Rekabet Kurulu'nun seramik kaplama malzemeleri ve/veya seramik sağlık gereçleri pazarlarında faaliyet…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

(Danıştay’ın İptal Kararı Üzerine Verilen)

REKABET KURULU KARARI

10

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)

Üyeler: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,

Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER: M. Akif KAYAR, Müge ÖZERCAN PAŞAOĞLU

C. ŞİKAYET EDEN: Adana Ticaret Odası

Abidinpaşa Cad. No:52-01010 Adana/ P.K. 190-01321

Adana

D. KARŞI TARAF

1. Toprak Seniteri Turizm işletmeleri Tic. ve San. A.Ş. [Toprak Seniteri]

Toprak Center Yıldız Ihlamur Cad. No:10 Beşiktaş/İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulu’nun seramik kaplama malzemeleri ve/veya seramik sağlık gereçleri pazarlarında faaliyet gösteren 32 teşebbüs hakkında aldığı 24.2.2004 tarih, 04-16/123-26 sayılı kararının Toprak Seniteri ve Turizm İşletmeleri Tic. ve San. A.Ş. (Toprak Seniteri) ile ilgili kısmına yönelik Danıştay 13. Dairesi’nin 2005/5677 E.- 2006/1540 K. sayılı iptal kararı üzerine ilgili dosyanın yeniden değerlendirilmesi.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Seramik kaplama malzemeleri ve/veya seramik sağlık gereçleri pazarlarında faaliyet gösteren teşebbüslerin, “satım fiyatı ve şartlarını tespit etmek, piyasayı bölüşmek, arz miktarını kontrol etmek...” suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4 üncü maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti.

40

G. DOSYA EVRELERİ

1. Rekabet Kurulu [Kurul] 6.6.2002 tarihinde, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 40/1. maddesi uyarınca, seramik sektörüne yönelik olarak önaraştırma yapılmasına karar vermiştir.

2. 23.7.2002 tarih ve 2002-1-44/ÖA-02-HGK sayılı Önaraştırma Raporu, Kurul’un 1.8.2002 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Kanun’un 41 ve 43/1. maddeleri uyarınca, seramik kaplama malzemeleri ve/veya seramik sağlık gereçleri pazarlarında faaliyet gösteren teşebbüsler hakkında, aynı Kanun’un 4. maddelerini ihlal edip etmediklerinin tespiti için soruşturma açılmasına karar verilmiştir.

3. Bu karar üzerine, Kanun’un 43/2. maddesi uyarınca, 15.8.2002 tarihinde, ilgili teşebbüslere soruşturma açıldığına dair bildirimde bulunularak 30 gün içinde ilk yazılı savunmalarını göndermeleri istenilmiştir.

4. Haklarında soruşturma açılan teşebbüslerin ilk yazılı savunmaları yasal süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

5. Kurul’un 30.1.2003 tarihli toplantısında, Kanun’un 43/1. maddesi uyarınca soruşturmanın süresi 6 ay uzatılmıştır.

6. Soruşturma heyetince tamamlanan 31.7.2003 tarih ve 2003-1-9/SR-03-HGK sayılı Soruşturma Raporu, Kanun’un 45/1. maddesi uyarınca, Kurul üyeleri ile ilgili teşebbüslere tebliğ olunmuş ve aynı maddenin ikinci fıkrası gereğince teşebbüslerden 30 gün içinde yazılı savunmalarını göndermeleri istenilmiştir.

7. Haklarında soruşturma yürütülen teşebbüslerin ikinci yazılı savunmaları yasal süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

8. Soruşturma heyetinin hazırladığı ek yazılı görüş, Kanun’un 45/2. maddesi uyarınca, 14.10.2003 tarihinde Kurul üyeleri ile ilgili teşebbüslere tebliğ edilmiştir. 9. Haklarında soruşturma yürütülen teşebbüslerin ek yazılı görüşe karşı cevapları yasal süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

10. Kurul’un 18.12.2003 tarihli toplantısında, yürütülen soruşturma ile ilgili olarak 11.2.2004 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmasına karar verilmiş ve sözlü savunma toplantısı davetiyeleri, Kanun’un 46/2. maddesi uyarınca ilgililere gönderilmiştir.

11. 11-12.2.2004 tarihlerinde yapılan sözlü savunma toplantısında ilgililer son savunmalarını yapmıştır.

12. Kurul, 24.2.2004 tarihinde, 04-16/123-26 sayı ile nihai kararını vermiş ve karar 27.2.2004 tarihinde tefhim edilmiştir.

13. Anılan Kurul kararına karşı, Toprak Seniteri tarafından Danıştay’da iptal istemli davalar açılmıştır.

14. Söz konusu dava sonucunda, ilgili Kurul kararı, Danıştay 13. Dairesi’nin 28.3.2006 tarih, 2005/5677 E. 2006/1540 K sayılı kararıyla, soruşturmayı yürüten Kurul üyesinin karar oylamasına katılması nedeniyle iptal edilmiştir.

15. Kurul’un konu ile ilgili almış olduğu kararın gereği olarak dosya üzerinde yapılan yeniden değerlendirmeler ışığında düzenlenen 12.7.2007 tarih ve 2002-1-44/BN-O7- MAK sayılı Bilgi Notu 12.7.2007 tarih ve REK.0.05.00.00-110/133 sayılı Başkanlık önergesi ile 26.7.2007 ve 2.8.2007 tarihlerinde görüşülerek oylama yapılmış, ancak 4054 sayılı Kanun’un 51. maddesinde belirtilen karar yeter sayısının oluşmaması nedeniyle yine aynı maddede belirtilen yöntemin izlenerek ikinci oylamaya kalınmasına karar verilmiştir. Kurul, önaraştırma ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma tutanakları, sözlü savunma toplantısının ses kayıtlarının yazılı açılımı, raporlar, Danıştay’ın iptal kararları, tüm dosya münderecatında yer alan bütün bilgi ve belgeleri inceleyerek 3.8.2007 tarih ve 07-64 sayılı toplantısında nihai kararını vermiştir.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;

1) Altın Çini, Anatolia, Bozüyük Seramik, Ercan Seramik, Eczacıbaşı Karo, Ege Seramik, Graniser, Kütahya Seramik, Hitit, Granist, Kaleseramik, Pera,

Seramiksan, Seranit, Söğütsen, Tamsa, Termal, Toprak Seniteri, Toprak Seramik,

Umpaş, Uşak Seramik, Efes Seramik, Yurtbay Seramik ve Yüksel Seramik’in,

seramik kaplama malzemeleri pazarında 14.12.1994’den başlayıp devam eden ve

unsurları, “satım fiyatı ve şartlarının tespit edilmesi, arz miktarının kontrolü-pazar

paylaşımı ve rekabete duyarlı bilgi değişimi” olan yatay anlaşma ve uyumlu eylemler

yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği,

bu nedenle;

- 1994/1995 yılından bu yana anlaşma ve uyumlu eylem içinde bulunan Eczacıbaşı Karo, Ege Seramik, Kütahya Seramik, Hitit, Kaleseramik, Toprak Seramik ve Uşak Seramik açısından her yıl için 1 puan olmak üzere %8 oranının baz olarak kabul edilmesi; kartele liderlik eden Ege Seramik, Kütahya Seramik, Hitit ve Kaleseramik ile yerinde incelemeyi geciktiren Toprak Seramik’e “kastın varlığı” göz önünde bulundurularak 1 puan daha eklenmesi; buna karşılık bu teşebbüslere nazaran pazar içinde güçsüz konumda olan Uşak Seramik’den 1 puan eksiltilmesi,

- 1996 yılından bu yana anlaşma ve uyumlu eylem içinde bulunan Toprak Seniteri açısından her yıl için 1 puan olmak üzere %7 oranının baz olarak kabul edilmesi; yerinde incelemeyi geciktiren Toprak Seniteri’ye “kastın varlığı” göz önünde bulundurularak 1 puan daha eklenmesi,

- 1997 yılından bu yana anlaşma ve uyumlu eylem içinde bulunan Bozüyük Seramik ve Yurtbay Seramik açısından her yıl için 1 puan olmak üzere %6 oranının baz olarak kabul edilmesi; kartele liderlik eden ve yerinde incelemeyi geciktiren Yurtbay Seramik’e “kastın varlığı” göz önünde bulundurularak 2 puan daha eklenmesi,

- 1998 yılından bu yana anlaşma ve uyumlu eylem içinde bulunan Altın Çini, Ercan Seramik, Seranit, Termal, Efes Seramik ve Yüksel Seramik açısından her yıl için 1 puan olmak üzere %5 oranının baz olarak kabul edilmesi gerektiği; yerinde incelemeyi engelleyen Efes Seramik’e “kastın varlığı” göz önünde bulundurularak 1 puan daha eklenmesi,

- 1999 yılından bu yana anlaşma ve uyumlu eylem içinde bulunan Anatolia, Graniser, Granist, Pera ve Tamsa açısından her yıl için 1 puan olmak üzere %4 oranının baz olarak kabul edilmesi,

- 2000 yılından bu yana anlaşma ve uyumlu eylem içinde bulunan Seramiksan, Söğütsen ve Umpaş açısından her yıl için 1 puan olmak üzere %3 oranının baz olarak kabul edilmesi gerektiği,

dolayısıyla;

- Ege Seramik, Kütahya Seramik, Hitit, Kaleseramik ve Toprak Seramik’e %9,

- Eczacıbaşı Karo, Toprak Seniteri ve Yurtbay Seramik’e %8,

- Uşak Seramik’e %7,

- Bozüyük Seramik ile Efes Seramik’e %6,

- Altın Çini, Ercan Seramik, Seranit, Termal ve Yüksel Seramik’e %5,

- Anatolia, Graniser, Granist, Pera ve Tamsa’ya %4,

- Seramiksan, Söğütsen ve Umpaş’a ise %3,

oranında para cezası verilmesi gerektiği,

2) Çanakçılar, Eczacıbaşı Karo, Eczacıbaşı Yapı, Ege Seramik, Ege Vitrifiye,

Kütahya Vitrifiye, Kütahya Seramik, Hitit, Kaleseramik, Kalevit Roca, Serel, Termal,

Toprak Seniteri, Toprak Seramik, Yurtbay Seramik ve Yüksel Seramik’in 4054 sayılı

Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan alıcıların kendi satış fiyatını belirleme

serbestisini engellediği,

bu nedenle;

- Çanakçılar, Eczacıbaşı Karo, Eczacıbaşı Yapı, Ege Seramik, Ege Vitrifiye, Kütahya Vitrifiye, Kütahya Seramik, Hitit, Kaleseramik, Kalevit Roca, Serel, Termal, Toprak Seniteri, Toprak Seramik, Yurtbay Seramik ve Yüksel Seramik’e, alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi, yatay anlaşma ve uyumlu eylemler yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmesi ile birleştiğinden, Kurul’un 24.11.1999 tarih ve 99- 53/575-365 sayılı İGTOD ve 05.10.2001 tarih ve 01-47/483-120 sayılı Volkswagen kararları da göz önünde bulundurularak, asgari binde iki oranında para cezası verilmesi gerektiği,

- Çanakçılar, Ege Seramik, Ege Vitrifiye, Kütahya Vitrifiye, Kütahya Seramik, Hitit, Kaleseramik, Kalevit Roca, Serel, Termal, Toprak Seniteri, Toprak Seramik, Yurtbay Seramik ve Yüksel Seramik’e, 4054 sayılı Yasa’nın 16. maddesinin bir ve üçüncü fıkraları uyarınca da para cezası uygulanması gerektiği,

ifade edilmektedir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. İLGİLİ PAZAR

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Kütahya Porselen ve Heriş’in hakim durumlarını kötüye kullanmak suretiyle

4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettikleri iddiasına ilişkin 16.1.2001 tarihli

Kurul kararında, aşağıdaki şekilde pazar tanımı yapılmıştır:

“...Seramik ürünleri kendi içinde dört alt pazara ayrılmaktadır.

- Kaplama malzemeleri (yer ve duvar karoları),

- Sağlık gereçleri,

- Sofra ve süs eşyaları,

- Teknik seramikler,

Bu alt pazarların gerek talep ikamesi gerekse arz ikamesi yönünden

birbirlerinden tamamen ayrıldıkları görülmektedir...”

1

Bu soruşturma, seramik kaplama malzemeleri ve seramik sağlık gereçleri

pazarına ilişkindir.

Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı Taş ve Toprağa Dayalı Ürünler Sanayii (Seramik Kaplama Malzemeleri,

Seramik Sağlık Gerekçeleri, Teknik Seramik) Özel İhtisas Komisyonu Raporu [ÖİK Raporu]’nda, seramik

kaplama malzemeleri pazarındaki teşebbüslerin kapasitelerine ilişkin bilgi verilirken, “yer karosu (seramik karo)”,

“duvar karosu (fayans)” ve “granit seramik” şeklinde üçlü bir ayrıma gidilmiştir. Granit seramik, preslerde yüksek

basınçlarda şekillendirilen, fırınlarda uzun sürede ve yüksek sıcaklıkta pişirilen, su emme oranı %0,05’ten az olan

sırsız karolardır. Bütün karo kütlesi renklendirilmiş olduğundan, yüzeyinde aşınma olsa bile genel görünümü

I.1.1.1. Seramik Kaplama Malzemeleri Pazarı

Hakkında soruşturma yapılan teşebbüslerden, Altın Çini, Anatolia, Eczacıbaşı

2 3 4 5

Karo, Ege Seramik, Ercan-Bozüyük Seramik, Graniser, Hitit, Granist,

6 7 8 9 Kaleseramik, Kütahya Seramik, Pera, Seramiksan, Seranit, Söğütsen, Tamsa,

10 11 12 Termal, Toprak Seniteri-Toprak Seramik, Umpaş, Uşak Seramik, Efes Seramik,

13

Yurtbay Seramik ve Yüksel Seramik, seramik kaplama malzemeleri pazarında

14

faaliyet göstermektedir. Bunlardan Altın Çini, Eczacıbaşı Karo, Ege Seramik, Ercan-Bozüyük Seramik, Graniser, Hitit, Kaleseramik, Kütahya Porselen, Seramiksan, Seranit, Tamsa, Termal, Toprak Seniteri-Toprak Seramik, Umpaş, Uşak Seramik, Efes Seramik, Yurtbay Seramik ve Yüksel Seramik, Seramik Kaplama Malzemeleri Üreticileri Derneği [Serkap] üyesidir. Anatolia ve Granist ise Serkap’tan geçmiş tarihlerde ayrılmıştır.

I.1.1.2. Seramik Sağlık Gereçleri Pazarı

Hakkında soruşturma yapılan teşebbüslerden, Çanakçılar, Duravit,

15 16 17

Eczacıbaşı Yapı, Ege Vitrifiye, Kalevit Roca, Kılınç Vitrifiye, Kütahya Vitrifiye,

18 19

Serel ve Toprak Seramik, seramik sağlık gereçleri pazarında faaliyet bozulmaz. Bu nedenle aşınma olabilecek mekanlarda, örneğin yoğun yaya trafiğinin bulunduğu yerlerde, granit seramik kullanılmaktadır. ÖİK Raporu’ndaki üçlü ayrımın yapıldığı tablodan yer, duvar ve granit seramiğin farklı teşebbüslerce üretildiği; özellikle de granit seramiğin çok az sayıda sağlayıcısının (Eczacıbaşı, Ege, Kale ve Toprak grupları ile Granist ve Seranit) bulunduğu anlaşılmaktadır. Ancak sonucu etkilemeyeceği için bu ayrım gözardı edilmiştir.

2 Eczacıbaşı Karo ürünlerinin pazarlamasını, yine Eczacıbaşı Grubu bünyesinde bulunan İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve Pazarlama A.Ş. [İntema] yapmaktadır.

[3] Ege Seramik ürünlerinin pazarlamasını, yine Ege Grubu bünyesinde bulunan Ege İnşaat Malzemeleri Pazarlama A.Ş. [Ege Pazarlama] yapmaktadır.

[4] Ercan Grubu 1997’de, Serel’den Bilecik fabrikasını; Çitosan’dan da özelleştirme çerçevesinde Bozüyük Seramik’i satın almıştır.

[5] Hitit’in savunmasında, “müvekkil firma, kendi pazarlama firması olan Hitit İnşaat Malz. Paz. A.Ş. aracılığıyla (2003 Mayıs tarihi itibariyle, bu firma her iki şirketin Genel Kurullarının Kararları ile Hitit Seramik San. A.Ş. bünyesine katılmıştır), hem bayiler kanalı ile ve hem de ‘Outlet’ adı verilen ve tamamen müvekkil üretici firmanın finans, imkan ve olanakları ile kurmuş bulunduğu, kirasını kendisinin ödediği, kendisinin tefriş ettiği, kendi satış merkezleri aracılığıyla satışlarını yapmaktadır” ifadesi yer almaktadır.

6 Kaleseramik ürünlerinin pazarlamasını, yine Kale Grubu bünyesinde bulunan Kale Pazarlama Ticaret A.Ş. [Kale Pazarlama] yapmaktadır.

7 Seranit 01.07.2001’de, Sinpaş Yapı Endüstrisi A.Ş. tarafından devralınmıştır.

8 Söğütsen 20.07.2000’de, Söğüt Seramik A.Ş. [Söğüt Seramik]’in fabrikasını 5 yıl için kiralamıştır.

9 Raportörler tarafından yöneltilen “Teşebbüsünüzün satışını yaptığı seramik kaplama ürünlerinin dağıtımını ne şekilde gerçekleştiriyorsunuz?” sorusuna Tamsa Yönetim Kurulu Başkanı Tamer Sağır, “Toplam 8 adet Bölge Müdürlüğümüz vardır. Bunların 4 tanesi Tamsa’ya aittir. Geri kalan 4 tanesi için isim hakları alıyorum” cevabını vermiştir.

10 Termal ürünlerinin pazarlamasını, yine Termal Grubu bünyesinde bulunan Termal Seramik Pazarlama ve Dış Ticaret A.Ş. [Termal Pazarlama] yapmaktadır.

11 Toprak Seniteri-Toprak Seramik ürünlerinin pazarlamasını, yine Toprak Grubu bünyesinde bulunan Toprak Seramik ve İnşaat Malzemeleri Paz. ve Tic. A.Ş. [Toprak Pazarlama] yapmaktadır.

12 Efes Seramik fabrikası, 14.06.2001’de, Yıldız Yapı’ya kiralanmıştır.

13 Yurtbay ürünlerinin pazarlamasını, yine Yurtbay Grubu bünyesinde bulunan Yurtbay Seramik Pazarlama A.Ş. [Yurtbay Pazarlama] yapmaktadır.

[14] Teşebbüslere ilişkin kuruluş tarihi, yer, kapasite artış tarihi, yatırım tutarı vb. sektör bilgileri için ÖİK Raporu’ndan yararlanılabilir.

15 Eczacıbaşı Yapı ürünlerinin pazarlamasını, yine Eczacıbaşı Grubu bünyesinde bulunan İntema yapmaktadır. 16 Ege Vitrifiye ürünlerinin pazarlamasını, yine Ege Grubu bünyesinde bulunan Ege Pazarlama yapmaktadır. 17 Kalevit Roca ürünlerinin pazarlamasını, yine Kale Grubu bünyesinde bulunan Kale Pazarlama yapmaktadır. 18 Serel ürünlerinin pazarlamasını, yine Elginkan Grubu bünyesinde bulunan Elmor Tesisat Malzemesi Ticaret A.Ş. [Elmor] yapmaktadır.

[19] Toprak Seramik ürünlerinin pazarlamasını, yine Toprak Grubu bünyesinde bulunan Toprak Pazarlama yapmaktadır.

20

göstermektedir. Bu teşebbüslerin hepsi Seramik Sağlık Gereçleri Üreticileri Birliği [Sersa] üyesidir.

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde ilgili coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.

I.2. SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ PAZARINDA YATAY ANLAŞMA VE UYUMLU EYLEMLER YOLUYLA 4054 SAYILI KANUN’UN 4 ÜNCÜ MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

I.2.1. Delil ve Tespitler

Dosya mevcudunda yer alan iddiaya ilişkin raportörlerin yerinde yaptığı incelemelerde elde edilen bulgular ile delil ve tespitler aşağıda sunulmuştur.

1. Toprak Grubu’nda bulunan 14.12.1994 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“14/12/94

Sektör top.

- 307’lik listeden uygulanan 20+20+10 iskonto olan %10’luk kısım Aralık ayı

21

içinde kaldırılacak.

22

- Vade: 30/4 azami. Deklare 30/3 olacak.

- Toplu işler 10.000 m2 şantiyeye inmek kaydı ile. 20+20’ye azami ilave 5

verilecek; vade değişmeyecek.

23

- Geri dönüşler devam edecek aylık %8 üzerinden (nakit iskontosu).

[20] Teşebbüslere ilişkin kuruluş tarihi, yer, kapasite artış tarihi, yatırım tutarı vb. sektör bilgileri için ÖİK Raporu’ndan yararlanılabilir.

21 Seramik kaplama malzemeleri/seramik sağlık gereçleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüsler farklı ebat, desen ve kalitede ürünler satmaktadır. Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin ürün-fiyat listeleri incelendiğinde görülebilecek bu çeşitlilik, söz konusu listelerin sık aralıklarla değiştirilmesini zorlaştırmaktadır. Bu nedenle ilgili teşebbüslerin büyük bir çoğunluğu seramik kaplama/seramik sağlık ürünlerine ilişkin fiyat listelerini uzun bir dönem geçerli olacak şekilde yayımlamaktadır. Yayımlanan listeler 1 inci kalitedeki en düşük fiyatlı ürün fiyatıyla anılmaktadır (307.000’lik liste, 1.600.000’lik liste gibi). Teşebbüsler bu listeleri çıkarttıktan sonra sirküler vb. vasıtalarla belirttikleri iskonto, vade ve diğer koşullar üzerinden satış yapmaktadır. Faturaların düzenlenmesinde sevk tarihinin değil de sipariş-anlaşma tarihinin esas alınması; dolayısıyla aynı fatura döneminde, aynı ürüne ilişkin olarak çok farklı fiyatlarla karşılaşılabilmesi, pazara yönelik analizlerde bu liste ve sirkülerlerin önemini, her ne kadar bazı teşebbüsler bakımından çeşitli nedenlerle eksiklikler söz konusu olsa da artırmaktadır. Belirtildiği üzere sektörde, alıcılara yönelik net fiyatları içeren kısa dönemli listeler istisnai nitelikteyken; uzun bir süre için geçerliliğini koruyan liste fiyatı üzerinden iskontolar yapılması yaygın bir uygulamadır. Örneğin liste fiyatı 1.000.000 TL olan bir seramik kaplama/seramik sağlık ürünü ilk yayımlandığı zaman %40 iskonto ile yani 600.000 TL’ye piyasaya verilirken; zaman içerisinde %20 iskonto ile 800.000 TL’ye satılmaktadır. Bu iskonto oranı yukarıdaki örnekte olduğu üzere tek olabileceği gibi; “yetkili satıcılık, miktar, enflasyona bağlı dönem, nakit iskontoları” vb. adlarla birden fazla kalemden de oluşabilmektedir. Hemen belirtmek gerekir ki, sirkülerlerde örneğin “%20 (yetkili satıcılık) + %10 (enflasyona bağlı dönem) + %10 (miktar)” şeklinde gösterilen bu sistem %40 oranında bir indirim anlamına gelmemektedir; “1.000.000 * 0,8 * 0,9 * 0,9” neticesinde oluşan 648.000 TL’lik fiyat söz konusudur.

22 Seramik kaplama/seramik sağlık sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin satışları genellikle sipariş ya da sevk tarihinden itibaren başlayan vadelerle olmaktadır. Bu tür satışlarda vadenin süresi ve uygulanacak vade farkı önem taşımaktadır. Bu noktada konuya ilişkin belgelerde geçen çeşitli ifadelere açıklık getirilmelidir. Örneğin belgelerde geçen “30/4” şeklinde bir ifade, vadenin “30 Nisan” olduğunu göstermektedir. Keza yine belgelerde geçen “Temmuz tarihli satış sirkülerinde yer alan 7-8-9 aylara eşit ödeme” benzeri bir ifade, 120 milyarlık mal alan bir alıcının her ayın birinde 40 milyarlık bir ödeme yaptığını göstermektedir ki burada vade 60 gün olarak oluşmaktadır.

23 Seramik kaplama malzemeleri/seramik sağlık gereçleri pazarında alıcıların peşin ödeme yaptıkları durumlarda genellikle bir peşin iskontosu uygulanmaktadır. Keza sektörde vadeli alım yapan ancak bu vadeden önce

240

A dönemi şartları 26/12/94 Pazartesi Saat 14’de görüşülecek (Söğütte).

24

(Ege +5 ciro primi için ve toplu iş iskontosu için 15/12/94’de teyit verecek). Çank. görüşü: Yüksek zamma karşıyız. Yavaş geçiş olacak.

...

Toplu iş tarif ve sınır konmalı.

VİTRİFİYE:

Tek parça Aynı Şubat

%15

Takım parça 1 Nisan...”

2. Toprak Grubu’nda bulunan 26.12.1994 tarihli belge, 14.12.1994’te

kararlaştırılan toplantının yapıldığını ortaya koymaktadır:

“26 Aralık 1994

SÖĞÜT

Sektör Toplantısı

Toplantı Sonuçları:

- Fiyat – vade – dönem şartları.

- Toplu işler +5.

- İhracat artıkları – stok fazlaları.

- Benzer ürünler arasındaki farklar.

- Her gruptan en düşük fiyat tespit edilir – altına yeni ürün girmez. Prensip kararı.

- Nakit iskontosu devammı devamsa oranı belli olmalı.

Erken ödeme.

25

- Rekabet Yasası.

Büyük bayiler fiyatı belirliyor

Emin yapı

Pazarda henüz tam ... yok biz bunu iyi yönede kötü yönede götürebiliriz.

Personel masraflar asgari maliyetlerimizi %20 artırır

Enerji %100

İthal %178-300

Ambalaj %300

Net satış fiyatı içerisini personel ücreti %15 olmalı

...

307 20+10 Ocak ilk haftası

23

Peşin nakit fiyat listesi çıkaralım.

ödemede bulunanlara, belli bir geri dönüş oranından hesaplanan bir erken ödeme primi de verilebilmektedir.

“Erken ödeme iskontosu” olarak da adlandırılan bu primlere ilişkin olarak çizelgeler düzenlenmekte; böylece

örneğin 90 günlük vade verilen bir alıcı ödemesini 40 ıncı günde yaparsa mevcut çizelgeye göre indirim

kazanmaktadır.

Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerden küçük bir bölümünün yetkili satıcılarına “münhasırlık”, “performans”,

“teminat” gibi kriterlere göre prim verdiği de tespit edilmiştir. Primler daha çok mal olarak verilse de, liste

fiyatlarına uygulanan iskonto şeklinde de gerçekleşebilmektedir.

Ege Grubu’nun savunmasında, “Seramik Sektörünün Kanun’dan, 1994 yılından itibaren haberi olduğu, 26

Aralık 1994 tarihinde yapılan Sektör toplantısındaki ‘Rekabet Yasası’ ifadesinin kullanılmış olmasından da

anlaşılmaktadır…26.12.1994 tarihli sektör toplantısında ‘Rekabet Yasası’ ile ilgili bir görüşmenin yapıldığı

anlaşılmaktadır. Buradan çıkarılacak doğal sonuç, sektörün Rekabet Yasası’ndan haberdar olduğudur. Sektör

Kanun’u bilmemezlikten gelmemiş ve buna karşılık, duyarlı davranmıştır” ifadesi yer almaktadır.

...

İskonto farkı faturası alınıyor.

...

Teminat vade farkı %12

307 20+10 S.M.N ayları satılacak.

3/2 bitiyor.

Ort 30/5. Azami 15/6

V.F. %12

Erken 7 1-90 arası

Nakit iskontosu da. 7 90

Dönem sonunda fiyat 307 - %20

Deklarasyon 30/12’ye kadar yapılacak.

...

Toplu iş

Kaldıralım.

Dönem şartları ile verelim.

26

O ay içerisinde cari.

300

30.000 m2 ve üzeri için ait olduğu ayın sipariş alma koşullarına + bayiler dahil

ve dönem vadesi azami 90 gün.

Her ürün grubunun alt fiyat grubu tespit edilerek bu fiyatın altına yeni ürün

olarak bir mamul satılmayacak. İhracat mevcutlarını da düzeltmek kaydı ile (2.

döneme)

Teminat primi ..., EGE, ELMOR.

...

Şubatın ilk haftası Ege’de.

Granit...”

3. Toprak Grubu’nda bulunan 08.02.1995 tarihli belge, 26.12.1994’te

kararlaştırılan toplantının yapıldığını ortaya koymaktadır:

“8 Şubat 1995

Sektör Toplantısı

Kapasite 1987’ye göre %60 artmış sabit fiyata ciro aynı kalmış.

Seramik tüketimini artıracak kampanyalar düzenlenmeli.

Yanıldık.

İtibar kaybettik.

Kararlarımızı fiiliyata geçirmede beceriksizlikler gösterdik.

1995 güven tazeleme.

Gümrük Birliği bizi nasıl etkiler.

(Gülistan=İzmit)

27

* 21 Şubat 1995’de 20+10 uygulaması bitecek. 17 Şubattan itibaren 307

%20 uygulanacak”

Önce bu üç cümle yazılmış; daha sonra üstü çizilip “30.000 m2” ifadesi ile başlayan cümle kullanılmıştır.

Önce 21 yazılmış; daha sonra üstü çizilip 17 olarak düzeltilmiştir.

4. Toprak Grubu’nda bulunan 27.3.1995 tarihli belgede şu ifadeler yer

almaktadır:

“27 Mart 1995

SEKTÖR TOPLANTISI

Çnkale: 307.000 TL %20 ile döneme çıkalım. 500.000 m2 satılacak malımız

var.

Söğüt: 357’den %20 yapalım. Peşin ödeme %20.

Ecz: 357 20+5 – 20+10 4 aylık dönem olsun.

Uşak: 307 lik liste ... artışı % 80-90 gibi olabilir. 357 20+10. Serel: Dış fiyatlara göre iç pazara ... 357 20+5 gibi. İki aylık. Kütahya: 357 20+10 veya yeni liste ... tek iskontolu liste. Hitit: 307 20+10 iki aylık çıkalım.

Ege: 357 20+5 dönem. Dönem dışı 410.000 TL liste çıkaralım. Minimum 3 ay

olsun. Seramik tüketimini artırıcı kampanyalar sektör olarak.

357 20+10 – 20+5 liste düzenle.

2 aylık süre için.

75 gün – 90 gün.

Dönemdışı.

Toplu iş iskontosu.

Nakit iskontosu ... var.

Mayıs, Haziran, Temmuz

Vade 2,5 ay 3 ay

Nakit isk. %7

Toplu işler 30.000 m2 %5

Liste 357.000 TL

28

İsk 20+5 veya 10 

Süre Mayıs, Haziran, Temmuz

Dönemdışı 357 %20

Deklarasyon 30/8 – 15/9

Dönem süresi Nisan başı başlangıç

Mayıs başı son

... itibaren 6 Mayıs 357 %20

Nisan’da toplanalım.

... liste ... yayınlanacak.

Evsahibi Eczacıbaşı DASA

21 Nisan Cuma 10:00

Vade farkı %10 olsun mu? Çanakkale 

95/2 listeyi uygulayalım.

95/3 listesi ne zaman çıkmalı.

Nisan sonu.

ARSEL: Ocak listesi geçerli

15-20 düşük

% 10’unu ARSEL ile satıyoruz.

Arsel’e de zam yapacağız.

30/8 deklarasyon 15/9 azami

5 rakamının üstü çizilmiştir.

Valör azami 90 güne geri dönüş yapılacak

...

10 Nisan’a kadar yayımlanacak.

10 Nisan 1995

Dönem çıkışı 12 Nisan 1995

Dönem bitişi 5/5/95

Yeniden düzenlenmiş 357.000 TL bazlı fiyat listesi 20+10=28

12 Nisan 1995 tarihli yazalım.

Vade 30/8 deklare. Fiili 15/9

12/4/95 de ön yazılar teati edilecek.

95/3 fiyat listesi T.P. %10; TK. %15 seçilecek”

5. Toprak Grubu’nda bulunan 21.4.1995 tarihli belge, 27.03.1995’te

kararlaştırılan toplantının yapıldığını ortaya koymaktadır: “21 Nisan 1995

SEKTÖR TOPLANTISI

Durum değerlendirmesi

Yeni fiyat listesi

Ben niye bayiyim

Dönemin nimeti ise

Arz- talep denge ...

Erken ödeme ... 5,5-6,0

İhracatta fiyatlar dünya ...

... Kale, Hitit, Ege, Söğüt”

6. Toprak Grubu’nda bulunan 23.8.1995 tarihli belgede şu ifadeler yer

almaktadır:

“23.8.1995

Sektör Toplantısı

Dönem ...

Atıl stok ihraç fazlası ne olacak

... Fon ile

... Dekorlar ... fiyat farkı

... %12 gibi

...

Çanak Ege de ...

...

Ekim’de döneme çıkalım.

Yeni bir liste hazırlayalım.

Fiyatlandırma stratejisi I

1. ...

2. Ekim dönemi ...

3. Toplu iş

7 Eylül 1995 13.00 Perşembe”

7. Toprak Grubu’nda bulunan 7.9.1995 tarihli belge, 23.08.1995’te kararlaştırılan

toplantının yapıldığını ortaya koymaktadır:

430

“7 Eylül 1995

SEKTÖR TOPLANTISI

357 %20 başlıyor hemen.

Salı günü 12/9 da teyid verilecek.

Ort. Vade 15/1.

15-17/9’a kadar yeni liste gönderecek Çanakkale.

Ay sonu listeler hazır hale geliyor. Karşılıklı teyid 20/9’a kadar.

5-10/10’da ... bitiyor.

10 Ekim Saat 15:00 Ege Seramik.

10/10 Kasım Aralık Ocak mutabık kalınarak liste postalanacak”

8. Toprak Grubu’nda bulunan 13.10.1995 tarihli belge, 07.09.1995’te

kararlaştırılan toplantının yapıldığını ortaya koymaktadır:

“10:30 Polat Holding Toplantı

13.10.1995 TARİHLİ TOPLANTI NOTLARI

1. 16.10.1995 tarihi itibari ile 357.000.- TL/m2 bazlı fiyatlardan %20 iskonto

ve 28 Şubat 1996 ortalama vade ile sipariş kabul edilecektir.

2. 16.10.1995 tarihinden itibaren Toplu işler için ilave iskonto

yapılmayacaktır.

3. Erken ödeme pirim sistemi 01.01.1996’dan itibaren kaldırılacak; yıl sonuna

kadar peşin nakit ödemeler için azami %20 olarak devam edecektir.

4. Herhangi bir promosyon uygulaması yapılmayacaktır.

5. İhracat fazlası, yaşlanmış stok v.b. ad altında farklı iskontolu satış

yapılmayacaktır.

6. Kalite kaydırmaları yapılmayacak, defolu adı altında normal kalitedeki

ürünler satılmayacaktır.

7. Fiyat dengeleri kontrol edilecek eş değer ürünler için minimum fiyat

seviyesi belirlenerek Kasım ayı için yeni bir fiyat listesi hazırlığı yapılacaktır.”

Belgenin üzerinde liste fiyatı, iskonto ve vadeye ilişkin notlar da

bulunmaktadır.

9. Toprak Grubu’nda bulunan, 1-2.11.1995 tarihli sektör toplantısının gündemine

ilişkin belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“GÜNDEM

470

1. Öngörülen kademeli fiyat artışı sürecindeki iskonto, ortalama vade ve

“peşin” fiyatların tespiti hususunun görüşülmesi:

a. Peşin piyasanın (üreticiden “direkt” peşin veya üreticiden “endirekt” peşin

spot piyasa) dağıtım imkanları kısıtlı yeni üreticilere teslim edilip edilmeyeceği

hususunun görüşülmesi ve benzer uygulamalara izin veren diğer üreticilerin

konumlarının tartışılması ve bu konuda bir prensip kararı alınması;

b. Fiyat artış kademelerinin zamanlaması ve oranların tartışılması;

c. Mevcut 95/C dönemi (?) uygulamaları ile (varsa) ters düşen yönlerin

tartışılması ve düzeltilmesi; (Yetkili satıcıların ileri aylara dönük mevcut ödeme

taahhütlerinin değerlendirilmesi; ödemelerinin yüklü olduğu ayların tespiti ve bu

durumun yaratacağı etkilerin tartışılması. 95/B dönemi ortalama ödeme vadelerinin

yaratabileceği sorunlar. Halen C dönemi siparişini kısmen toplamış durumda olan

üreticilerin durumlarının görüşülmesi, vb...)

d. Peşin fiyatın uygulanma tarzı ile alakalı yöntemlerin tartışılması ve tek tip

bir uygulamada görüş birliğine varılması.

2. Pazarlama ve Satış enstrümanlarının sadeleştirilmesi:

a. Birden fazla ve bazen mükerrer olabilen peşinat iskontolarının tek tipe

indirilmesi;

b. İskonto ve vade dışındaki: hediye promosyonu; mal fazlası promosyonu;

kalite kaydırması; (deneme üretimi, defolu, vitrifiye primi, vb...) uygulamalara son

verilmesi hususunun görüşülmesi.

3. Toplu iş pazarlama ve satış enstrümanlarının gözden geçirilmesi:

a. Mevcut durumun tespiti,

b. Üzerinde mutabakat sağlanan kademeli fiyat artışı sürecinde, toplu iş

iskonto ve vadelerinin de kademeli olarak belirlenmesi.

4. Dağıtıcı bayilerin iskonto ve vadelerinin yeniden tespiti:

a. Mevcut durumun tespiti,

b. Fiyat artış sürecinde dağıtıcı bayilerin azami iskonto ve vadelerinin tek tip

olarak yeniden belirlenmesi.”

Toprak Grubu’nda bulunan 1-2.11.1995 tarihli sektör toplantısına ilişkin

notlarda şu ifadeler yer almaktadır:

“1.11.1995

İSTANBUL POLAT RENAISSANCE HOTEL

SEKTÖR TOPLANTISI

Adnan Polat:

Üretim fazlası iç pazarda eritilmeye çalışıldığı için fiyat alınamadı.

357 20+10+5 Mart-Nisan 96 ort.

185- 195.000 TL KDV dahil spot piyasada

1996 sonu 179 Milyon m2 Üretim kapasitesi

1995 üretimi 105-107 milyon m2

1996 üretimi 135 milyon m2

1996 iç tüketim 60 milyon m2

Welco yatırımın %50 si ihraç ürünü olarak ele alıyoruz m2 fiyatı 2$

Üretim kısılması bile gündeme gelmeli.

$ fiyatı 1980 103

1994 150

1995 60

Tedbirler:

1) 1 aylık tatil bakım + izin

2) Seramik pazarının büyütülmesi çalışmaları KS

3) 1996 da enflasyon nispetinde zam yapılmalı ve kararlı birbirimizi

aldatmadan satmalıyız.

KS - Küçük üreticiler ile mücadele planı yapılmalı.

KS - Malın peşin fiyatını koyalım.

İlave iskontoların birini kaldıralım”

Belge ile birlikte toplantıya katılan teşebbüslerin, kapasite, üretim, iç satış, ihracat, fiyat, iskonto, vade ve erken ödeme prim çizelgesine ilişkin olarak yaptığı çalışmalar da bulunmuştur.

Toprak Grubu’nda bulunan 02.11.1995 tarihli belge bu çalışmalar neticesinde alınan kararları ortaya koymaktadır:

“ALINAN KARARLAR (02.11.1995)

- Uygulanacak fiyat ve iskontolar.

- Kasım/95 üretimi için 357.000 TL’lik listeden %20+5+5 isk. Ortalama vade 15 Mart/96 (30/3)

- Aralık 95 üretimi için 357.000 TL’lik listeden %20+5 isk. Ortalama vade 15 Mart/96 (30/3)

- Ocak/96 üretimi için 357.000 TL’lik listeden %20 isk. Ortalama vade 15 Nisan/96 (30/4)

- Şubat/96 üretimi için 357.000 TL’lik listeden %20 isk. Ortalama vade 15 Mayıs/96 (30/5)

- Erken ödeme prim çizelgesi Kasım/95 için mevcut aylık prim oranları ile 120 güne kadar, Aralık/95 ayı için ise 90 günlük erken ödemeyi kapsayacak şekle getirilecektir. (Listeyi Kale Pazarlama hazırlayacaktır.)

