktadır. İlgili Kılavuz’un 54. sorusuna verilen cevapta da açık bir şekilde ifade edildiği üzere, prensip olarak sağlayıcının getireceği niteliksel kriterlerin bakım-onarım işinin gerekleriyle ilişkili olması gerekmektedir. Gerçek anlamda niteliksel kriterler ancak bu durumda söz konusu olabilecektir. Bu durum, Kılavuzun yukarıda da yer verilen hükümleri ile beraber değerlendirildiğinde, hizmet gerekleri ile ilişkilendirilebilen kriterleri karşılayan özel servislerin yetkili servis olarak atanma zorunluluğu bulunmaktadır.

Bununla birlikte dosya konusu olayda olduğu gibi, taraflar arasında özel hukuk uyuşmazlığının hâsıl olduğu durumlarda rekabet hukuku bakımından ne gibi sonuçların ortaya çıkacağının ayrıca tartışılması gerekmektedir. Dosya konusu uyuşmazlıkta Sercem Otomotiv ve Mastek’in Hyundai’nin onayı alınmaksızın kiralama işlemini gerçekleştirdikleri, Sercem Otomotiv’in Yetkili Servis Sözleşmesi’nin yürürlükte bulunmasına rağmen tesis yerini kiraladığı anlaşılmaktadır. Mastek’in bu süre zarfında tüketicileri yanıltarak yetkili servis izlenimi yaratmak suretiyle faaliyet gösterdiği iddia olunmaktadır. Mastek’in şikâyetinde, tesisin tamamen Hyundai standartlarına göre kurulu olduğunun bilinmesine rağmen, Mastek’in başvurusunu reddetmeye sebep oluşturmak ve arada husumet varmış izlenimi yaratmak amacıyla, tesisin cephesinin çoğunun kendi yetkili satıcısı Bilim Otomotiv’e ait olduğunun hiçe sayılarak, Mastek’in yetkili servis olma niyetinin olması ve bu konuda başvuru yapmış olmasına rağmen dava açıldığı ifade edilmiştir.

Bu noktada akla gelen ilk soru, Hyundai’nin Mastek’i yetkili servis olarak atamamasının 2005/4 sayılı Tebliğ hükümlerine aykırı bir nedeninin olup olmadığıdır. Bu çerçevede Hyundai’nin Sercem Otomotiv’in satış faaliyetini Sözleşme’de öngörülen usule uygun olarak Bilim Otomotiv’e devretmesini engellemediği ve bu işleme icazet verdiği tespit edilmiştir. Aynı durumun servis bakımından söz konusu olmamasının nedeninin ise servis faaliyeti bakımından ayrı bir politika yürütmekten çok, Sözleşme hükümlerinin dolaşılarak dolaylı yolla bir devir gerçekleştirilmesinden kaynaklanmış olabileceği değerlendirilmektedir. Zira her ne kadar Sercem Otomotiv servislik faaliyetini devretmemiş olsa da tesisin tüm ekipmanları ile birlikte kiralanması dolaylı suretle faaliyetin de devrolunması ve fiilen aynı sonuca ulaşılması anlamına gelmektedir. Kaldı ki, Yetkili Servis Sözleşmesi’nin 25. maddesinde, tesis yerinin Hyundai seçici dağıtım sistemi içerisinde satım ve dağıtım ile yetkilendirilmiş olmayan üçüncü kişilere devredilemeyeceği düzenlenmektedir. Mastek’in yetkili servis olabilmesi için öncelikle Sercem’in faaliyetinin sona ermesinin gerektiği, Mastek’e bildirilmiştir. Ancak taraflar Sercem ve Hyundai arasındaki ilişkinin sona ermesini beklemeksizin kiralama işlemini gerçekleştirmişlerdir. Bu aşamadan sonra Mastek’in Hyundai’nin marka haklarını ihlal edip etmediği ve gerçekte yetkili servis gibi hareket edip etmediğinin tespiti önem arz etmektedir. Zira Yetkili Servis Sözleşmesi’nin 4. maddesinde, servisin, Hyundai marka ve logosunu ücret talep etmeden kullanma hakkının Hyundai’nin imajına zarar verecek şekilde kullanması durumunda, bu konuda gönderilecek yazılı ihbarın üzerinden bir ay geçmesine rağmen servisin durumunu düzeltmemesi halinde Hyundai’nin tüm marka ve logoların kullanım hakkını kaldırabileceği ve sözleşmeye aykırılıktan dolayı her türlü hakkının saklı olacağı hükme bağlanmaktadır. Dolayısıyla böyle bir hukuka aykırılığı Mastek’in gerçekleştirmiş olması durumunda tüm kriterleri yerine getirmiş olsa da yetkili servis ağına kabul edilmesi gerektiğini kabul etmek hukuk mantığı ile bağdaşmamaktadır.