- 200.000 TL/m2 KDV dahil fiyattan satılabilecek ekonomik malzemelerin listesi Kale Pazarlama tarafından hazırlanarak diğer firmalara da gönderilecektir. Söz konusu ürünler üzerinde mutabakat sağlandıktan sonra yürürlüğe girecektir. Ancak ilgili ürünler dışında ürünlerde benzer uygulamalar yapılmayacaktır. Konu ile ilgili mutabakat 06.11.1995’te bir araya gelinerek yapılacaktır.

- İleriye dönük peşin ödeme iskontosu yapılmayacak; peşin ödeme iskontolu vadeli ödemede alınmayacaktır.

- 13.11.1995 ve 21.11.1995 tarihlerinde yeniden toplanarak uygulamaların seyri kontrol edilecektir.

- Satış esasları Kasım/Aralık-95 ayları için duyurulacaktır.

- İskonto ve vade dışındaki hediye promosyonu, mal fazlası promosyonu, kalite kaydırması (deneme üretimi, defolu, vitrifiye primi vs.) uygulamalarına son verilecektir.

- Üretici firmalar belirlenen maksimum vade ile büyük bayi küçük bayi uygulamasını kendileri ayarlayacaklardır.

- Toplu işlerde bayiye uygulanan koşulların dışında bir uygulamanın yapılmamasına ve taleplerin bayilerce mevcut koşullarla karşılanmasına karar verilmiştir. Opsiyonlu olarak verilmiş toplu iş teklifleri 13.11.1995 tarihine kadar sonuçlandırılacak olup, bu tarihten sonra bayi alış şartları geçerli olacaktır.

- Üretici firmaların sahibi bulunduğu mağazaların satış şekilleri de üretici firma şartlarıyla aynı olacaktır.”

Toprak Grubu’nda bu kararları ihtiva eden bir not da bulunmuştur.

10. Toprak Grubu’nda bulunan “Sn: Tarık Özçelik Bey’in Dikkatine” başlıklı belge, 02.11.1995’te kararlaştırılan 06.11.1995 tarihli toplantının yapıldığını ortaya koymaktadır:

“Sn: Tarık Özçelik Bey’in Dikkatine

06.11.1995 Günü Alınan Kararlar

Vadeli Satışlar

01- Kasım/95 satışları için 357.000 TL’lik listeden %20+5+5 ortalama vade 15

Mart 1996

Aralık/95 satışları için 357.000 TL’lik listeden %20+5 ortalama vade 15

Mart 1996

NOT: Büyük satıcıların çekleri 30 Mart 1996 tarihini geçmiyecek.

02- Erken ödeme prim çizelgesi aylık %7 üzerinden 90 günü aşmayacak

şekilde hazırlanacak.

Peşin Satışlar:

03- Kasım/95 satışları için 357.000 TL’lik liste üzerinden direkt %45 iskonto

Aralık/95 satışları için 357.000 TL’lik liste üzerinden direkt %38 iskonto 04- İleriye dönük peşin iskontosu yapılmayacak; peşin ödeme iskontolu

vadeli ödeme alınmıyacak.

05- 21.11.1995 tarihinde yeniden toplanılarak uygulamaların seyri kontrol

edilecek; 28.11.1995 tarihinde yapılacak toplantıda Ocak/1995 satış şartları

görüşmesi yapılacak.

06- İskonto ve vade dışındaki hediye promosyonu, mal fazlası, kalite

kaydırması (deneme üretimi, defolu, vitrifiye primi vs.) uygulamalarına son

verilecektir.

07- Fabrikalar toplu işlerde bayiye uygulanan koşulların dışında bir

uygulamanın yapılmamasına ve taleplerin bayilerce mevcut koşullarla

karşılanmasına karar verilmiştir. Opsiyonlu olarak verilmiş toplu iş teklifleri

13.11.1995 tarihine kadar sonuçlandırılacak olup, bu tarihten sonra bayi alış şartları

geçerli olacaktır.

08- Üretici firmaların sahibi bulunduğu mağazaların satış şekilleri üretici firma

satış şartlarıyla aynı olacaktır.

09- Dönemsel satış yapılmayıp aylık satış yapılmasına karar verilmiştir.

10- 06.11.1995 tarihinde alınan kararlar toplantıya katılan firmalarca

07.11.1995 tarih en geç saat 13.00’e kadar Çanakkale Seramik genel müdürlüğüne

fakslayacak ve Çanakkale Seramik bu faksların tamamı geldiğinde bayilere deklare

edilmesi için fabrikalara bildirecek fabrikalar sırayla aşağıda belirtilen tarihlerde

bayilerine satış şartlarını deklare edeceklerdir.

07.11.1995 tarihinde Çanakkale Seramik

08.11.1995 tarihinde Hitit, Ege, EKS Seramik

09.11.1995 tarihinde Serel, Uşak, Kütahya Seramik

10.11.1995 tarihinde Söğüt, Toprak Seramik

ALINAN KARARLARA İLAVE OLMASINI İSTEDİĞİMİZ MADDELER

01- Birinci maddede olan ilave iskontolarımız uygulamada olmadığı için

alınan kararın tek net fiatına bulup tek iskonto yapıp vademiz 90 gündür.

02- Üçüncü maddede bulunan peşin iskonto şartları 11 ve 12 aylar satışları

için okey diğer aylar için reel faizlerin üzerinde uygulama yapılmasını istiyoruz.

03- Yedinci maddeye göre 95/4 dönemine ait olan Kasım Aralık 1995 Ocak

1996 satışlarının bir bölümünü sattık bugünden itibaren satacağımız mallar için 3.

maddede alınan kararla satacağız.

04- Dokuzuncu maddeye görüşümüz dönemin yapılmasından tarafız yeni

yıldan itibaren dönemin devamından yanayız.

05- Anlaşmanın aksine teklif olduğunu iddia eden müşterilerin yanında ilgili

fabrikanın belirleyeceği yer telefon edilerek olayın yüzleştirilmesinin yapılmasını

istiyoruz bunun için aşağıda Bölge Müdürlüklerimizin telefonları belirtilmiştir.

640

11. Toprak Grubu’nda bulunan 28.11.1995 tarihli belge, 6.11.1995’te

kararlaştırılan toplantının yapıldığını ortaya koymaktadır:

“28.11.1995

Sektör Toplantısı

Çank, Ege, Söğüt, Serel, Küth. Hitit

Çank. uygulamaya devam edelim.

Toplu işlerde ...

1 Aralıktan itibaren ikinci 5’i kaldırıyoruz.

Vitra Aralık çeklerini Şubat’a getiriyor.

Eş ürünler için Aralık ayında ürün sorumluları katılsın.

Alt fiyat grubu tespit edil...

Teminat primi

...

Teminat primi %1-3

Yıl sonu ciro primi %1-4

Seyahat ödülü

96 %8,5 prim

... uygulaması

A. proje ...+teşhir ...+...bedeli

B. proje ...

C. proje bedeli+uzun vadeli ürün

Habitat için ortak karar

% 32 iskonto Bartın 30/4

Adana 30/4

Primler için Aralık toplantısında görüşelim. 11-15 haftasında toplantı.

Çanakkale bildirecek, Söğütte yapılacak.”

12. Kale Grubu’nda bulunan 17.6.1996 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır: “ÜRETİCİLER TOPLANTISINDA ALINAN KARAR

1) Haziran-Temmuz ayı siparişlerini kapsayacak.

2) Fiyat 437000

3) İskonto %15

4) Ortalama vade 30/10 (15/11 Büyükler)

5) Erken ödeme aylık %7

6) 1/7/96’da yeni liste deklarasyonu

Not: Bir sonraki toplantıda nakliyenin bayiye bırakılması tartışılacak.”

. Kütahya Grubu İstanbul bölgesi çalışanı Cengiz Gacaner’in, Yönetim Kurulu

üyeleri Erkan Güral ile Nafi Güral’a gönderdiği 25.06.1996 tarihli yazıda şu ifadeler

yer almaktadır:

“Sayın Erkan-Nafi Güral

690

25.06.1996 tarihinde Toprak Seramik Altunizade binasında yapılan toplantıda

öneri gündem maddeleri ve alınan kararlar:

KATILIM FİRMALAR:

Çanakkale Seramik

Toprak Seramik

Ege Seramik

Söğüt Seramik

E.K.S Seramik

Serel Seramik

Kütahya Seramik

ÖNERİ GÜNDEM

1. 17 Haziran 1996 toplantısında önerilen iskontoların %15’e geri çekilmesi

konusu,

2. Erken ödeme priminin bölerek 1.08 olarak uygulanması,

3. 01.07.1996 tarihli fiat listesi çıkarılması,

4. Nakliye giderlerinin bayi tarafından karşılanması; diğer promosyon konuları, 5. Satış hakkında şikayetlerin fabrikalar ile direk temas edilmesi,

6. Teminat primleri ve yıl sonu primler,

7. Dönem şartları.

TOPLANTIDA ALINAN KARARLAR

1. Çanakkale Seramik iskontonun %15 geri çekilmesi konusunu yeniden

gündeme getirdi. Bir önceki toplantıda alınan karar da yanlış alınan karar olarak

değerlendirme yapıldı. İskontonun yeniden %20 olması istendi. Bu öneriye Ege,

Kütahya Seramik harici hepsi kabul etti. Sebebi ise bayi satış yaparken liste

üzerinden yaptığı için şayet bu iskonto düşülürse satışta zorluk çekilir düşüncesi

hakimdi.

720

2. Erken ödeme priminin mevcut olan 19.56 aynı kalması katılımcı firmalarca

benimsendi. Bizim 1.08 uygulama yapmamız ise serbest bırakıldı.

3. Yeni fiyat listesi çalışmasını Çanakkale Seramik tarafından 03.07.1996

tarihine kadar hazırlanıp katılımcı fabrikalara gönderilecek.

4.

A) Nakliye giderlerinin tesbiti için fabrikalarda sevkiyatlara bakan müdürlerce

ayrı bir toplantı yapılıp bu toplantı sonrası tekrar pazarlama toplantısı gündem

maddesine gelmesi

B) Promosyon konusu ise uygulama yapılmaması ihracat artığı, üretimden

kalkan ürünler, satış şartları, cari fiyat listesi üzerinde verilen dönem şartlarına ilave

olarak %10 iskonto verilmesi, defolu satışlarda ise mevcut cari listenin üçüncü kalite

fiyatından (yer %20 duvar %15) ucuz satılması

5. Alınan dönem kararlarına uymayan fabrikalara müşteri yanından direk

telefon edilmesi benimsendi.

6. Teminat primleri ve yıl sonu primleri E.K.S. Seramik’in uygulamış olduğu 4

aylık dönemsel teminat primleri ve yıl sonu başarı primleri konusu sıcak karşılandı.

İleri bir toplantıda görüşülmek üzere her firma kendi bünyesinde görüşüp

değerlendirme yapılmasını...

Teminat primleri

Teminat mektubu: %3

İpotek: %2 4 aylık dönemde yapmış olduğu ciroya karşılık

Yıl sonu primi: %2 başarısına göre kıstelym uygulaması

7. Dönem Şartları:

A) Temmuz ayı sipariş kabul şartı

Peşinat iskontosu: 19.56 geri dönüş tablosu

B) Ağustos ayı sipariş kabul şartları

Liste: Hazırlanacak olan yeni fiyat listesi 507.000 TL. Liste

İskonto: %20

Ödeme : 30.11.1996/15.12.1996

760

Alınan bu kararları Kütahya Seramik olarak bizim üst yönetimde görüşmemiz

gerektiğini belirttim. Aynı şekilde Ege Seramik de görüşmeleri gerektiğini belirtti.

Bilgilerinize arz ederim.”

Kütahya Grubu Yönetim Kurulu üyesi Erkan Güral’ın 26.06.1996 tarihinde

gönderdiği cevapta şu ifadeler yer almaktadır:

“İst Bölge

Cengiz bey dikk

25.06.96 sektör toplantısı için düşüncelerimi aktarıyorum. Firmalara tek tek

telefon edip iletirsen ne düşündüğümüzü bilirler.

1- Kararlaştırılmış %15 iskontonun tekrar %20 olması kabul edilemez. Zira biz

müşterilerimize bu durumu tebliğ ettik. Şimdi nasıl geri döneriz. Nasıl izah ederiz. 2- Erken ödeme iskontosu için de aynı şey geçerlidir.

3- Yeni fiat listesinin 507 yerine 497 olması, psikolojik 500 bin sınırını

aşmamış olması bakımından faydalıdır.

4-

A- Nakliye giderlerinin müşteri adına fabrika tarafından ödenmesi, ve bir

anlamda, müşteriye, maliyeti fabrika tarafından karşılan kredi kullandırılması gibi

manasız bir uygulamaya son verilmesi akıllı ve gerekli bir davranış olacaktır. Nakliyenin müşteriye ait olması istiyoruz.

B- İhracat artığı, üretimden kalkan ürünler vb. gibi namlar altında satış yapılmasına kesin karşıyız.

Defolu ürünler, farklı bir ambalajla veya kutusu üzerinde defolu yazması koşulu ile öneriyi benimsiyoruz. Bizim defolularımız markasız kutuların içindedir ve bir yanlış anlamaya sebebiyet vermez.

5- Uygundur. Destekliyoruz.

6- Her fabrikanın başlatmış olduğu ve yıl sonuna kadar devam edecek bir uygulaması var. Bu konuda alınacak karar 1.1.97’den geçerli olabilir.

7- 25.6.1996 toplantısında alınan kararlar doğrultusunda müşterilere gerekli duyurular yapıldı. Hangi gerekçe ile değiştirebiliriz.”

14. Kütahya Grubu’nda bulunan belge aşağıdaki tablo şeklindedir:

X 1000 M2 SATIŞ KISINTI 96 96 96 TOP.

1996 31.12.199 4. AYLIK TOP 30.04.9 KISILAN KISILACAK ORANI TAHMİNİ İÇ PAZAR İHR. 31.12.199 TOP. İÇ DIŞ

15. Kale Grubu’nda bulunan 24.3.1997 tarihli belge, Kaleseramik’in 1.4.1997’den

geçerli satış koşullarını Eczacıbaşı Grubu, Ege Grubu, Hitit, Kütahya Grubu, Serel,

Söğüt Seramik ve Toprak Grubu’na gönderdiğini göstermektedir.

16. Serkap Yönetim Kurulu’nun 24.06.1997 tarihli toplantısına ilişkin olarak Karar

Defteri’nde şu ifadeler yer almaktadır:

810

“30 Haziran 1997 günü saat 10:00’da Ege Seramik’in evsahipliği yapacağı

toplantıya geçen yıl olduğu gibi bu yıl da şirket bazında 1996 iç ve dış toplam

satışlarına, 1997 yılı beş aylık üretim ve stok ile toplam tahmini üretime vb. ilişkin

verilerin getirilmesine karar verildi.”

Serkap Yönetim Kurulu kararında bahsi geçen sektör toplantısının gündemi

Yüksel Seramik’de yapılan yerinde incelemede tespit edilmiştir:

“30 HAZİRAN SEKTÖR TOPLANTISI GÜNDEMİ

820

1- 1996 Yılı Seramik Sektörünün Genel Değerlendirilmesi

* Üretim, Kapasiteler, İhracat Durumları

* Yurt Dışı Satışlar ve Sorunları

2-1997 Yılı İle İlgili Durum Değerlendirmesi

*Üretim, Kapasiteler, İhracat Durumları

*Mevcut İç Piyasa Uygulamaları

*Sorunlar, Çözüm Önerileri”

Yüksel Seramik’de yapılan yerinde incelemede 30.6.1997 tarihli sektör

toplantısına ilişkin notlar da bulunmuştur:

“30.06.1997

SEKTÖR TOPLANTISI

Adnan Polat Bey açılış konuşmasını yaptı...

Ç.kale Seramik sektör değerlendirmesi için Tarık Bey bir değerlendirme yaptı:

- 1997 yılına 517.000 TL./m2. ettiğimiz listelerle girdik. Daha sonra 1 Nisanda 757.000 TL. listeleri uygulamaya koyduk. Ama bu gecikmeli oldu. Fakat çok farklı uygulamalar yapıldı. Nitekim 15 Ekim ortalama vadelerinin Kasım-Aralık aylarına kaydığını gördük. Şu anda sezonu yaşıyoruz. Onun için satış problemi yok. Fakat son günlerde bazı şikayetler geliyor. Özellikle toplu satışlarda rekabet var.

- Onun için Ç.kale-Ege ve diğer büyükler satış koşullarını gözden geçirmek zorundayız.

- Bayi stokları yine yükselme seviyelerine geliyor.

- 757.000 TL/m2. listeleri 31.1.1998 kayıyor

- İç piyasa-ihracat dengesini mutlaka kurmalıyız.

Eczacıbaşı – Ahmet Yamaner:

- Tarık Beyin söyledikleri aynen bizim düşüncelerimizdir...

- 757.000 TL.’lik listeyi oturtmalıyız...

- İhracat şansımızı iyi kullanmalıyız.

Süleyman Caner: ...

Hitit – Ender Bey:

Sınai maliyet bugünkü fiyatlarımızı gözden geçirmeliyiz...

Yurtbay – Zeki Yurtbay:

...

Stokta olan fazla malları ucuz fiyattan/ucuza vermeyelim

20 milyon m2. fazla...

...

...hala pek çok mal piyasaya verilmektedir. 1. ve 2. kalite... piyasaya

verilmemesi gerekir.

Öneri nedir?

... maliyet 4 $ ise

Süleyman Bey vadeli satışların sektöre yüklediği riski dile getirdi.

Erdal Akatay: Resmi kuruluş olduklarını ve uygun vadeli satış zamanı imkanı

olmadığını ifade etti.

a) Bu sektörde en fazla 2 ay vadeli fiyat diyelim anlaşma yapılma ve uygulaması

b) Nakliyeler alıcıya ait olsun

c)

Suat Karavelioğlu:

757.000 TL./m2.’lik liste

6-7-8 ait Ekim 1997

Ortalama vadeler Kasıma kaymasın

6-7-8 ... üretimi ...

957.000 TL. liste çıkarılması ve bayiye ulaştırılması

957.000 TL. liste 1 Temmuzda başlayacak

Devamı Ocak 1998 olabilir

Seranitte yapısal sorunlardan bahsetti...

Sn. Adnan Polat...

200-210 milyon/m2. tüketim olacak

Kısa vadedeki çözümler nedir

Eğer verilen doneler doğru ise 20 milyon/m2. bir fazlalık var. Bunu nasıl

satacağız

Büyük firmaların üretimlerini kısmaları gerekir

Şu anda 757.000 uygulansın. 957.000 liralık listeyi yeni yıla girmeden bu

listeyi mutlaka uygulayalım.

Seramik tüketimini artıracak tedbirler alalım. Dernek bu konuda bir

organizasyon yapsın. Bir bütçe yapalım. 900 ... milyar toplansın. Reklama önem

verelim.

Sektördeki reel fiyatlar şu anda gerilemiş durumda (Süleyman Caner)

SERKAP Sektör Toplantısı 31.7.1997 Saat 10.00

Yer Polat Oteli Yeşilköy

Gündem: İhracatımızı nasıl artırırız. Sektörün krize girmesi durumunda ne gibi

tedbirler almalıyız.”

17. Kale Grubu’nda bulunan 12.12.1997 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır: “12/12/97

910

KALE

1) İlave sipariş durumunda çekler geri toplanıp yeni çekler 30/3-30/4 arası

alınacak.

2) İlave sipariş vermeyene + %7 iskonto yapılıp vadesi aynı bırakılacak.

3) İlave sipariş durumunda içerideki siparişlerine + %7 isk.; yeni siparişlere

30/3 30/4 vade alınacak ancak ilave iskonto uygulanmayacak.

4) Bu uygulama 26/12/97’de bitecek.

5) Troy uygulaması 1/1/98

6) İhracat fazlalıkları %20 + %10 + 1 ay vade

920

EGE

1) Max 1.250.000 m2 ek sipariş alacak (30/4 vade) (Toplu işde kullanılacak) 2) İhracat fazlalıkları %20 + %10 + 1 ay vade

3) 2. marka uygulaması (1/1/98)

4) 26/12/97’de uygulama bitecek

İNTEMA

1) 26/12/97’e kadar ... uygulama yok.

GENEL ŞARTLAR

1) Bundan sonra sektör toplantılarına TOPRAK çağırılmayacak.

2) Ortak deklarasyon yazılacak.

3) Toplu işler ...57-%20- %5-10 30/5 vade uygulanacak.

Standart üstünde toplu iş uygulaması yok

İNTEMA 97/4 %20+%12+%5 iskonto 30/5 vade ile satacak”

Kale Grubu, Eczacıbaşı ve Ege Grubu yetkilileri ile 12.12.1997’de yapılan

toplantının ardından 15.12.1997’de yetkili satıcılarına şu yazıyı göndermiştir:

940

“Sayın Yetkili Satıcımız,

Grubumuz kurulduğu günden beri piyasalarda yaptığı uygulamalarla daima

fiyat istikrarının oluşmasını ve korunmasını sağlamıştır. Son aylarda, sektörümüzde

bazı üreticilerin başlattığı farklı uygulamalar ise dengeleri bozmuş ve piyasalarımız

için en önemli unsur olan fiyat istikrarının ortadan kalkmasına neden olmuştur. Yakın

geçmişte de yaşadığımız gibi bu tür uygulamalar yetkili satıcılarımızın bir önceki

dönem bağlantıları ve stokları göz önünde bulundurulduğunda son derece sakıncalı

olmaktadır. Sektörümüzdeki tüm üretici ve satıcı kurumların istikrarlı hareket

etmesinin gerektiği bu ortamda, Grubumuz daha önce deklare ettiği satış koşulları ile

sizlere hizmet etmeye devam edecektir. Saygılarımızla”

Kaleseramik’in yine 12.12.1997 tarihli toplantıda kararlaştırıldığı üzere yeni

satış koşullarına ilişkin duyuruyu 26.12.1997’de yaptığı da tespit edilmiştir.

18. Eczacıbaşı Grubu’nda bulunan 03.02.1998 tarihli belgede şu ifadeler yer

almaktadır:

“TOPLANTI NOTU

Düzenleyen: Berna Erbilek

Tarih: 03.02.1998

1- Sektördeki uygulamalara yönelik bilgiler şöyledir:

2- Pazardaki bu çok uzun vadeler ve yüksek iskontoların karlılığı çok olumsuz etkilediği bir kez daha dile getirildi. Söğüt ve Hitit’in bir sonraki toplantıya davet edilmeleri ve Toprak’ı izler tutumlarının değiştirilmesi için görüşülmesi kararlaştırıldı.

3- Vitra’nın yeni dönem uygulamalarını duyurmuş olması nedeniyle bu yıl için herkesin belirlediği sistemleri sürdürmesine, ancak 1999 yılı için Ekim aylarında biraraya gelerek ortak uygulamalar tespit edilmesinin iyi olacağı görüşüldü (Primlerle ilgili olarak).

4- Teminat primi konusunda Vitra’nın belirlediği sistemin uygun bulunduğu ve herkesin sirkülerinde bunu izleyebileceği belirtildi.

5- Bu yıl içinde Çanakkale’nin Troy isimli ikinci markasına karşın Ege’nin de Select markasını hazırladığı ve her iki kuruluşunda hemen uygulamaya geçebilecekleri belirtildi. Bu ikinci markalarla ilgili fiyat uygulaması yer için 3.50 US$, duvar için 3.75 US$ olup, peşin satılacak ve her ayın ilk günü TL fiyatı o günkü kurdan belirlenecektir. Her iki kuruluşta bu ürünleri sadece münhasır nitelikteki yetkili satıcılarına vereceğini ve toplam siparişin %10’unu geçmemesine dikkat edeceğini belirtmiştir. İkinci markaya geçişte Vitra’nın seramik sağlık gereçlerinde izlediği yolun örnek alındığı izlenimi doğmuştur.

6- Çanakkale Seramik İntema’nın diğer ürünlerinde yaptığı reel vade uygulamasına karo seramik sektöründe de geçilebileceğini ancak uygulamada vadenin siparişten itibaren başlatılmasının kendileri açısından uygun olduğunu dile getirmiştir.

7- Mart ayı içinde 98/1 yeni fiyata geçilmesi konusunda prensip kararı alındı. Bununla ilgili olarak 2 Mart 1998 saat 14:00’de Çanakkale Seramik’te toplantı yapılması kararlaştırıldı.”

29

Yapılan incelemeler neticesinde, yukarıdaki tabloda yer alan Kaleseramik satış koşullarının gerçeği yansıttığı; ilerleyen bölümlerde yer verileceği üzere, 10.11.1998 ve 23.11.1998 tarihlerinde Eczacıbaşı Grubu, Ege Grubu, Hitit, Kale Grubu, Serel, Söğüt Seramik ve Toprak Grubu yetkililerinin katılımı ile primlere ilişkin olarak bir toplantı yapıldığı ve müşterek kararlar alındığı; Kaleseramik’in, “Troy” isimli ikinci markasını, 1998 yılı Şubat ayı içerisinde, belgede yer alan koşullarla piyasaya sürdüğü; Kaleseramik’in 02.03.1998, Eczacıbaşı Karo’nun ise 4.3.1998 tarihli 1.600.000 TL’lik fiyat listelerinin bulunduğu tespit edilmiştir.

30

19. Serkap Yönetim Kurulu’nun 21.4.1998 tarihli toplantısına ilişkin olarak Serkap’ta bulunan notta şu ifadeler yer almaktadır:

“21.4.98

Serkap Y.K. TOPLANTISI

1010

Mehmet Sert – Yüksel Seramik’te (71 yaşında)

Erkan Güral – Güral Porselen

Tamer Sağıroğlu

Hüsamettin Onanç?

EGE – 1998 yılı ... borcu 7,9 trilyon.

1.850’lik listeden Toprak %35 Bozüyük - %40 Eskişehir Fab. iskonto yapıyor.

Kale grubunun hammadde maliyeti içinde nakliyenin payı %51’di. Şimdi %46’ya

indi. Nakliye % maliyeti %5 azaldı demektir.

Kale Yeni tesis – günde 10.000 m2

yılda 4 milyon m2

Çanakkalenin şu anki stoku 3,5 mil. m2 – export

Bozüyük – 20 Aralıktan beri tatilde. Bayramdan sonra belki.

İş Bankası Yüksel’e yükleniyor şimdi.

Nevzat Çetin – Uşak

Erdal Akatay – Bozüyük

Ender Erel – Hitit

S. Caner – Kale”

20. Tamsa’da bulunan ve Serkap’ın seramik kaplama malzemeleri üreticisi şirketlere gönderdiği yazıda şu ifadeler yer almaktadır:

“Sayın Yetkili,

SERKAP Yönetim Kurulu’nun 12.05.1998 tarihinde yapmış olduğu toplantıda 21 Mayıs 1998 Perşembe günü, saat 14:00’te Polat Renaissance Oteli’nde Sektör Toplantısı yapılması kararlaştırılmıştır. Toplantı, Birlik üyelerimiz ile birlikte tüm seramik kaplama malzemeleri üretici şirketlere de açıktır. Ancak, ekteki istatistiksel verilere ilişkin anket formunu doldurup, 18 Mayıs 1998 Pazartesi gününe kadar Birliğimize fakslayan şirketler bu toplantıya davet edileceklerdir.

29 Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerden yazı ile, 1998-2002 yıllarına ait, “liste-fatura fiyatı, vadeli fiyat gibi tüm ayrıntıları gösterecek şekilde, üretim ve satışı yapılan her bir seramik çeşidi için, değişim tarihleri itibarıyla satış fiyatları”, “aylık ayrıntılı satış miktar tabloları”, “aylık ayrıntılı maliyet tabloları”, “değişim tarihleri itibarıyla nakliye maliyetleri”, “bayilerine ilişkin ünvan, adres, telefon numarası ve faaliyet bölgesi bilgileri ile bayilik sözleşmeleri” vb. bilgiler talep edilmiştir. 1998 yılının başlangıç kabul edilmesinin sebebi, teşebbüslerin bilgi sunma yükümlülüğünü ağırlaştırmamaktır. Bu çerçevede, rekabeti kısıtlayıcı etkilere ilişkin analizler de 1998’den itibaren yapılmaya başlanmıştır.

30 Bu toplantının Ercan-Bozüyük Seramik, Hitit, Kale Grubu ve Uşak Seramik yetkililerinin katılımı ile gerçekleştiği tespit edilmiştir.

Not: Ayrıca daha önce göndermiş olduğumuz 1997 yılı Sektör Profili

Anketimizin de doldurulup en kısa zamanda fakslanmasını önemle rica ederiz. Bu

anket formundaki verilerden 1997 yılı Seramik Kaplama Malzemeleri Alt- Sektör

profili düzenlenip, şirketinize de bilgi için gönderilecektir.

Seramik Kaplama Malzemeleri Sektör Toplantısı

Anket Formu

1998

1998 Üretimi

İlk dört ay, m2:

Yıllık program, m2:

1998 ihracat

İlk dört ay, m2:

Yıllık program, m2:

31.12.1998 Stok m2:

1998 İç piyasa m2:

1998 Kapasite m2:

1998 Üretim m2:

1997

2

31.12.1996 Stok m:

2

1997 Kapasite m:

2

1997 Üretim m:

2

1997 İhracat m:

2 :”

31.12.1997 Stok m

Altın Çini ile Tamsa’da bulunan ve Serkap’ın seramik kaplama malzemeleri

üreticisi şirketlere gönderdiği yazıda şu ifadeler yer almaktadır:

“12.05.1998 tarih ve Serkap/98-101 sayılı yazımızla 21.05.1998 tarihinde

Polat Renaissance Otelinde bir sektör toplantısı yapılacağını duyurmuş ve ekli anket

formlarının doldurularak Birliğimize gönderilmesini rica etmiştik. Anılan tarihte

belirtilen otelde, toplantı salonu temini münkün olamadığından sektör toplantısı 21

Mayıs 1998 Perşembe günü, saat 14:00’te The Marmara Oteli’nin Opera Salonu’nda

yapılacaktır.”

Yüksel Seramik’de bulunan belge gündemi, “Sektörle ilgili 1997 ve 1998 yılları

üretim faaliyetleri hakkında bilgi verilmesi / Üretici firmalarca mevcut piyasa

durumunun değerlendirilmesi / Maliyetlerin düşürülmesine ilişkin izlenecek politika ve

stratejilerin tesbiti” şeklinde belirlenen toplantının katılımcılarını göstermektedir:

4. Halil Yakın Yüksel Seramik

5. Şefik Özcan Termal Seramik

Basri Sezer Birlikler

29. Mustafa Şenyüz Efes Seramik

30. Hüsamettin Onanç Eczacıbaşı Karo Seramik”

Serkap ve Yüksel Seramik’de bulunan 21.5.1998 tarihli sektör toplantısı

tutanağında şu ifadeler yer almaktadır:

“Seramik Kaplama Malzemeleri Sektör Toplantısı Tutanağı

Toplantı No: 3

Toplantı Tarihi: 21 Mayıs 1998 Perşembe

Toplantı Yeri: The Marmara Oteli, İstanbul

Toplantı Saati: 14:00

Katılanlar: Katılım listesi toplantıda dağıtıldı.

Süleyman Caner (SERKAP Seramik Kaplama Malzemeleri Üreticileri Birliği

Bşk.)

Sn. Süleyman Caner 1997 yılı seramik kaplama malzemeleri alt sektörü genel

değerlendirmesini yaparak, 1998 yılı beklentileri konusunda bilgi verdi.

Türkiye seramik kaplama malzemeleri sektörünün sağladığı gelişmelerle

bugün dünyada beşinci, Avrupa’da üçüncü ülke konumunda olduğunu ancak iç

tüketimin ve ihracatın sektörün büyümesine paralel gelişme gösteremediğini ifade

etti.

Sektörde öz sermaye devir hızının düşük olduğunu ve bunun bazı sıkıntılar

yarattığını, ABD’de 14, Avrupa’da 7 olan öz sermaye devir hızının Türkiye’de 3-4

olduğunu belirterek, girdilerin peşin satın alımına karşın ürünlerin uzun vadelerle

satılmasının bu durumu yarattığını vurguladı.

Ürün fiyatlarının reel olarak gerilediğini, bunun genel ekonomik konjoktürden kaynaklandığını, ancak üreticilerin haksız rekabet konusunda daha duyarlı olmaları gerektiğini belirtti.

Kaplama malzemeleri ihracatının ülke ekonomisi açısından da önemli olduğunu, 1 $’lık ithalata karşın 15-20 $’lık ihracat yapıldığını, katma değerin yüksek, ürün kalitesinin dünya standartlarında olduğunu, Türkiye’nin dünya pazarlarında hakkı olan fiyatı alabilmek için gereken özeni göstermesi gerektiğini belirtti.

Türkiye’de ekonomik ve siyasi önlemlerin ihracatı teşvike yönelik olmadığını, İtalya ve İspanya gibi seramik üretimi ve ihracatında birinci ve ikinci sırada bulunan ülkelerde devletin altyapı düzenlemeleri ve işleyişte gizli desteğinin bulunduğunu, ancak, buna rağmen ihracatta isim, marka ve imajımızı yerleştirebilmek için gereken çabanın sarfedilmesinin önemine değindi.

Toplantıların sektörün sorunlarını müştereken tartışma açısından önemli olduğunu, katılımın yeterli düzeyde olması halinde minimum altı ayda bir yapılmasında yarar olduğunu ifade etti.

Sektörü büyütmek ve geliştirmek için uzun vadeli, akılcı, tutarlı politikalar izlenmesini ve Seramik Kaplama Malzemeleri Üreticileri Birliğinin sektöre daha iyi hizmet verebilecek konuma getirilmesi gerektiğini belirtti.

Ender Erel (Hitit)

Sektörün sorunlarının üretimden değil iç ve dış satıştan kaynaklandığını, gerçekçi fiyat ve satış politikası benimsemenin gerekli olduğunu belirtti, bu toplantıların sorunların müşterek çözümüne katkısı olacağına inandığını vurguladı. Sektörün istikrarlı büyümesinde temel görevin üreticilere düştüğünü, hedeflerin realist yaklaşımla saptanmasını, sektör ile ilgili çalışmalara verilecek bilgilerin titizlikle hazırlanmasına özen gösterilmesini istedi.

1990 yılından sonra sektörde yaşanan yoğun rekabetin satış fiyatı, koşulları ve maliyetlerin gerçekçi saptanmasını gerektirdiğini ifade etti.

Fiyat listelerinin peşin ve vadeli değerleri içermesinin zorunlu hale geldiğini, vadelerin ve vade farklarının enflasyonun olumsuz etkisini en aza indirecek şekilde düzenlenmesinin gerekli olduğunu vurguladı.

Suat Karaveli (Ege)

Sektördeki yüklerin üreticiler ve dağıtım kanalları tarafından paylaşılmasını, fiyat – maliyet – kar dengesinin doğru kurulmasını, sektör karlılığının %10’a ulaşması halinde, bunun günün koşullarında iyi bir performans olacağını, günümüzde insana yatırımın çok önemli olduğunu, işletmelerin çalışanların başarısıyla rekabete dayanabileceğini, bu faktörü dikkate almayan şirketlerin geleceğinden endişe duymak gerektiğini ifade etti.

Nevzat Çetin (Uşak)

1990 yılından sonra sektör karlılık oranının yoğun rekabet nedeniyle gittikçe düştüğünü, finansman sektörünün bugünkü yapısı ve faiz oranlarının yarattığı olumsuz yüklerin maliyetleri çok artırdığını, sektörde arz-talep dengesinin daha gerçekçi kurulması gerektiğini, sektör mensuplarının haksız rekabete fırsat vermeyecek anlayışta olmasını, uygulanmayacak kararların alınmaması gerektiğini ifade etti.

Hasan Tatarlı (Efes)

Sektörde işletme sermayesi gereksiniminin çok önemli boyutlarda olduğunu, küçük üreticilerin bu konuya gereken önemi vermelerini, büyük üreticilerin talep

fazlası üretimi eritmek için ürün zamları ve vadeleri zorlamamalarını, bu olumsuzlukları gidermek için gereken önlemlerin alınması gerektiğini belirtti.

Nurullah Ercan (Ercan)

Arz- talep dengesinin üretim fazlalığı yaratmadan kurulmasını, stokların ürün satış fiyatları ve vadeleri üzerinde baskı yaratmayacak düzeyde tutulmasını, satış fiyatları ve satış koşullarının maliyetler dikkate alınarak gerçekçi yaklaşımlarla belirlenmesinin gereğini vurguladı.

Stokların optimum düzeyin üzerine çıkmasının firmaları zorlayarak baskı yaratacağını, kararların ekonomi kurallarının dışına taşmasına neden olacağını açıkladı.

Atalay Şahinoğlu (Toprak)

Bugün seramik kaplama malzemelerinde yaşanan sorunların çeşitli dönemlerde diğer sektörlerde de yaşandığını, bu sorunların moral bozmadan aşılabilmesinin gerekli olduğunu, ihracatın sektörün büyümesini sürdürebilmesi açısından önemli olduğunu, sektör toplantılarının düzenleyici rolü bulunduğunu, yapılan yatırımların atıl tutulmasının ekonomik olmadığını, maliyetlerin kontrolünün çok önem taşıdığını, ancak bu bilincin henüz tam yerleşmediğini, sorunların dibe vurmadan çözümünün gerekliliğini, rekabet ortamının sektörün bugünü ve geleceği için yararlı olduğunu, ancak bu rekabetin dostlukları zedelemeden sürdürülmesini, satış fiyatı ve koşullarının maliyetlerle ilişkisinin doğru kurulması gerektiğini ifade etti.

Stokların optimum düzeyde olmasını, bu miktarın 1 - 1,5 aylık üretimi geçmemesini, ihracatı artırmanın önemli bir çözüm noktası olarak görüldüğünü, firmaların pazarı bozmamak koşulu ile ihracat artışını sağlayabileceklerini belirtti.

Zeki Yurtbay (Yurtbay)

Sektörde bulunan 20 kuruluşun birbiri ile kenetlenerek sorunlara ortak çözümler arama yoluna gitmelerini, yapılan yatırımların verimli işletilebilmeleri için ihracat artışının gerekli olduğunu, kapasite fazlalığının ihracat artışı ile değerlendirilmesinin önemini vurguladı.

Hüsamettin Onanç (Eczacıbaşı Karoseramik)

Sorunların çözümüne gerçekçi bakış açıları ile yaklaşılmasını, İtalya ve İspanya’nın üretimlerinin %50-60’ını ihraç ettiklerini, Türkiye ihracatının ise henüz üretimin 1/3’ü kadar olduğunu, ancak Türkiye’deki enflasyonun sonuçları geciktirdiğini, genel ekonomide yaşanan olumsuzluklara rağmen ihracat konusunda akılcı ve uzun vadeli politikalarla çözüme ulaşılabileceğini, sektördeki tüm enstrümanların ortaklaşa saptanmasının mümkün olmadığını, ancak vadelerin belirlenmesinde müşterek hareket etmenin önemli olduğunu belirtti.

Sektör kapasitesinin %50’sine sahip olan ilk üç kuruluşun sektörün geleceğini belirlemede lider konumunda olduklarını, bu kuruluşların akılcı politikalar izleyerek sektörün önünü açmaları gerektiğini vurguladı.

Mehmet Oğuzman (Termal)

Günümüz ekonomik koşullarının maliyetlerin düşürülmesini zorunlu kıldığını, yatırımların sektörün gelişimi dikkate alınarak tutarlı yaklaşımlarla yapılmasını, ihracat artışının sektörün geleceği açısından önemli olduğunu, sektörün geleceğine olumlu katkı sağlayacak kararlara katılmanın yararlı olacağını ifade etti.

1240

Şefik Özcan (Termal)

Maliyetlerin aşırı yükselmesinin, fiyat – maliyet ilişkilerinin olumsuz bir yönde gelişiyor olmasının çözüm gerektirdiğini, Türkiye’de kişi başına düşen tüketimin gelişmiş ülkelere göre çok az olduğunu, tüketimi artırmanın önemli çözümlerden biri olacağını belirtti.

Erdal Akatay (Ercan)

Sektörün durumunun genel ekonomik politikalarla çok yakın ilişki içinde olduğunu, hükümetin kararlarına bağlı olarak bazı olumlu gelişmelerin yaşanabileceğini ifade etti.

Ömer Atasayan (Kütahya)

Sektör içinde haksız rekabet yaratmadan ihracat artışı sağlanmasının gerekli olduğunu belirtti.

İrfan Karaca (Seranit)

Dağıtım kanalları ve müşteriye hizmetin çok önemli olduğunu, ürün kalitesi kadar hizmet kalitesine de yatırım yapılması gerektiğini, ihracatı artırmak için gereken önlemlerin alınmasını, toplu tanıtıma, fuarlara toplu katılıma, AR-GE çalışmalarına ürün ve hizmet kalitesinin artırılması için yapılacak harcamalardan kaçınılmamasına özen gösterilmesini istediklerini belirtti.

Hüseyin Marakoğlu (Seranit)

Şirketlerin ürün desenleri ve maliyetleri farklı olduğundan her şirketin kendi koşullarına uygun politikalar çizmesinin yararlarını vurguladı.

Halil Yakın (Yüksel)

Sabit giderlerin çok yükselmiş olması dolayısıyla üretim dengesini maliyetlerle ilişkilendirerek kurmak gerektiğini, sektörün üretim ve ürün kalitesinde önemli aşamalar kaydettiğini, günümüzde satış ve pazarlamanın önemli olduğunu, ihracatı artırmak için yoğun bir faaliyet gerektiğini, İtalya ve İspanya’da ihracatta gizli bir takım teşvikler bulunduğunu, bunların araştırılmasının yararlı olacağını belirtti.

Mustafa Tolon (Kale Grubu)

Türkiye’de yaşanan yüksek enflasyonun fiyatlara yansıtılamadığını, bayilerin finansman maliyetlerinin yüksekliği dolayısıyla taşıyabilecekleri boyutta stok tuttuklarını, şirketlerin stok politikalarını da bu çerçevede belirlemelerinin doğru olacağını ifade etti.

1280

Zeynep Bodur Okyay (Kale Grubu)

Sektörün sorunlarının diğer sektörlerin sorunları ile paralellik gösterdiğini, firmaların performans baskısı altında bulunduklarını, sorunlara sanayici mantığı ile yaklaşmalarının gerekliliğini, hizmet sunmanın önemini, şirketlerin siyasi istikrarsızlıkları kendi olanakları ile göğüslemeye çalıştıklarını, ihracatta uzun vadeli politikaların önemini, ithalatın giderek önemli boyutlarda arttığını, bu konuda ciddi bir araştırmanın yapılması gerektiğini, sektörde üretici kuruluş sayısının 22-23’e çıktığını, dolayısıyla farklı seslerin bulunduğu bir sektörde müşterek sorunların çözümünün daha zorlayıcı olduğunu, kişi başına tüketimin artırılmasının çok önemli olduğunu belirtti.

Erdal Akatay (Ercan)

Görüşülen konuların aciliyet sırasının belirlenmesini, diğer bazı sektörlerde olduğu gibi fabrikaların bakımının belli bir dönemde ve toplu izinle birlikte yapılmasını, bu uygulamanın arz talep dengesini olumlu etkileyeceğini, fiyatlarda peşin ve vadeli ayrımının yapılmasının gerekliliğini ifade etmiştir.

Basri Sezer (Birlik)

Türkiye’de iç tüketimin gelişmiş ülkelere göre çok düşük olduğunu, tüketimin zaman içinde artacağını, bunun gereğinin yapılmasını, ihracatın İtalya ve İspanya’ya göre henüz çok düşük düzeyde olduğunu, hedefin ihracatı bu ülkeler seviyesine çıkarabilmek olduğunu, Türkiye’de tasarımın henüz istenilen konuma gelemediğini, özgün tasarım yaratmanın çok gerekli olduğunu, Birliğe üye kuruluşların sayısının artmasının Birliği güçlendireceğini, Birlikte sektörle ilgili bilgilerin oluşması için kuruluşların zamanında ve daha özenli bilgi göndermelerini istemiştir.

Yüksel Güner (Birlik)

Birliğin faaliyetleri arasında olan mimar, inşaat mühendisi gibi seramik ürünlerle doğrudan ilişkisi olan kişilere yönelik hazırlanan SERAMİKÇE Dergisi’nin yakında yayınlanmaya başlayacağını, Anadolu Üniversitesi’nde bir AR- GE ve Tasarım Laboratuvarı kurulduğunu, dış fuarlarda ortak tanıtım için infostand ve broşür hazırlandığını, döşemeciler için katalog ve kurs düzenlendiğini belirtti.

İbrahim Hızal (Hitit)

Fiyat artışlarında enflasyonun dikkate alınmasının, satış koşullarının piyasa koşullarına göre belirlenmesinin gerekliliğini vurgulayarak, ihracatın önemsenerek politikalarının belirlenmesini, bundan sonra yapılacak yatırımların mamul (ebat) farklılaştırılmasının dikkate alınarak yapılmasını, toplu reklam yapılarak sektörün ve ürünün tanıtımının yararlarını belirtti.

SONUÇ

Sn. Ender Erel Başkanlığında Kale Grubu, Ege, Toprak, Hitit, Eczacıbaşı Karoseramik, Kütahya ve Uşak’dan katılacak temsilcilerin oluşturacağı bir heyetle görüşülen sorunların kapsamlı irdelenmesine ve çözüm önerilerinin hazırlanarak sunulmasına karar verildi.”

Bu toplantının ardından, Yurtbay Seramik’in 29.5.1998 tarihli duyuru ile 5.6.1998’de, Ercan-Bozüyük Seramik ile Termal’in 1.6.1998’de, Toprak Grubu’nun 3.6.1998’de, Kaleseramik’in 5.6.1998’de, Seranit ile Yüksel Seramik’in 10.6.1998’de, Uşak Seramik’in 15.6.1998’de, Kütahya Seramik’in ise Haziran 1998’de fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir.

21. Sersa Yönetim Kurulu’nun 06.08.1998 tarihli toplantısına ilişkin olarak Karar

31

Defteri’nde yer alan şu ifadeler önemlidir:

“Rekabet Kurulu nezdinde girişimde bulunularak, ilgili yasaların neler getirip, neler götürdüğüne ilişkin, üyelerimizi bilgilendirmek üzere, Rekabet Kurulu, Sanayi Bakanlığı, T.O.B.B., İ.S.O., İ.T.O. üst düzey yetkilileriyle; Serkap ve Sersa tarafından müştereken, uygun görülecek bir Otel’in toplantı salonunda Panel düzenlenmesi 31 Bu ve benzeri belgelere, 4054 sayılı Kanun’un 16 ncı maddesi çerçevesinde yapılacak değerlendirmeler için yer verilmiştir.

kararlaştırıldı. Bu panele üye şirketlerin patronları ve üst düzey yöneticilerinin davet edilmeleri uygun bulundu.”

Sersa Yönetim Kurulu’nun 13.10.1998 tarihli toplantısına ilişkin olarak Karar Defteri’nde yer alan şu ifadeler önemlidir:

“Rekabet Kurulu’nun katılımıyla, Serkap ve Sersa tarafından müştereken düzenlenmesi öngörülen panelin hazırlıkları için Genel Sekreter Sn. Basri Sezer’in Ankara’da yetkililerle görüşmesine; toplantı tutanakları ile yapılan yazışmaların rekabet yasalarına uygun olmasına özen gösterilmesine; Rekabet Yasası’nın üyelere dağıtılarak bilgilendirilmelerine karar verildi.”

22. Ege Grubu’nda bulunan 10.11.1998 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“10.11.98

Ç.Kale T. Özçelik

arttı. %60 yer - %40 duvar satıyorlar.

- Dekor taklitçisi firmalar satışımızı azalttı. Aynı renk ürünler

sektörde taklit edilmemeli.

- 12. ayda yeni liste çıkacak. 15+15 iskonto yapılacak. 11. aya

oranla fiyat %4-5 artacak.

E. Bayraktar İntema

Normu bu yıl istediğimiz oranlarda tutamadık arttı. 99’da Normun fiyatını arttıracağız. Karo’da taviz vermiyoruz gerekirse fırın kapatırız ama taviz yok. Tüm ürünlerde vadeler sevk + 90 gün düşünüyoruz. Tüm iskontoları da %20 yapmayı düşünüyoruz. Aylık fiyat yapabiliriz, tem güvence primini kaldıracağız sadece performans primi vermeyi planlıyoruz. Maliyeti %2,5’un üstüne çıkmadan. Münhasırlık (6 ayda bir) %3 prim vermeyi düşünüyoruz. Ancak bu primi fatura altında yapmayı düşünüyoruz. Armatürde ucuz malzeme planlıyoruz. Vitra ile Norm arasına bir ürün koyacaklarmış. Tem risk oranı %40. Geçen sene 19-20 idi. Teminat - Ödeme düzgünlüğü - Büyüme oranı (önemli) Her yıl değerlendiriliyor. Palet iskontosu devam edecek, oranları ile oynanabilir. 98’de bir önceki yıla oranla tüm ürünlerde %15 ila 20 küçüldük.

Norm yaklaşık %40’ı son ayda buldu. Yıl ortalaması %28. Ecz. Holding 99 enf öngörüsü %72 devalüasyon beklentisi. Rekabetli ürünlerde %5 -,= 67 gibi düşünüyorlar. Miktarsal olarak 99, 98’den daha zor bekleniyor.

Ender Erel

%50 Yer, %50 Duvar. Yer stok yok duvar stoğu var. Ancak 10 ay itibariyle kapasite arttı. 25X33 satışını başaramadık. Stok çoğunlukla burada toplandı. Stok artmadığı için piyasa payını arttırdık ancak birim fiyatımız artmadı. Orta vadelerimiz arttı bu anlamda topraktan olumsuz etkilendik. Fayans çift pişirim olduğu için duvardan yere dönemiyoruz dolayısıyla yer duvar dengemizi bozduk. Avanti serisi 1.090.000 net fiyatla satıyor yaşanan aya ödeme alınıyor. Genel uyg 20+10 isk Mart

ayı ödeme ile 15 Kasıma kadar satmayı planladık ancak Toprağın uygulaması sip ve/veya sevk iptalleri başladı. Toprağın stoğu 9,5 mio m2. Halis beyden talimat bu malın üstüne kar düşmeyecek. Trilyon/12 bayiler + 4 mağazalardan ciro istiyor.

Önder – Elmor

Miktarsal satış % yaklaşık 15 düşüş var. 99-98’le aynı adet satış bekleniyor. Enf %60-65. Döviz aynen artacak. Prim sistemini sadeleştirmeyi ve birleştirerek yıl sonuna taşımayı düşünüyorlar. Net nakit üzerinden prim vermeyi istiyorlar. Enf kaybı telafi edilerek %7 gibi. Net nakit ve vadeli fiyat deklare edecekler. Ara vade koymak istemiyorlar.

Peşin 15 gün ödemeli. Vadeli sadece 60 veya 90 gün yapmayı planlıyorlar. Artık özsermayeli bayi ile çalışmak istiyorlar. Yani tüccar ile. Sadece katalog kodlu basıp yılda bir defa basıp ilaveten 12 adet fiyat listesi basacaklar.

Tarık Özçelik

Tem Primi – Münhasırlık - Yılsonu primleri devam ancak oranları ile oynayacağız. Toplamda %25 azaltmayı planlıyorum. %75 gibi. 99 gibi riskli bir yılda teminat alma ihtiyacımız var.

1410

* 23.11.98 15:30 Prim sisteminin tartışılması.”

23. Ege Grubu’nda bulunan 23.11.1998 tarihli belge, 10.11.1998’de kararlaştırılan toplantının yapıldığını ortaya koymaktadır:

“23/11/1998

Sektör Toplantısı

Mustafa Tolon, Engin Bayraktar, Cüneyt Bey – Söğüt Seramik, Metin Savcı, M. Taner, A. Atalay, Önder Bey, Edip Kefli, Ender Erel.

Teminat masrafları bayiye aittir.

Enf. %70,

Fiyat artışı %65

Eczacıbaşı – E.Bayraktar

Tem / Risk

oranı %40’ı aşana

prim yok.

(sebep karo mağduriyeti) ilgili TEFE+TÜFE= /2

100-110-%2

110-120-%3 = 4/5 ortalama

120- %4

Bölge bazında İntema

büyümesine paralel olarak ... kararı alıyorlar.

Vermemek mümkün değil, tem hariç mutlaka verilecek.

Enf %72.

Fiyat Artışı Enf - %5.

Tüm ürünlerde %20 tek iskonto yapılacak, Karoda palet ind sürecek.

Lüks ürün primi sürecek (%50) Vade sevk + 90 gün

Norm Vit fiyatları yukarı çekilecek. Bergama ile Norm arasına ara fiyatlı

Akdeniz ürünü konulacak.

Satış koşulları 99'da aylık olarak deklare edecekler.

SSS – Cüneyt Bey

Münhasırlık, Ciro Primi kalkıyor, Dönem siparişini kaldırmışlar reel olmayan

siparişi kabul etmiyor. 0 stokla çalışıyorlar. Sip esnasında %10 sevkten 25 gün

sonrasına KDV alınıyor. En fazla üç ay vade yapılıyor.

1. aya %40

1.273.000 lik 2. aya %35 Sevkiyattan itibaren

listeden 3. aya %30

Hep peşin %45

Sipariş iptalinde %10 avans yanıyor.

Bayiden her ay sonu itibarıyla stok durumu istiyorlar.

2

Son fırın açılmamış. 550.000 m aylık üretim.

2

400.000 ihracat. 150.000 m iç pazara veriyorlar.

Toprak Seramik – Metin Savcı

1480

Teminat primi 6 ayda bir

Performans primi 1-5 arası Yıl sonu primi toplamda %2,5

Lüks ürün primi (Yıl sonunda)

Yeni verilecek teminatı teşvik etmek için bir model gerekli. Münhasırlık primi

yok. Oranlar aynı kalır sistem devam eder.

Hitit Seramik – Ender Erel

Tem Mektup / Risk oranı %40

İpotek / Risk oranı %60

Seramik kotasıyla %2

%1-5 Yıl sonu ciro primi Toz grubu kotasıyla yi

Dekor kotasıyla geçmiyor

Protestosuzluk primi %1 Yılsonu primi

Tüm şahsi ve müşteri evrakları için

Üst limit %1 ksız.

Elmor – Edip Kefli

99’da maximum %2’yi aşmamak niyetindeler

99’da 3,5-4 Teminat %1 GMİ, 2 BTM ( net ciro üzerinden)

arası realize Performans %0,5-2,5 arası (net nakit ciro üzerinden) olacak Münhasırlık %1

Yeniden değerleme yıllık oranını kullanmayı

makul görüyorlar.

Sonuç – Müşterek Karar

Teminat GMİ %1

BTM %2

Risk limiti BTM %40

ortalama %40’ın altına düşmemeli.

GMİ %60

Performans (2) – Münhasırlık (3) – Yıl sonu Primler Toplamı = 0-5 arası”

Yapılan incelemeler neticesinde, Kale Grubu’nun 1998 yılında %2 oranında verdiği ipotek senedi teminat primini, 1999’da %1,5’a; 1998’de %3 oranında verdiği teminat mektubu teminat primini ise, 1999’da %2’ye düşürdüğü tespit edilmiştir. Keza, 1998 yılında bayilerin satış miktarlarına göre verilen yıl sonu primi minimum %2-maksimum %4’ken; 1999’da %0,5; 1; 1,5 ve 2 olmuştur. Benzer şekilde, Toprak Grubu 1998 yılında %2 oranında verdiği ipotek senedi teminat primini, 1999’da, %1’e; 1998’de %3 oranında verdiği teminat mektubu teminat primini ise, 1999’da %2’ye düşürmüştür. Keza, 1998 yılında bayilerin satış miktarlarına göre verilen yıl sonu primi maksimum %5’ken; 1999’da %4 olmuştur. Eczacıbaşı Grubu da, 1999’da, yukarıdaki belgede yer alan prim sistemini uygulamıştır. Bu toplantının ardından Kaleseramik’in 27.11.1998’de, Eczacıbaşı Karo’nun 30.11.1998’de, Ege Seramik’in ise 01.12.1998’de fiyatlarını artırdığı da tespit edilmiştir.

Bu noktada, Uşak Seramik Pazarlama Müdürü Haluk Kalaycı’nın, Genel Müdür Nevzat Çetin’e sunduğu 11.12.1998 tarihli yazıya yer verilmelidir:

“Sektörümüzde erken ödeme primleri 23.11.1998 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 30 günlük %7,50 oranına göre yeniden düzenlenmiş bulunmaktadır. Finansman ihtiyacımızın karşılanması ve bayii risklerinin düşürülmesi amacıyla bugünden geçerli olmak üzere erken ödeme primimizin bu orana göre uygulamaya alınmasını tensiplerinize arz ederim”

1540

Söz konusu yazının ekinde, Eczacıbaşı ve Kale gruplarının erken ödeme primlerini %7,5 oranına göre belirlediklerine ilişkin “Erken Ödeme Prim Çizelgeleri” de sunulmuştur.

24. Sersa Yönetim Kurulu’nun 8.12.1998 tarihli toplantısına ilişkin olarak Karar Defteri’nde yer alan şu ifadeler önemlidir:

“Rekabetin Korunması Kanunu ve Rekabet Kurulu ile ilgili olarak Birlik tarafından düzenlenen Panel hakkında bilgi verildi.”

1550

Serkap Yönetim Kurulu’nun 12.1.1999 tarihli toplantısına ilişkin olarak Karar Defteri’nde yer alan şu ifadeler önemlidir:

“Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile ilgili 4 Aralık 1998 tarihinde The Marmara Oteli’nde düzenlenen panel konusunda Genel Sekreter Sn. Basri Sezer tarafından bilgi verildi.”

25. Serkap Yönetim Kurulu’nun 12.1.1999 tarihli toplantısına ilişkin olarak Karar Defteri’nde yer alan şu ifadeler önemlidir:

1560

“1998 yılı itibariyle üretim ve satış değerleri konusunda Sn. Ender Erel tarafından, 14.1.1999 tarihinde yapılacak sektör toplantısında, büyük ölçekli firmalar haricindeki firmalara ait bilgilerin toplanması, büyük ölçekli firmalarının bilgilerinin de derlenip konsolide edilerek üyelere dağıtılması uygun bulundu.”

Serkap Yönetim Kurulu kararında bahsi geçen sektör toplantısının gündemi Altın Çini ve Hitit’te raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunmuştur:

“Ülkemizde kendisini hissettiren ekonomik krizden, sektörümüzün fazlası ile etkilenmemesi adına alınması gereken tedbirlerin görüşülmesi ve karşılıklı fikir alışverişinde bulunulması için 14 Ocak 1999 Perşembe günü saat 12:00’de Ceylan Intercontinental Otelinde toplantıya teşriflerinizi, bu vesile ile toplantının devamındaki iftar yemeğimize iştiraklerinizinizi rica ederiz.

Sayın Misafirimiz,

Toplantımızın net ve sağlıklı olması adına, tarafımızca öneri gündem maddeleri hazırlanmış olup aşağıda bilgilerinize sunulmuştur. Görüşülmesinde fayda gördüğünüz başka konular var ise, toplantıya başlamadan önce belirterek gündeme alınması için katkılarınızı rica ederiz.

GÜNDEM

1) Sektörün genel sorunlarının görüşülmesi,

a) Enerjinin maliyetlerimizdeki payı ve alınması gereken önlemler,

b) Etibank’dan yapılan alımlardaki satın alma şartlarının görüşülmesi,

c) Sektörde yeni yapılacak yatırımların görüşülmesi,

2) Piyasanın genel durumunun görüşülmesi,

3) Arz talep dengesinin görüşülmesi,

4) Talebin artırılması için yapılması gereken çalışmaların görüşülmesi.

Bu toplantıya olan katılım ve katkılarınızdan dolayı sektör adına teşekkür ederiz.

İbrahim Hızal – Hitit Seramik A.Ş. – Murahhas Aza”

Yüksel Seramik’de yapılan yerinde incelemede bulunan söz konusu toplantıya ilişkin notlardaki şu ifadeler önemlidir:

“... ARZ- TALEP DENGESİ

Ç. Kale + Kalebodur 50 40

105 86

Üretim 75

2

161 milyon/m

Tamer Sağır: Müşterek bir pazarlama yapılmasını teklif etti.

Abdullah Bey: Arz – talep dengesini kuralım.

Ercan Seramik – Nurullah Ercan: Üretim kısıtlaması yapalım.

İbrahim Hızal: Belli bir ayda tatil yapalım. Böylece bir üretim kısıtlaması

doğmuş olacaktır.

...

Termal Seramik – Mehmet Oğuzman: Bu toplantılar çok oldu. Ama netice

alamadık. Neticeyi piyasa koşulları belirler. Senenin belli bir zamanında fabrikaları

tatil yapalım. Ancak bu kafi değil. ... ithali kontrol etmek lazımdır. Enerji fiyatlarını

kontrol etmek lazımdır. Bunun için dernek çatısı altında aktif olmak lazımdır.

Sektörün ihracat potansiyelinin artırılması lazımdır. İhracatı artırmak lazımdır.

Hasan Tatarlı: Şirketinin zor durumda olduğunu söyledi

...

İbrahim Bey’in İstekleri

1) İskontoların 20’ye indirilmesi,

2) Vadelerin ort. 90 günü geçmemesi,

3) Peşin ödeme iskontosunun 90 gün dikkate alınarak geriye dönüş oranı

dikkate alınacak,

4) Enflasyon oranında zam yapılacağının ve 3 ayda bir yeni listelerin deklare

edileceğinin piyasalara duyurulması,

5) Bayi alış fiyatının nakliye hariç olarak tesbiti,

6) Yeni fiyatların ... fiyat listesi olacağının ... gerekiyor.

Beyaz fiyatlarının yükseltilmesi

2

7) 1.600.000 TL/m lik liste ... kaldırılması gerekiyor.

8) Peşin iskontosunun 1-2 puan daha düşük olması ve ort. vade iskontosunun

%15 olmasının diğer büyüklere iletilmesine, çünkü Ç.kale, Ege, Toprak, EKS’ye

bildirilmesi.

9) Mehmet Bey (Sert)

İbrahim Hızal

Ender Erel

Erkan Güral

Bir komite oluşması için yukarıdaki kişilerin seçilmesi ile bayram sonrası ilk

hafta içinde bu şirketlerle görüşülecek ve ilk fırsatta toplantıya (...) çağırılacak.

10) Yıl sonu prim sisteminin standart olması esastır.

11) Yıl sonu prime hak kazanabilmek için şartlar tespit edilecek.

12) Fiyatlar Ç.Kale ve diğerleri ile görüşülüp bize fax ile bildirilecek.”

Altın Çini’de de benzer notlar bulunmuştur.

14.1.1999 tarihindeki toplantıda alınan kararlar ve katılımcılar, Yüksel Seramik Genel Müdürü Halil Yakın’ın, Yönetim Kurulu üyesi Yılmaz Sazak’a gönderdiği yazıda yer almaktadır:

“Sayın Yılmaz Sazak Bey’in dikkatine!

Sektörün içinde bulunduğu durumu değerlendirmek ve alınması gereken önlemler hakkında görüşmelerde bulunmak üzere 14.01.1999 tarihinde ekli listede görülen üretici temsilcileri ile Ceylan International Otelde yapılan görüşmeler sonunda alınan kararlar ekte olup, bu kararları Çanakkale Seramikten Sayın İbrahim Bodur, Toprak Seramikten Sayın Halis Toprak, Ege Seramikten Sayın Adnan Polat ve Eczacıbaşından üst düzeydeki yetkililerle görüşmek üzere Sayın Mehmet Sert Bey’in başkanlığında oluşturulan komite bu hafta veya önümüzdeki hafta bu görüşmeleri yapmak üzere mutabık kalmışlardır. Ancak toplantıya katılan firma temsilcileri, büyük olarak adlandırılan bu firmaların anlaşması olsa dahi bu anlaşmalara uyacaklarından emin olmadıklarını ifade ettiler. Fakat Sayın Mehmet Sert Bey’in görüşmeleri sırasında bu firmaların ikna edileceğini ve görüşmekte fayda olduğunu ve netice alacaklarından ümitli olduğunu ifade etmişlerdir. Bilgilerinize arz ederim. Saygılarımla,

Halil Yakın – Genel Müdür

14 Ocak 1999 Tarihli Toplantıya Katılanlar

Altın Çini 3 kişi Sn. Hüseyin Taşpolat

Sn. Mustafa Kıratlı

Sn. Sabit Acar

Anatolia Seramik 1 kişi Sn. Abdullah Kocdur

Efes Seramik 1 kişi Sn. Hasan Tatarlı

Ercan Seramik 1 kişi Sn. Nurullah Ercan

Hitit Seramik 2 kişi Sn. İbrahim Hızal

Sn. Ender Erel

Sn. Hüseyin Aksoy

Sn. İsmail Adalı

Termal Seramik 3 kişi Sn. Mehmet Oğuzman

Sn. Ünal Çetinkaya

Sn. Yılmaz Aykac

Yurtbay Seramik 3 kişi Sn. Zeki Yurtbay

Sn. Köksal Çınar

Sn. Mustafa Girgin

Yüksel Seramik 2 kişi Sn. Mehmet Sert

Sn. Halil Yakın

TOPLANTI NOTU

Aşağıda isimleri yazılı fayans ve seramik üreticilerinin katılımı ile 14.01.1999 tarihinde yapılan, sektörümüzün ülkemizde yaşanan ekonomik krizden fazlası ile etkilenmemesi adına alınması gereken tedbirler aşağıdaki şekilde müştereken kabul edilmiştir.

Bu konuların takibi ve müzakeresi için:

Sayın Mehmet Sert Yüksel Seramik

Sayın İbrahim Hızal Hitit Seramik

Sayın Erkan Güral Kütahya Seramik

Sayın Ender Erel Hitit Seramik

yetkili kılınmışlardır.

1- Seramik Kaplama Üreticileri Derneğinin (Serkap) daha verimli çalışması ve tüm üreticileri Dernek’e üye yapmak ve birlikteliğin şartlarını görüşmek üzere Serkap Yönetim Kurulu’ndan en kısa süre içinde toplantı talebinde bulunulmasına,

2- Sektörümüzün ürünlerine olan talebin arttırılması ve tüketicilerin bilinçlendirilmesi için reklam ve bu gibi çalışmalarla organizasyonların müştereken yapılmasına,

1710

3- Sektörümüzde yapılan yatırımların ayakta durabilmesi için ihtiyaç duyulan stratejilerin tesbitine,

4- Sektörümüzdeki üretimin daha verimli ve çalışanlarımızın sosyal standartlarının yükseltilebilmesi, fabrikalarımızdaki makina ve ekipmanlarımızın uzun süreli çalışabilmesini temin için standart bir tarih ve süre belirlenerek makina bakım ve toplu izin yapılmasına,

5- Seçilen kişiler ayrıca:

- İskonto oranlarının düşürülmesi,

- Ortalama vadelerin 90 gün civarında tutulması,

- Senede 3 veya 4 sefer enflasyon oranlarında yeni listeler çıkarılması,

- Bayii alış fiyatlarının Nakliye hariç olacak şekilde tespit edilip

edilemeyeceğinin,

- Yıl sonu prim sisteminin standart olabilirliğinin görüşülmesi

- Yıl sonu prime hak kazanabilmek için şartların neler olduğu gibi konularında

görüşmelerde gündeme getirilmesine

karar verilmiştir.”

1730

Söz konusu toplantıya katılan teşebbüs yetkililerinin imzalarının da yer aldığı benzer içerikli belgeler Yüksel Seramik’in yanısıra Altın Çini ve Tamsa’da da bulunmuştur.

Yapılan incelemeler neticesinde, Hitit ile Kütahya Seramik’in 01.02.1999 tarihli fiyat listelerinin bulunduğu; Termal’in 09.02.1999’da fiyatlarını artırdığı; Tamsa ile Termal’in 1999 yılından itibaren fabrika teslimi satış yaptığı ve nakliye bedellerinin alıcılara ödetildiği tespit edilmiştir.

32

26. Serkap Yönetim Kurulu’nun 11.05.1999 tarihli toplantısına ilişkin olarak Serkap’ta bulunan nottaki şu ifadeler önemlidir:

“11.5.1999

SERKAP

32 Bu toplantının Ercan-Bozüyük Seramik, Hitit, Kale Grubu, Toprak Grubu, Uşak Seramik ve Yüksel Seramik yetkililerinin katılımı ile gerçekleştiği tespit edilmiştir.

...

18 Salı 14’te Çanakkale’de toplantı (Şükran Hn.

Metin Bey vardı)

(Ecz – Ege – Topr. – Kale – Yüksel) ...

Yüksel sınai maliyet 2,2

Toprak 2

2,2 sınai

x1,3 Ticari

2,86 + Amortisman

3,8 $ peşin satılmalı ki zarar edilmesin.

...

Kalenin 80 mil. $ alacağı var piyasadan

Ortalama vade 105 gün 3,5 ay ortalama vade.

Kale listeyi 1.800 den 2.300’e çıkarıyor.

...

GRANİT

Türkiye 98 kapasitesi 8,6 mil. m2

96 97 98 99

Kap. 8,600

(7.000)

Üretim 5.250

KKO %75

İç satış 2.500

İhr. 2.500

...

99 GRANİT

1780

27. Altın Çini’de bulunan 24.05.1999 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır: “24.05.99

Sektör Toplantısı – Hitit Binası

1) SERKAP’da yeni oluşturulan yönetim kurulunda büyük üreticilerin dışındaki

daha iyi duruma gelindi.

2) Fiyatlar:

1.600.000’lik listeden 2.300.000’lik listeye geçildi. 01.05.99 dan itibaren

Çanakkale katı şekilde uygulamaya aldı.

3) Nakliye fiyatlarının şirketlerin fiyatlarının dışına alınması. 4) Kapasitelerin arz talep dengesine göre ayarlanması. 5) Listelerin ortak uygulanması.

6) Peşin fiyat listesi $ olarak oluşturulması

3,5 $ peşin.

- Troy serisinde iskontolardan sonra 1.260.000 TL gibi bir rakama geliyor.

Maliyetlerde aşağı yukarı (Şu anda Çanakkalenin uygulaması)

- Haziran ayında Troy serisi 1.580.000 TL olacak. Çanakkale gurubu buna söz

verdi.

(Çanakkale Seramiğin bizim dışımızdakiler olarak ortak karara varın. Biz de 91 güne

vadeyi çekeriz şeklinde sözü var – M. Sert)

3 Mayıs fiyat listesi genelde 15 + 6 iskonto.

15 Eylül tarihine kadar vade.

İskontoların alt limiti %2. Üst limiti %12 olacak. Bunun yanında %3 prim

öngörüyorlar. Münhasırlık indirimi? Erken ödemeye aylık %6,5 geri dönüş.

Toplantıda bulunmayanlar: Termal Seramik +, Seramiksan -, Söğüt Seramik

+, Tamsa +, Graniser.

Yer seramiği üretmeyen 2 firma: Altın Çini ve Pera Seramik. Bizden söz

istenirken bunun dikkate alınması.”

İlgili belgenin ekinde söz konusu toplantıya katılan teşebbüs yetkililerinin

isimleri de bulunmaktadır:

“1- İbrahim Hızal Hitit Seramik

3- Mustafa Girgin Yurtbay Seramik

6- Abdullah Koçdur Anatolia Seramik

Hüseyin Taşpolat Altın Çini ve Seramik”

Altın Çini’de bulunan 24.05.1999 tarihli bir başka belgede ise şu ifadeler yer

almaktadır:

“24/05/1999

Sektör Toplantısı – Hitit Binası

1- Serkap yönetiminde çoğunluk sağlandı.

2- Ocaktan beri 2300 lük listeye gelindi.

3- Nakliyenin ayrılması – Çanakkaleden dolayı çok zor.

4- Kapasitenin ayarlanması – olumsuz.

5- Beyaz (15/20) nin düşük tutulması (Biz yüksek tuttuk ...)

6- Peşin( $) listesi (3,5 $ taban, peşin satış)

1- Çanakkale Troy serisini listeden 1.260.- TL/m2’ye satıyor. Mayıs’ta 1400,

Haziran’da 1580 TL/m2 Troy.

2- LPG’ye 4 ayda dolar bazında %40-50 (0,17-0,25 $) zam geldi.

3- Piyasada genel rahatsızlığım Toprak’tan. Çanakkale den değil.

4- Yer seramiğimizin olmayışı dezavantajı var.

1850

Serkap üyesi olmayanlar + Toplantıya katılmayanlar

1- Katılmayanlar: Termal, Seramiksan, Söğüt, Tamsa, Graniser.

2- Eski bağlantım 120.000 m2’dir. 21/05/99 da bağlantıyı kestim. Fiyatın

yakışanı 1.600 min.dur.

Rahatsızlık veren konular: LPG+Nakliye+KDV’nin mutlaka tahsili, satış

rakamı.

1 aylık bir sabırla bayi saltanatına son verebiliriz.

1860

Peşin satış fiyatı Haziran sonuna kadar min 1.450 +KDV net. (1. Kalite) 1

Aylık vade %6,5.

- Yeni fiyatın peşin 1.450.000 + KDV olması gerekiyor. Şu anda Çanakkale

1.260.000 + KDV olarak Çanakkale uyguluyor.

- Toprak 20+10 iskonto uygulayacak.

- $ bazında fiyat tesbiti.

- LPG ve doğalgaz fiyatları.

- Ucuz malın tanımı.

- Serkap’ın haksız rekabetin önlenmesi sonucunda neler yapacağı.

- 1 Temmuz’a kadar tüm bağlantıların tamamlanması.

- Teşviklerin durdurulması en kısa sürede.

- Avrupa Birliği Antidampink konusunda tedbirler alıyor. Sonuçları Türkiyeye

yansıyabilir.

- Mayıs ayı sonuna kadar 1.450.- 1.Kalite

Peşinat yaşanılan ayın içine alınan ödemedir.

21 Haziran 1999 günü saat 14:00 Hitit Seramik’de toplantı.”

1880

Altın Çini’den alınan 28.05.1999 tarihli yazıda şu ifadeler yer almaktadır:

“Muhterem Bayimiz,

Bilindiği gibi, sektörümüzün içinde bulunduğu ekonomik durgunluk, bizleri ve

sizleri olumsuz yönde etkilemekte idi. Bu durgunluğun aşılması amacı ile uzun süren

bir çalışma neticesinde, Haziran 1999 ayı başı itibari ile aylık peşin fiyat listesine

geçmiş bulunuyoruz. Taban fiyat her ay günün şartlarına göre belirlenecek ve her

ayın sonunda, gelecek ayın sirküleri tarafınıza bildirilecektir. Ekte, Haziran 1999 ayı

boyunca uygulanacak, bütün iskontoları düşülmüş peşin fiyat listesi bilgilerinize

sunulmuştur. Bu listeden verilecek peşin siparişin ödemesinin, mutlaka aynı ay

içerisinde yapılması gerekmektedir. Vadeli sipariş verecek müşterilerimize her ay

%6,5 vade farkı uygulanacaktır. Bilgilerinize sunar, çalışmalarınızda başarılar dileriz. Hüseyin Taşpolat – Pazarlama Müdürü”

Söz konusu yazının ekinde yer alan listedeki en düşük fiyat 1.450.000 TL +

KDV’dir. Dolayısıyla, 24.05.1999 tarihli toplantıya ilişkin notlarda yer alan, “Peşin

satış fiyatı Haziran sonuna kadar min 1.450 +KDV net. (1. Kalite) 1 Aylık vade %6,5”

ifadesi, kararlaştırıldığı gibi uygulanmıştır. Benzer şekilde, bu toplantının ardından, Anatolia, Pera ve Efes Seramik 01.06.1999’da, Ercan-Bozüyük Seramik ise 14.6.1999’da fiyatlarını artırmıştır. “21.06.1999 saat 14:00’te Hitit Seramik’te yapılan toplantı” nın ardından da, Yurtbay Seramik’in 22.6.1999’da, Kütahya Seramik’in ise 28.6.1999’da 2.300.000 TL’lik listeleri yürürlüğe koyarak fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir. Keza, Efes Seramik, 25.6.1999 tarihli duyuru ile 1.7.1999’dan itibaren fiyatlarını yeniden artırmıştır.

Bu noktada, Uşak Seramik Pazarlama Müdürü Haluk Kalaycı’nın, Genel Müdür Nevzat Çetin’e sunduğu 15.07.1999 tarihli yazıdaki şu ifadelere yer verilmelidir:

“Sektörümüzde uygulamaya yeni alınmaya başlanan 2.300.000 TL/m2’lik fiyat listelerinden rakip firmaların bazılarının satış koşulları hakkındaki bilgiler aşağıda sunulmuştur:

...Henüz 2.300.000 TL’lik fiyat listelerinden rakip firmaların satış koşuları yeni sirküle edilmeye başlandığından yukarıda belirtilen iskonto ve vadelerde esnemeler olması beklenmektedir. Ayrıca sektörümüzdeki 14 küçük-orta ölçekli firmanın Haziran ayı başından beri devam eden ortak alt taban fiyatı uygulama düşüncesi ile yapılan toplantılar bir sonuca ulaşamamış ve bozulmuştur...”

Bu ifadelere rağmen Uşak Seramik’in söz konusu tarihte 2.300.000 TL’lik listeleri yürürlüğe koyarak fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir. Keza, Efes Seramik ile Yüksel Seramik de, 15.7.1999’da fiyatlarını artırmıştır.

33

28. Serkap Yönetim Kurulu’nun 14.9.1999 tarihli toplantısına ilişkin olarak Serkap’ta bulunan notta şu ifadeler yer almaktadır:

“14.9.99

Serkap Y.K.

...

%10,7 gerileme fiyatlarda

Troy 3.1 $ peşin üretimin %20’si

4 $ diğer

Maliyet 3 $ altında

...

Seramik fiyatı 90 100

34

29. Serkap Yönetim Kurulu’nun 12.10.1999 tarihli toplantısına ilişkin olarak Serkap’ta bulunan notta da şu ifadeler bulunmaktadır:

33 Bu toplantının Ercan-Bozüyük Seramik, Hitit, Kale Grubu, Toprak Grubu ve Uşak Seramik yetkililerinin katılımı ile gerçekleştiği tespit edilmiştir.

34 Bu toplantının Ercan-Bozüyük Seramik, Kale Grubu ve Toprak Grubu yetkililerinin katılımı ile gerçekleştiği tespit edilmiştir.

“11.10.99

SERKAP Y.K.

...

Kütahya 1.200.000TL/m2 KDV dahil

3.1 $ Çanakkale

2.5 $ Tamsa

...

7 Aralık – Saat: Polat Renaissance Otel Y. Kurulu ve Genel Md.

- Hammadde

30. Ege Grubu’nda raportörlerce yapılan yerinde incelemede, Kale Grubu’nun 03.11.1999 tarihinde, Eczacıbaşı Grubu’ndan Engin Bayraktar’a, Ege Grubu’ndan Mehmet Taner’e, Serel’den Önder Kıratlılar’a ve Toprak Grubu’ndan Metin Savcı’ya; 15.11.1999 tarihinde ise Ege Grubu’ndan Mehmet Taner’e faks yoluyla yazı gönderdiği tespit edilmiştir. Söz konusu yazının ekinde Kale Grubu’nun 15.11.1999’dan itibaren uygulayacağı erken ödeme primini, %6,5’dan 6’ya düşüreceğine ilişkin olarak yetkili satıcılarına yaptığı duyuru yer almaktadır. Yapılan incelemeler neticesinde, Eczacıbaşı Grubu’nun erken ödeme prim oranını 3.11.1999’da, %6’dan 5,5’e; Toprak Grubu’nun 11.11.1999’da, %6,5’dan 6’ya; Ege Grubu’nun ise 1.12.1999’da, %6,5’dan 6’ya düşürdüğü tespit edilmiştir. Keza, Eczacıbaşı Karo 27.10.1999’da, Ege Seramik ile Kaleseramik 1.11.1999’da, Toprak Grubu ise 3.11.1999’da fiyatlarını artırmıştır. Ege Seramik ile Kaleseramik’in 1.12.1999’da, Toprak Grubu’nun, Aralık ayı için geçerli olacak şekilde 3.12.1999’da, Eczacıbaşı Karo’nun ise 15.12.1999’da fiyatlarını yeniden artırdığı da tespit edilmiştir.

31. Serkap Yönetim Kurulu’nun 12.10.1999 tarihli toplantısında bahsi geçen sektör toplantısının gündemi Altın Çini’de raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunmuştur:

“Seramik Kaplama Malzemeleri Üreticileri Birliği SERKAP’ın geleneksel olarak her yıl düzenlemekte olduğu Sektör Toplantısı’nın bu yıl 7 Aralık 1999 Salı günü saat 14:30’da İstanbul Polat Renaissance Oteli’nde düzenlenmesi öngörülmüştür. Yönetim Kurulu üyeleri ve Genel Müdür olarak en fazla 2 kişinin katılacağı bu toplantıda sektörün durumu ve geleceği ile ilgili değerlendirmeler yapılacaktır. SERKAP üyesi ve üye olmayan tüm üretici kuruluşların davet edileceği bu toplantıya katılmanızı bekliyor, iyi günler diliyoruz.