Bununla birlikte Mastek’in marka hakkını ihlal edip etmediğinin tespiti hiç şüphesiz Rekabet Kurumunun görev alanına girmemektedir ve konu hâlihazırda mahkemeye intikal etmiş durumdadır. Dolayısıyla mahkeme tarafından böyle bir ihlal tespitinin yapılması durumunda, Hyundai’nin Mastek’i yetkili servis ağına alma zorunluluğundan söz edilemeyecektir. Bununla birlikte böyle bir tespitin yapılmaması halinde ise Mastek’in kriterleri karşılayıp karşılamadığının tespiti ve karşılaması halinde yetkili servis olarak atanma zorunluluğu gündeme gelecektir. Bu çerçevede dosya konusu uyuşmazlık mahkeme sürecinin sona ermesini müteakip çözüme kavuşturulabilecektir.

I.4.2. Yetkili Servis Standartlarını Karşıladığı Halde Kağan Otomotiv ile Sözleşme İmzalanmadığı ve Ayrımcılık Yapıldığı İddiaları

Yukarıda da değinildiği üzere Kağan Otomotiv, Hyundai’nin kendileriyle yetkili servislik anlaşması imzalamaktan kaçındığını, ayrıca internet sitesi ve diğer araçlarla kamuoyuna yapılan duyurularda kendilerinin yetkili servis olarak belirtilmemesi nedeniyle diğer servislerle rekabet imkânlarının ortadan kalktığını iddia etmektedir. Önaraştırma kapsamında Kağan Otomotiv ile yapılan telefon görüşmesinde firma yetkilisi Hyundai’nin kendileri ile bir sözleşme imzalama

süreci içerisinde olduğunu belirtmiştir. Nitekim Hyundai yetkilileri ile yapılan ve tutanak altına alınan görüşmede de, Kağan Otomotiv’in esasen yetkili servislik kriterlerini karşılamadığı, bununla birlikte Hyundai tarafından geçmişte satılan ağır ticari araçlara servis sağlama yükümlülükleri nedeniyle bu servis ile ilişkilerinin bulunduğu, sistem dışında bir servis olması nedeniyle sözleşme imzalanmadığı, ancak bu konudaki çalışmaların devam ettiği ifade edilmiştir. Ayrıca Hyundai tarafından, Kağan Otomotiv’in kriterleri karşılaması halinde halen satılmakta olan binek araçlar için yetkili servis olabileceği dile getirilmiştir.

Görüldüğü üzere Kağan Otomotiv’in geçmişte satışı yapılan ağır ticari araçlar için yetkili servis olarak belirlendiği, ancak bu araçların ömürlerini tamamlamasının ardından, servis hizmeti verememesi nedeniyle mali sıkıntı çektiği anlaşılmaktadır. Hakan SİLCİ’nin bu durumda Hyundai’ye başvurarak binek araçlar için servis olma talebinde bulunduğu görülmektedir.