SERKAP Seramik Kaplama Malzemeleri Sektör Toplantısı Gündemi

1. 10 aylık fiili + 2 ay tahmini olmak üzere

* Üretim

* İç Satış

* Dış Satışların Görüşülmesi

2. Stoklar hakkında görüşme

3. Enerji fiyatları ve maliyetleri konusunun görüşülmesi

4. 8. Beş Yıllık Plan için gerekli bilgilerin tesbit ve temininin görüşülmesi 5. İç ve dış pazarlamada seramik kaplama malzemelerinin kullanım ve satışını

artıracak faaliyetlerin görüşülmesi.

Süleyman Caner – Serkap Yönetim Kurulu Başkanı”

Söz konusu toplantıya katılanların listesi, Altın Çini, Toprak Grubu ve Yurtbay

Seramik’de bulunmuştur:

“1. Uşak Seramik Hüseyin Derek 

2. Toprak Seramik Ahmet Ulukuş – Tolun Vural 

Metin Savcı 

Şükran Yaprak 

3. Ercan Seramik Nurullah Ercan – Serdar Kızıltuğ 

Ertan Özker 

4. Yüksel Seramik Halil Yakın

Fevzi Gürarslan

5. Granist Seramik İhsan Coşkun

6. Ege Seramik Adnan Polat 

Suat Karaveli 

7. Söğüt Seramik Erdem Hamami

Cüneyt Filiz 

8. Yurtbay Seramik Zeki Yurtbay 

Köksal Çınar 

9. Altın Çini Sabit Acar 

Hüseyin Taşpolat 

10. Termal Seramik Mehmet Oğuzman 

Yılmaz Aykaç 

11. Eczacıbaşı Karo Seramik Ahmet Yamaner 

Hüsamettin Onanç 

12. Efes Seramik Erbul Karaman 

Muammer Reisoğlu 

13. Kale Grubu Süleyman Caner 

Tarık Özçelik (Kale Pazarlama) 

İlhami Tezcan (Kale Maden)  14. Pera Seramik İsmail Tülek – İsmail Nezir 

Eyüp Soysal

15. Hitit Seramik İbrahim Hızal 

Erhan Kuşüzümü 

16. Kütahya Seramik Erkan Güral 

Erol Hacıoğlu 

17. Tamsa Seramik Katılmıyor

18. Seranit Seramik Katılmıyor

19. Seramiksan Seramik

20. Anatolia Seramik

21. OAİB Mehmet Yücel 

Matel Selim Çiçek ”

Altın Çini’de bulunan 7.12.1999 tarihli toplantıya ilişkin notlardaki şu ifadeler

önemlidir:

“Polat Renaissance İstanbul Hotel

7.12.1999

...

10 milyon m2 nin üzerinde üreten 5 üretici biraraya geldi. Döviz bazında fiyata

geçelim dedi. 2000 yılı başında dolar fiyatına geçecek. Mal teslimindeki dolar kuru

baz alınacak ve 90 gün sonra tahsil edilecek. Mal tesliminde fiyat sabitleniyor.

Troy 3 – 3,1 USD KS KB 3,5 – 3,55 USD

Aylık %6 dan geriye gidiyor.

+ Hüseyin Dernek

90+60+15= 175 – 15-20 milyon üretmeyelim.

+ Termal Seramik Satış Müd. (İlhan Bey)

+ Tolun Bey Toprak Seramik”

2060

Altın Çini’de bulunan 7.12.1999 tarihli bir başka belgede ise şu ifadeler yer

almaktadır:

“Polat Renaissance İstanbul Hotel

07.12.99

...

1.400.000 TL/m2 fiyat belirlenmiş olmakla beraber uygulanamadı.

Kale grubu 2000 yılından itibaren döviz ($) bazlı fiyat tesbit edildi. Dolar kuru

seramik malzemenin faturasının kesildiği günkü (yani mal tesliminde) kur

uygulanacak Satış sirkülerinde.

Sadece teminatlardan dolayı güvence primi verilecek diğerleri de .

Troy markasında 3,1 $ civarında bir fiyat düşünülüyor. Bunlarda tüm iskontolar

düşülmüştür.

3 ay vadeli satışlar da 3 ... $ dan işlem görecek

Çanakkale Seramik ve Kaleboduru kapatmayı ... kabul ediyor.

Seramik Kaplama Malzemeleri Derneğinin aktif hale getirilmesi dolayısıyla

ortak sesin çıkması sağlanmalıdır.”

Hitit’te raportörlerce yapılan yerinde incelemede de benzer notlar

bulunmuştur.

32. Yurtbay Seramik’de raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunan

21.12.1999 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“Hükümetimiz tarafından son zamanlarda ekonomik yaşamı temelden

etkileyebilecek kararlar alınmaktadır. Sektörde yer alan firmaların üst düzey

yöneticileri ile yaptığımız şifahi görüşmelerde “2000 Yılında Seramik Sektörü” konulu

toplantı düzenlenerek değişen koşullara göre bir değerlendirme yapılması

benimsenmiştir. Büyük önem arz ettiğini düşündüğümüz toplantıya şirketinizin üst

düzey yöneticisi en fazla 2 kişi teşriflerini beklemekteyiz. Saygılarımla,

Zeki Yurtbay – Yön. Kur. Bşk.

İftar Yemeği: 16:30”

Ege Grubu’nda da Yurtbay Seramik Yönetim Kurulu Başkanı Zeki Yurtbay

tarafından gönderilen benzer bir yazı bulunmuştur.

2100

Söz konusu toplantının gündemi Toprak Grubu’nda yapılan yerinde

incelemede bulunmuştur:

“GÜNDEM

1. Fiyatların düşüklüğü ve makul bir şekilde yukarıya çekilmesi için mutabakat

sağlanması.

2. İhracat fiyatlarının görüşülmesi.

35 3. Ramazan Bayramında 15 gün üretimin düşürülmesi veya ara verilmesi. 4. Demiryolu taşımacılığının Mamul ve Hammadde Nakliyesi üzerinde

durulması.

5. Toplu sözleşmelerde enflasyon hedeflerine uygun tedbirlerin görüşülmesi

(2000 yılında hükümetin enflasyon hedefi %25 olarak verildi. İkinci yıl zammı olarak

tüketici fiyat endeksi %65 civarı zam verilmesi kabul edilmişti.).

6. SERKAP Tanıtım.

7. Haksız Rekabet

8. Nakliye fiyatlarının bayiye yansıtılması”

28.12.1999 tarihli toplantıya katılanların listesi, Toprak Grubu ve Yurtbay

Seramik’de bulunmuştur:

2120

Hasan Tatarlı Efes Seramik Yön. Krl.

Bşk.

Bu konuya ilişkin belgeler değerlendirilirken, Hitit Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Hızal’ın 14.1.1999 tarihli

toplantıdaki, “Belli bir ayda tatil yapalım. Böylece bir üretim kısıtlaması doğmuş olacaktır” ifadesi göz önünde

bulundurulmalıdır.

Yurtbay Seramik’de bulunan 28.12.1999 tarihli toplantıya ilişkin notlarda şu

ifadeler yer almaktadır:

“Hilton İstanbul

Tarık Özçelik: Fiyatlar düşük ama nerede olmalı? 2,5 – 3 dolar civarında

satılan mal var. Akaryakıta gelen zam, gaza gelen zam. Hiç kimse kimseyi batırmaya

çalışmıyor. Minimum stokla çalışmak için gerektiği zaman fırınlarımızı kapatıyoruz -

(Pazar canlandıkça)

Ocak ayında tam kapasite çalışmanın bir anlamı yok.

Bayramda ve Kurban bayramında 3-4 günlük kapatmalar yapılacak.

Fiyat - 3,25’in altında olmamalıdır. Bu fiyattan da pazarlama giderleri tanıtım

giderleri düşülecek.

İhr.fiyatlarımızı bilmiyorum bu sene fiyat düşüktü ama satışa çok destek oldu. Nakliyelerdeki artış – çok fazla tren yolunu daha fazla nasıl kullanabiliriz.

Toplu sözleşmeye göre %50 zam yapacağız.

Çanakkale’nin fiyatları:

2100 30/4 Net fiyat

2120 90 gün

1803 peşin

Mehmet Taner: Ekonomik Seri toplam üretimde %7,5 oranı geçmiyor. Doğru

yere doğru malı doğru fiyattan satmayı hedefliyoruz. Ucuz değil pahalı mal satma

taraftarıyız.

Hitit: 2000 + KDV en ucuz, 6,50 DM en düşük olmalı

İhracat fiyatı 7-7,5 mark

Toprak 1800+KDV

Anatolia 1800+KDV

Kütahya

Kale 1800+KDV

E.K.S. 2500+KDV 8 gün

Ege S. 1800+KDV 3 gün

Efes 1800+KDV 3 gün

Pera 1620+KDV 3-11 arası

Yüksel 1800+KDV 5 gün

Graniser 1620+KDV

Yurtbay 1800+KDV

Ercan 15 gün”

Ege Seramik’in savunmasında, “28.12.1999 tarihinde yapılan bir sektör

toplantısının notları hakkında olan bu belgede fiyatların yukarı çekilmesi ve üretimin

düşürülmesi şeklinde rekabeti engelleyici unsurlar bulunmaktadır...” ifadesi yer

almaktadır.

Eczacıbaşı Karo’nun savunmasında ise, “Aralık 1999’da 15 günlük ramazan duruşu kararı alınmasına rağmen EKS bunu uygulamayıp yalnızca yılbaşı ve ramazan bayramındaki rutin duruşları gerçekleştirmiştir. Çalışanlarının müslüman olması ve fırınların teknik bakımı gerekçeleri ile EKS’nin yaptığı bu mutad duruşların toplamı 8 gündür” ifadesi yer almaktadır.

2200

Yapılan incelemeler neticesinde, Kaleseramik’in 29.12.1999’da yaptığı duyuru ile 3.000.000’luk fiyat listesini yürürlüğe koyduğu; Kütahya Seramik’in 30.12.1999’da, Pera’nın 31.12.1999’da, Toprak Grubu’nun Ocak ayı için geçerli olacak şekilde 13.01.2000’de fiyatlarını artırdığı; Eczacıbaşı Karo ile Toprak Grubu’nun Aralık 1999 (sırasıyla 3.355.000 ve 3.000.000 TL), Hitit’in 30.12.1999 (3.250.0000 TL), Yurtbay Seramik’in ise 01.01.2000 tarihli (3.100.000 TL) fiyat listelerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Ege Grubu’nun erken ödeme prim oranını 28.12.1999 tarihli duyuru ile %6’dan 5’e; Kale Grubu’nun 29.12.1999 tarihli duyuru ile %6’dan 4’e, Toprak Grubu’nun 19.01.2000 tarihli duyuru %6’dan 4’e düşürdüğü; Eczacıbaşı Grubu’nun 04.01.2000’den itibaren erken ödeme prim oranını %4 olarak belirlediği de saptamalar arasındadır.

33. Yurtbay Seramik’de raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunan 19.01.2000 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“Hilton Otelinde yapılan bir önceki toplantıda alınan karar gereği, Ocak ayı toplantısı 25 Ocak 2000 Salı günü saat 13:30 da İstanbul Hyatt Regency Oteli Efes/Bizans Salonunda yapılması planlanmıştır. Toplantıya teşriflerinizi rica eder, gündemde yer almasını arzu ettiğiniz konuları aşağıdaki fax ya da e-mail adresine 21 Ocak 2000 tarihine kadar bildirmenizi rica ederim. Saygılarımla

Erkan Güral

Toplantı Yeri: Hyatt Recency Oteli – Efes/Bizans Salonu

Toplantı Tarihi: 25.01.2000 Salı

Toplantı Saati: 13:30 – 17:30”

Yurtbay Seramik’de bulunan 20.01.2000 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“Hilton Otelinde yapılan bir önceki toplantıda alınan karar gereği, 25 Ocak 2000 Salı günü yapılacak olan Ocak ayı toplantısı çoğunluk sağlanamadığı için 3 Şubat 2000 tarihine ertelenmiştir. Toplantıya teşriflerinizi rica eder, gündemde yer almasını arzu ettiğiniz konuları aşağıdaki fax ya da e-mail adresine 01 Şubat 2000 tarihine kadar bildirmenizi rica ederim. Saygılarımla

Erkan Güral

Toplantı Yeri: Divan Oteli /Taksim

Bodrum- Marmaris Salonu

Toplantı Tarihi: 03.02.2000 Perşembe

Toplantı Saati: 13:30 – 17:30

Altın Çini ve Anatolia’da raportörlerce yapılan yerinde incelemede de Kütahya Grubu Yönetim Kurulu üyesi Erkan Güral tarafından gönderilen benzer bir yazı bulunmuştur.

Anatolia’da bulunan 21.01.2000 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“Sn. Erkan Güral Bey’in Dikkatine,

03 Şubat 2000 tarihinde yapılacak olan toplantıya Yönetim Kurulu Başkanımız

Sn. Abdullah Koçdur katılacaklardır. Genel Müdürümüz Sn. M.Sönmez Ulutaş

yurtdışı seyahatinde olacaklarından dolayı maalesef katılamayacaklar. Bilgilerinize

rica ederiz.”

03.02.2000 tarihli toplantının gündemi Toprak Grubu’nda raportörlerce yapılan

yerinde incelemede bulunmuştur:

“İstanbul: 03/02/2000

GÜNDEM

1. Mamul nakliye bedellerinin alıcılar tarafından karşılanması,

2. Seramik kaplama malzemelerinin yurt çapında tanıtımı,

3. Haksız rekabet konularının belirlenerek asgari müşterekte birleştirilmesi, 4. Fiyat listeleri ve satış esasları konularındaki görüşler,

5. Hükümetin uygulamaya koyduğu ekonomik paket çerçevesinde istihdam

konusunun tartışılması”

Altın Çini’de bulunan 3.2.2000 tarihli toplantıya ilişkin notlardaki şu ifadeler

önemlidir:

“03.02.2000

Toplantı Sektör

2270

1) Nakliyelerin alıcılar tarafından karşılanması

300 km nakliye karşılanıyor. Geri kalanı müşteriden tahsil edilmesi (Kütahya

Seramik).

Çanakkalenin uygulamasında değişiklik yok. m2 başına 150.000 TL alınıyor. 01 Mart 2000 tarihinden itibaren nakliyeler bayiler tarafından karşılanacak.

Listelerde nakliyenin tamamının bayi tarafından ödemesinin yapılacağı belirlenmeli

(Listeler fabrika kamyon üstü şekilde olacak).

20 Şubat 2000 tarihine kadar nakliyelerin bayiler tarafından karşılanacağı

deklare edilecek.

...

4) Çanakkale: 2,5 $ pazarda çok mal var.

Fiyat ve vadeler konusunda toplantılarda ortak noktada birleşme mümkün

olmadı.

Kütahya Seramik uygulamakta olduğu 1.450.- (30-60-90) vadeli listesi

sebebiyle alınan kararlara uymadığını göstermiştir. Bu sebeple uyum sağlamayan

diğer firmaların da olması toplantıdan bekleneni vermemiştir. Bu sebeble toplantıdan

net bir karar çıkmamıştır.

Dolayısıyla tüm şirketler ... hareket edecekler. Ancak toplantı sonuç bildirgesi

yayınlanacak.

Pazar Fiyat Analizi

Maliyet Fiyat Analizi

Uzun vadeli satışlarda bayilerin üzerine risklerin artması

Ege Seramik 2.200.000 TL/m2 ortalama fiyat ile nakit satış yaptığını beyan

ediyor.

1.800.000 TL/m2 fiyatın oturtulması.

3.000.000 luk liste yayınlanacak. 2.100.000 %20 iskonto büyükler + %10 diğer

firmalar. Vade Haziran.

Çanakkale Troy ödeme 90 gün vade.

1800 en düşük. 30-60-90

2300

Karar

3.000.000 liste. %20 + 10 iskonto.

Ortalama vade Haziran.

Geriye dönüş %4.

1 Marttan itibaren nakliyeler müşteriye aittir.”

Toprak Grubu’nda raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunan 3.2.2000

tarihli toplantıya ilişkin notlarda şu ifadeler yer almaktadır: “3 Şubat 2000

1) Nakliye bedellerinin alıcılar tarafından karşılanması Bölge dışına 150.000 TL/m2 alıyoruz.

Kütahya 300 km kadar ödüyor.

1 Marttan itibaren fabrika teslimi mal satalım.

Fabrika teslimi fiyat açıklayalım.

Nakliyeciler ile yeniden pazarlık yapalım.

Karo ve sağlık gereçleri...”

Umpaş’ta yapılan yerinde incelemede bulunan notlardaki şu ifadeler önemlidir: “14/02

Erol Hacıoğlu - Kütahya

3.000.000.-

20+10

%10-12 prim

30/6

%4-5 geri dönüş

2000

Nakliye

1.4.den itibaren nakliye alıcıya aittir.

14/2/2000

Kütahya Seramik

Eski uygulaması:

Fayans 1.500.000 + KDV 2/3/4 sıra ödeme Seramik 1.700.000 + KDV

Yeni uygulama: Sektör toplantısında alınan kararlar sonucu E. düşük 3.100.000 TL/m2’lik liste

%20 +10 İSK+KDV 30/6/2000 ORT.

Prim Ort. %10-12 Geri dönüş %4-5

SEKTÖR KARARLARI:

- Yeni listenin arkasında durulacak

36

- 1.4.2000’den itibaren nakliye alıcıya ait olacak (Erol Hacıoğlu)

KALE:

3.250.000 TL/m2 lik liste %20 isk. 30/6 Ort...”

Yapılan incelemeler neticesinde, Kütahya Seramik’in 4.2.2000’de, Uşak

Seramik’in ise 20.2.2000’de fiyatlarını artırdığı; Kütahya Seramik’in 4.2.2000’den

itibaren fabrika teslimi satış yaptığı ve nakliye bedellerinin alıcılara ödetildiği tespit

edilmiştir.

34. Serkap’ta raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunan 9.2.2000 tarihli

belgedeki şu ifadeler önemlidir:

“Serkap Topl. 21 inde – Nakliye konusu konuşulsun.

Efes Kütahya Tamsa nakliye alıyor”

35. Yurtbay Seramik’de raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunan

13.3.2000 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“2000 yılı genel ekonomik öngörüleri ve sektörün mevcut gelişmelerden

etkileşimi konusunda görüş alışverişi yapmak üzere yapılacak değerlendirmeler için

sayın şahsınız ve beraberinizde uygun göreceğiniz bir üst düzey yöneticinizle

teşriflerinizi rica ederiz. Saygılarımla,

Adnan Polat

Toplantı Tarihi: 23 Mart 2000

Toplantı Yeri: Polat Renaissance Otel

Toplantı Saati: 13:00”

23.3.2000 tarihli toplantının gündemi Toprak Grubu’nda ve Yüksel Seramik’de

bulunmuştur:

“23 Mart 2000

GÜNDEM

1) Mamul nakliye bedellerinin alıcılar (Yetkili Satıcılar) tarafından ödenmesi

hususundaki kararın uygulama prensipleri ve uygulamanın başlangıç tarihi için ortak

kararın teyidi.

2) Haksız rekabet konularının tekraren görüşülmesi.

3) Serkap’ın sektöre vermesi gereken destekler ve yapılanma anlamında

görüş ve önerilerin belirlenmesi.

4) Satış esasları ve önümüzdeki günlerle ilgili ticari beklenti ve görüşler

hakkında bilgi alışverişi.

5) Genel anlamda görüşülmesi gereken konularda serbest gündem.”

Söz konusu toplantıya katılanların listesi, Altın Çini, Toprak Grubu ve Yüksel

Seramik’de bulunmuştur:

“23.03.2000 Tarihli Sektör Toplantısına Katılanlar

Firma İsim

Ege Seramik Adnan Polat, Mehmet Taner, Oğuz Erbaş

Önce 1.3.2000 yazılmış; daha sonra üstü çizilip 1.4.2000 olarak düzeltilmiştir.

Efes Seramik Hasan Tatarlı, Muammer Reisoğlu, Ceyhun

Dermanlı

Kale Seramik Altuğ Akbaş, Ender Erel

Eczacıbaşı Seramik Ahmet Yamaner”

Altın Çini’de raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunan 23.3.2000

tarihli toplantıya ilişkin notlardaki şu ifadeler önemlidir:

“Polat Renaissance İstanbul Hotel

23.03.2000

...

Nakliye bedelleri konusunda bedelin bayiler tarafından karşılanması

konusunda sirkü yayınlayan kurumlar.

- Termal

- Kütahya

- Seranit

Satışlarda başlangıçta %25 peşinat alınması konusunda bayilerin zorlanması Nakliyenin bayiler tarafından karşılanması konusunda kabul etmeyen şirketler:

Nakliyenin faturada ayrı olarak gösterilmesi aşamalı olarak nakliyelerin bayiler

tarafından karşılaması ... getirilmesi.

Eczacıbaşının teklifi:

Alternatif 1: Nakliyenin tamamen bayiler tarafından ödenmesi

Alternatif 2: Nakliyenin faturada gösterilmesi

Alternatif 3: Firmaların serbest bırakılması

Toprak ve Eczacıbaşı bu konuda uygulamaya katılmıyorlar.

1 Nisan’dan itibaren Termal, 1 Mayıs’dan itibaren Kütahya nakliye fiyatlarını

bayilere ödetiyor.

Nisan ayı içinde nakliye bedellerinin bayiler tarafından ödenmesi sağlanacak. ...

Fiyat:

%20 civarında arttırılmış yeni fiyat listesi yayınlansın.

Ege Seramik peşin 1.800.000 +KDV ay sonu ödeme.

Normal satış vadesi 75 gün

2.400.000 TL/m2

Dönem uygulamaları kalktı.

Büyüklerin takip edilmesi.

2.200.000.- 30.07 ortalama vadeyle Toprak tarafından satılıyor.

1.300 - 1.400 KDV dahil 1 ay önce mal satılıyordu.

Stok temizlemek için 2,1 dolara Çanakkale mal sattı.

Hitit son zamanlarda şikayetler duyuluyor.

EKS her ay belirli zam uyguluyor. Bu ay için %3 artırdığını ifade ediyor.

Yurtbay birbirimize güvenimiz yok.

Ege 1.500 +KDV 90.000 m2 Antep’de mal sattı.

SONUÇ:

Mart uygulama 2.750.000 listeden %15 +5+12 iskonto.

+15

1.954.000 +KDV

1700 KDV dahil Troy satılıyor

2000+KDV (Nakliye bu fiyatın içinde) peşin. Vadelide %4 ileri geri hareket

edecek.

2.000.000 TL+ KDV net satış fiyatı olsun.

22 $/m2 maliyetle pazara çıkan firmalar

ÖZET:

1) Dernek

2) Nakliye

3) Toprak, Çanakkale ve Eczacıbaşı dışındakiler eski uygulama

4) Fiyatlar 2.000.000 +KDV

Vade %4 ay.”

Toprak Grubu’nda yapılan yerinde incelemede bulunan 23.3.2000 tarihli

toplantıya ilişkin notlardaki şu ifadeler önemlidir:

“Polat Renaissance İstanbul Hotel

23 Mart 2000

...

Termal, Kütahya, Graniser

%25 Nakit 1 aylık bakiyesi Norm satış şartları

1 Mayısta uygulayalım, Nakliye fiyatı fatura altında gösterilebilir mi?

2750 15+2+12

2000 Nakit Nakliye dahil + KDV 4; aylık vade farkı”

Yapılan incelemeler neticesinde, Kale Seramik’in 31.3.2000’de, Ege Seramik

ile Pera’nın 1.4.2000’de, Efes Seramik’in 4.4.2000’de, Kütahya Seramik’in ise Nisan

2000’de fiyatlarını artırdığı; Termal’in Mart 2000 tarihli fiyat listesinin bulunduğu;

Uşak Seramik’in 28.3.2000’den itibaren 300 km’nin üstüne çıkan nakliye bedellerini

alıcılara ödetmeye başladığı; Efes Seramik’in ise 4.4.2000’den itibaren nakliye

iskontolarını kaldırdığı tespit edilmiştir.

36. Toprak Grubu’nda bulunan 1.5.2000 tarihli belge, Eczacıbaşı Grubu’nun

“Mayıs Ayı Satış Koşulları Çizelgesi”ni Toprak Grubu’na gönderdiğini göstermektedir.

Yapılan incelemeler neticesinde, Eczacıbaşı Karo’nun 26.4.2000’de; Toprak

Grubu’nun ise 3.5.2000’de fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir.

37. Altın Çini, Ege Grubu ve Yurtbay Seramik’de raportörlerce yapılan yerinde

incelemede bulunan 20.4.2000 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“Yaklaşık altı ayda bir SERKAP tarafından seramik kaplama malzemesi

üreticileri ile birlikte yapılan sektör toplantısının aşağıda belirtilen tarih ve yerde

yenisi yapılacaktır.

Toplantıda;

- Sektörün genel durumu,

- Sektörün geleceği,

- SERKAP Birliği ile üye olmayan üretici ilişkileri ve Birliğe üye olma

konusu,

- Fiyatlandırma hariç şikayet ve öneriler,

- İhracatı arttırmak için genel çalışmalar,

- İç Pazar talebini arttırıcı genel çalışmalar,

gibi konulara değinilecektir. Firma sahibi, Yönetim Kurulu Üyesi ve Üst Düzey

Yöneticilerinden olmak üzere, 2 kişi ile birlikte toplantıya teşrifinizi bekler, işlerinizde

başarılar dileriz. Saygılarımızla,

Süleyman Caner – Yön. Kur. Bşk.

Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2000 Çarşamba

Toplantı Saati: 14:00

Toplantı Yeri: Polat Renaissance Oteli, Yeşilyurt - İstanbul”

2520

24.5.2000 tarihli toplantıya katılanların listesi, Altın Çini ve Ege Grubu’nda

bulunmuştur:

“Serkap Sektör Toplantısı

24 Mayıs 2000 Çarşamba

Firma Adı Katılan

Çanakkale Seramik Süleyman Caner

Tarık Özçelik

Toprak Seramik Ahmet Ulukuş

Eczacıbaşı Karo Seramik Ahmet Özpınar

Hüsamettin Onanç

Yılmaz Aykaç

Faik Tanrıöver

Kütahya Seramik Erkan Güral

Erol Hacıoğlu

Ege Seramik Adnan Polat

Mehmet Taner

Efes Seramik Hasan Tatarlı

Ceyhun Dermanlı

Granist İstanbul Seramik Mehmet Coşkun

İhsan Coşkun

Anatolia Seramik Sönmez Ulutaş

Altın Çini ve Seramik Sabit Acar

Mustafa Kıratlı

Ercan-Bozüyük Seramik Ertan Özker

SERKAP Yüksel Güner

Öngün Sanlı

Umpaş

Graniser

Pera Seramik

Uşak Seramik Hüseyin Dernek

İmola Granit Seramik Necmi Anadol”

Altın Çini’de bulunan notlardaki şu ifadeler önemlidir:

“21.4. %12

12.5. iskonto

Troyda sipariş almıyoruz 2025000

2425000

Çanakkale-Kalebodur

20/7/00- e kadar %3”

Bu noktada, Sersa Yönetim Kurulu’nun 9.6.2000 tarihli toplantısına ilişkin

olarak Karar Defteri’nde yer alan şu ifadelere yer verilmelidir:

“Serkap Sektör Toplantısı hakkında bilgi verildi. Üye olmayan üreticiler

üzerinde Sn.Adnan Polat’ın yaptığı gibi manevi etkileme politikasının Sersa’da da

uygulanmasına karar verildi.”

Yapılan incelemeler neticesinde, Yüksel Seramik’in 30.5.2000’de, Anatolia,

Efes Seramik ve Yurtbay Seramik’in 1.6.2000’de, Ercan-Bozüyük Seramik ile Toprak

Grubu’nun 5.6.2000’de, Kaleseramik’in 8.6.2000’de, Termal’in 12.6.2000’de

fiyatlarını artırdığı; Granist’in Mayıs 2000, Kütahya Seramik’in 1.6.2000, Hitit’in ise

Haziran 2000 tarihli fiyat listelerinin bulunduğu tespit edilmiştir. Keza, Altın Çini’de

bulunan belgede yer aldığı üzere, Kaleseramik’in 8.6.2000 tarihli duyurusunda,

peşinat iskontosunun %12; erken ödeme priminin de %3 olduğu belirtilmiştir.

38. Termal’de bulunan 9.8.2000 tarihli belge, Termal’in “çeşitli bölgelere yapılan

nakliye bedelleri”ne ilişkin bilgiyi Söğütsen’e gönderdiğini göstermektedir.

2590

39. Ege Grubu’nda bulunan 3.10.2000 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır: “Kale – Sn. Tarık Özçelik:

Troy %20-22 miktarsal satış gerçekleşti. Tüm kapasite ile çalışıyorlar üretim.

Mal teslimatı ile 80-110 gün arası ödemeli. 3.600.000 list. 15+1+12 max.

Toprak:

... %16 max. 2001 yılı için umutlu. İhracat 10 mio. m2. 2001’de 11-12 mio. m2

hedefleniyor.

2600

Yüksel Seramik – Oğuz Berkol:

1999 2 trilyon zararla kapatmışlar. 2000 yıl sonu zararsız çıkacak. 3,5 mio m2.

üretim var. 3 $ altına inmiyoruz. Karsız mal satmayacağız.

Ercan Seramik – Serdar Kızıltuğ:

Fiili 2000 satışı 4 mio m2. 3,20 USD.

Granist – İhsan Coşkun:

Granit 1,5 mio m2 üretim mevcut. 2001 haziran 3 mio olacak. 2000 yılı 1.400

üretim 1.200 satış. İhr. %10 İç pazar %90. 54 çeşit ürünleri var.

Pera –İsmail Tülek:

2000’de %45 İhr. %55 İç Pazar. İhracat ort 3,4 USD.

Anatolia – Sönmez Ulutaş:

3.500.000 m2 İhr %30 İç %70.

Kütahya – Erkan Güral:

Üretim 15 milyon m2. Yatırım yok tevsii var. 15x20 üretimi tamamen

durduruldu.

Termal – Erol Hacıoğlu:

Umpaş – Nejat Uygun:

Seranit – Abdurrahman Baş:

16 USD ortalama fiyatı muhafaza ediyorlar

Uşak Seramik:

Altın Seramik:

2630

Kale fiyat önerisi 3 USD olmalı temennisi!”

Yapılan incelemeler neticesinde, Ege Seramik’in 1.10.2000’de, Toprak

Grubu’nun ise 4.10.2000’de fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir.

40. Ege Grubu’nda bulunan 2.11.2000 tarihli belgedeki şu ifadeler önemlidir:

“02.11.2000

SEKTÖR

Tarık Özçelik, Ender Erel, Engin Bayraktaroğlu, Metin Savcı, Mehmet Taner. Fuar için genel istek. Birinci planda Yapı Fuarı. Bu konu için YEM ve SERKAP ile görüşülecek. Takip T. Özçelik, Engin B.oğlu.

Nakliye: Kale olumlu yaklaşıyor. Amaç fiyatı arttırmak değil. Finansman yükünü atmak ve nakit akış planını iyileştirmek. Her fabrikanın iller bazındaki

km fiyatı belirlenerek, belli %’de tesbit edilerek çalışılmalı prensibi esas alınmıştır.

Enf 20 Kale – Toprak

185  Ecz. 3,5 Erken öd 5,5 +KDV vf

Eczacıbaşı:

Münhasırlık/ Teşhire katkı payı 15 milyon/m2

Palet 3 ay sonu teşhire yatırmışsa

Yılsonu isk. 3-5 mio ek prim veriliyor.

Tem primi.

Toprak:

Tem. Primi %1, GMİ %2 BTM.

Dengeli alım primi Karo/Vit. max. %3.

Aynı prim dengeli olmasa bile 500 mia üstü bayiye veriliyor.

Kale:

Tem. teşvik primi dışında vermiyorlar.

%2-%3.

Münhasırlık %3 (münhasırlık sadece karoda var)”

41. Ege Grubu’nda bulunan 13.11.2000 tarihli belgedeki şu ifadeler önemlidir:

2670

“13.11.2000

Sektör Toplantısı (Vitrifiye)

Sn. T. Özçelik / Sn. E. Erel / Sn. Önder Kıratlılar / E. Kefli / Şadi Burat / Engin

Bayraktar / Metin Savcı / M. Taner.

...

Nakliye Komitesi (İnceleme) kurulacak.

Kaplama  T. Özçelik

Vitrifiye  E. Bayraktar

Çalışma grubu oluşturulacak...”

2680

42. Ege Grubu’nda bulunan 28.11.2000 tarihli belgedeki şu ifadeler önemlidir: “28/11/2000

Y.K. TOPLANTISI

…

Nakliye’nin bayiye yüklenmesi. Sektör toplantısı aciliyeti

…

Sn Adnan Polat ile görüşülecek konular:

Nakliye son gelişme Yeni sektör topl…”

2690

43. Ege Grubu’nda bulunan 28.11-13.12.2000 tarihli belgedeki şu ifadeler

önemlidir:

“Sektör Toplantısı

T. Özçelik - E. Bayraktar - Önder Kıratlılar - M. Savcı - M. Taner

...

Nakliye:

100 km mesafe full kamyon yüküyle TL/1 ton/km maliyeti konusunda

mutabakat sağlanmalı.

Mal hesabına satılan malın valörünüde eşit fiyat grubundan alınacak.

100 TL/nakliye ödenmez ise ödenmeyen rakama vf. kesilecek.

Herkes kendi nakliye fiyatını kendisi belirleyecek.

Nakliye bedeli kamyoncuya bayi ve/veya teslim alan alıcı tarafından teslim

anında ödenecek.

Mal valörü ile C/H alacak kaydedilecek.

Ödemez ise nakliye bedeli fatura edilecektir.

Nakliyeci malı indirip indirmemekte serbesttir.

Yapılmayan ödemeye aylık vade farkı çıkarılacak.

Uygulama 01 Ocak 2000’de başlayacak.

…

Kale:

Ocak ayında Kale yeni fiyat listesini uygulayacak.

%3-4 fiyat geçişi yapılacak.

Ort. vade büyük bayi – küçük bayi 80 – 110 gün.

Toprak:

Vade 150 gün.

Ecz.:

Ort tahs süresi 109-110 gün.

Elmor:

Ort vade 120 gün.

2001’de vade açılmayacak.”

37

44. Serkap Yönetim Kurulu’nun 5.12.2000 tarihli toplantısına ilişkin olarak Karar

Defteri’nde yer alan şu ifadeler önemlidir:

“İç satışlarda, nakliye ücretlerinin bayilere yansıtılması konusunda Yönetim

Kurulu üyeleri görüş alışverişinde bulundular.”

45. Ege Grubu’nda bulunan 14-15.12.2000 tarihli belgedeki şu ifadeler önemlidir: “14.12.2000

Sektör Toplantısı

...

18.12.2000 SERKAP’ta görüşülecek

...

T. Özçelik / Ö. Kıratlılar / M. Savcı / M. Taner

...

Armatür 0 zam.

Akrilik %4 zam.

...

Vitrifiye %3

Kampanya Ocak – Şubat Satışı 60-65.000 Adet

Bu toplantının Ercan-Bozüyük Seramik, Eczacıbaşı Grubu, Kale Grubu, Toprak Grubu ve Uşak Seramik

yetkililerinin katılımı ile gerçekleştiği tespit edilmiştir.

%40 Tek parça

%60 Takım

5.000.000.000 Sipariş

Ocak %3 Şubat %3 fiyat geçişi

Seranitte 1.000.000.000 Bordür dekor...”

46. Ege Grubu’ndan alınan 14-15.12.2000 tarihli notlarda bahsi geçen sektör

toplantısına ilişkin olarak Granist ve Yüksel Seramik’de bulunan belgelerde şu

ifadeler yer almaktadır:

“Sektöre ilişkin sorunlar ve çözüm yolları konularının görüşüleceği, 2000

yılının ikinci Seramik Kaplama Malzemesi Üreticileri Sektör Toplantısı 18 Aralık 2000

Pazartesi günü, saat 14:00’te Dedeman Oteli’nde yapılacaktır. Toplantı sonrasında,

saat 17:00’de birlikte iftar yemeği yenilecektir. Firma sahibi ile birlikte, üst düzey bir

yöneticinizin de katılması arzu edilmektedir. Toplantı ve iftar yemeğine teşrifinizi

bekler, işlerinizde başarılar dileriz. Saygılarımızla,

Süleyman Caner – Yön. Kur. Bşk.”

18.12.2000 tarihli toplantının gündemi ise Umpaş’ta raportörlerce yapılan

yerinde incelemede bulunmuştur:

“Serkap Sektör Toplantısı ve T.O.B.B. Seramik Sektör Kurulu Gündemi

18 Aralık 2000 Pazartesi, Dedeman Oteli, İstanbul

2770

1. Sektörün genel durumu ile ilgili sunum.

2. A.B. bünyesinde sektörümüze karşı oluşmakta olan olumsuz tepkilerin ve

alınacak önlemlerin görüşülmesi.

3. Alt sektörler bazında, hedef pazarlara, DTM tarafından organize edilecek

ticari heyet gezileri kapsamında öncelikli ülkeler konusundaki görüşlerin belirlenmesi. 4. Ortak tanıtım çalışmalarımız hakkında bilgi verilmesi.

5. İç ve dış piyasa fiyatlarının gelişimi konusunun görüşülmesi.

6. Demiryolu - denizyolu ulaşım projeleri ile ilgili görüşmeler.

7. Enerji maliyetleri ve alınacak önlemler konusunun görüşülmesi.

8. Dilek ve temenniler”

Yapılan incelemeler neticesinde, Efes Seramik’in 1.1.2001’de, Eczacıbaşı

Karo’nun 5.1.2001’de, Kaleseramik’in 17.1.2001’de, Kütahya Seramik’in Ocak

2001’de fiyatlarını artırdığı; Hitit’in Aralık 2000 tarihli fiyat listesinin bulunduğu tespit

edilmiştir.

47. Ege Grubu’nda bulunan 27. 2.2001 tarihli belgedeki şu ifadeler önemlidir:

“27.02.2001

2790

Kale:

Teslimde %10 bakiye 6 eşit ödeme.

Şubat teslimi 15+10 isk.

Mart teslimi 15+8 isk.

Teslim taahhüdü + 90 gün.

E.Öd. 3,5 KDV dahil

Toprak:

Siparişle 120-150 gün arası vade

45 isk 2000/1 liste

E.Öd. 3,5 KDV dahil

120 güne E.Öd. alıyorlar. %4 ay. 120 gün %16 KDV dahil.

Eczacıbaşı:

Zam %9 yapıyorlar.

Liste Ocak %3 Şubat %3 Mart %9 = %15

Liste isk. bitiyor.

12 Mart 2001 itibariyle uygulanacak. 01 Nisan 2001/2 listesi basılmış olup,

uygulamaya konulacak. 100 gün olan vade 90 güne iniyor. (Fatura+90 gün)

2810

Toprak:

Nisan başına kadar net artış planı %15 zam. Hedef %25. Mayıs başı. Eski- yeni liste mix’i ile sipariş alınmayacak.

Devalüasyon %25 ise etki %17.

Reel artış %27 peşin iskontosu %15 olursa!

...

Nakliye bayi ödemesi.

...

16 MART Nisan toplantısı akşam yemekli

...

Vade Farkı % 12 uygulaması devam.”

Yapılan incelemeler neticesinde, Toprak Grubu’nun 27.2.2001’de, Eczacıbaşı

Karo’nun 28.2.2001’de, Ege Seramik ile Kaleseramik’in ise 1.3.2001’de fiyatlarını

artırdığı tespit edilmiştir.