Bilindiği üzere Hyundai yetkili servisler için niteliksel dağıtım kriterlerini uygulamaktadır. Dolayısıyla Kağan Otomotiv’in binek araçlar için servis hizmeti verebilmesi ancak yetkili servis olabilmek için belirlenen koşulları yerine getirmesine bağlıdır. Nitekim yukarıda yer verilen elektronik posta mesajından da Hyundai yetkililerinin Hakan SİLCİ ile toplantı yaptığı ve kendisine Kağan Otomotiv’in kriterleri karşılayarak yetkili servis olabileceğinin ifade edildiği anlaşılmaktadır. Bununla birlikte Hyundai, sistem dışında kalan bu firma ile ağır ticari vasıtalar için bir yetkili servislik sözleşmesi imzalamayı planlamaktadır. Bu çerçevede esasen mevcut durumda 2005/4 sayılı Tebliğ’e aykırı bir şekilde yetkili servislik başvurusunun reddi söz konusu değildir. Dolayısıyla Hyundai’nin Kağan Otomotiv’in yetkili servis olma talebini reddetmesi ya da kriterleri karşıladığı halde kendisi ile yetkili servis sözleşmesi imzalamaktan kaçınması gibi bir durum söz konusu olmadığından, Hyundai’nin 2005/4 sayılı Tebliğ’e aykırı bir faaliyet içerisinde bulunmadığı, bu nedenle anılan teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.

I.4.3. Hyundai Bayilerinin Hyundai Tarafından Gönderilen Liste Fiyatlarını Uyguladığı ve Birlikte Fiyat Belirledikleri İddiaları

Yukarıda da belirtildiği üzere, bayi ortalama satış fiyatları genel olarak Hyundai’nin önerdiği satış fiyatlarının oldukça altında seyretmektedir. Her ne kadar bayilerin tam olarak Hyundai’nin önerdiği fiyattan satış yaptığı durumlar söz konusu olabilmekteyse de ortalama satış fiyatının Hyundai tavsiye fiyatlarından önemli ölçüde düşük olması bayilerin tavsiye fiyatlara sadık kalmak suretiyle beraber fiyat belirledikleri iddiasını geçersiz kılmaktadır. Ayrıca bayilerin satış fiyatları kendi aralarında kıyaslandığında da belirli bir ölçüde farklılaştıkları görülmektedir. Tavsiye fiyatların oldukça altında gerçekleştirilen satışlarda bayi kâr marjlarının düşük seviyelerde gerçekleşmesi nedeniyle fiyatların önemli ölçüde farklılaşamayacağı da göz önünde bulundurulmalıdır. Kaldı ki yapılan yerinde incelemelerde bayilerin beraber fiyat tespit ettiklerine ilişkin herhangi bir belge bulunamamıştır. Bu çerçevede Hyundai bayilerinin satış fiyatlarını birlikte belirledikleri iddiasının gerçeği yansıtmadığı ve bayiler hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı kanaatine varılmıştır.

K. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre,

1. Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş.’nin;

a. Mastek Yedek Parça Oto Servis San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin yetkili servis başvurusunu niteliksel kriterleri karşılamasına rağmen reddettiği iddiasına yönelik olarak mevcut durumda bir işlem yapılmasına gerek olmadığına, taraflar arasındaki mahkeme sürecinin Mastek Yedek Parça Oto Servis San. ve Tic. Ltd. Şti. lehine sonuçlanması ve niteliksel kriterlerin karşılandığının tespit edilmesi halinde anılan teşebbüsün yetkili servis olarak belirlenmesine,

b. Kağan Otomotiv Servis Tic. Ltd. Şti.’nin yetkili servis olma talebini reddetmesi ya da kriterleri karşıladığı halde kendisi ile yetkili servis sözleşmesi imzalamaktan kaçınması gibi bir durumun söz konusu olmadığına, bu nedenle anılan teşebbüs hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına,

2. Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş. yetkili satıcılarının birlikte fiyat belirlediklerine ilişkin herhangi bir tespitin bulunmadığına ve bu nedenle bu teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına

şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.