48. Ege Grubu’nda bulunan 20.3.2001 tarihli belgedeki şu ifadeler önemlidir:

2830

“Nakliye Konusu (Bayiye)

20.03.2001

TOPLANTI

T. Özçelik, E. Bayraktar, M. Savcı, E. Erel, Ö. Kıratlılar - M.Taner Net’te Şubat – Mart – Nisan

Net Nakit %30

%13 61,6 70,8 80,2

%30 peşinden peşine

%35 vadeliden vadeliye

Seramik + Vitrifiye + Armatür + Küvet

Erken Ödeme %5 (KDV dahil)

Vade Farkları: Eczacıbaşı 10 KDV dahil

Yapılan incelemeler neticesinde, Ege Seramik’in 1.4.2001’de, Eczacıbaşı Karo’nun 2.4.2001’de, Kaleseramik’in 3.4.2001’de; Toprak Grubu’nun ise Nisan ayı için geçerli olacak şekilde 12.04.2001’de fiyatlarını artırdığı; Toprak Grubu’nun Nisan 2001’den itibaren fabrika teslimi satış yaptığı ve nakliye bedellerinin alıcılara ödetildiği tespit edilmiştir. Keza, Eczacıbaşı Grubu’nun %3,5 olan erken ödeme primini, 22.3.2001’de %7’ye; Ege Grubu’nun %3,5 olan erken ödeme primini, 29.3.2001’de %7’ye; Toprak Grubu’nun %3 olan erken ödeme primini, 22.3.2001’de %5’e; Kale Grubu’nun %4 olan erken ödeme primini, 3.4.2001’de %5’e; 12.4.2001’de ise %7,5’a yükselttiği saptanmıştır.

49. Serkap’ın 11.4.2001 tarihli 3. Olağan Genel Kurul Tutanağı’nda yer alan şu ifadeler önemlidir:

“63 kayıtlı üyesi bulunan Serkap Seramik Kaplama Malzemeleri Üreticileri Derneği Genel Kuruluna 50 üyenin katılmış olduğu tespit olunduktan sonra çoğunluğun varolduğunun anlaşılmasıyla Gündem’in 1. maddesi gereği Dernek Yönetim Kurulu Başkanı Sn. Süleyman Caner’in açılış konuşmasıyla başlandı...Yönetim Kurulu Başkanı Sn. Adnan Polat söz alarak, Yönetim Kurulu üyeleri adına seçilmeleri nedeniyle teşekkür etti...”

Graniser’de bulunan 11.4.2001 tarihli belgedeki şu ifadeler önemlidir:

“Serkap başkanlığına Adnan Polat: 3.200.000 +KDV  3.790.000 + KDV

Nakliye 1 Mayıs uygulayalım.

İhracat fiyat kırmayalım.

Erken ödeme %5.

Vade farkı %12.

Çanakkale %10.

Sevkiyat + 90 gün

Haydar bey – Kamil Tosun

Seyfettin bey. Yurtiçi kavga”

38

Serkap Yönetim Kurulu’nun 14.4.2001 tarihli toplantısına ilişkin olarak Umpaş’ta bulunan nottaki şu ifadeler önemlidir:

“Polat Renaissance İstanbul Hotel

14.04.01

Serkap Toplantısı

Her ayın 2. Salı’sı 09-12 toplantı…”

Umpaş’ta bulunan bir başka belgede ise şu ifadeler yer almaktadır:

“Ege %15 peşin (nakliye iç)

Çanakkale %10 sip’te

%20 fab’dan çıkışta

%70 15+15+15+10

38 Bu toplantının Eczacıbaşı Karo, Ege Seramik, Hitit, Kaleseramik, Kütahya Seramik, Termal, Umpaş ve Yüksel Seramik yetkililerinin katılımı ile gerçekleştiği tespit edilmiştir.

17.04.01 Salı günü EGE – ÇANAKKALE – ECZACIBAŞI fiyat toplantısı var. Yeni fiyat ayarlaması düşünüyorlar. Fiatlara dikkat!!”

Yapılan incelemeler neticesinde, Uşak Seramik ile Seranit’in 15.4.2001’de, Yurtbay Seramik’in 16.4.2001’de, Umpaş’ın 20.4.2001’de, Ercan-Bozüyük Seramik’in 24.4.2001’de, Hitit’in 25.4.2001’de, Kütahya Seramik’in Nisan 2001’de, Eczacıbaşı Karo, Ege Seramik ve Yüksel Seramik’in 1.5.2001’de, Kaleseramik’in ise 3.5.2001’de fiyatlarını artırdığı; Ercan-Bozüyük Seramik’in 24.4.2001, Eczacıbaşı Karo ile Yurtbay Seramik’in ise 1.5.2001’den itibaren fabrika teslimi satış yaptığı ve nakliye bedellerinin alıcılara ödetildiği tespit edilmiştir.

39

50. Serkap Yönetim Kurulu’nun 8.5.2001 tarihli toplantısına ilişkin olarak Karar Defteri’nde yer alan şu ifadeler önemlidir:

2910

“2. Yönetim Kurulu Başkanı Sn.Adnan Polat, 30 Nisan 2001 Pazartesi günü Polat Renaissance Oteli’nde yapılan Sektör Toplantısı’na Seramik Sektörünün geniş bir şekilde katıldığını, problemlerimizin bir çoğunun bürokrasideki yetkililer tarafından zaten bilindiğini, ancak bu toplantıda da bir kez daha dile getirilmesinin yararlı olduğunu belirtti.

3. Üyelerin üretim ve KKO hakkında bilgi alındı. Bir tesis dışında tüm tesislerin çalıştığı, sektördeki firmalardan birinin üretim yapmadığı, 4 tanesinin KKO’nın %50’ler civarında, kalanının tam kapasiteye yakın çalıştığı belirtildi.

...

11. Sektör Toplantısının 30 Mayıs 2001 Çarşamba günü, saat 14:00’te Polat Renaissance Oteli’nde yapılması kararlaştırıldı.”

Serkap Yönetim Kurulu’nun 8.5.2001 tarihli toplantısına ilişkin olarak Umpaş’ta bulunan nottaki şu ifadeler önemlidir:

“08.05.01

Toplantı

Çanakkale – Ege – Toprak – Eczacıbaşı fiat belirliyorlar.

...

Yurtbay, Toprak, Eczacıbaşı: Nakliyenin bir kısmını müşteriye yıkmışlar.

Ege; mal bedeli %15’i müşteriden alıyor.

Nakliye kadar fiat indirimi verilerek bu sistem oturtulabilir. Toprak böyle yapıyor. Bayi kamyonu kabul etmiyor. Bayi nakliyeyi peşin ödüyor.

6.620.000 - %20 - %8 - %4 navlun - %20 peşin isk.= 3554000 + KDV fab teslimi peşin (aylık %8 vade farkı uyguluyor bunun üzerine).

Dekorlu, granit dahil ort. 4.200.000 TL/m2 EGE. Ege aylık fark %7,5 vade.

1 Haziran’dan itibaren min. 4.000.000 TL/m2 ort. olmalı. Mayıs sonu fiat konusu ile ilgili bir toplantı yapılacak. 1 Mayıs’ta Çanakkale %19; Eczacıbaşı %15 zam yaptı. 1 Hazirandan itibaren yukarıdaki fiatlara oturacak.

30 Mayıs Çarşamba 14:00 Sektör Toplantısı Polat Renaissance”

Serkap Yönetim Kurulu’nun 8.5.2001 tarihli toplantısına ilişkin olarak Serkap’ta bulunan nottaki şu ifadeler önemlidir:

“...Zeki Yurtbay: Fiyat kırma konusunda önlem alınsın.

39 Bu toplantının Eczacıbaşı Karo, Ege Seramik, Hitit, Kütahya Seramik, Termal, Toprak Grubu, Umpaş ve Yüksel Seramik yetkililerinin katılımı ile gerçekleştiği tespit edilmiştir.

A. Polat: 8 mil m2 üzerinde ihr. mal verilmedi.

Sınai maliyet 5 DM = 2,5 USD (altında değildir).

Yurtbay: 7,5, 18’e çıkacak. 2 ayrı fabrika.

Nakliye Nihai hedef bayiye ödetmek idi. Bazı firmalar yapıyor. 2-3 ay içinde

oturacak bu uygulama.

E. Güral: 6.620.000 TL liste. %20 Bayi isk., %8 iskonto, %4 navlun isk., % 20

peşinat iskontosu. 3.554 + KDV- peşin fab. teslim fiyatı. 4 aydır piyasaya mal

vermedik.

A. Polat

Çanakkale – Çok sağlam bir şekilde duruyorlar.”

Yapılan incelemeler neticesinde, Toprak Grubu’nun 8.5.2001’de, Yurtbay

Seramik’in 14.5.2001’de, Kütahya Seramik’in ise Mayıs 2001’de fiyatlarını artırdığı

tespit edilmiştir.

51. Ege Grubu’nda bulunan 21.5.2001 tarihli belgedeki şu ifadeler önemlidir:

“21.05.2001

1) Fiyat listelerinin belirlenmesi (Zam oranı)

Nakliye yavaşladı.

40-50

Kesme

30 Mayıs 2001 Çarş. Saat 14:00/14:30 Serkap Toplantısı P. Renaissance... Eczacıbaşı:

Erken ödeme %6,5 KDV dahil (Azalan bakiye).

Kale:

Mayıs’ta Deklerasyon.

Liste 6.600 %15 – 10 – 8 – 5 – 5 = 4.412.000 (Troy)

72 gün ödeme

Mayısta uygulama: 5.590.000 %15+10+8+5 = 3.737.529

Haziran Deklerasyon: 6.600.000 %15+15+8+5 = 4.167.669

Nakit %17 isk. 3.459.652

......

Yapılan incelemeler neticesinde, yukarıdaki belgede yer aldığı üzere,

Eczacıbaşı Grubu’nun 22.5.2001’de yaptığı duyuru ile 28.5.2001 itibarıyla erken

ödeme primini %6,5’a indirdiği; Eczacıbaşı Karo’nun 31.5.2001’de, Ege Seramik’in

1.6.2001’de, Toprak Seramik’in ise 08.06.2001’de fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir.

52. Serkap Yönetim Kurulu’nun 8.5.2001 tarihli kararı ile Umpaş ve Ege

Grubu’nda bulunan notlarda bahsi geçen sektör toplantısına ilişkin olarak Tamsa’dan

alınan 11.5.2001 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“Sektöre ilişkin sorunlar ve çözüm yollarının görüşüleceği Seramik Kaplama

Malzemesi Üreticileri Sektör Toplantısı, 30 Mayıs 2001 Çarşamba günü, saat

14:00’te Polat Renaissance Oteli’nde yapılacaktır. Firma sahibi ile birlikte üst düzey

bir yöneticinizin de toplantıya katılması arzu edilmektedir. Toplantıya teşrifinizi

bekler, işlerinizde başarılar dileriz. Saygılarımızla,

Adnan Polat – Yönetim Kurulu Başkanı”

30.5.2001 tarihli toplantının gündemi ise Altın Çini, Umpaş ve Yüksel

Seramik’de yapılan yerinde incelemede bulunmuştur:

“Serkap Sektör Toplantısı

30 Mayıs 2001 Çarşamba, saat 16:00 Polat Renaissance Oteli

GÜNDEM:

1. Sektörümüzün 2001 yılı ilk 3 aylık performansının değerlendirilmesi.

2. Enerji fiyatları ve enerji sorunlarımız konusundaki gelişmelerin görüşülmesi. 3. Tüyap Seramik Fuarı konusunun görüşülmesi.

4. New Orleans Fuarı ve 5. Dünya Seramik Üreticileri Forumu hakkında bilgi

verilmesi.

5. Seramik Üreticileri Birliği kurulması konusunun görüşülmesi.

6. Yurt içi fiyatların gelişimi konusunun görüşülmesi.

7. Derneğin daha uygun bir büroya olan ihtiyacı konusunun görüşülmesi

8. 2001 yılı için yıllık katılım paylarının tamamının ödenmesi konusunun

görüşülmesi.

9. Orta Anadolu İhracatçı Birlikleri bünyesinde toplanan fon konusunun

görüşülmesi.

10. Dilekler ve temenniler”

Altın Çini’de yapılan yerinde incelemede bulunan 30.5.2001 tarihli toplantıya

ilişkin notlardaki şu ifadeler önemlidir:

“Polat Renaissance İstanbul Hotel

30.05.01

...

6) Haziran başı bir zam yapılması düşünülüyor. 5. ay listesini yayınladık.

5.590 lık listeden aldık. Haziran ayında yeni listeye geçeceğiz...Devalüasyon

bazında fiyat arttırdık. %10 %15 peşin 72 gün vade. Nakliye bayiye aittir. Bütün

ürünlerde nakliye bayiye aittir.

3040

15+10+8+4 = 4.400 72 gün vadeli fiyat (2,5 ay vade).

%7 düşüreceğiz = 3.730 Mayıs + %10 + Nakliye

Ege: 3.900 Net nakit + KDV %15 peşin + %28

4.460 60 günlük 6-8 / Dolara göre artış

...

Eczacıbaşı: %32 + %30= Net %10

80 gün vade. 9.100 brüt. 4.000.-(en düşük) + Nakliye

2,25 + 2,30 USD 1.150.- Duvar ...

...

5 büyükler gibi tabirler.

Büyüklerin küçülmemesi, küçüklerin büyümesi...”

Umpaş’ta yapılan yerinde incelemede bulunan söz konusu toplantıya ilişkin

notlarda ise şu ifadeler önemlidir:

“SERKAP Polat Oteli

...

KKO %59. Talep artacak fiyatları düşürmeyelim.

Haziran zammı var.

% 64 devalüasyona göre fark.

Çanakkale: net: 3737 vadeli fiyat

75 gün

Nakliye uygulaması var.

Ege 30 gün 3.900 + KDV

Siparişle birlikte %15.

ABD’de 4$ lık seramik 40$ a satılıyor...”

Yapılan incelemeler neticesinde, Ercan-Bozüyük Seramik ile Yüksel

Seramik’in 1.6.2001’de, Graniser’in 5.6.2001’de, Umpaş’ın 11.6.2001’de fiyatlarını

artırdığı; Hitit ile Termal’in Haziran 2001 tarihli fiyat listelerinin bulunduğu; Yüksel

Seramik’in Haziran 2001’den itibaren fabrika teslimi satış yaptığı ve nakliye

bedellerinin alıcılara ödetildiği tespit edilmiştir.

53. Hitit’te raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunan 20.6.2001 tarihli

belgedeki şu ifadeler önemlidir:

“Sayın İbrahim Hızal,

Bölgelerle, bayilerle ve rakip firmaların yetkilileri ile yapılan görüşmeler

neticesi piyasada yine bir fiyat ve uygulama anarşisi yaşandığı tespit edilmiştir.

...

Rakiplerle İlgili Tespitlerim:

...

Toprak Uygulaması (Sn. Metin Savcı İle Görüşüldü)

Fiyat: Haziran 2001 Listesi

İskonto: 20+10+10

Ödeme: 31/10/2001 ortalamalı ödemeler

Nakliye alıcıya ait ancak eski bekleyenleri karşılıyorlar.

Peşin ödemeye ayrıca %20 iskonto yapılmakta.

Örnekler:

Liste Vadeli fiyat Peşin fiyat

Pamukkale 20X25 6.980.000 4.523.000 3.618.000

Not: Yukarıdaki fiyatlar KDV hariç fiyatlardır.

...

Tespitlerimi bilgilerinize, görüşlerinize ve emirlerinize sunarım. Saygılarımla, Erhan Kuşüzümü”

54. Seramiksan ve Yüksel Seramik’de raportörlerce yapılan yerinde incelemede

bulunan bir belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“Ülkemizdeki ekonomik durumun sektörümüze yansımalarını görüşmek,

pazarın genel bir değerlendirmesini yapmak ve satıcı-üretici birlikteliğindeki diyaloğu

geliştirmek amacıyla üreticilerimiz ile birlikte bir dizi toplantı düzenlenecektir.

Toplantılarımız; üretilen ürün gruplarına göre “seramik-vitrifiye”, “küvet-duşakabin”,

“banyo aksesuarları-armatür”, “ısıtma-soğutma-klima”, “banyo-mutfak mobilyaları ve

eviye” ve “plastik boru” olmak üzere altı kategoride gerçekleştirilecektir. “Seramik-

Vitrifiye” konulu toplantımıza katılımınızı önemle rica ederiz. Saygılarımızla,

Can Şakarer – Timder Başkanı

Tarih: 4 Temmuz 2001 Çarşamba

Saat: Toplantı 16.00-19.00; Yemek: 19.30

Yer: Hotel İstanbul Conti (Ortaklar Cad. No:30 – Mecidiyeköy-İst)”

Ercan-Bozüyük Seramik’de bulunan 4.7.2001 tarihli toplantıya ilişkin

notlardaki şu ifadeler önemlidir:

“Timder – 04.07.2001

Can Şakarer/Bşk.

Çanakçılar/çok sıkıntılı, umutsuz

Altın Seramik Hitit

Uşak

...

Üreticiler biraraya gelmeli, sektörle ilgili kararlar almalı

...

Granit Seramik pazar payı %5 (Türkiye)

Granit Seramik pazar payı %20-25 (Avrupa’da)

...

- Fiyat - kalite?

- Sektörün liderleri fiyatı belirler.

...

* Talebe uygun miktarda üretim

* Fiyatların belirli bir birlik kurularak standartlara çekilmesi

* Gerçek ihracat rakamlarının (miktarlarının) belirlenmesi ve tespit edilmesi * İhracat artığı malların satışının belli bir disiplinde yapılması

* Kalitede pek fazla yapılacak birşey yok...”

55. Ege Grubu’nda bulunan 24.7-10.8.2001 tarihli belgedeki şu ifadeler önemlidir: “Toplantı Sekt.

6.600.000 liste 15+8+12 – + 10 Troy ve diğerleri (Anjelik + Pinokyo)

Ağustos ...

72 gün ort. ödeme...”

3160

Yapılan incelemeler neticesinde, Ege Seramik’in 27.7.2001’de, Toprak

Grubu’nun 6.8.2001’de, Kütahya Seramik’in ise Ağustos 2001’de fiyatlarını artırdığı

tespit edilmiştir.

56. Ege Grubu’nda bulunan 24.8-25.9.2001 tarihli belgedeki şu ifadeler önemlidir: “Eczacıbaşı 2 tip palet yapıyor:

a) Europalet

b) Std. Bedelsiz palet

- Palet ve Nakliye konuları görüşülmeli

- Palet toplama merkezleri kurulması

- Nakliye hususunda tüm büyük üreticilerin ortak ve kesin tutum içinde olması

gereklidir!

Fuar Gündemi

2002 Serkap %50 – Timder %50

2001 Serkap Fuar Payı %25 – Timder payı %75

Engin Bayraktar, Önder Kıratlılar, Tarık Özçelik, Metin Savcı, Ahmet

Yamaner, Bekir ..., Melih Altay, Orhan Önalan, Ferhan Özkalp, Aydın Erer, Can

Şakarer, Öngün Sanlı.

- Timder yetkilerle donatılmış temsilciler istiyor

...

Eczacıbaşı

%20 Stok İsk. + 10 sipariş büyüklüğü + 25 palet iskontosu

110 mia ve yeni

3 ... isk. + 12 ... isk. + 4 Münhasırlık

Sevk+80 gün. Toplu işl. max 1 ay ilave vade.

+ Nakliye (Temmuz fiyatlarından)

40 9.121.000 – Tüm İskontolar = 4.036.000

90 gün 4.120.000

Peşin 3.296.000 Toprak:

... 6.600.000 %35 isk. 4.043.000

Sip. 120 gün ödeme+ Nakl. + KDV

3.850.000.- vadeli operas. satış 15x15/15x20 İhraç fazlaları %50 diğer %50 pörtföyde ki 5 kalem malz. Hedef 1 mil.

gerçekleşen 800.000 m2 satılmış.

3200

Kale:

Troy 3.106.000 Nakliye dahil peşin fiyat Kale 3.671.000 Nakliye dahil peşin fiyat Ekim ayında zam

1.400.000 TL x 2,75 = 3.850.000.-

Ekim 3.640.000 (2,60 USD) + Nakliye

3210

Kale 222 bayi

1.370.000 adet:

373.000 Ecz.

352.000 Serel

52.000 Toprak

38.000 Ege

64.000 Kütahya

64.000 Çanakkale

260.000 Diğer

İst. 40 bayi

350.000 Adet/yıl

54.000 Vitra

120.000 Elmor

20.000 Toprak

11.000 Ege

4 Kütahya

43.000 Çanakçılar

3230

Ank. 280.000:

Vitra 110.000,

Elmor 50.000,

Toprak 10.000.

İzmir 218.000:

Vitra 50,

Üstü çizilmiştir.

Serel 48,

Toprak 8,

Ege 23,

Küt. 23,

Diğer 31.

Samsun 158.000:

40 Vit.,

17 Serel,

3 Toprak,

17 Çanakçılar,

78 Diğer.

3250

Bursa:

42 Vitra,

38 Elmor,

6 Toprak,

24 Diğer.

Ant. 110.000:

40 Vit,

46 Elmor,

14 Diğerleri.

Adana 75:

25 Vitra,

10 Elm.,

5 Topr,

3 Ege,

10 Diğer.

D.Bakır 55

3270

2000 yılı 165.000 Kale

900.000 Ecz.

600.000 Topr.

...

Nakliyenin bayi tarafından ödenmesi esasları ve uygulama şeklinin

belirlenmesi”

Yapılan incelemeler neticesinde, Eczacıbaşı Karo’nun 28.8.2001’de, Toprak

Grubu’nun, Eylül ayı için geçerli olacak şekilde 7.9.2001’de, Kale Grubu’nun ise

10.9.2001’de fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir.

57. Sersa Yönetim Kurulu’nun 7.9.2001 tarihli toplantısına ilişkin olarak Karar

Defteri’nde yer alan şu ifadeler önemlidir:

“5. Nakliye maliyetlerinin bayiler tarafından üstlenilmesi konusu görüşülerek,

piyasaların kötü olduğu bu dönemde, bu konu ile ilgili karar alınsa da uygulama

şansının bulunmadığı dile getirilerek, konunun daha sonra gündeme getirilmesine

karar verildi.”

Sersa Yönetim Kurulu’nun 7.9.2001 tarihli toplantısına ilişkin olarak Çanakçılar’da bulunan nottaki şu ifadeler önemlidir:

“...Nakliye: Yer kaplamasında var. Çanakkale Seramik (bozmuş)...”

Sersa Yönetim Kurulu’nun 7.9.2001 tarihli toplantısına ilişkin olarak Serel’de bulunan nottaki şu ifadeler önemlidir:

“07.09.2001

Sersa Yönetim Kurulu Toplantısı

...

Toprak Karo: 300 km’den sonra nakliye masrafı bayiye aittir.”

58. Kale Grubu 10.9.2001 tarihinden itibaren geçerli olacak fiyat artışına ilişkin duyuruyu, yetkili satıcıları yanında, Toprak Grubu’na da göndermiştir.

59. Kale Grubu’nda bulunan 26.9.2001 tarihli belge, Eczacıbaşı ile Kale gruplarının birbirlerine, “Eylül Ayı Satış Koşulları Çizelgesi”ni gönderdiğini göstermektedir.

60. Ege Grubu’nda bulunan 26.9.2001 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“26.09.2001

Fiyat liste Önerisi (Ekim):

- Seramik üst üste %2

-... – Yer – Duvar aynı olacak – ... duvar 4,5

- Granit % ... 4

- Vitrifiye üst üste %3

Tek parça, lavabo (... +lisa) + helataşı + duş teknesi

%5

Akrilik

Armatür”

Yapılan incelemeler neticesinde, Ege Seramik’in 1.10.2001’de, Toprak Grubu’nun ise 5.10.2001’de fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir.

61. Toprak Grubu’nda bulunan 1.10.2001 tarihli belge, Kale Grubu’nun “çeşitli bölgelere yapılan nakliye bedellerine ilişkin taslak çalışma”yı Toprak Grubu’na gönderdiğini göstermektedir. Toprak Pazarlama Genel Müdürü Metin Savcı’nın söz konusu çalışmanın üstüne “Sn. ONAY: Bizim fiyatlarımız ile mukayese yaptırılmasını rica ederim” şeklinde not aldığı da tespit edilmiştir.

62. Kale ve Toprak gruplarında bulunan 10.10.2001 tarihli belge, Kale Grubu’nun “15.10.2001 tarihinden itibaren Kaleseramik ürünlerine nakliye katılım bedelleri uygulayacağı ve nakliye katılım bedellerinin tahsilatının mal bedelleriyle birlikte yapılacağı”na dair yazıyı, yetkili satıcıları yanında Eczacıbaşı ve Toprak gruplarına da gönderdiğini göstermektedir.

63. Ege Grubu’nda bulunan 3.10.2001 tarihli belgedeki şu ifadeler önemlidir:

“03.10.2001

...

18 Perşembe Saat 14:00 Sektör toplantı Polat Renaissance

...

Sektör hk bilgi – Kapasite kullanımları...”

Ege Grubu’nda bulunan 3.10.2001 tarihli notta bahsi geçen sektör toplantısına

ilişkin olarak Altın Çini, Granist, Tamsa, Uşak Seramik ve Yüksel Seramik’den alınan

8.10.2001 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“Sektöre ilişkin sorunlar ve çözüm yollarının görüşüleceği Seramik Kaplama

Malzemesi Üreticileri Sektör Toplantısı, 18 Ekim 2001 Perşembe günü, saat 14:00’te

Polat Renaissance Oteli’nde yapılacaktır. Firma sahibi ile birlikte üst düzey bir

yöneticinizin de toplantıya katılması arzu edilmektedir. Toplantıya teşrifinizi bekler,

işlerinizde başarılar dileriz. Saygılarımızla,

Adnan Polat – Yönetim Kurulu Başkanı”

18.10.2001 tarihli toplantının gündemi ise Altın Çini, Graniser, Granist, Tamsa,

Termal, Uşak Seramik ve Yüksel Seramik’de raportörlerce yapılan yerinde

incelemede bulunmuştur:

3360

“18 Ekim 2001 Perşembe, saat 14:00

Polat Renaissance Oteli

Sektör Toplantısı Gündemi

1. Son ekonomik durumun görüşülmesi.

2. Sektör ile ilgili derlenen verilerin sunumu.

3. Yurtiçi ve yurtdışı fiyatlarının gelişiminin görüşülmesi.

4. Sektörün sorunları ve çözüm önerilerine ilişkin görüşlerin dile getirilmesi.” Tamsa’da bulunan 18.10.2001 tarihli toplantıya ilişkin notlardaki şu ifadeler

önemlidir:

“...Ercan – Nurullah Bey: Yaptırım olsun. Üretim kısıtlansın.

2

A. Polat: 8 milyon m %40 ihraç ediyor.

Eczacıbaşı, Toprak üretim kısıtlamasını kabul etmedi; Çanakkale ve Ege

kabul etmişti. Kriterler ne olacaktır!

2

Termal: %60 ihracat. 3.40 $/m tam kapasite. Mehmet Oğuz... İç piyasadan

çekilecekmiş. Etik kurallar; müdebbir tüccarlar.

S. Caner: Bülten yayınlanabilir. Maliyet + Fiyat + İzin. %60 ihracat. Üretimle

oynanılabilir...

Efes – Hasan Tatarlı: 3.80 $ KDV dahil. 2.80 KDV dahil + ... 3200 KDV dahil,

nakliye hariç. Kapasite azaltımı. Fon oluşturalım / fiyat oluşturalım. Ortalama fiyatta

büyükler küçükleri yer; asgari fiyat tesbit edelim. Büyük satıcıları devre dışı

bırakalım. İhracat artığını ucuz veriyorlar. Sadece patronların olması gerekiyor.

...

Avni Çelik – Seranit: Yoku paylaşmak yerine varı paylaşalım. Yapıcı ne

yapılabilir.

...

A. Polat: Kartelleşmeler yasadışı...Dernek öncü olsun. Ramazan’da tatil.

Iskarta satılmasın. Herkes işin zoruna kaçmıyor, kolayına gidiyor. Ortalama fiyat ne

olacak. Herkes kendisini düzeltmez ise hiçbir şey düzelmez.

Avni Çelik: Ya bilmeyenler konuşuyor ya da konuşanlar yalan konuşuyor.

Somut: 1) Üretim 2) Bedel!

Yaptırım Önerileri?

3400

2

KDV nakliye hariç 2.50 $/m 90 gün vadeli. %2 nin altında üstünde iskonto

2

verelim. 3.200 peşin 2$/m KDV nakliye hariç. 2.250.000 ... ye mal satılıyormuş.

3.200.000/1.600.000 = 2$

4.000.000 – 4.500.000

2

Taban Fiyat: 2.30 $/m KDV nakliye hariç. Peşin 3.800.000 + KDV+ Nakliye

peşin. 2.50 $/FOB ihracat.

...

- Ramazan; Aralık+Ocak+Şubat

...

Ramazan ve Bayram iç piyasa için kapatım!

15 Kasım - 3 Ocak 28 gün var!

PRENSİP KARARI:

2

1) 19’dan geçerli ASGARİ 2.35 $/m 3.800.000 + KDV + Nakliye (MB satım

kuruna endeksli)

2

2) 19’dan geçerli ASGARİ 2.50 $/m ihracat FOB (MB satım kuruna endeksli) 3) İhracat kadar üretim olabilir; iç pazar için sınırlama olacaktır! Her yıl

Ramazan ayı veya 1-31 Aralık / Çarşambaya kadar bilgi verilecektir!...”

3420

Tamsa’da bulunan 18.10.2001 tarihli bir başka belgede ise şu ifadeler yer

almaktadır:

“...Adnan Polat (Ege):

Mamül satalım, fabrika satmayalım.

İhracatın önemi kavranmalı,yatırımdır,organizasyondur,sürekliliktir.

Hepimizin hatası var, yaptırım gücümüz yok, tavsiye var.

Büyük - küçük yok, fabrikalar kapanacak, yabancılar herkesi ezecektir.

Avni Çelik (Seranit):

Yoku paylaşmak yerine varı paylaşalım, yapıcı ne yapılabilir?

Fuarlara toplu katılım

Yurtdışı satışı nasıl artırabiliriz, ileri karakol oluşturalım.

Nurullah Ercan (Ercan):

Yaptırım olsun, üretim kesinlikle kısıtlansın.

Mehmet Oğuzman (Termal)

% 60 ihracat. 3.40 $/m2. Tam kapasite. Etik kurallar getirilsin.

3440

Hasan Tatarlı (Efes):

Ucuz satıyoruz, genel olarak herkes.

Kapasite azaltımı, fon oluşturalım, fiyat oluşturulsun.

Büyük satıcıları devre dışı bırakalım.

S. Caner (Çanakkale):

Bülten yayınlanabilir.

$ eşik fiyat hesaplanabilir/SAM hesaplayabilir.

Bankalarda para yok.

...

PRENSİP:

2 2 İç piyasa fiyatı 2.35 $/m = 3.800.000 + KDV + Nakliye. Taban fiyat. 2.30 $/m

2

peşin. İhracat FOB 2.50 $/m

Her yıl 1-31 Aralık ihracat kadar üretim; iç pazar için üretim sınırlaması

olacaktır.

…

SONUÇ:

- Aralık üretim yapılmaması ve asgari fiyat belirlenmesi

- Herkes her konuda karşıdakini salak zannederek kandırıyor; güvensizlik

var.”

Altın Çini’de yapılan yerinde incelemede bulunan 18.10.2001 tarihli toplantıya

ilişkin notlardaki şu ifadeler önemlidir:

“Polat Renaissance İstanbul Hotel

18.10.2001

Toplantı

...

Nurullah Ercan: Radikal kararlar alınmalı. Arz - talep dengesi kurulmalı.

Üretim azaltılmalı.

Termal Seramik: 3,4 $/m2. Yurtiçi pazardan tamamen yıl sonunda çıkacağız. Türk firmalar birbirleriyle rekabet ediyorlar. Kar edilmiyorsa üretilmemeli.

H. Tatarlı: 3.200.000 TL KDV dahil.

Avni Çelik – Seranit’in Sahibi: Kapasite 2.000.000 m2/yıl. Ortalama satış fiyatı

16 $/m2...

Asgari Fiyat Tesbiti:

Yaptırımla ilgili öneriler derneğe gönderilebilir.

Asgari fiyat 2,5 $/m2 nin altında satış yapılmamalı. Vade olarak 90 gün alınmalı.

(3.200.000 TL + KDV peşinde olmalı)

Öneri 1: 90 gün vadede 4.500 + KDV nin altında olmamalı.

2,3 $/m2 Çanakkale önerisi.

3.800.000 TL/m2 peşin fiyat. Iskarta satışı yapılmamalı.

KARAR:

İç pazar 3.800.000 TL/m2. 2.35 $/m2 + KDV nakliye hariç.

İhracat 2,5 $/m2 FOB.

Tek baskılı bir ürün.

Minimum fiyatlar olmalı.

Graniser Kamil Tosun

Kapatma konusunda Graniser ve Uşak Seramik Çarşamba gününe kadar

cevap verecekler”

Ege Grubu’nda bulunan 18.10.2001 tarihli toplantıya ilişkin notlardaki şu

ifadeler önemlidir:

“Sektör Toplantısı

...3200 nakit 4000000

2.25 3712500

2.30 3795000

2.35 3877000

2.35 * 1650000  3800000 Temenni+KDV+Nakliye

2.5 USD min. ihracat

Ramazan’da kapatma kararı (Uşak-Granist)

12. ayda kapatma kararı

3850000 33*25

3900000

En ucuz net nakit 3599000 = 2.2 USD

Kasım için EKS teklifi

Kale Ekim gerçekleşmesi: 3493000 2.14. USD...” Graniser’de bulunan 18.10.2001 tarihli toplantıya ilişkin notlardaki şu ifadeler

önemlidir:

“Polat Renaissance İstanbul Hotel

...

Erkan Güral:

%7 aylık geri dönüş.

2 $ + KDV + Nakliye

3200 +KDV+Nakliye

3800000 +KDV+Nakliye

2,35 $ olacak + KDV + Nakliye.

İhracat FOB 2,5 $

2,5 $ En düşük mal.”

Termal’de bulunan 18.10.2001 tarihli toplantıya ilişkin notlardaki şu ifadeler

önemlidir:

“Polat Renaissance İstanbul Hotel

18.10.2001

Serkap

Arz talep dengesinin kurulması

...

3600+KDV+Nakliye

3800+KDV+Nakliye

2,5 FOB”

20.11.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “18.10.2001 tarihinde

Polat Renaissance Hotel’de yapılan Serkap toplantısına şirketiniz adına siz mi

katıldınız ve gündem maddesinde yer alan ‘fiyatlar’ konusunda görüşülen hususlar

nedir?” sorusuna, Termal Pazarlama Genel Müdürü Erol Hacıoğlu, “Söz konusu

toplantıya Termal Seramik Pazarlama Genel Müdürü sıfatıyla katıldım. Görüşülen

konular, iç piyasada firmaların hangi fıyatlardan sattığı ya da ihracat fiyatlarının hangi

seviyelerden gerçekleştiği şeklindedir” cevabını vermiştir.

Altın Çini, Granist, Serkap, Tamsa ve Yüksel Seramik’de raportörlerce yapılan

yerinde incelemede bulunan 23.10.2001 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“18 Ekim 2001 tarihinde İstanbul’da yapılan Sektör Toplantımıza, 21 firmadan

toplam 33 kişi katılmış ve sektörün sorunlarına acil çözüm getirmek amacı ile, çeşitli

görüşler dile getirilmiştir. Firmaların kapasite kullanım oranlarının halen %60’lar

düzeyinde olduğu, iç talebin ramazan ve kış aylarında daha da azalacağı

gerçeğinden hareketle, 1 ay süre ile fırınların kapatılarak, üretimin durdurulması

önerilmiş, ancak bazı firmalar üretimi kısmalarının münkün olmadığını belirtmişler, bu

nedenle ortak bir karar alınamamıştır. Bilgilerinize sunarız.

Adnan Polat – Yönetim Kurulu Başkanı

Dağıtım Listesi:

1. Adnan Polat - Ege

2. Süleyman Caner - Kaleseramik

3. Ahmet Ulukuş - Toprak

4. Ahmet Yamaner - EKS

5. Erkan Güral - Kütahya

6. İbrahim Hızal - Hitit

7. Zeki Yurtbay - Yurtbay

8. Mehmet Oğuzman - Termal

9. Oğuz Berkol - Yüksel

10. Nejat Uygun - Umpaş

11. Zeynep Bodur Okyay - Kaleseramik

12. Tamer Sağır - Tamsa

13. Nurullah Ercan - Ercan

14. Hasan Tatarlı - Efes

15. Mehmet Uluçay - Umpaş

16. Avni Çelik - Seranit

17. Mustafa Kıratlı - Altın Çini

18. Mehmet Coşkun - Granist

19. Fatih Kazancı - Graniser

20. İsmail Nezir - Pera

21. Sebahattin Yıldız - Söğütsen

22. Bilgehan Demirdöver - Seramiksan”

Yapılan incelemeler neticesinde, Hitit’in 22.10.2001’de, Ercan-Bozüyük

Seramik’in 23.10.2001’de, Eczacıbaşı Karo’nun 30.10.2001’de, Ege Seramik’in

1.11.2001’de fiyatlarını artırdığı; Altın Çini ile Ege Seramik’in 2002 yılından itibaren

fabrika teslimi satış yaptığı ve nakliye bedellerini alıcılara ödettiği tespit edilmiştir.

64. Kütahya Seramik İstanbul Temsilciliği’nden, Satış ve Pazarlama Müdürü Edip Kefli’ye gönderilen 1.12.2001 tarihli yazıdaki şu ifadeler önemlidir:

“...Serkap – Sersa – Timder ve üretici firma sahiplerinin, hiç olmazsa 2002 yılı için ciddi önlemler alması, sektörde tam bir birliktelik sağlanması, birliktelik sağlamayan firmalara, Serkap tarafından ciddi cezai müeyyideler getirilerek dayanışma içerisine girilmesi hususu bölge düşüncesidir.”

65. Toprak Grubu’nda bulunan 14.1.2002 tarihli belge, Eczacıbaşı Grubu’nun “Nakliye Fiyat Listesi”ni Toprak Grubu’na gönderdiğini göstermektedir.

41

66. Serkap Yönetim Kurulu’nun 15.1.2002 tarihli toplantısına ilişkin olarak Serkap’ta bulunan nottaki şu ifadeler önemlidir:

“15 OCAK 2002

SERKAP Y.K. 15:00

...

M. Oğuzman

İç piyasa 

Dünya fiyatları  3,20 den 2,5’e düştü.

...

Kota koyalım. 2 $’a mal verelim iç piyasaya...”

67. Soruşturma kapsamındaki bir teşebbüste yapılan yerinde incelemede bulunan 17.1.2002 tarihli Yönetim Komitesi Toplantı Tutanağı’ndaki şu ifadeler önemlidir:

“...Yeni fiyat listesi Aralık 2001 olarak çıkarılacaktır. Listede tüm mamullerin rakiplerin fiyatlarının dikkate alınmıştır. Şirket ticari maliyetlerinin üzerine %30 ila %100 oranında kar konularak belirlenmiş nakit fiyatlar olarak tespit edilecektir. Aylık %6 ile 90 günlük net fiyat bulunacak ve üzerine %60 iskonto uygulanarak liste fiyatları tespit edilecektir...”

42

68. Serkap Yönetim Kurulu’nun 12.2.2002 tarihli toplantısına ilişkin olarak Serkap’ta bulunan nottaki şu ifadeler önemlidir:

“12 Şubat 2002

Yurtbay – fab. durmaya almadı.

Yüksel – yurt dışına çalışıyor.

Küt. – ... %40 K.K.O.

Umpaş – 2/4 hat çalışıyor.

Hit. – Kapalı idi. Bugün açıldı. Yurtdışı ağırlıklı çalışıyor.

EKS – Boz. 2 fırın, Kart. 1 fırın duruyor. 1/1.3 üretim.

...

Çanakkale satış fiyatı – liste 3$

...

4 mil. üretim maliyeti - 3 mil. TL satış fiyatı”

3640

41 Bu toplantının Eczacıbaşı Karo, Ege Seramik, Kaleseramik, Termal, Yurtbay ve Yüksel Seramik yetkililerinin katılımı ile gerçekleştiği tespit edilmiştir.

42 Bu toplantının Eczacıbaşı Karo, Ege Seramik, Hitit, Kütahya Seramik, Termal, Umpaş, Yurtbay ve Yüksel Seramik yetkililerinin katılımı ile gerçekleştiği tespit edilmiştir.

69. Sersa Yönetim Kurulu’nun 15.2.2002 tarihli toplantısına ilişkin olarak Ege

Grubu’nda bulunan nottaki şu ifadeler önemlidir:

“15/02/2002 Manisa

Sersa Yönetim Kurulu

Kütahya,Toprak, Çanakkale, Serel, Çanakçılar, Ege.

Çanakkale:

Karo 1 ay kapalı. Ocaktan itibaren %50 karo. Bayramdan sonra %70...”

3650

Sersa Yönetim Kurulu’nun 15.02.2002 tarihli toplantısına ilişkin olarak

Serel’de bulunan nottaki şu ifadeler önemlidir:

“...H.Sazcı: Kalebodur % 50 / 1.5 ay durmuş...”

70. Ege Grubu, yeniden satıcılardan topladığı Toprak Grubu’na ilişkin fiyat

bilgilerini, 1.3.2002 tarihinde, bu gruba göndermiştir.

71. Serkap Yönetim Kurulu’nun 12.2.2002 tarihli toplantısına ilişkin olarak Karar

Defteri’nde yer alan şu ifadeler önemlidir:

“11. Sektör toplantısının 06 Mart 2002 tarihinde yapılmasına karar verildi” Serkap Yönetim Kurulu kararında bahsi geçen sektör toplantısına ilişkin olarak

Altın Çini, Anatolia, Graniser, Granist, Tamsa ve Yüksel Seramik’den alınan

20.2.2002 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“Sektörümüzdeki 2001 yılı gelişmelerinin ve 2002 yılına ait beklentilerin

görüşülmesi amacı ile, 06 Mart 2002 tarihinde bir Sektör Toplantısı yapılacaktır.

Katılımınız rica olunur. Saygılarımla,

Adnan Polat – Yönetim Kurulu Başkanı

Toplantı Yeri: Swiss Otel İstanbul

Toplantı Saati: 14:00”

6.3.2002 tarihindeki toplantıda alınan kararlar ve katılımcılar, Kaleseramik

Pazarlama ve Satış Müdürü Mehmet Anadol’un, Kale Grubu Şirketleri Pazarlama

Başkanı Tarık Özçelik’e gönderdiği yazıda yer almaktadır:

“06.03.2002 Tarihinde Swissotel’de Yapılan Sektör Toplantısının Notları:

3680

Toplantının gündemini oluşturan ana konuları şu şekilde toparlayabiliriz:

Toplantıya 24 adet üretici firmadan 17 adedinin temsilci veya sahipleri katılmışlardır. Katılmayanlar: Söğüt, Seramiksan, Granist, Anatolia, Ercan, Tamsa, Akgün Seramik firmaları.

Toplantıda söz alan üretici temsilcileri;

üreticiler tarafından uygulanması gerekliliği vurgulanmıştır.

Türkiye’de talep fazlası arzın olduğu, bu nedenle arz talep dengesinin sağlanması gerekliliği vurgulanmıştır. Toplantı esnasında oluşturulan komitenin Sn.Adnan Polat’ın başkanlığında toplanarak firmaların kurulu kapasiteleriyle 2002 yılında iç piyasanın talebi olacağı tahmin edilen 90 Milyon m2 içinden alacağı payın belirlenmesi çalışması yapılacaktır. Belirlenecek miktar firmaların yurt içinde satacakları miktar olup, bu miktarlardan daha fazlasını satmamaları talep edilecektir. Bu çalışma komitesinin içinde Sn.Süleyman Caner Bey’in tavsiyesi ile Sn.Tarık Özçelik Bey de görevlendirilmiştir.

Örnek:

A firmasının kurulu kapasitesi: 10.000.000 m2

Türkiye’nin kurulu kapasitesi: 240.000.000 m2

2002 yılındaki iç piyasanın tahmini talebi: 90.000.000 m2

90/240 = 0,375

10.000.000 X 0,375 = 3.750.000 m2 = İç piyasaya A firmasının vereceği ürün miktarı (Bu miktara dış piyasaya verilen 1. kalite dışında üretimden gelen ve iç piyasaya sunulan ihraç fazlası ürünler de dahil edilmiştir).

Çeşitli firmaların 3.000.000, 3.250.000, 3.600.000 TL/m2 KDV + nakliye dahil ürün sattıkları sınai maliyetler dikkate alındığında bu fiyatlar karlılığın imkansız olduğu vurgulanmıştır. Ayrıca Sn.Adnan Polat, eğer fiyat düzenlemesine gidilmemesi halinde, finansal açıdan güçlü firmaların bu gidişe dur demek adına kendilerine kaynak yaratarak dampinge girmek suretiyle küçük firmaları zor duruma düşürebileceklerini ifade etmiştir.

Üretim fazlası kapasitenin sınırlandırılması sonucunda ekonomik ürün fiyatında da düzenleme yapılması gerekliliği belirtilerek, en düşük fiyatın 1. kalite üründe 5.000.000 TL (90 gün vadeli) olması gerekliliği ifade edilmiştir (KDV – Nakliye hariç). Tüm firmaların aylık geri dönüş hesaplarında, şu anki mevcut durum gereği %5 ile hesaplama yapmaları gerektiği belirtilmiştir.

3730

Granit Seramik içinde yine aynı bazda olmak üzere;

Toplantıda dile getirilen talep üzerine, Seramik Kaplama Malzemeleri konusunda da Haksız Rekabet Komitesinin kurulmasına karar verilmiştir. Komitenin takip edeceği işlerin;

3740

- Faturasız satışları takip,

- TSE standartlarında ürün üretmeyen firmaları takip,

- Sigortasız işçi çalıştıranları takip,

- Taklit, kopya ürün yapanların takibi,

şeklinde tanımlanmıştır.

Toplantıya katılan firma sahiplerinden bir kısmı, alınan kararların uygulanabilirliği açısından diğer firma sahiplerinin de toplantılara katılması talebinde bulunmuşlardır.

3750

Nakliyenin mutlaka bayilere ödetilmesi gerekliliği ifade edilmiştir. Bayilere nakliyeyi ödetmenin çeşitli yolları olduğu vurgulanmıştır. Toprak Seramikten Sn. Metin Savcı, Kale’nin nakliyeyi tam uygulamadığını, nakliyenin %30’unu aldıkları konusunda duyumları olduğunu ifade etmiştir. Buna karşılık Kale’de nakliye uygulamasının tam olarak uygulandığı ve nakliyenin bayiye ödetildiği ifade edilerek, kara taşımacılığı haricinde alternatif nakliye araçlarının, tren ve deniz taşımacılığının kullanıldığı ifade edilmiştir.

Yıl sonunda ve yıl içinde çeşitli isimlerle bayilere verilen primler de toplantının sorgulanan bir başka konusu olmuştur. Eczacıbaşı ve Kale’nin prim uygulamasına devam ettikleri toplantıya katılanlar tarafından değinilerek, prim uygulamalarının kaldırılması gerekliliği ifade edilmiştir. Sn. Süleyman Caner Bey de toplantıda belirtilen net/net fiyatın uygulanması durumunda, isteyen firmanın politikaları doğrultusunda prim uygulayıp uygulamamakta serbest olması gerektiğini vurgulamış, önemli olanın belirlenen net/net fiyat çerçevesinde hareket edilecek ise bu fiyatların içinde her firmanın çeşitli manipülasyonlar yapmakta serbest olması gerektiğini söylemiştir.

Yukarıda belirtilen konular çerçevesinde yapılacak çalışmaların değerlendirileceği bir toplantının 16.03.2002 Cumartesi günü saat 10.00’da yapılmasına karar verilmiştir.

İhracat konusunda da Sn. Süleyman Caner Bey 2001 yılına ait değerler ile ilgili bilgi vermiştir. Bu pazarda da dikkate alınması gerekli hususlar toplantıya katılan firmalara şu şekilde önerilmiştir:

korkusunun) dış piyasaya yansıtılmaması gerekliliği özellikle vurgulanmıştır.

NOTLAR:

Toplantıda Sn. Süleyman Caner Bey, Kalenin en düşük fiyat ile sattığı ürününün fiyatının 2,85 US$ olduğunu, üretim kapasitesinin ise Mart ayı için planlanan 3.750.000 m2 olduğunu ifade etmişlerdir.”

Kale Grubu’nda bulunan 6.3.2002 tarihli bir başka belgede ise şu ifadeler yer almaktadır:

3790

“Swissotel İstanbul

06.03.2002

- Satış fiyatları

- Nakliye

- Tek fiyat

- Granit Fiyat 4.000.000 mat

7.000.000 parlak

- Faturasız satış

- İhracat?

- Alınan kararların uygulanmaması durumu;

- Fiyatların düşüklüğü

- Rakip firmaların bayilerine yönelme

- Talep fazlası ... Kapasite fazlalığı

Net/Nakit karşılığı 5.000.000 TL/m2

Uşak Seramik arkasında Sinai Kalkınma Bankası var! 800.000 TL/m2

maliyetle mal satıyor.

2,5 $ peşin fiyatın altına satmamak gerekiyor.

KDV’siz satışlar teşhir edilsin; Maliye’ye şikayet edilsin (Erkan - Kütahya

Seramik)

Arz-talep dengesinin sağlanması.

Adnan Polat: Fiyat konusunda çözüm bulalım yoksa, aksi halde kuvvetli

firmalar fiyatla küçükleri ezecektir (Büyük balık, küçük balığı yer...).

Arz-talep konusunda Hitit Seramik başkanlığında Komite kuruldu.

Faturasız satışlar konusunda Maliye’ye şikayet edelim. Dernek şikayet

etsin...Haksız rekabet komitesi çalışır, tespit eder, Serkap’a konuyu aktarır

(Faturasız satış, sendikalı işçi, mamul taklidi, TSE standartlarına uymayan mal

satışı).

Granit fiyatları 7.000.000 mat (90 gün)

Parlak12.000.000

Sırlı granit 6.500.000 (90 gün)

Tarık Bey kapasitelerle ilgili çalışmalarda Adnan Polat’a yardımcı olacaktır. Nakliye uygulanmaya başlasın...Nakliyeyi bayi ödesin...

Ege gerçek ve tam kamyon fiyat listesi var.

Toprak bizim nakliyelerin ifade edilenin %30 olduğunu sorar. Bunun yanlış

olduğu belirtildi. Ayrıca bilgi verilecek.

Primler konusunda sorular mevcut?!!

Sadece teminatlar ile ilgili prim verilsin...

İhracat

TR 2,5 US$ tedarikçi görünümünde...

Birbirimizin müşterilerine gitmekten vazgeçelim.

Ürün kalitesi, iyi hizmet, depolama desteği.

İçerideki panik dışarıda da yapılıyor. Satamayacağım korkusuyla fiyat

düşürülüyor.

Üretim 90 milyon m2’de belirlensin – İç pazar talebi.

5.000.000 TL KDV + Nakliye 90 gün vade! 1. Kalite

- Üretim kısıtı (kapasite)

- Faturasız satış

- En ucuz fiyat 5.000.000 TL uygulanacak, 1. Kalite (KDV+ Nakliye hariç)

- % 5 aylık geri dönüş

Söğüt

Seramiksan

Granist

Anatolia

Ercan

Tamsa

Akgün

Patronların mutlaka toplantıya gelmesi gerekiyor!

Cumartesi Sabah 10:00 Tarık Özçelik 16/3”

Hitit’te raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunan 06.03.2002 tarihli

toplantıya ilişkin notlardaki şu ifadeler önemlidir:

“Swissotel İstanbul

6/3/2002

Serkap Toplantı

Duvar 1.6 Dolar Sınai Maliyet

Yer 1.7 Dolar Sınai Maliyet

1. Arz Talep dengesi-

2. Faturasız mal.-

3. Patronlar toplansın.-

4. Profesyoneller ...-

2

5. 90 Milyon m toplam talep.

3 kişilik komite-

6. Arz talep konusunda: İbrahim – Erkan – Hasan Kapasite kısma yöntemi Faik Bey, Erol Bey, Edip Bey, Metin Savcı, Atalay Bey, Mehmet Taner, Erhan

Kuşüzümü.

Faturasız mal.

Sigortasız işçi.

Sendika ...

Taklit mal.

5.000.000 90 gün KDV + Nakliye

1- Kapasite kısılıyor.

2- 5.000.000 + KDV + Nakliye

3- Faturasız mal ihbar ediliyor.

4- Cumartesi Saat 10:00’da.

5- 15 Marttan itibaren 5.000.000 TL uygulanacak.

6- Sırlı Gran. 6500 90 gün

Nakliye:

Ege: sevkiyattan sonraki ayın 15 ine çek alıp nakliyeciye çeki veriyorlar. Primler kalkacak...”

3890

Kütahya Grubu’nda bulunan 06.03.2002 tarihli toplantıya ilişkin notlardaki şu

ifadeler önemlidir:

“Komite:

İ. Hızal

E. Güral

H. Tatarlıoğlu

Haksız Rekabet Komitesi:

Metin Savcı - Toprak

Edip Kefli - Kütahya

Faik Bey - Yurtbay

Mehmet Taner - Ege

EKS - Eczacıbaşı

Erol Hacıoğlu - Termal

KDV’siz satış

Mamul Taklidi

SSK’sız işçi

Sendikasız işçi

KDV’siz satış

Üretimin kısılması

15 Mart’tan itibaren 5.000.000 KDV + nakliye hariç 90 gün vade

%5 geri dönüş

Prim yok.

Prim

Kapasite

Nakliye

16 Mart C.Tesi Toplantı...”

Seranit’te bulunan 06.03.2002 tarihli toplantıya ilişkin notlarda şu ifadeler yer

almaktadır:

“Seramik 5.000.000 TL 90 Gün Granit 6.500.000 TL.

...

1- Faturasız mal satılmaz,

2- Asgari fiyatlar altında mal satılamaz, 3- Üyeler arasında dostluk artsın” Serkap’ta bulunan 06.03.2002 tarihli toplantıya ilişkin notlardaki şu ifadeler

önemlidir:

“6 Mart 2002

Sektör Toplantısı

Nakliye – Nakliye katkı payı

Granit fiyatları  4 milyon KDV dahil

6 milyon KDV dahil Faturasız satış

2,5 $ teklifler vardı.

Hitit: 0,7 - 1 $ fiyat gerilemesi.

2001 yılı Hazirandan sonra fiyatlarda artış oldu. 2002 başında herkes umudu

kesti. 11 ay 1 ay. Stok satışı yapıldı. Ancak sürekli oldu. Yeni üretimlerde dampingli

fiyat. 3 milyon (2,450 neti) ihraç- KDV- nakliye dahil.

Kışın () fiyat kabul edilebilir.

Herkes üretimini ()

Fiyatlar niye.

Erkan Bey: Bayi sisteminde etik kalmadı.

A.P.: ... %30 ucuzlamış (S. Caner tablosu)

Yurtbay: Ayda 20 gün çalışıyor. İç piyasa ort. 3,5 milyon TL şimdi 3 milyona

düştü. Sınai maliyet; 1,5 1,6 1,7 $ maliyet (finansman yükü yok). ... kullanıyor. 1,7

yer karosu.

3960

A. Ulukuş: Şu andaki ortalama satış fiyatı 1.6. 150 mil m2. 90 mil m2’yi piyasa

... etmiyor.

M. Taner: Yapılan her iskonto sanayicinin cebinden çıkıyor. Fiyat kırmak talebi

arttırmıyor.

Latif Karaman-Uşak Seramik-Kalkınma Bank. Gen. Md. Yrd.: Maliyetin

800.000 TL altına mal satıyoruz.

A.P.: B.D.D.K.’nın yeni kuralları ile kredi almamız mümkün olmayacak.

S. Caner: En ucuz 4 milyon - afişe fiyat. Bugün fiyatlar ile 14 milyon’a

satıyorduk. DTM refah transferi olarak görüyor. 6. aya vadeli 3.200.- KDV nakliye

dahil fiyat örnekleri var. Geçen ay % 6 ihracatta  Geçen ay % 15 turizmde küçülme. Kale: Münhasır bayiliğe gittik. 600 den 170 bayiye indik

Mart ayı- 3.200.000 m2

En düşük fiyat 3,2 $

2,8 $ Troy KDV nakliye

İpotek- teminat mektubu istiyoruz.

3980

E. Güral: 3 firma piyasayı bozuyor. Sektör toplantısı değil, patronlar toplantısı

haline gelmesi lazım. KDV’siz satışları maliyeye şikayet edelim.

A. Polat: 1 Fab. tem.

1- Arz – talep dengesini sağlayalım. 90 mil m2 iç pazara. Bir komite kuralım,

çalışsın. Haftaya öneri getirsin.

M. Savcı: Ufak kapasiteli şirketler olsun; 1 Küçük  H. Tatarlı

1 Orta  İbrahim Hızal

3990

Faturasız mal satışını şikayet. Derneğe yetki.

Seranit: Çalışma grubu oluşturalım. Derneğin profesyonelleri takib etsin.

Derneğe yeni eleman alalım. Tüm seramikçiler takibe alınır.

Zeki Yurtbay: Faturasız satış.

Tatarlı: Polisiye tedbirler yapılsın. Komite kurulsun 5 kişi. Dernek olarak.

Haksız rekabet.

4000

Metin Savcı- Başkan

Edip Bey- Kütahya

Eczacıbaşı- Atilla

Faik Bey- Yurtbay

Erol Hacıoğlu- Termal

Mehmet Taner – Ege

Erhan Bey- Maliyeci

Bu ayın sonuna kadar rapor.

1- Faturasız

2- Sigortasız

3- Sendikalı- sendikasız

4- Mamul kopyalama

5- Fiyat denetimi

H. Tatarlı: Bordür üreticileri var  fayans satmayalım. Kendi bordür

tesislerimizi çalıştıramıyoruz, bayiden alırlar. Düz beyaz fayans  bayilere de

vermeyelim.

Küçük üreticilerin fiyatları – bizlerden ...

Erol Hacıoğlu (Termal?): Vade; herkes aynı vadeyi uygulasın. %4 - %6 geri

dönüşler de aynı olsun.

A. Polat: 90 gün vadeli 5.000 TL Nak. + KDV hariç.

%15

4.250

3$ net nakit

A. Ulukuş: Esnek değil talep. İhtiyacın yoksa 1 mil TL’ye de almazsın.

A.P.: Talebi kontrol edemiyoruz. Arzı kontrol edebiliriz. Her fab.ya iç piyasa

payı veririz. Dışardan gelecek mal üstüne çıkmayacak.

İ. Hızal: Karton kutu, gaz, elektrik - ... çıkış beyannamesi.

- Söğütsen  Erol Hacıoğlu

- Tamsa  A. Polat

- Seramiksan  A. Polat

- Anatolia  İ. Hızal

- Akgün  Veli Bey.

4040

İ.Hızal: İhracattan %15-20 fazla mal gelir. Bunu gözden kaçırmayalım. 90 mil

m2 yerine 80 alınması gerekir.

Altın Çini: Topl. katılmayanlar; 40 mil. m2

Tatarlı:

İ.Hızal: 15 Mart

A.Polat: 1- Kapasite kısılıyor.

2- 1. Kalite 5 milyon KDV+Nak hariç. İskonto %5

3- Faturasız ihbar edilecek

4- 16 Cumartesi Sabah Saat 10:00.

Granit: Mat 7 milyon (net - 90 gün)

Parlak 12 milyon

Sırlı granit 6,5 milyon

A.Polat: Nakliye.

Ödemeyenler - Yurtbay

A. Ulukuş: Bayii % 100’ünü ödüyor. Çok iyi işliyor.

M. Taner: 1 Aralıktan nakliye ödemiyoruz. Takibeden ayın 15’inde alıyoruz. A.Polat:

M.Savcı: Kale 1/3 ünü fatura ediyor nakliyenin.

S. Caner: Hepsini bayiden alıyoruz.

4070

AP: %90 naylon fatura palette. Palet fabrikası kuralım. Kutu kağıdı ithalatı.

Primler - teminat teşvik primi. Eskiden %9 peşin iskontosu. %1 teminatı teşvik primi

verelim. Diğer bütün primler kalksın.

1) Kapasite kısıntısı.

2) Prim.

3) Nakliye...”

Termal’de raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunan 6.3.2002 tarihli

toplantıya ilişkin notlardaki şu ifadeler önemlidir:

“Swissotel İstanbul

6.03.2002

Adnan Polat:

2001 yılı performansları

2002 yılında iç piyasada satış şekilleri

3.000.000 TL KDV+Nakliye dahil mal veriliyor.

Nakliye konusu x Nakliye katkı payı

Tek fiyat uygulaması çıktı.

Granit KDV dahil 4.000.000

Parlak Granit KDV dahil 7.000.000

Türkiye’den herkes 2.0 – 2.5 Dolar seviyesinde mal satılıyor.

İbrahim Hızal:

İhracatta 1 Dolara yakın düşüş var

İç piyasada 2001 yılında fiyat 3.000.000 TL KDV ve Nakliye dahil mal satıldı.

6.000.000 TL’ye getirilmesi gerekir.

Stoklardan kaynaklandığını düşünüyoruz.

Erhan Kuşüzümü:

Hiç kimse kimsenin bayisini rahatsız etmiyordu. Herkes birbirini rahatsız

ediyor.

Yurtbay: Ortalama fiyatımız 3.000.000 TL’ye düştü.

Adnan Polat: Arz + Talep dengesinin sağlanması gerekir.

Duvar 1,5$

Yer 1,7$

Ahmet Ulukuş: Kapasiteyi %40 düşürdük

Süleyman Caner: ...

Erkan Güral:

Patron toplantısı haline getirelim.

KDV siz satışları şikayet edelim.

Toplantıya gelenler alınan kararların arkasında dursun.

Adnan Polat:

Arz talep dengesinin sağlanması gerekir. Komite oluşturulsun:

İbrahim Hızal (İbrahim Bey)

Hasan Bey

Erkan Güral Faturasız mal satanları derneğe yetki verelim.

SERSA Haksız Rekabet Kurulu Komitesi:

Haksız Rekabet Kurulu:

Erol Hacıoğlu Standartlara uymayan mal satışı Atalay Bey

Erkan Bey

5.000.000 m2 + KDV + Nakliye 90 gün vade Aylık iskonto %5 %15 750.000

4.250.000+ KDV

(15 Mart 2002)

4140

Söğüt – Erol Hacıoğlu

Seramiksan

Anatolia

7.000.000 + KDV

6.500.000 + KDV

12.000.000 + KDV

- Primler kalksın + Nakliye

- Toplu işler kalksın.

...

16.03.2002 Cumartesi Saat 10:00 Toplantı”

Toprak Grubu’nda raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunan 6.3.2002

tarihli toplantıya ilişkin notlardaki şu ifadeler önemlidir:

“Swissotel İstanbul

6 Mart 2002

Serkap Toplantısı

4160

Fiyatlar

Nakliye

Tek fiyat uygulaması

Granit Fiyatları: Mat; 4.000.000 KDV dahil

7.000.000 KDV dahil

Faturasız satış

Hızal:

2,5 $/net nakit olmalı.

4170

Arz – Talep dengesi sağlanmalı. Kapasite kısıtlaması için bir komite kuruldu. 1

hafta içinde kapasite kısılma yöntemini belirleyecek.

H. Rekabet Kurulu

Erol Hacıoğlu Term. Stan.uym.mal M. Taner Ege

Erhan Kuşüzümü

Bşk: Mart sonu rapor

Bordür satan firmalara fyn. satmayalım.

90 gün vade 5.000.000 TL/m2

20x25 / 33x33 fiyatında.

15 Marttan itibaren fiyatlar yükseliyor.

4190

1) Kapasite kısılıyor.

2) 1. Kalite 5.000.000 TL/m2 +KDV+Nak. Aylık %5.

Söğüt, Tamsa, Seramiksan, Ercan. Bilgi verilecek.

Cumartesi Sabah 10:00 16 Mart

Mat 7.000.000 90 gün vade % 5 ay. Valör. Parlak granit 12.000.000 90 gün vade

Sırlı granit 6.500.000 90 gün vade

4200

Kapasite

Nakliye

Yıl sonu primi...”

Yurtbay Seramik’de raportörlerce yapılan yerinde incelemede de benzer notlar

bulunmuştur.

Yurtbay Seramik’den alınan 7.3.2002 tarihli yazıda şu ifadeler yer almaktadır: “Bayilerimize uygulamakta olduğumuz, ciro, münhasırlık gibi primler 2002

yılından itibaren kaldırılmıştır. Sadece Teminat mektubu (%2) ve İpotek olmak üzere

prim taahhuk edecektir. Bilgilerinizi rica ederim. Saygılarımla,

Faik Tanrıöver – Satış Müdürü”

72. 6.3.2002 tarihli toplantıda kararlaştırılan sektör toplantısına ilişkin olarak Altın

Çini, Anatolia, Graniser, Granist, Pera ve Uşak Seramik’den alınan 12.3.2002 tarihli

belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“6 Mart 2002 tarihinde yapılan toplantıda kararlaştırıldığı üzere, 16 Mart 2002

Cumartesi günü Sektörümüzle ilgili önemli konuların görüşüleceği ve kararların

alınacağı bir toplantı yapılacaktır. Firmanızın en üst düzeyde temsili rica olunur.

Saygılarımla,

Adnan Polat – Yönetim Kurulu Başkanı

Toplantı Tarihi: 16 Mart 2002

Toplantı Yeri: Swiss Oteli İstanbul

Toplantı Saati: 10:00”

Söz konusu toplantıda alınan kararlar, Altın Çini Pazarlama Müdürü Hüseyin

Taşpolat’ın, 18.3.2002’de, Ercan-Bozüyük Seramik Genel Müdürü Mustafa İça’ya

gönderdiği ve Ercan-Bozüyük Seramik’de raportörlerce yapılan yerinde incelemede

bulunan yazıda yer almaktadır:

“Sayın Mustafa Bey,

Geçtiğimiz haftasonu yapılan sektör toplantısında alınan kararlar aşağıda

bilgilerinize sunulmuştur.

- Her firma için 2002 yılı yurtiçi satış kotası belirlenmiştir (Ekte sunulmuştur). Bu kotalar denetleme kurulu tarafından gaz ve elektrik tüketimleri gözönüne alınarak denetlenecektir.

2

- Satış fiyatı; 91 gün vadeli 5.000.000 TL/m

2

Peşin 4.250.000 TL/m nin altında olamayacaktır.

Geri dönüş aylık %5 ile yapılacak, geciken ödemelerde %7 vade farkı

uygulanacaktır.

- Fiyatlarda nakliye ve KDV hariçtir.

2

- İhracat miktarı, fiyatı 2,5 USD/m altında olmamak şartı ile serbesttir.

- Bu uygulama 01 Nisan 2002 tarihinden itibaren geçerli olacaktır.

Sektörümüz için hayırlı olmasını ümid eder, hayırlı çalışmalar dilerim.

Saygılarımla,

Hüseyin Taşpolat – Pazarlama Müdürü

2002 Yılı İçin Öngörülen SKM Sektörü Yurtiçi Satış Miktarının Firma Bazında

Dağılımı

TOPLAM 83.400.000

Toplam Kapasite  237,7 / Toplam Üretim (Yurtiçi)  83,4 = %35”

“2002 Yılı İçin Öngörülen SKM Sektörü Yurtiçi Satış Miktarının Firma Bazında

Dağılımı” başlıklı tablo Toprak Grubu’nda raportörlerce yapılan yerinde incelemede

de bulunmuştur.

Yüksel Seramik’de bulunan “Seramik Kaplama Malzemeleri Arz Düzenleme

ve Denetleme Prosedürü” başlıklı belgede ise şu ifadeler yer almaktadır:

“SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ ARZ DÜZENLEME VE DENETLEME

PROSEDÜRÜ

Seramik kaplama malzemeleri sektöründe, iç piyasanın son yıllarda önemli

ölçüde daralmasına rağmen, kapasiteler artmaya devam etmiştir. Yapılan ihracat

yeterli olamamış, ve büyük bir kapasite ve arz fazlası ortaya çıkmıştır.

2

Kapasite fazlası, 2001 yılında 82 milyon m düzeyinde gerçekleşmiştir. 2002

2

yılı için öngörülen iç satış miktarı, granit seramik hariç, 80 milyon m, ihracat 70

2

milyon m, kapasite fazlası ise, 90 milyon m dir.

Kapasite ve arz fazlası, sektörümüzde bir arz-talep dengesizliğine ve fiyatların

reel olarak giderek düşmesine neden olmaktadır. Bu durum, sektördeki tüm firmaları

ağır bir finansman yükü ve zarar altına sokmaktadır.

Bu nedenle, arz talep dengesini tesis etmek için, pazar beklentilerine göre

üretim planlaması yapılması bir zorunluluk haline gelmiştir.

Bu planlamanın hangi kriterlere göre yapılacağı konusunda, kapsamlı

çalışmalar yapılmıştır. Amaç, hataları minimuma indirebilecek, en hakkaniyetli ve

genel kabul görecek alternatifleri üretmek olmuştur.

Sektörümüzdeki firmaların tamamına yakınının en üst düzeyde katılımı ile gerçekleşen toplantıda, aşağıdaki konular üzerinde mutabakat sağlanmıştır.

1. YURTİÇİ SATIŞLAR

Ekteki (EK-1) tabloda verilen iç satış miktarları, 1.1.2002 - 31.12.2002 dönemi için belirlenen miktarlardır. İhracat fazlası tanımıyla, iç piyasaya verilen ürünler de belirlenen bu metrajlara dahildir.

Firmaların 1.1.2002 tarihinden bugüne kadar yaptıkları yurtiçi satışları, yıllık olarak belirlenen bu miktarlardan düşülecek ve yılın geri kalan döneminde yapacakları iç satışlar bu rakamlar dahilinde gerçekleştirilecektir. Diğer bir deyişle ekli tabloda fabrikalar bazında belirlenen satış metrajlarına ilk 3 ayda yapılan satışlar dahildir.

2. ÜRETİM

- Firmalar, ihracata dönük olarak, istedikleri miktarda üretim yapabileceklerdir.

- Firmalar, üretim programlarını yaparken, ihracat taahhütlerini, mevsimsel

farklılıkları dikkate alacak, büyük ve küçük kapasiteli firmalar, farklı

uygulamalara gidebilecektir.

- Kapasitesi düşük olan firmaların üretimi kısması rantabl görülmez ise, yılın

belirli dönemlerinde fırınlarını tamamen kapatacaklardır.

- Büyük kapasiteli üreticiler, fırınlarının bazılarını kapatma yolu ile üretimde

kısıntıya gidecektir.

3. YURTİÇİ FİYATLAR VE SATIŞ ESASLARI

05 Nisan 2002 tarihinden geçerli olmak üzere aşağıda belirtilen satış fiyatları ve esasları uygulanacak olup, firmalar 01 Nisan 2002 tarihi itibariyle yetkili satıcılarına yazılı olarak deklere ettikleri satış sirkülerlerini BAĞIMSIZ DENETİM BİRİMİN’e ulaştıracaklardır.

Pazarın reel fiyatlarında kısa zaman periyodunda aşırı dalgalanmalara sebebiyet vermemek, yetkili satıcıların sezonun açılmaya başladığı ve stoka ihtiyaç duyacakları bu günlerde yüksek miktarda ilave sermaye ihtiyacına neden yaratmamak, ithalat riskinin oluşmasına sebebiyet vermemek ve sezon içine homojen yayılacak nizami fiyat artışını gerçekleştirmek amacıyla daha önce oluşmuş olan fiyat mutabakatının bir miktar altında ve henüz aşılmaya başlanan ekonomik krizin yarattığı düşük alım gücünü de gözardı etmeksizin yumuşak bir geçişle aşağıda belirtilen fiyatlar hususunda mutabakata varılmıştır.

İç Pazar Karo seramik ürünlerde tespit edilen minimum fiyatlar;

1. Kalite Ürünler İçin;

2

4.200.000 TL/m olarak saptanmıştır.

2

(Net nakit 3.570.000 TL/m)

2. Kalite Ürünler İçin;

Birinci kalite ürün fiyatından en fazla %10 daha ucuz

olabilecektir.

İç Pazar granit ürünlerde tespit edilen minimum fiyatlar;

1. Kalite Ürünler İçin;

2

Sırlı ve Mat Ürünler 7.500.000 TL/m olarak saptanmıştır.

2

(Net nakit 6.400.000 TL/m)

2

Parlak Ürünler 15.000.000 TL/m olarak saptanmıştır.

2

(Net nakit 12.750.000 TL/m)dır.

2. Kalite Ürünler İçin;

Birinci kalite ürün fiyatından en fazla %20 daha ucuz

olabilecektir.

- KDV bu fiyata ilave edilecektir.

- Nakliye bu fiyata ilave edilecektir (Nakliye dahil fiyat deklere edilmeyecektir).

- Vade, sipariş tarihi esas alınarak minimum 75 gün maksimum 90 gün olarak

belirlenmiştir.

- Peşin satışlarda geri dönüş oranı %5 üzerinden hesaplanacaktır.

- Vadesinde ödenmeyen faturalar ve karşılıksız ödeme evrakları için

uygulanacak vade farkı oranı minimum %7 olup, vade farkı oranının üst limiti

firmaların kendi tasarruflarına bırakılmıştır.

- Tüm primler uygulamadan kaldırılacak, sadece minimum %1,5, maksimum

%2 seviyelerinde teminatı teşvik primi uygulanabilecektir.

- 2002 yılı için prim yönetmeliğini sirküle etmiş olan firmalar uygulamayı ikinci

bir sirküler ile iptal edecek veya tespit edilen baz fiyatları ödeyeceği prim tutarı

kadar fiyat listesinde arttıracaktır.

4. NAKLİYE

Seramik nakliye bedelleri kesinlikle ürün fiyatı içinde telaffuz edilmeyecek, nakliye bedellerinde il bazında, bölgesel veya yurt genelinde sübvansiyon uygulanmayacaktır.

Alıcı tarafından üreticiler bazında muhtelif yöntemlerle uygulanan nakliye bedeli tahsilatı 01.06.2002 tarihi itibariyle teslim esnasında ilgili nakliye hizmetini veren kişi veya kuruluşa yetkili satıcı tarafından nakden ödenmesi hususunda mutabakat sağlanmıştır.

Firmalar alıcılarına deklere ettikleri iller bazındaki aylık nakliye fiyat listelerini ilgili denetim birimine de bildireceklerdir.

5. YURTDIŞI SATIŞ FİYATLARI

Yurtdışı satış fiyat istikrarı yurtiçi fiyatlardan daha fazla önem arz etmektedir. Döviz cinsinden düşen fiyatların, tekrar yukarı çekilmesi uzun vadede dahi mümkün olamamaktadır.

Türk seramik ürünlerinin imajını zedeleyen ve ileride bazı pazarların ülkemiz üreticilerine tamamen kapanmasını önlemek amacı ile, ucuz fiyatlı ihracat ile ilgili önlemler için, Dış Ticaret Müsteşarlığı ve ihracatçı birlikleri nezdinde görüşmeler sürdürülmektedir.

2

Ucuz fiyatlı ihracat yapan firmalar (FOB 2,5 USD/m nin altında) izlemeye alınacaktır.

6. ÖZEL HAL

Mutabık kalınan uygulama esaslarındaki gerekli kısıtları, fiyat, vade ve diğer tüm ticari ilkeleri uygulamasına karşın iç pazarda satış sıkıntısı yaşayarak atıl stok oluşturan firmaların pazarın tutarlılığını bozmamak adına, üst kurula müracaatları halinde bahse konu atıl stokun ihracat ağırlıklı çalışan firmaların ortak çaba ve gayreti ile dış satışa kanalize edilmesi için her türlü destek verilecektir.

7. DENETİM

Sektörün geleceği adına, bu kararların uygulamada başarı sağlaması

kaçınılmaz zorunluluktur. Dolayısıyla tüm firmaların konuyu benimsemesi ve titizlikle

uygulaması ve diğer uygulamaları takip ederek destek vermesi ortak sorumluluktur.

Denetim işlemi bir bağımsız denetim birimi tarafından gerçekleştirilecektir.

Ancak;

Bu kararların uygulanmasında firmaların beyanı ve güven esastır. Ancak, her

ay veya her üç ayda bir, örnekleme yöntemi ile seçilen firmalarda denetim

yapılacaktır.

Bağımsız denetim biriminin gerek duyması halinde tüm firmalar nezdinde ve

herhangi bir periyoda bağlı olmaksızın denetim yapılabilecektir.

Bağımsız Denetim Birimine Verilmesi Gereken Bilgi ve Belgeler;

- 01.01.2002 – 31.03.2002 arasında gerçekleştirdikleri üretim metrajı,

- 01.04.2002 tarihinden itibaren gerçekleştirecekleri aylık üretim metrajı,

- Toplam dış satış metrajı,

- Toplam iç satış metrajı,

- En düşük fiyatlı ürünün tespiti,

- Aylık veya dönemsel satış uygulama sirkülerleri,

- İller bazında aylık nakliye fiyat listesi,

Bağımsız denetim biriminin gerek duyduğu hallerde Doğalgaz, LPG, Elektrik,

Karton Kutu (ambalaj malzemesi) tüketim belgeleri üretici tarafından bağımsız

denetim birimine verilecektir.

8. HAKSIZ REKABET

Sektörümüzdeki haksız rekabet konusunu incelemek üzere bir komite

kurulmuştur. Bu komite faturasız satışlar, sigortasız işçi çalıştırma, tasarım

kopyalama, standartlara uygunluk gibi çeşitli konularda çalışmalar yapacaktır.

Ancak, komite acil olarak, faturasız satışlara ilişkin piyasadaki durum

konusunda bir rapor hazırlayacaktır. 01 Nisan 2002 tarihinden itibaren faturasız satış

yapan firmanın tespit edilmesi halinde, komite üst birimine durumu rapor edecek üst

birim ise gerekli yaptırımları uygun gördüğü resmi makamlar nezdinde sağlayacaktır. EKLER

1. 2002 yılı karo seramik iç pazar metraj çizelgesi

2. Firma bilgi formu

4420

EK – 1:

2002 YILI KARO SERAMİK İÇ PAZAR ARZ METRAJ ÇİZELGESİ

Seramik Kullanılan Ortalama Yurtiçi Satış

Kurulu Kapasite Kapasite 2002

Kapasite

1.Kale 57.000.000 40.170.536 48.585.268 17.250.000

Seramik

2. Toprak 27.000.000 26.370.000 26.685.000 11.000.000

3. Ege 20.000.000 17.867.000 19.083.500 8.000.000

Seramik

Seramiksan

EK – 2

.../.../2002

FİRMA BİLGİ FORMU

Firma Adı

Toplam Üretim Metrajı

Toplam Yurtiçi Satış Metrajı

Toplam İhracat Metrajı

Stok

Elektrik Tüketimi

Doğalgaz Tüketimi

LPG Tüketimi

Karton Kutu Tüketimi

Alınan kararlar doğrultusunda yapılacak denetim için görevlendirilecek kişi

veya firmaya, talep eden bilgileri vereceğimizi kabul ve taahhüt ederiz

İsim:

İmza:”

Kale Grubu’nda raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunan 16.3.2002

tarihli toplantıya ilişkin notlardaki şu ifadeler önemlidir:

“16/3/2002

Serkap Toplantısı

2,5 FOB US$ altında TR’den mal çıkışı zorlaştırılacak

Kurulu kapasitenin 1/3 içerde tüketmek

Kurulu kapasite %50

Son üç yılda ... edilen kullanılan kapasite %50

Fiyatın 3$ min fiyat olması gerektiği net/net fiyat

(KDV+Nakliye hariç) 90 gün vade

Eczacıbaşı 5 ay önce %50 kapasite ile çalıştı ancak bahar aylarına full

kapasite ile giriyor.

2001- 6.850.000 m2.

2002- Geçen yılın %20 altında mal verecek 6.000.000 m2

Geçen yıl sattığı miktarın %10 altında satmak,

Yüksel 1,6 1,6

I. çeyrek 17,5

II. çeyrek 22,5

III. çeyrek

IV. çeyrek

Her ay miktar için bir değerlendirme yapılır. Miktar adına her firma beyan

usulüyle bilgi verecektir.

2002 Yılı Satış Miktarları:

17500 Kale

11000 Toprak

8000 Ege

5000 Eczacıbaşı

4500 Kütahya

4500 Tamsa

4500 Söğüt

4000 Yurtbay

3000 Hitit

3000 Umpaş

3000 Termal

2500 Seramiksan

2000 Ercan

2500 Graniser

1800 Efes

1500 Yüksel

1600 Anatolia

1600 Uşak

800 Altınçini

750 Pera

600 Bözüyük

83400

İhracat 2,5 $ FOB

GRANİT:

9.700.000 net/net

... fiyat

Mat 5 $ net/nakit 7.000.000/8.250.000 4 $ parlatma maliyeti

Parlak 10 $ net/nakit 14.000.000/16.500.000 Uygulama tarihi: 01.04.2002

... Seramik  Seranit ten 7.350.000 TL’den parlak mat karışık mal aldı. Toplantıda Granist yok.

2. kalite parlakta Vitra %40 altında satıyor. En düşük fiyat belirlenen fiyatların %20 altında olmalıdır. Mat 6.500.000

Parlak 13.000.000 Nakliye+ KDV

Net/Net primler düştükten sonraki fiyat.

Toplu iştede düşülecek en son fiyattır!...” Kütahya Grubu’nda bulunan 16.3.2002 tarihli toplantıya ilişkin notlarda şu

ifadeler yer almaktadır:

“16 Mart 2002 C.Tesi

Serkap

Swiss Otel

2001

2

2

İhracat 60 milyon m

2

Kapanan 90 milyon m

Fiat net net 5.000.000 TL 90 gün.

En ucuz malın fiatı + KDV+ nakliye.

Geri dönüş aylık %5”

Uşak Seramik’te bulunan 16.3.2002 tarihli toplantıya ilişkin notlarda şu ifadeler

yer almaktadır:

“Swissotel İstanbul

16/3/02

80 Milyon m2 iç pazar.

- Kurulu kapasite % oranı

- Kurulu kapasite %50 ...

Yurtiçi: 3 $ + (90 vade) KDV+Nakliye

Kapasite kullanımı 1.531.015 m2

5.000.000  75-90 vade (Aylık %5 inilebilir) II. Kalite %10.

3 er aylık Üretim ve Satış Programları.

Vade  75-90 gün. Aylık %5 dönüş (5.000.000  Baz)

(5.000.000  peşin’e dönüş %5 Vade farkı %7 Aylık)

1 Nisan Başlangıç  Primler hariç olacak

İhracat 2,5 $ FOB

66.518  1.232.464 m2 ... satılacak mal”

4560

Seranit’te raportörlerce yapılan yerinde incelemede de benzer notlar bulunmuştur.

Eczacıbaşı Karo, Umpaş ve Yurtbay Seramik’in savunmasında, “Soruşturma Raporu içerisinde bir an için ihlale konu olduğu öne sürülebilecek tek karar 16.03.2002 tarihli toplantıdır. Serkap Başkanı Adnan Polat tarafından düzenlenen bu toplantı sonunda kota belirlemek (arz miktarının kontrolü), uymayanları cezalandırmak (yaptırım), fiyat ve vade belirlemek (satış koşullarının tespiti) ve bu amaçlara ulaşmak üzere sürekli bilgi değişimini sağlayacak çizelgeler düzenlemek (bilgi değişimi) ve denetim amaçlı gruplar kurmak (rekabetin şeffaflaşması) şeklindeki teşebbüs birliği kararının hasıl olduğu görülmektedir. Hatta süreç içerisinde uymayan teşebbüslere Adnan Polat’ın tehditler gönderdiği Soruşturma Heyeti tarafından tespit edilmiştir” ifadesi yer almaktadır. Umpaş ile Yurtbay Seramik’in savunmasında, yukardaki açıklamanın devamında, “Umpaş/Yurtbay Seramik bu teşebbüs birliği toplantısında bulunmuştur. Sektör için toplanmak üzere hazırlanan çizelgeyi doldurmayı taahhüt etmiştir” ifadesi de yer almaktadır.

Ercan-Bozüyük Seramik’in savunmasında, “Üreticiler birliği tarafından alınmış olduğu iddia edilen karar metni, üretici firmaların yurtiçinde satacakları miktarların tespit edilmesi yönüyle ‘arzın kontrolü’ görünümü vermektedir. Ancak, ülke dışına yapılacak satışlar (ihracaat) gözönüne alındığında, yalnızca Ülke düzeyindeki satışlar hususunda mutabakata varılması ve üretim üzerine herhangi bir kısıtlama getirilmemesi, fiyatları yükseltici bir arz kontrolüne yol açmayacağı gibi, ilgili ürün pazarının serbest rekabetçi ortamını da bozmayacaktır” ifadesi bulunmaktadır.

Ercan-Bozüyük Seramik’den alınan 19.3.2002 tarihli yazıda şu ifadeler yer almaktadır:

“Sayın Yetkili Satıcımız,

Sektörde yaşanan gelişmelere paralel olarak, 01.04.2002 tarihinden geçerli olmak üzere;

a-) En ucuz ürünün satış fiyatı peşin 4.250.000.-TL/m2+KDV+Nakliye

90 gün ödemeli vadeli fiyatı ise 5.000.000.-TL/m2+KDV+Nakliye’den aşağı olmayacağı,

b-) Erken ödeme primi aylık KDV dahil %5 olarak uygulanacağı,

c-) Geciken ödemelere uygulanacak vade farkı oranı %7 olacağı,

öngörülmektedir.

Şirketimiz, minimum stok seviyenizi koruyabilmeniz amacı ile tamamı (STOKLARDAN) karşılanmak şartı ile, Mart 2002 satış şartları ile ay sonuna kadar sizlere sipariş imkanı sağlanacaktır. Tüm siparişlerin 31 Mart 2002 itibari ile ödemesi

alınmış olacaktır. Ödemesi alınmayan hiçbir siparişin taahhüdü verilmeyecektir. Alınan kararın sektörümüze ve sizlere hayırlı olmasını dilerim. Saygılarımla

Mustafa İça – Genel Müdür”

Yapılan incelemeler neticesinde, Anatolia, Graniser, Eczacıbaşı Karo, Ege Seramik, Seramiksan, Seranit, Söğütsen, Toprak Grubu, Uşak Seramik, Yurtbay Seramik ve Yüksel Seramik’in 1.4.2002’de, Termal’in 5.4.2002’de, Tamsa’nın 8.4.2002’de, Efes Seramik’in 15.4.2002’de, Granist ve Pera’nın Nisan 2002’de fiyatlarını artırdığı; Hitit, Granist, Pera ve Uşak Seramik’in Nisan 2002’den, Anatolia ve Umpaş’ın ise Mayıs 2002’den itibaren fabrika teslimi satış yaptığı ve nakliye bedellerini alıcılara ödettiği tespit edilmiştir.

73. Kale Grubu’nda raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunan 18.3.2002 tarihli belgedeki şu ifadeler önemlidir:

“İstanbul Bayileri ile Yapılan Toplantı

...

Sn.Ender Erel:

...Genel olarak seramik piyasasında ürün fiyatı 2,5 $ altında olmamalıdır. 2,5 $ dan daha düşük fiyata ürün satan rakipler, o an için durumu kurtararak zarardan kar ettiğini düşünerek günden güne kötüye gitmektedir. Bu işletmelerin sonunda piyasadan çekilmek veya el değiştirmek durumunda kaldıklarını görmekteyiz.

Türkiye pazarında 2002 yılında üretilecek toplam kaplama malzemesi miktarı 83 Milyon m2 mertebesindedir. Dolayısıyla Türkiye’de arz-talep dengesi sağlanacak ve dengelenmiş pazarda ise fiyat istikrarı olacaktır.”

74. Seranit Genel Müdür Yardımcısı Yıldıray Sevinçoğlu’nun, Genel Müdür Hamdi Altunalan’a sunduğu 25.3.2002 tarihli yazıdaki şu ifadeler önemlidir:

“25/03/2002

Sayın Hamdi Bey,

Piyasa ile ilgili almış olduğum duyumları aşağıda bilgilerinize arz ederim.

Saygılarımla

Yıldıray Sevinçoğlu

...

- Ege Seramik firmasının SERKAP toplantısından önce piyasaya malzeme

verdiği ve halen vermeye devam ettiği söyleniyor.

- Toprak seramik yapılan anlaşma gereği iskontolarını %10 geri çekmesine

karşılık bayilerine eski fiyattan kota açmıştır...”

75. Serel Fabrika Müdürü Fatih Kekeç’in, Şirket Müdürü A.Yücel Unan’a sunduğu 4.4.2002 tarihli yazıdaki şu ifadeler önemlidir:

“Serkap toplantısında kaplama satış fiyatlarının düşürülmemesi için uzlaşmaya gidilmesi kararı alınmış. Çalışmaları devam ediyormuş. Serkap Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Polat Bey ‘neticeye uymayanları vururuz, piyasada mahvederiz’ gibi konuşmalar yapmış.”

4650

Ege Seramik’in, Adnan Polat’ın yukarıdaki belgede yer alan konuşmasına ilişkin savunmasında şu değerlendirmeler yer almaktadır:

“Bu gibi ifadelerin Ceza Hukuku’nda suç delili olarak görüşülmesi

gerekmektedir. Bilindiği üzere, sektörde alınmış olunan prensip kararları, kararı alan

firmalar tarafından rekabet koşulları çerçevesinde harfiyen uyulmamaktadır. Kaldı ki

sektörde mağdur olan kimse bulunmadığı gibi bu ifadeyi teyit eden başkaca bir kanıt

ta yoktur.”

76. Kale Grubu’nda raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunan 4.4.2002

tarihli belgedeki şu ifadeler önemlidir:

“3/4/2002

KVR Yönetim Kurulu Toplantısı

Sersa üreticilerinin görüşleri;

...

4/4/2002

KK %15+8+7+5 15/8 250 TON

KVR 6 ay sonu itibariyle kotaların tutması gerekiyor.

KS:

3 $ %15 peşinat iskontolu vadeli fiyat

Nakliyenin gerçekçi uygulanması

1.6’dan itibaren nakliye bayiden ayrıca alınacaktır. Diğer üreticilerle birlikte

alınan mutabakat

3 $ = 4.200.000 %15 peşinat isk. 3.570.000.-

Geciken siparişlerin ve ödeme durumlarının bölgelerden zamanında

bildirilmesi durumu.

Küvet: % 25 % 10 %22,5 peşin şartı.

Toplu işler ayrıca değerlendirilecektir. ... farklı kullanılır...”

4680

77. Yurtbay Seramik’de yapılan yerinde incelemede bulunan 8.4.2002 tarihli

belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“08.04.2002

Firma Bilgi Formu

Firma Adı Yurtbay Seramik Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Toplam Üretim Metrajı 1.441.718 m2

Toplam Yurt İçi Satış Metrajı 731.687 m2

Toplam İhracat Metrajı 723.235 m2

Stok 1.486.071 m2

Elektrik Tüketimi 4.198.290 kw

Doğalgaz Tüketimi 3.966.044 m3

LPG Tüketimi -

Karton Kutu Tüketimi 1.378.000 Ad

Firmamızdan talep edilecek bilgileri vereceğimizi kabul ve taahhüt ederiz. İsim: Zeki Yurtbay

İmza: ...”

4690

78. Serkap’ta raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunan 10.4.2002 tarihli

belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“Serkap Yönetim Kurulu Başkanlığı’na,

Yönetim Kurulumuzca kurulan Haksız Rekabet Komitesi çalışmalarına

başlanmış, ilk toplantısı yapılmış olup, toplantı tutanağı ekte bilgilerinize

sunulmuştur. Komitenin etkin olarak faaliyet gösterebilmesini teminen, komite

üyelerinin adları ve telefon numaralarının Serkap üyelerine ve TİMDER yönetimine

Serkap’ça bildirilmesinin yararlı olacağı görüşünde birleşilmiştir.

Metin Savcı – Haksız Rekabet Komitesi Başkanı

Ek: Toplantı Tutanağı

Serkap Haksız Rekabet Komitesi Toplantı Tutanağı

Toplantı Yeri: Toprak Seramik – Beşiktaş

Toplantı Tarihi: 10/04/2002

Katılanlar:

Katılmayanlar:

Sn. Edip Kefli Kütahya Seramik (Mazereti nedeniyle

katılamadı)

Gündem:

1- Haksız Rekabet Komite’sinin aşağıda belirtilen haksız rekabet faaliyetlerinin

önlenmesi konusunda yoğunlaşması konusunda mutabık kalındı.

a- Belgesiz ve/veya kısmi belgesiz satış.

b- Sigortasız işçi çalıştırma.

c- Taklit ürün.

d- Kalite standartlarına uymayan ürün.

2- Haksız Rekabet Komitesi’nin kurulduğu ve yukarıda belirtilen haksız

rekabet konularında Komitenin Başkan ve üyelerinde bilgi ve belgenin toplanması

amacı ile Serkap’ça Serkap üyelerine ve TİMDER Yönetimine komite üyelerinin isim

ve telefonlarının bildirilmesi ile görevin daha etkin yapılacağı hususunda görüş

birliğine varılarak, Serkap Yönetim Kurulu Başkanlığı’na bu talebin iletilmesi hususu

kararlaştırıldı.

3- Haksız Rekabet Komite toplantısının prensip olarak Serkap toplantılarının

olduğu gün ve yerde öncesinde veya sonrasında, her ay asgari bir kere yapılmasına

karar verildi.

4- Serkap yönetimi ve üyelerince seçilen Haksız Rekabet Komite Başkanlığı

için Sn. Metin SAVCI görevlendirilmiş olup, Başkan Yardımcılığı için Sn. Mehmet

Taner’in görevlendirilmesine komite üyelerince oybirliği ile karar verildi.

5- İhbar bildirimi niteliğindeki her türlü bilgi ve belge direkt olarak komite

başkanına ulaştırılacak, komite başkanı tarafından özenle ve kendi sorumluluğunda

muhafaza edilecektir.

6- İhraç fiyatlarının antidamping risklerinden uzak tutulmasının sağlanması

hakkında çalışma yapılacaktır.

7- Sadece bordür üreten, Serkap üyesi olmayan ve haksız rekabete sebebiyet

veren firmalara dekor alt fonu olan opak, transparan fon satışının yapılmaması ilgili

üreticilere önerilecektir.

8- Özgün tasarımlar için tescil dairesinin uygulama prosedürü incelenip,

gelişimine ve sistemin yürümesine katkı sağlanmasının çalışmaları yapılacaktır

(öncelikle bordür, dekor).

Ek: Komite üyelerinin İsim, Telefon, Faks ve e-mail bilgileri.

Haksız Rekabet Komitesi Üye Listesi

Erol Hacıoğlu Termal Seramik

Edip Kefli Kütahya Seramik”

Graniser, Seramiksan, Tamsa, Uşak Seramik ve Yüksel Seramik’de

raportörlerce yapılan yerinde incelemelerde de benzer belgeler bulunmuştur.

79. Altın Çini, Anatolia, Granist, Söğütsen, Tamsa, Uşak Seramik ve Yüksel

Seramik’den alınan 24.4.2002 tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“2 Mayıs 2002 Perşembe günü saat 15:00’de Sektör Toplantısı yapılacaktır.

Firmanızın en üst düzeyde temsili rica olunur. Saygılarımla,

Adnan Polat – Yönetim Kurulu Başkanı

Toplantı Tarihi: 2 Mayıs 2002

Toplantı Yeri: Swiss Oteli İstanbul

Toplantı Saati: 15:00”

Uşak Seramik’de raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunan 2.5.2002

tarihli toplantıya ilişkin notlarda şu ifadeler yer almaktadır:

“Swissotel

2/5/2002

15 Mayıs  4.500.000  Net

Ege  5.300.000  En düşük.

II. Kalite  %15

Akgün- Granit

Seramiksan-Umpaş-Graniser Uymuyor.

Efes, Sektör Kararının 500.000 TL altında satış.

Ercan - 400.000  Kütahya - 270.000 

Seramiksan-Tamsa-Kütahya nakliye dahil satıyor.

Mustf. yükse  Ercan 3.547.000.- satış.

Umpaş  Sipariş almıyor.

Kütahya  Deneme adı altında faturasız mal çıkışı...

Toplantı  11 Haziran 2002”

Yapılan incelemeler neticesinde, Eczacıbaşı Karo’nun 3.5.2002’de, Umpaş’ın

10.5.2002’de, Altın Çini, Ercan-Bozüyük Seramik, Kaleseramik ve Termal’in

15.5.2002’de, Efes Seramik’in ise 21.5.2002’de fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir.

80. 2.5.2002 tarihli toplantıda kararlaştırılan sektör toplantısına ilişkin olarak

Anatolia, Granist, Tamsa, Uşak Seramik ve Yüksel Seramik’den alınan 6.6.2002

tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“11 Haziran 2002 Salı günü, saat 15:00’de Sektör Toplantısı yapılacaktır.

Firmanızın en üst düzeyde temsili rica olunur. Saygılarımla,

Öngün Sanlı – Serkap Genel Sekreteri

Toplantı Tarihi: 11 Haziran 2002

Toplantı Yeri: The Marmara Oteli Taksim/İstanbul

Toplantı Saati: 15:00”

Altın Çini, Granist, Söğütsen, Termal ve Uşak Seramik’de raportörlerce

yapılan yerinde incelemelerde, Serkap Genel Sekreteri Öngün Sanlı’nın 11.6.2002

tarihinde yapılacak sektör toplantısında görüşülmek üzere talep ettiği, 1.1-31.5.2002

dönemi “Üretim, Yurtiçi Satış, İhracat, Stok, Elektrik Tüketimi (kwh), Doğalgaz

3

Tüketimi (m), LPG Tüketimi (kg) ve Karton Kutu Tüketimi” bilgilerinin gönderildiği

tespit edilmiştir.

11.6.2002’deki toplantıda alınan kararlar, 14.06.2002 tarihli “Kaleseramik

Bölge Müdürleri Toplantısı Tutanağı”nda yer almaktadır:

“...2002-6 KP Fiyatlarının Tesbiti: Son sektör toplantısında temmuz ayına

kadar en ucuz malın 4.500.000 TL/m2, Temmuzdan sonra 5.000.000 TL/m2 (KDV ve

nakliye hariç) den satılması prensibine varılmıştır. Yine aynı toplantıda granit ile ilgili

toplu işlerin kapasitelere göre paylaşılması getirilmiş; bunu çimento sektörünün

uyguladığı ifade edilmiştir...”

4820

Kale Grubu’nda bulunan 11.6.2002 tarihli toplantıya ilişkin bir başka belgede

ise şu ifadeler yer almaktadır:

“Sektör Toplantısı

3.900 – 4.100 arası KDV nak.dahil mal satılıyor.

3.600 – 4.000

Rekabet komitesi adı geçen firmaları denetlesin.

KARARLAR

1-) Fiyatlar

1. Kalite  4.500 + KDV + Nakliye

Vade  90 gün

Export fazlası  4.500 + KDV + Nakliye 90 gün

15 x 15 ve 15 x 20  3,5 Milyon + KDV + Nakliye (1. kalite ) 90 gün

Defolu 2.750 + KDV peşin

2-) Faturasız satış ve sigortasız işçi çalıştırma engellenmeli

3-) İhracat ile ilgili bir toplantı (ihraç fazlası ürünler)

4-) İhracat ürünleri farklı”

Serkap’ta bulunan 11.6.2002 tarihli toplantıya ilişkin notlardaki şu ifadeler

önemlidir:

“11 Haziran 2002

The Marmara

...

Metin Savcı:

Büyük - küçük fiyat farkı %30’lara vardı. % 5

Seramiksan, Söğüt, Efes, Ercan, Tamsa, Graniser, Anatolia.

3.900-4.100

Seramiksan: Bozmadı, devam ediyor. A. Polat’a yemin etti.

Abdullah Koçtur:

1- Ceza çeki

Ender Erel: 3,600 20x20 II kalite.

M. Taner: 15x15 15x20 fiyat belirlensin.

Haksız Rekabet Komitesi

E. Kuşüzümü: Seramiksan, Ercan, Tamsa. Bir kere daha uyarılmalı

Edip Kefli: Artıklar var. İhracat bölümleri eğitilsin. Her siparişi kabul etmesin.

Belirli kriterler getirilsin. İhracat fazlası kontrol edilmeli. ... ülkeler iyi seçilmeli. ... daha

 bir hareket bekliyor. Defolu mal çok. Defolu fiyatlar belirlensin.

E. Erel: Faturasız mal satan var mı?

A. Polat:

1- Fat. Satış

2- İhracat md. toplanacak.

Paçal maliyet -.

3,5 milyon

F. Kazancı: İç-dış piyasa ürünleri neden farklı?

1 Temmuz 5.000

4,5 uygulamasının bir daha yapılması

1 Temmuz 5 milyon TL.

H. Tatarlı: Nakliye’de tek fiyat...”

Eczacıbaşı Grubu, Hitit ve Granist’te raportörlerce yapılan yerinde

incelemelerde de benzer notlar bulunmuştur.

Yapılan incelemeler neticesinde, Ercan-Bozüyük Seramik’in 13.6.2002’de,

Toprak’ın 14.6.2002’de, Kütahya Seramik’in Haziran 2002’de, Anatolia, Ege

Seramik, Seramiksan, Tamsa, Yurtbay Seramik ve Yüksel Seramik’in 1.7.2002’de,

Eczacıbaşı Karo’nun ise Temmuz 2002’de fiyatlarını artırdığı tespit edilmiştir.

81. Hitit Genel Müdürü Erhan Kuşüzümü’nün, bölge müdürlüklerine gönderdiği

11.6.2002 tarihli yazıdaki şu ifadeler önemlidir:

“Sektör tarafından kesin olarak uygulamasına geçilen ve işletilen nakliye

ödemelerinin bayiler tarafından karşılanması sistemi, bilindiği üzere firmamız

2

tarafından m olarak uygulanmakta idi...”

82. Altın Çini’de raportörlerce yapılan yerinde incelemede bulunan 29.8.2002

tarihli belgede şu ifadeler yer almaktadır:

“Rekabet Kurulu’nun Seramik Kaplama ve Seramik Sağlık Gereçleri sektöründe sürdürdüğü soruşturmada hem ekonomik argümanların ortaya konması, hem de Avrupa Topluluğu’nun içtihat kararlarını da içerecek savunmaların rekabet hukuku tekniğine göre güçlü biçimde hazırlanması için şirketlerin koordinasyon içinde çalışmaları gerektiği düşünülmektedir. Soruşturma safhasındaki her bir savunma öncesinde yapılacak olan ve ağırlıklı olarak firma hukukçularının katılacağı bu toplantılarda savunmaların derli toplu yapılması için hukuk tekniğinde bilgiler tartışılacaktır. Bu itibarla firmanızı temsil edecek kişiler belirlenmişse, temasa geçmek üzere erişim numaralarının Derneğimize bildirilmesini arz ederiz. Saygılarımızla,

Öngün SANLI – Genel Sekreter”

Serkap Yönetim Kurulu’nun 17.10.2002 tarihli toplantısının “Gündem”inde yer alan şu ifadeler önemlidir:

“2- Rekabet Kurumu tarafından başlatılan soruşturma ile ilgili son durum hakkında bilgi verilmesi.”

83. 9.12.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “Serkap’ın düzenlemiş olduğu sektörel toplantılarda yukarıda ifade ettiğiniz sektörel sorunlar haricinde ne gibi hususlar görüşülmektedir ve bu konuda eklemek istediğiniz başkaca hususlar mevcut mudur?” sorusuna, Ege Grubu Yönetim Kurulu Üyesi ve Serkap Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Polat, “Serkap toplantılarında bahsetmiş olduğum hususlar dışında sizin inceleme alanınıza girebilecek seramik üreticileri arasında fıyat birlikteliği ve kapasitenin kontrol edilmesi gibi konular görüşülmemektedir. Serkap’ın sektörel toplantılarında ihracata yönelik sorunlar görüşülebilmektedir” cevabını vermiştir.

Ege Seramik’in savunmasında, Adnan Polat’ın yukarıdaki cevabına ilişkin olarak şu değerlendirmeler yapılmıştır:

4930

“Soruşturma dosyasındaki tesbitlerde, Sn.Adnan Polat’ın sektörün fiyat, kapasite kullanımı vs.hususlarında ifadeleri bulunsa da bunların sektör hakkındaki genel konuşmalar olduğu belirtilmelidir.”

84. 10.12.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen sorulara, Toprak Pazarlama Genel Müdürü Metin Savcı şu cevapları vermiştir:

“Soru: SERSA ve SERKAP’ın sektör toplantılarında ne gibi hususların görüşüldüğü hakkında bilgi verir misiniz?

Cevap: Bu toplantılarda rakip teşebbüsler ile bilgi alış verişinde bulunuyoruz. Örneğin herkes hangi fıyatlardan sattığını ya da hangi iskontoları uyguladığını söylemektedir. Diğer üreticilerle olan genel konu pazarın mevcut şartlarıdır. Bunun dışında diğer bazı firmaların faturasız mal satışı ve seramik fuarlarına katılım gibi konular görüşülmektedir.

Soru: Teşebbüsünüzde tespit edilen belgelerden Kale Pazarlama ve Eczacıbaşı gibi rakipleriniz olan teşebbüsler ile bu teşebbüslerin seramik ürünlerinin satış fiyatları ile ilgili iletişim içerisinde olduğunuz görülmektedir. Bu konuda neler söyleyebilirsiniz?

Cevap: Bu teşebbüslerde ve diğer rakip firmalarda çalışan üst düzey yöneticilerin çoğu arkadaşımızdır. Bu çerçevede onların hangi fiyatlardan sattıklarına

ilişkin zaman zaman bilgi alışverişinde bulunuyoruz. Fiyatlarımızı belirlerken rakiplerimizin satış fiyatlarını göz önüne almak zorundayız.

Soru: İfade ettiğiniz bilgi alışverişine halen devam ediyor musunuz?

Cevap: Zaman zaman telefon ile rakiplerimiz ile bilgi alış verişinde bulunuyorum.”

85. 17.12.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “Aldığınız ürünlerde nakliye size mi ait ?” sorusuna, Yurtbay Seramik yetkili satıcısı, “Nakliye bizim tarafımızdan ödenmektedir. Yaklaşık olarak Nisan 2001 tarihinden itibaren nakliyeyi biz ödüyoruz. Tüm seramik kaplama firmaları yaklaşık aynı anda nakliyeyi alıcılardan almaya başladılar” cevabını vermiştir.

86. 18.12.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “nakliye maliyeti”ne ilişkin soruya, Ege Grubu yetkili satıcısı, “...Nakliyenin tarafımızca ödenmesi maliyetlere %2-5 oranında yansımaktadır” cevabını vermiştir.

87. 18.12.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “Nakliyeyi sizin ödemenizin maliyetlere yansıması ne şekilde oldu?” sorusuna, Yüksel Seramik bayisi, “Yaklaşık %6-7 arasında nakliyenin bizim tarafımızdan ödenmesi maliyetlerimize de yansımıştır...” cevabını vermiştir.

88. 18.12.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “Seramik kaplama ürünlerinde nakliye hangi tarihten bu yana sizin tarafınızdan ödeniyor ? Nakliyenin söz konusu ürünlerde alıcılar tarafından ödenmesi uygulamasına tüm üreticiler aynı anda mı başladılar?” sorusuna, Ege Grubu yetkili satıcısı, “Yaklaşık 1 yıldan beri nakliye tarafımızca ödenmektedir. Diğer üreticilerde peşpeşe bu uygulamaya başladılar. Bizlere nakliye ve kutulamanın peşin ödenen bir maliyet yükü yarattığını ve bu nedenle bu yükün bayilerle paylaşılacağını ifade ettiler” cevabını vermiştir. 89. 19.12.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “Seranit’ten yapmış olduğunuz alımlarda hangi tarihten bu yana nakliye bedellerini siz ödüyorsunuz? Nakliye bedellerinin alıcılar tarafından ödenmesi hususunda seramik kaplama üreticileri arasında bir anlaşma yapıldığını düşünüyor musunuz? Söz konusu üreticiler arasında fiyat anlaşmalarının var olduğunu düşünüyor musunuz?” sorusuna, Seranit yetkili satıcısı, “Seranit 2001 yılının Kasım ayından beri nakliye bedellerini bizden tahsil etmektedir. Diğer üreticilerde aynı zamanlarda bu uygulamaya başladılar, bir iki ay fark eder sadece. Örneğin Ege Seramik 2002 Ocak ayında bu ugulamaya başladı. Nakliyenin alıcılara ödetilmesi konusunda üreticilerin anlaştığı konusunda duyumum vardır. Nakliye birim maliyetlerimize %3,5-%4 ek yük getirdi. Nakliye konusunda tepkiliyiz. Ancak tüm üreticiler aynı uygulama içerisinde olduğu için yapacağımız bir şey yoktur. 2002 yılının Haziran ayında üreticilerin bir fiyat tespiti anlaşması yaptığı şeklinde duyumum vardır” cevabını vermiştir.

90. 19.12.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “Seranit’ten yapmış olduğunuz alımlarda hangi tarihten bu yana nakliye bedellerini siz ödüyorsunuz? Nakliye bedellerinin alıcılar tarafından ödenmesi hususunda seramik kaplama üreticileri arasında bir anlaşma yapıldığını düşünüyor musunuz?” sorusuna, Seranit yetkili satıcısı, “Seranit’ten yapmış olduğumuz alımlarda 2002 yılının Nisan ayından bu yana nakliye bize aittir. Nakliye bedelinin alıcılara ödetilmesi hususunda seramik kaplama üreticilerinin arasında bir işbirliği anlaşması yapıldığına ilişkin bir duyumum mevcuttur” cevabını vermiştir.

91. 20.12.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen sorulara, Toprak Grubu yetkili satıcısı şu cevapları vermiştir:

“Soru: Seramik kaplama üreticileri arasında nakliyenin alıcılara ödetilmesi konusunda bir anlaşma yapıldığına ilişkin duyumunuz mevcut mudur?

Cevap: 1 Nisan 2001’de Eczacıbaşı, Toprak Seramik ve Kale Seramik arasında nakliye konusunda bir anlaşma yapıldığını duydum. Toprak Seramik’in satış elemanları bize bunu kendileri ifade ettiler. Biz daha sonra Eczacıbaşı ve Kale Seramik’e sorarak böyle bir olayı teyid ettirdik. Nakliyeden dolayı maliyetlerimiz %4 arttı. Nakliyeden dolayı özellikle küçük bayilerin zorlandığı olmuştur. Nakliyenin alıcılara ödetilmesine önce Eczacıbaşı Seramik geçmiştir.

Soru: Seramik kaplama ve vitrifiye üreticileri arasında seramik kaplama ve vitrifiye ürünlerinde fiyat tespiti anlaşması yapıldığına yönelik duyumunuz mevcut mu?

Cevap: Bu üreticiler arasında söz konusu ürünler için fiyat anlaşmaları olduğu gerçektir. Mal alımı yaptığımız üreticilerin müdürleri bize rakipleriyle anlaştıklarını ifade etmişlerdir. Seramik kaplama ve vitrifiye üreticileri aynı zamanda iskonto oranlarını ve vade sürelerini de beraberce tespit etmektedirler. Bu üreticilerin liste fiyatlarındaki fiyatlar birbiriyle aynıdır.”

92. 20.12.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen sorulara, Granist bayisi şu cevapları vermiştir:

“Soru : Aldığınız ürünlerde nakliye size mi ait?

Cevap: Granist’in ürünlerinde nakliye alıcıya aittir. Granist 2002 yılının 4. ayından itibaren nakliyeyi alıcıya yüklemiştir. Nakliye %3 oranında maliyetlerimizi artırdı. Nakliyenin alıcılara ödetilmesi küçük bayileri zor duruma düşürmüştür.

Soru : Seramik kaplama üreticileri arasında bir fiyat anlaşması yapıldığına ilişkin duyumunuz var mı?

Cevap: Seramik kaplama üreticilerinin 2002 yılının 4 ya da 5. ayında bir fiyat anlaşması yaptıklarını duydum. Hatta Söğüt Seramik ve Tamsa Seramik’i almamışlar diye de duydum.”

93. 2.1.2003 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “Bozüyük Seramik ve Ercan Seramik teşebbüslerinin satışını yaptıkları seramik kaplama ürünlerinin nakliye bedelleri hangi tarafça karşılanmaktadır?” sorusuna, Ercan-Bozüyük Seramik Genel Müdürü Mustafa İça, “2001 Yılı Haziran ayından itibaren bu şirketlerin sattıkları seramik kaplama ürünlerinin nakliye bedeli alıcılar tarafından karşılanmaktadır. Nakliye bedelinin alıcılar tarafından ödenmesi maliyetlerimizde %1-3 arasında azaltma yaratmıştır” cevabını vermiştir.

94. 17.1.2003 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “10-15 yıldan beri Uşak Seramik’in bayiliğini yapmakta olduğunuzu ifade ettiniz. Bu şirketin satışını yaptığı seramik kaplama ürünlerinde nakliye bedeli hangi tarafça karşılanmaktadır?” sorusuna, Uşak Seramik bayisi, “2002 yılının Mart-Nisan aylarından itibaren bu ürünler için nakliye bedeli tarafımızca (alıcılar) karşılanmaktadır. Seramik kaplama üreticilerinin nakliye bedelini alıcılara ödetmek hususunda anlaşma yaptıklarına ilişkin duyumumuz vardır” cevabını vermiştir.

95. 3.7.2003 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “Kaplama ve vitrifiyede nakliye bedelleri hangi tarafa aittir?” sorusuna, Kale Grubu yetkili satıcısı, “Kaplamada 2 seneden beri nakliye bedelini biz ödüyoruz. Bu uygulama sıkıntı yaratmaktadır. Vitrifiyede fabrika ödemektedir” cevabını vermiştir.

96. 3.7.2003 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “Ercan-Bozüyük Seramik’ten almış olduğunuz kaplama malzemelerinin nakliyesi hangi tarafça karşılanmaktadır?” sorusuna, Ercan-Bozüyük Seramik bayisi, “Nakliye bedeli 1,5 yıldan beri tarafımızca ödenmektedir. Nakliye uygulaması sıkıntı yaratmaktadır” cevabını vermiştir.

97. 3.7.2003 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “Seramik kaplama ve vitrifiyede nakliye bedelleri kim tarafından ödenmektedir?” sorusuna, Toprak Grubu yetkili satıcısı, “Kaplamada biz ödüyoruz. Vitrifiyede önce ödüyor sonra Toprak’tan tahsil ediyoruz. Nakliye bedellerinin tarafımızca ödenmesinden şikayetçiyiz. Tüm seramik üreticilerinin nakliye bedeli konusunda Serkap’ta toplandıkları konusunda duyumumuz vardır” cevabını vermiştir.

98. 4.7.2003 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “nakliye maliyeti”ne ilişkin soruya, Ege Grubu, “...Nakliye nihai ürün fiyatını %3 oranında etkilemektedir...” cevabını vermiştir.

I.2.2. Değerlendirme

Yukarıda yer verilen delil ve tespitler seramik kaplama malzemeleri pazarında 14.12.1994’den başlayıp devam eden tek bir anlaşma ve uyumlu eylemin (a single continuing agreement) varlığını göstermektedir. Unsurları, “satım fiyatı ve şartlarının tespit edilmesi, arz miktarının kontrolü-pazar paylaşımı ve rekabete duyarlı bilgi değişimi” olan bu anlaşma ve uyumlu eyleme, soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin tamamı, farklı dönemlerle de olsa iştirak etmiş; hard core kartel oluşturmuştur. “Satım fiyatı ve şartlarının tespit edilmesi” ile “arz miktarının kontrolü- pazar paylaşımı”, açık- per se rekabet ihlalidir. “Rekabete duyarlı bilgi değişimi” konusunun ise kısaca açıklanması yerinde olacaktır.

Rekabet Kurumu’ndan, 15.5.1998 tarih ve 1054 sayı ile Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği’ne gönderilen ve menfi tespit verilmesinin hangi koşulların yerine getirilmesi halinde mümkün olacağını gösteren yazıdaki şu ifadeler önemlidir:

“...Teşebbüs bazında miktar verilerinin mübadelesini içeren bilgi değişim sistemleri, çimento pazarının yukarıda değinilen özellikleri ile biraraya geldiğinde, Rekabet Hukuku uygulamaları ile önlenmek istenen yapılanma ve davranış türlerinin oluşumunu kolaylaştırma potansiyeli ihtiva etmektedir. Böyle bir pazarda sık ve ayrıntılı bilgi değişiminin, ekonomik birimlerin davranışlarındaki esnekliğin giderilmesine ve rekabetin doğasında bulunan risklerin bertaraf edilmesine yönelik olarak anormal saydam ve istikrarlı bir mal akışını içeren yapay piyasa koşullarının yaratılmasına araç olabileceği açıktır. Bunun için, benzer bilgi değişim sistemlerinin teşebbüs bazında ayrıntılı ticari bilgi içermesinden kaynaklanan; teşebbüslerin ticari davranışlarının serbest rekabet şartları altında oluşan bireysel tercihler haricindeki etkenlere dayanılarak belirlenmesini, piyasa davranışlarının koordinasyonunu ve Rekabet Hukukuna aykırı yapılanmaların işleyişlerinin denetlenmesini sağlama ihtimali mevcuttur.

Yukarıda belirtilen sakıncalar Birliğiniz tarafından halen sürdürülmekte olan uygulamaya Menfi Tespit verilmesine engel olmaktadır.

Söz konusu sakıncaların ortadan kaldırılması ve dolayısıyla Rekabet Hukuku esaslarının ihlal edilmesine engel olunması amacıyla verilerin toplanması ve dağıtılması aşamalarında aşağıdaki prensiplere uyulması gerekmektedir:

5110

1. Miktara ilişkin verilerin (üretim, satış, stok, ihracat vb.) gösterildiği tablolar, bu tür verilerin teşebbüs veya ekonomik birlik teşkil eden teşebbüs grupları bazında bilinmesine imkan vermeyecek şekilde hazırlanmalıdır. Bu nedenle tablolarda yalnızca her coğrafi bölge için toplam üretim, satış, ithalat, ihracat ve stok bilgilerine yer verilmeli; bir bölgedeki teşebbüs ya da ekonomik birlik teşkil eden teşebbüs grubunun sayısı üçten az ise, söz konusu bölgeye ilişkin veriler, bireysel bazda hesaplanmalarına imkan vermeyecek şekilde çevre bölgelerden birinin verileriyle birleştirilerek (toplanarak) tablolaştırılmalıdır.

2. Herhangi bir veri grubuna dayanılarak teşebbüslerin birbirleriyle karşılaştırıldığı tablolar hazırlanmamalıdır.

3. Tablolarda yer alan istatistiki veriler teşebbüs temsilcilerinin biraraya geldiği toplantılarda hiçbir görüşmeye ve tartışmaya konu edilmemelidir.

4. Dağıtılan istatistiklere ek olarak teşebbüslerin karşılıklı rekabetçi davranışlarını etkileyebilecek herhangi bir yorum, analiz veya tavsiyeye yer verilmemelidir.

5. Her bir ürün türünden belirli bir dönemde üretilen miktarların gösterildiği tablolar bu listedeki bireysel bilgilerin açıklanmamasına yönelik prensiplere aynen uyularak hazırlanmalıdır. Bunun için, ürün türleri en fazla üç gruba ayrılarak bölgesel toplamlar halinde yayınlanmalıdır.

6. Fiyatların, üretimin, satışların ve kapasite kullanım oranlarının gelecekteki durumlarına dair tahminler yapılmamalıdır.

7. Teşebbüs Birlikleri, verilerin toplanması ve tablolaştırılması ile görevli olan kişilerin, rekabete hassas bilgileri (özellikle teşebbüslerden toplanmış bireysel miktar verilerin) Birlik üyelerinden ve üçüncü kişilerden gizli tutmalarını sağlamalıdır.

8. Belirli bir teşebbüse ilişkin rekabete hassas bilgilerin anlaşılması ihtimali varsa özetler ve toplamlar dahi yayımlanmamalıdır.

9. Aylık verileri gösteren tablolar, ilgili ayın bitiminden itibaren iki ay geçmeden dağıtılmamalıdır.

10. İstatistiki bilgi talep eden kamu kuruluşları (DİE, DPT vb.) ile ilişkilerin aynen sürdürülmesinde sakınca yoktur.

Başvuruya konu olan uygulamanızın Menfi Tespit kapsamında değerlendirilebilmesi için yukarıda sayılan prensipler doğrultusunda yeniden düzenlenmesi ve uygulamanın düzeltilmiş halini gösteren taslak tabloların ivedilikle Kurumumuza intikal ettirilmesi gerekmektedir.”

Kurul’un 8.8.2002 tarih ve 02-47/586-M sayılı Gübre Üreticileri Derneği kararında ise şu ifadeler yer almaktadır:

“Gübre sektöründeki potansiyel rekabet ihlallerinin gerçekleşmesine engel olunması ve rekabetçi pazar yapısının oluşturulması için bilgilerin toplanması ve dağıtılması aşamalarında;

1- Miktara ilişkin verilerin (kapasite, üretim, satış, ihracat, ithalat) ve kapasite kullanım oranlarının gösterildiği tablolar, bu tür verilerin teşebbüs veya ekonomik birlik teşkil eden teşebbüs grupları bazında bilinmesine imkan vermeyecek şekilde hazırlanmalıdır. Ayrıca gübre üreticisi teşebbüsler, Gübre Üreticileri Derneği [GÜD]’e bu verileri detaylı bilgiler (il bazında bayilerine gübre sevk icmalleri gibi) şeklinde göndermek yerine, toplamlar şeklinde göndermelidir,

2- Dağıtılan istatistiklere ek olarak teşebbüslerin karşılıklı rekabetçi davranışlarını etkileyebilecek herhangi bir yorum, analiz veya tavsiyeye yer verilmemelidir,

3- Her bir ürün türünden belirli bir dönemde üretilen miktarların gösterildiği tablolar bu listedeki bireysel bilgilerin açıklanmamasına yönelik prensiplere aynen uyularak hazırlanmalıdır,

4- Fiyatların, üretimin, satışların ve kapasite kullanım oranlarının gelecekteki durumlarına dair bilgiler yayınlanmamalıdır,

5- GÜD, verilerin toplanması ve tablolaştırılması ile görevli olan kişilerin, rekabete duyarlı bilgileri (özellikle teşebbüslerden toplanmış bireysel miktar verilerini) GÜD üyelerinden ve üçüncü kişilerden gizli tutmalarını sağlamalıdır,

6- Verileri gösteren tablolar, verileri ait olduğu dönemden itibaren iki ay geçmeden yayınlanmamalıdır,

şeklindeki prensiplere uyulması gerektiğinin GÜD’e bildirilmesine karar verilmiştir.”

Bununla birlikte, I.2.1. numaralı bölümde yer verilmekte olan bilgi ve belgeler incelendiğinde, soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin, Rekabet Kurumu’ndan 15.5.1998 tarih ve 1054 sayı ile Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği’ne gönderilen yazı ile Kurul’un 8.8.2002 tarih ve 02-47/586-M sayılı Gübre Üreticileri Derneği kararında verilerin toplanması ve dağıtılmasına ilişkin olarak ortaya konulmakta olan prensiplere aykırı bir şekilde rekabete duyarlı bilgi değişimi gerçekleştirdikleri görülmektedir.

Bu açıklamalar çerçevesinde, Toprak Seniteri’ye soruşturma kapsamında yer alan diğer teşebbüslerle birlikte, seramik kaplama malzemeleri pazarında yatay anlaşma ve uyumlu eylemler yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği; dolayısıyla aynı Yasa’nın 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca para cezası uygulanması gerektiği kanaatine varılmıştır.

I.3. DİKEY KISITLAMALAR YOLUYLA 4054 SAYILI KANUN’UN 4 ÜNCÜ MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

I.3.1. Delil ve Tespitler

Seramik kaplama malzemeleri ve/veya seramik sağlık gereçleri pazarlarında faaliyet gösteren teşebbüslerden bazılarının, alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestisini engellediği saptanmıştır. Konuya ilişkin delil ve tespitler aşağıda sunulmuştur.

I.3.1.1. Toprak Seniteri ve Toprak Seramik’in, Alıcıların Kendi Satış Fiyatını Belirleme Serbestisini Engellediği İddiası

Toprak Seniteri ve Toprak Seramik ile ilgili delil ve tespitlere geçmeden önce, Toprak Grubu ile Rekabet Kurumu arasındaki yazışmalar ve bu yazışmalar

neticesinde, Toprak Seniteri ve Toprak Seramik’in ürünlerini pazarlayan ve yine Toprak Grubu bünyesinde bulunan Toprak Pazarlama’nın yaptığı muafiyet bildirimi hakkında bilgi verilmelidir:

Rekabet Kurumu’ndan Toprak Grubu’na gönderilen 9.12.1998 tarihli yazıya yukarıda yer verilmişti. Toprak Grubu’ndan Rekabet Kurumu’na gönderilen 28.12.1998 tarihli üst yazıda, cevaben, “İlgide kayıtlı yazı ile şirketimizden talep etmiş olduğunuz bayilik sözleşme örneği ekte bilgilerinize sunulmuştur” ifadeleri yer almaktadır:

Bu yazıya Rekabet Kurumu’ndan 29.1.1999’da, “Kurumumuz kayıtlarına 28.12.1998 tarih ve 4157 sayıyla giren muafiyet ve menfi tespit bildiriminizin değerlendirme kapsamına alınabilmesi için 1997/2 No’lu Tebliğ hükümleri uyarınca istenilen belgelerden bildiriminizde eksikliği tespit edilen (Form-1)’in doldurularak ivedilikle aşağıda yazılı Kurumumuz adresine gönderilmesi gerekmektedir” şeklinde özetlenebilecek bir taleple cevap verilmiştir.

Bu talebe cevap gelmemesi üzerine Rekabet Kurumu’ndan gönderilen 25.5.1999 tarihli yazıda şu ifadeler yer almaktadır:

“İLGİ: a) 29.01.1999 tarih ve 70 sayılı yazımız.

b) 28.12.1998 tarih ve 1616 sayılı yazınız.

İlgi “a”’da kayıtlı yazımızda, 28.12.1998 tarih ve 4157 sayılı başvurunuzda 1997/2 sayılı Tebliğ’e göre gerekli olan belgelerden (Form-1)’in eksik olduğu ve gönderilmesi gerektiği belirtilmiş, ancak henüz yanıt alınamamıştır.

Ayrıca, İlgi “b”’de kayıtlı yazınızın ekinde göndermiş olduğunuz “Toprak Seramik Pazarlama ve Ticaret A.Ş. Yetkili Satıcılık Sözleşmesi”nin 3. maddesinde sözü edilen “satış yönetmeliği”’nin de Kurumumuzca incelenmesi uygun görülmüştür.

Sözkonusu belgelerin en geç 7 iş günü içinde aşağıda yazılı Kurumumuz adresine gönderilmesi gerekmektedir. Bilgi edinilmesi ve gereği rica olunur.”

Bu iki talebe Toprak Pazarlama, 10.6.1999’da, “Kurumunuzca istenilen belgeler gönderilmiş olup, başvurumuzun değerlendirilerek Menfi Tespit Belgesi verilmesini arz ve talep ederiz” şeklindeki üst yazı ile cevap vermiştir.

5240

Bu yazışmalar da göz önünde bulundurularak, Toprak Seniteri ve Toprak Seramik’in, “alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestisini engellediği” iddiası ile ilgili delil ve tespitler şunlardır:

1. Toprak Grubu’ndan alınan 1998, 1999 ve 2000 yıllarına ilişkin bayilere yönelik prim sirkülerlerinde şu ifadeler yer almaktadır:

“Yetkili Satıcılar, T. Seramik Pazarlama ve Tic. A.Ş.’nin fiyat ve iskontoları ile rekabet edebilecek fiyat listesi ve iskonto tablosu yayınlayamazlar.”

5250

2. Raportörler tarafından yöneltilen “Seramik kaplama ve vitrifiye ürünleri satışınızda perakende fiyatlarınız ne şekilde gerçekleşmektedir?” sorusuna, Toprak Seniteri ve Toprak Seramik bayisi yetkilisi, “Bayi olarak üretici fabrikanın koymuş olduğu şartlara uymak zorundayız. Bayilik sözleşmelerinde herhangi bir söz hakkımız bulunmamaktadır. Toprak’ın münhasır bayisiyiz. Ancak başka seramik

firmalarının ürünlerini de satabiliyoruz. Toprak Seramik bize liste fiyatlarını göndermektedir. Toprak Seramik bize bu liste fiyatları üzerinden uygulamış olduğu iskontolarla bize satış yapmaktadır. Toprak’ın bize vermiş olduğu iskonto oranı kar marjımızı belirlemektedir. Piyasa koşulları çerçevesinde liste fiyatları üzerinden iskonto oranları ile satış yapmaktayız. Toprak’ın liste fiyatları dışında seramik kaplama ve vitrifiye ürünlerini satmıyoruz. Son iki yılda kar marjımız düşmüştür…” cevabını vermiştir.

I.3.2. Değerlendirme

4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde getirilen düzenleme şu şekildedir:

“Kurul, aşağıda belirtilen şartların tamamının varlığı halinde ilgililerin talebi üzerine, teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birlikleri kararlarının 4 üncü madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmasına karar verebilir:

a) Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme

ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması,

olandan fazla sınırlanmaması.

…

Kurul, birinci fıkrada gösterilen şartların gerçekleşmesi halinde, belirli konulardaki anlaşma türlerine bir grup olarak muafiyet tanınmasını sağlayan ve bunların şartlarını gösteren tebliğler çıkarabilir.”

Nitekim, bu madde ile verilen yetkiye dayanılarak 2002/2 sayılı “Dikey

43

Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği” çıkarılmıştır. Tebliğ’in “Anlaşmaları Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran Sınırlamalar” başlıklı 4. maddesinde, “aşağıda sayılan, rekabeti doğrudan veya dolaylı olarak engelleme amacı taşıyan sınırlamaları içeren dikey anlaşmalar bu Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanamaz” denildikten sonra, “alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi. Şu kadar ki; taraflardan herhangi birinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür” düzenlemesine yer verilmiştir.

Bu düzenlemeye ilişkin olarak, “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne Yönelik Kılavuz”da şu açıklamalar yapılmıştır:

“2. ANLAŞMALARI GRUP MUAFİYETİ KAPSAMI DIŞINA ÇIKARAN SINIRLAMALAR

Tebliğ’in 4 üncü maddesinde yer alan sınırlamalardan herhangi birini içeren dikey anlaşmalar grup muafiyetinden yararlanamamakta ve dolayısıyla Kanun’un 4 üncü maddesindeki yasaklama kapsamına girmektedir.

2.1. Yeniden Satış Fiyatının Belirlenmesi

[43] 2002/2 sayılı Tebliğ’in 10 uncu maddesinde, “bu Tebliğin yürürlüğe girmesi ile birlikte 1997/3 sayılı Tek Elden Dağıtım Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği, 1997/4 sayılı Tek Elden Satın Alma Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği ve 1998/7 sayılı Franchise Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği yürürlükten kalkar” düzenlemesi yer almaktadır. Yürürlükten kaldırılan bu Tebliğler de “alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi”ne cevaz vermediğinden, bunlar çerçevesinde bir değerlendirme yapılmamıştır.

Tebliğ’in 4(a) maddesi, alıcı teşebbüsün kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesine ilişkindir. Buna göre, alıcının sabit veya asgari satış fiyatının belirlenmesi kesinlikle yasaktır. Ancak, sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla sağlayıcının, alıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya alıcıya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür. Alıcıya bildirilen azami veya tavsiye nitelikteki satış fiyatlarının asgari veya sabit fiyata dönüşmemesi için, söz konusu fiyatların azami veya tavsiye niteliğinde olduğunun yayınlanan fiyat listelerinde ya da ürünün üzerinde açıkça belirtilmesi gerekmektedir.

Sağlayıcı teşebbüsler akdetmiş oldukları dikey anlaşmalara açık hüküm koymak suretiyle alıcının satış fiyatını doğrudan belirlemelerinin yanısıra, aynı ihlali değişik uygulamalar vasıtasıyla dolaylı yollarla da gerçekleştirebilmektedirler. Alıcının kar marjının belirlenmesi, tavsiye fiyat niteliğinde ilan edilmiş bir fiyat seviyesinden alıcının uygulayabileceği indirim oranının en üst seviyesinin belirlenmesi, alıcıya tavsiye edilen fiyatlara uyduğu oranda kendisine ilave indirimler uygulanması ya da bu fiyatlara uymaması durumunda teslimatların geciktirilmesi, askıya alınması veya anlaşmanın sona erdirilmesi şeklinde alıcının tehdit edilmesi ya da fiilen bu tür cezai yaptırımların uygulanması yeniden satış fiyatının dolaylı yoldan belirlenmesine örnek olarak verilebilir. Bu tür yeniden satış fiyatının dolaylı yoldan belirlenmesi uygulamaları da Tebliğ’in 4(a) maddesi kapsamındadır.

Yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik doğrudan veya dolaylı yöntemler, alıcıların uyguladığı fiyatların sağlayıcı tarafından izlenebildiği ve kontrol edebildiği durumlarda daha etkili olacaktır. Örneğin, standart fiyat listelerinden farklı fiyatlardan satış yapan alıcıları rapor etme konusunda tüm alıcılara getirilecek bir yükümlülük sağlayıcının pazarda uygulanan fiyatları kontrol etmesini önemli ölçüde kolaylaştıracaktır.”

Bu açıklamalar çerçevesinde, Toprak Seniteri’ n in 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestisini engellediği kanaatine varılmıştır.

5330

I.4. SAVUNMALAR VE BU SAVUNMALARA İLİŞKİN DEĞERLENDİRMELER 1. İlgili teşebbüslerin, yukarıda yer verilen delil ve tespitlere ilişkin olarak yaptığı savunmalardan ilki, “4054 sayılı Kanun’a usul bakımından aykırılıklar bulunduğu” yönündedir.

Bu savunmaya ilişkin olarak yapılabilecek temel değerlendirme, 4054 sayılı Kanun’un 14 ve 15. maddelerindeki yetkilerle elde edilen bilgi ve belgeler çerçevesinde, anılan Kanun’daki düzenlemelere uygun olarak hazırlanan raporların, 44. maddedeki, “Kurul, tarafları bilgilendirmediği ve savunma hakkı vermediği konuları kararlarına dayanak yapamaz” düzenlemesi uyarınca taraflara tebliğ edildiğidir.

2. Bazı teşebbüslerin savunmalarında, ilgili ürün pazarı tanımına itirazlar yer almaktadır. Bu çerçevede, ilk olarak, alt ürün gruplarının mevcudiyeti iddia edilmiştir. Granist ve Seranit ise, sözlü savunmada, granit seramik üreten yalnızca üç teşebbüsün bulunduğunu; dolayısıyla bu ürünün soruşturma kapsamında değerlendirilemeyeceğini ileri sürmüştür.

Konuya ilişkin olarak öncelikle belirtilmesi gereken husus, Eczacıbaşı Karo, Ege Vitrifiye, Umpaş, Yurtbay Seramik gibi teşebbüslerin savunmalarında, karardaki

pazar tanımına katıldıklarıdır. Keza, karardaki ilgili ürün pazarına ilişkin açıklamaların sadece bizzat sektör temsilcileri tarafından hazırlanan ÖİK Raporu’na değil aynı zamanda yukarıdaki iddiayı ileri süren teşebbüslerden edinilen bilgilere de dayandığı belirtilmelidir. Örneğin iddia sahiplerinden biri olan Granist’in savunmasında, “Toplantılarda 28 adet üretici bulunabilmektedir. Bu üreticilerin 3 adedi sadece granit

44

seramik (Seranit, Granist, Akgün) üretmekte, 4 adedi hem granit seramik hem de karo seramik (Çanakkale, Eczacıbaşı, Toprak, Ege) üretmekte, geri kalanlar ise

45

sadece karo seramik üretmektedir” ifadesi yer almaktadır. En önemlisi ise, bazı teşebbüslerce ileri sürülen bu iddia kabul edilse bile sonucun değişmeyeceğidir. Çünkü mevcut delil ve tespitler, unsurları, “satım fiyatı ve şartlarının tespit edilmesi”,

46

“arz miktarının kontrolü-pazar paylaşımı” ve “rekabete duyarlı bilgi değişimi” olan anlaşma ve uyumlu eylemin, hipotetik alt grupları da kapsadığını ortaya koymaktadır. 3. Bazı teşebbüslerin savunmalarında, soruşturma kapsamına alınacak tüzel kişilerin üretici şirketler değil de pazarlama şirketleri olması gerektiği belirtilmiştir.

4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde, “teşebbüs” tanımının, “piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimleri ifade edeceği” düzenlenmiştir. Nitekim Ercan-Bozüyük Seramik’in savunmasında, “teşebbüs” kavramına ilişkin olarak, “Avrupa Topluluğu Rekabet Hukuku doktrin ve içtihatlarında tek ekonomik bütünlük terimi; ekonomik olarak birbirlerine ya da ortak bir gerçek ve tüzel kişiye bağlı ekonomik unsurların ekonomik bütünlük oluşturduğunu ifade eder. Burada bahsedilen, esasen birden fazla hukuki bağımsızlığı olan tüzel kişinin, şirketler grubu, şirketler topluluğu ve benzeri oluşumlar içerisinde bulunmaları halinde bunların tümünün tek bir teşebbüsü oluşturması hadisesidir” açıklaması yer almaktadır. Bu çerçevede “teşebbüs” tanımı esasen üretim, pazarlama vb. şirketleri kapsayan grupları ifade etmektedir. 4054 sayılı Kanun’daki tebligat, yıllık gayri safi gelirin saptanması gibi düzenlemelerin gereğini yerine getirmek için muhatap olarak ise üretici şirketler esas alınmıştır. Bunun birbirini tamamlayan öncelikli nedenlerine, öneme göre bir sıralama yapılmaksızın aşağıda yer verilmiştir:

1) Dosyada, ceza oranı uygulanırken, teşebbüslerin pazar içindeki gücü vb. kriterler bakımından en doğru sonucu verecek gayri safi gelir üretim şirketlerinindir.

2) Üretici şirketler muhatap kabul edilerek, pazarlama şirketi olanlar ile olmayanlar arasında farklılık oluşması engellenmiştir.

3) Pazarlama şirketleri muhatap kabul edilmeyerek Tamsa’nın durumunda olabileceği gibi önemli sorunların doğması önlenmiştir.

4) Serkap ve Sersa üyeleri temel olarak üretici şirketleri temsil eden gerçek kişilerdir.

Konu hakkında son olarak vurgulanması gereken husus, Eczacıbaşı Karo, Eczacıbaşı Yapı, Umpaş, Yurtbay Seramik gibi teşebbüslerin savunmalarında,

47

karardaki teşebbüs kavramına ilişkin yaklaşıma katıldıklarıdır.

44 Soruşturma kapsamında değildir.

45 Dolayısıyla daha önceki savunmalarda yer verilmeyip, ilk olarak sözlü savunmada ifade edilen bir iddia ile Kurul yanıltılmak istenmiştir.

46 Bu iddia yalnızca seramik kaplama malzemeleri piyasası ile ilgilidir.

47 Bu açıklamalar çerçevesinde Ercan Seramik’in durumu açıklanmalıdır. Raportörlerin şifahi talebi üzerine, Rekabet Kurumu kayıtlarına 31.07.2003’de intikal eden Ercan Seramik vekili Av.Yusuf Kör imzalı yazıdaki şu ifadeler önemlidir:

4. Bazı savunmalarda, “Serkap/Sersa üyeliğinin suç olmadığı” ifade edilmiş; kimi teşebbüsler ise, “Serkap’a üye olmadıklarını ya da çok kısa süre ile üye olduklarını, dolayısıyla soruşturma kapsamında yer almamaları gerektiğini” belirtmiştir.

5400

Bu dosyanın konusu; seramik kaplama malzemeleri ve/veya seramik sağlık gereçleri pazarlarında faaliyet gösteren teşebbüslerin, Serkap/Sersa bünyesinde veya dışında, “satım fiyatı ve şartlarını saptamak”, “arz miktarını kontrol etmek-pazar paylaşmak” ve “rekabete duyarlı bilgi değişiminde bulunmak” suretiyle 4054 sayılı

48

Kanun’un 4 üncü maddesini ihlal edip etmediklerinin tespitidir. Dolayısıyla;

1) “Serkap/Sersa üyeliği suçtur” şeklinde bir iddiada hiçbir zaman bulunulmamıştır.

2) Serkap’a üye olmamak ya da çok kısa süre ile üye olmak, Serkap bünyesi dışındaki Kanun’u ihlal eden faaliyetlere katılındığı saptandığından geçerli bir savunma teşkil etmeyecektir. Kaldı ki bu savunmayı yapan teşebbüslerden bazılarının Kurul’u yanıltmak istediği de, bizzat Serkap’tan temin edilen üyelik bilgilerinden anlaşılmıştır.

5. Kimi teşebbüsler kendileri ile ilgili iddiaya dayanak teşkil eden belgelerin faaliyette bulunmadıkları pazara ait olduğunu iddia etmiştir.

49

Eczacıbaşı, Ege, Kütahya, Kale, Elginkan ve Toprak grupları hem seramik kaplama malzemeleri hem de seramik sağlık gereçleri üretmekte; bu ürünlerin pazarlamasını ise yine grup bünyesinde bulunan pazarlama şirketleri yapmaktadır. Pazarlama şirketlerinin aynı olması ise, erken ödeme iskontosu, vade farkı, prim sistemi gibi satım şartlarına ilişkin bir uzlaşmanın her iki pazarda da sonuç doğurmasına yol açmaktadır. Başta teşebbüs yetkililerinin tutanağa geçen ifadeleri olmak üzere ilgili teşebbüslerden edinilen bu bilgi, “Seramik Kaplama Malzemeleri Pazarında Yatay Anlaşma ve Uyumlu Eylemler Yoluyla 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesinin İhlal Edildiği İddiası” ve “Seramik Sağlık Gereçleri Pazarında Yatay “...Kurumunuz ile yaptığımız şifahi görüşmelerde, Kurumunuzca yapılan soruşturmaların üretici firmalara ilişkin olduğu ve sadece seramik sektöründeki üretici firmaları bağladığı hususları dile getirilmiş ve konu bu vesile ile tarafımızdan yeni öğrenilmiş bulunmaktadır. Ancak, sonradan öğrendiğimiz ve yürürlükteki soruşturmayı etkileyecek olan bu gelişme hakkında şifahi talep üzerine aşağıdaki açıklamaları yapmayı uygun görüyoruz; a. Müvekkil firma olan ve soruşturmaya konu edilen Ercan Seramik San. ve Tic. A.Ş., Serkap üyesi ve ortağı olmadığı gibi, Üretici firma da değildir. Müvekkil firma, pazarlama, dağıtım ve doğrudan satış yapan bir ticaret şirketidir. Müvekkil firma, soruşturmaya konu edilmeyen, soruşturmanın tarafı ve muhatabı olmayan ve üretici firma olan Ercan Seramik San. Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.’nin, üretimini yapmış olduğu seramik mamüllerinin pazarlama, dağıtım ve satışını yapmaktadır.

b. Şifahen sorulan Ercan Seramik San. Turizm ve Tic. Ltd. Şti.’nin iştigal konusu ise, yukarıda da arzettiğimiz üzere, sadece seramik ve mamüllerinin üretimini yapan bir firmadır. Üretmiş olduğu ürünleri doğrudan piyasaya arz etmemektedir. Bu ürünlerin satış ve pazarlanması müvekkil firma olan Ercan Seramik San. ve Tic. A.Ş. tarafından yapılmaktadır...Kurumunuzca yapılan şifahi talep üzerine yukarıdaki hususları vekaleten bilgilerinize arz ederiz.”

Bu yazıda ismi geçen Ercan Seramik Sanayi Turizm ve Ticaret Ltd. Şti., yine Ercan Grubu bünyesinde bulunmaktadır. Yukarıda yer verilen ifadeler ve Kurul’un soruşturma kararında benimsenen “üretici şirketlerin esas alınması” yaklaşımı çerçevesinde, Ercan Seramik’e para cezası verilirken, Ercan Seramik Sanayi Turizm ve Ticaret Ltd.Şti.’nin yıllık gayri safi geliri esas alınmıştır.

[48] Bu çerçevede, Anatolia ve Toprak Grubu’nun savunmasında yer alan, “bilindiği gibi, 4054 sayılı Yasanın 3. maddesinde ‘teşebbüs birliğinin’ tanımlaması yapıldıktan sonra aynı yasanın 4.maddesinde, teşebbüs birliklerinin rekabeti sınırlayıcı anlaşmalarının, uyumlu eylemlerinin ve kararlarının hukuka aykırı ve yasak olduğu yazılıdır. Yüksek Kurum bu madde kapsamında değerlendirilebilecek pek çok kanıtın varlığına rağmen, teşebbüs birliği niteliğindeki ‘Serkap ve Sersa’ hakkında soruşturma açmamıştır” ifadesinin, ihlalin ikrarı anlamına geldiği de belirtilmelidir.

49 Fabrikasını 1997’de Ercan Grubu’na satan Elginkan Grubu, 2002 Temmuz’unda Hitit’e fason olarak ürettirdiği ürünleri satmaya başlayarak seramik kaplama malzemeleri pazarına yeniden girmiştir.

Anlaşma ve Uyumlu Eylemler Yoluyla 4054 Sayılı Kanun’un 4. maddesinin İhlal Edildiği İddiası” başlıkları altında kullanılan bazı belgelerin aynı olmasına yol açmıştır.

5430

6. Bazı teşebbüslerin savunmalarında, “anlaşma ve uyumlu eylem kavramlarının birlikte kullanılamayacağı” ve “4054 sayılı Kanun’un fiilen uygulamada bulunmadığı dönem ve zamanaşımı süresi dikkate alınarak, eski tarihli belgelere delil olarak yer verilemeyeceği” ifade edilmiştir.

Bu iki savunma, Amerika Birleşik Devletleri [ABD] ve Avrupa Birliği [AB] uygulamalarından da yararlanarak birlikte değerlendirilecektir.

Sherman Yasası m.1’de, “sözleşme, kombinasyon, gizli plan (contract, combination, conspiracy)” üçlemesi yer alsa da, uygulamada bunlar birbirinin yerine

50

kullanılmaktadır. Bunun gerekçesi daha ayrıntılı incelenecek AB uygulamasında ortaya konulacaktır.

Avrupa Komisyonu’nun [Komisyon] kararlarında, 1979’dan itibaren, Roma Antlaşması ve Avrupa Toplulukları Adalet Divanı [ATAD] içtihatları ile şekillenen kuralları esnetmek şeklinde bir yaklaşım gözlemlenmektedir. Bunun bir örneği, üreticiler arasında fiyat ve satış hedeflerinin belirlendiğine ilişkin toplantı notları, fiyatlara, karlılık oranlarına, satış miktarlarına ve müşterilerin kimliğine dair bilgi değişimi gibi delillere dayanılarak m.81(1)’in ihlal edildiğine karar verilen

51

Polypropylene kararında görülebilir. Bu kararda kartel ilk defa “gizli plan tipi anlaşma (conspiracy-type agreement)” olarak incelenmiştir. Bu çerçevede, Sherman Yasası m.1 uygulamalarına benzer şekilde, anlaşma ve uyumlu eylem birlikte kullanılmış; keza, uzlaşmaya ulaşılan anı tanımlayan statik bir yaklaşım yerine, rekabetin ihlal edildiği bütün süreci kapsayan “devam eden tek bir anlaşma (a single continuing agreement) – kompleks düzenlemeler (complex arrangements)” kavramı

52

geliştirilmiştir. Bunların yanında, kartelin ortaya konulmasında bilgi değişimine delil

53 54 55 olarak yapılan vurgu da dikkat çekicidir. Aynı yaklaşım, PVC, LdPE,

56 57

Cartonboard ve Cement kararlarında da bulunmaktadır.

Eskiden anlaşma ve uyumlu eylemi ayrı ayrı kullanan Komisyonun bu konudaki değişikliği, en başta, daha karmaşık ihlallerle karşılaşmasına bağlanabilir. Gerçekten de, bu iki kavramı, uzun süreli ve fazla teşebbüslü kartellerde ayırmak çok

58

zordur. Ayrıca bu değişiklik, avukatların, ilk önce, “noter onaylı bir anlaşma bulunamadığından ‘anlaşma yok’” deyip; ardından da, “madem ki herkes önceden anlaştığı şekilde davranmadı, o halde ‘uyumlu eylem de yok’” şeklindeki şeytani

59

savunmalarına da cevap niteliğindedir.

50 AREEDA, P.E. (1986), Antitrust Law An Analysis of Antitrust Principles and Their Application, Volume VI, Little, Brown and Company, USA, s.7

51 Polypropylene (1986) OJ L230/1.

[52] JOSHUA, J. (1999a), “Cartels and Conspiracies: The Turning of The Tide?”, IBC Advanced EC Competition Law Conference, Brussels.

[53] KUHN, K.U. ve X. VIVES (UA), Information exchanges among Firms and their Impact on Competition, European Union-European Commission, Luxembourg, s. 102-105.

54 PVC I (1989) OJ L74/1.

55 LdPE (1989) OJ L74/21.

56 Cartonboard (1994) OJ L243/1.

57 Cement (1994) OJ L343/1.

58 ANTUNES, L. (1991), “Agreements and Concerted Practices under EEC Competition Law: Is The Distinction Relevant?”, Yearbook of European Law, 11, s.57-58.

59 JOSHUA, 1999a, s.7.

“Devam eden tek bir anlaşma” tanımlaması ise, uzun dönemli kartellerde, ilgili teşebbüslerin uzlaşmalarını tek tek göstermenin imkansızlığı nedeniyle geliştirilmiştir. Bu yaklaşım sayesinde, deliller bütün olarak değerlendirilerek kartelin varlığı ve belirgin özellikleri ortaya konulmakta, aksini gösteren bir kanıt olmadıkça, ilgili

60

teşebbüslerin bu sürecin tamamına katıldığı varsayılmaktadır.

61 62 63

Cartonboard ve PVC’de, CFI’in; Polypropylene davasında ise, ATAD’ın verdiği kararların ortak özelliği, Komisyonun geliştirdiği kavramların büyük ölçüde

64

kabul görmesidir:

ATAD, Polypropylene davasında uyumlu eylem kavramına açıklık getirmiştir. Mahkeme’ye göre uyumlu eylemin üç unsuru vardır; “uzlaşma”, “davranış” ve “bu

65

ikisi arasındaki nedensellik bağı”. Ancak, Sugar kararında yapılan tanım

66

çerçevesinde, aksi ilgili teşebbüslerce kanıtlanmadıkça, rakiplerin birbirleri ile değiştirdikleri bilgileri dikkate alarak davranışlarını belirledikleri karinesinin bulunduğu da eklenmiştir.

ATAD, ikinci olarak, m.81’in yazılışından hareketle uyumlu eylemin antirekabetçi etki olmasa bile ihlal teşkil ettiğini belirtmiştir. Bu çerçevede, teşebbüslerin antirekabetçi amaçlar içeren toplantılara katıldığının gösterilmesinin, aksi teşebbüslerce ispatlanmadıkça, ihlal için yeterli olacağını söylemiştir.

Bu karar, anlaşma ve uyumlu eylem kavramları arasındaki farkın büyük ölçüde kalktığını göstermektedir. Her ne kadar uyumlu eylem için uzlaşma ve davranışın birarada bulunması gerektiği söylense de, getirilen karinelerle yalnızca uzlaşmanın gösterilmesi yeterli kılınmıştır. Çünkü, teşebbüslerin rakiplerinden aldıkları bilgiden etkilenmeden davranışta bulunduklarını ispatlamaları güçtür. Dolayısıyla, Komisyonun kararlarında belirtilen “önemli olan anlaşma ve uyumlu eylem arasındaki ayrım değil; m.81 kapsamındaki uzlaşmalar ile salt paralel davranışlar arasındaki ayrımdır” şeklindeki görüş kabul edilmiştir. Bu çerçevede, anlaşma ile uyumlu eylem arasındaki yegane fark, uyumlu eylemdeki delil yükünün

67

biraz daha düşük olmasıdır. Komisyon elindeki delillerin anlaşma sonucuna ulaşmak için yeterli olmadığı durumlarda, başta bilgi değişimi olmak üzere 60 JOSHUA, 1999a, s.7; VAN GERVEN, G. ve E.N. VARONA (1994), “The Wood Pulp Case and the Future of Concerted Practices”, Common Market Law Review, No:31, s.606.

61 Cases T-334/94 etc., Sarrio SA v. Commission (Cartonboard) [1998] ECR II-1439.

62 Cases T-305/94 etc., Limburgse Vinyl Maatschappij NV and Others v. Commission (PVC II) [1999] ECR I-931. 63 Case C-51/92P etc., Hercules Chemicals NV v. Commission (Polypropylene) [1999] CMLR 976.

64 Ayrıntılı bilgi için bkz. ART, J.Y. (1999), “Developments in EC Competition Law in 1998: An Overview”, Common Market Law Review, No:36; JONES, A. ve B. SUFRIN (2001), EC Competition Law Text, Cases, and Materials, Oxford University Press, New York; JOSHUA, 1999a; McQUAIL, T. (2000), “Price Collusion Between Competitiors”, IBC Pricing in Europe Conference, London; SPINKS, S. (2000), “Review of Major Events and Policy Issues”, IBC Advanced EC Competition Law Conference, Brussels; WHISH, R. (2000b), “Recent Developments in Community competition Law 1998/1999”, E.L. REV., No:25.

65 Cases 40/73 etc., Suiker Unie v. Commission (Sugar) [1975] ECR 1663.

66 Bu davada ATAD, “teşebbüslerin pazardaki politikalarını bağımsız olarak belirlemesi gerektiğini, bu bağımsızlık şartının rakiplerin davranışlarına akıllıca ayak uydurulmasına engel olmadığını, ama rakiplerle pazardaki davranışları etkileyecek şekilde doğrudan veya dolaylı ilişki kurulmasını da yasakladığını” belirtmiştir. Bkz. GUERRIN, M. ve G. KYRIAZIS (1992), “Cartels: Proof and Procedural Issues”, B.E. Hawk (der.), Annual Proceedings of the Fordham Corporate Law Institute International Antitrust Law and Policy içinde, s.808; SOAMES, T. (1996), “An Analysis of the Principles of Concerted Practice and Collective Dominance: A Distinction without a Difference?”, E.C.L.R., No:1/1996, s.26.

[67] NEVEN, D., P. PAPANDROPOULOS ve P. SEABRIGHT (1998), Trawling for Minnows European Competition Policy and Agreements Between Firms, Centre for Economic Policy Research, Great Britain, s.61.

teşebbüsler arasındaki rekabetçi davranışları etkileyebilecek ilişkilere dayanarak uyumlu eylemden hareket edebilecektir.

Bu davalarda önemli olan diğer bir husus ise, “devam eden tek bir anlaşma (a single continuing agreement) – kompleks düzenlemeler (complex arrangements)” kavramının onaylanmasıdır. Bu çerçevede, teşebbüslerin kartelin tüm eylemlerinden sorumlu tutulabilmesini ifade eden “birlikte sorumluluk (shared responsibility)” ilkesi de kabul edilmiştir.

Whish’in de söylediği gibi, mahkemelerin biçimsel bir yaklaşımdan kaçındığı

68

bu kararlar, Komisyonun kartel politikasına yardımcı niteliktedir.

ABD ve AB uygulamaları da göz önünde bulundurularak, Türk rekabet hukukunda konuya en doğru yaklaşım, uyumlu eylemin apayrı bir rekabet hukuku kavramı olarak değil de, 4054 sayılı Kanun ve gerekçesinde belirtildiği üzere, “anlaşmanın varlığının ispatlanmasında bir araç” olarak kabul edilmesidir. Bu yaklaşımdan hareketle, ABD ve AB’deki tecrübelere de dayanarak, anlaşma-uyumlu eylemi bir bütünün parçaları olarak kabul edip yakınlaştıran ve yegane fark olarak, uyumlu eylemde delil yükünü düşüren bir karine yaklaşımının benimsenmesi şeklinde sonuç geliştirilebilir. Buna göre, ilgili teşebbüsler arasında mutabakatı gösteren deliller bulunduysa, smoking gun niteliğindeki bu belgelerin gerçekliğini ortaya koyan bir analizle anlaşma sonucuna ulaşılabilir. Uyumlu eyleme ise, gizli bilgilerin, fiyat listelerinin rakiplere gönderilmesi gibi net olarak mutabakatı değil ama ilişkiyi gösteren delillerin, rekabetin bozulduğunu gösteren pazar analizleri ile desteklenmesi halinde karar verilebilir. Dikkat edileceği üzere, ilişkinin ardından paralel davranış şartı aranmamakta, pazardaki iktisadi sonuçlara bütün olarak bakılmaktadır. İşte bu noktada uyumlu eylem karinesi devreye girecek; bilgi değişiminin, antirekabetçi amaçlı toplantılara katılımın genel pazar davranışlarını etkilemediğinin ispatı, ilgili teşebbüslere bırakılacaktır.

5530

Bu yaklaşımın benimsenmesinin üç faydası vardır. Birincisi, teşebbüsler özellikle de oligopolistler, karşılıklı bağımlılıktan kaynaklanan paralel davranışlarının uyumlu eylem olarak kabul edilmeyeceğinden emin olacaktır. İkincisi, Kurul, uyumlu eylem karinesine işlerlik kazandıracak; konuya ilişkin tartışmalara son

69

verebilecektir. Üçüncüsü, uzlaşmaya ulaşılan anı tanımlayan statik bir yaklaşım yerine, rekabetin ihlal edildiği bütün süreci kapsayacak biçimde anlaşma ve uyumlu eylem kavramları birarada kullanılabilecektir.

Kısacası, AB rekabet hukukunda yıllarca süren tartışmaların ardından Sherman Yasası m.1 uygulamalarına öykünerek ulaşılan sonucu, Türk rekabet hukukunda da kullanmak mümkündür; “önemli olan anlaşma ve uyumlu eylem 68 WHISH, 2000b, s.226.

69 “Rekabeti sınırlayıcı paralel davranışların gösterilmesi” şeklinde bir uyumlu eylem karinesi önerisi ise (bkz. ASLAN, İ.Y. (2001), Rekabet Hukuku, Genişletilmiş 2. Basım, Ekin Kitabevi, Bursa), bir yandan işletmelerin, rakiplerinin davranışlarına akıllıca ayak uydurmalarının uyumlu eylem suçlamasına konu olabileceğine dair haklı bir endişe duymalarına yol açabilecek, öte yandan da karşıt görüşler ileri sürülebilmesinin kolaylığı nedeniyle tercih sebebi olabilecek niteliktedir. Başka bir deyişle, işletmelere yükümlülük getireceği gerekçesi ile istisna olarak tanımlanan karine, yine Aslan’ın anlaşmaların ayrıntılı pazar analizi yapmadan, “amaç”tan hareketle yasaklanabileceği düşüncesi göz önünde bulundurulduğunda, ironik biçimde kurtuluş yolu haline gelebilir. Nitekim Kurul, uyumlu eylemin varlığına hükmettiği iki kararda da (27.06.2000 tarih ve 00-24/255-138 sayılı Maya ve 17.07.2000 tarih ve 00-26/291-161 sayılı Gazete kararları), bu şekilde bir karineye başvurmamıştır.

arasındaki ayrım değil; m.4 kapsamındaki uzlaşmalar ile salt paralel davranışlar-

70

bilinçli paralellikler arasındaki ayrımdır”.

Yukarıdaki değerlendirmelerin, örneğin Ege Seramik ve Ege Vitrifiye’nin savunmasında yer alan, “anlaşma ve uyumlu eylemler ayrı ayrı kavramlar olabilmekle birlikte birbirlerinin devamı niteliğinde de olabilirler. Bir uyumlu eylem, rekabeti bozma amacını güden bir anlaşmanın devamı olabilir. Ancak, söz konusu kavramlar, tek başlarına da bir vakaya konu olabilirler” ifadesinden hareketle bazı teşebbüslerce de kabul edildiği söylenebilir. Yine, bazı teşebbüslerin savunmalarında, “1/95 sayılı Ortaklık Konseyi Kararı’nın 39. maddesinin 2-a paragrafı çerçevesinde, Türkiye’nin, Avrupa Topluluğu makamlarınca geliştirilen içtihatlara uyması zorunluluğunun olduğu” belirtilmiştir. Bu yaklaşımın kabulü de, yukarıda değinilen AB uygulamaları çerçevesinde, kararda ulaşılan sonucun doğruluğunu göstermektedir.

4054 sayılı Kanun’un “Para Cezaları ve Süreli Para Cezalarında Zaman Aşımı” başlıklı 19 uncu maddesinin ikinci fıkrasındaki, “Süre, ihlalin vuku bulduğu gün işlemeye başlar. Sürekli veya tekrarlanan ihlaller söz konusu ise süre, ihlalin sona erdiği ya da en son tekrarlandığı günden itibaren başlar” düzenlemesi de kararda ulaşılan sonucun doğruluğunu destekleyicidir.

7. Bu aşamada soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin, “rekabete duyarlı bilgi değişimi” konusunda yaptıkları savunmalar değerlendirilmelidir.

Bu çerçevede öncelikle belirtilmesi gereken, bir teşebbüste yapılan yerinde incelemede bulunan rakiplere ait bilgilerin, piyasadaki araştırmalarla elde edilebileceği (örneğin, alıcılara duyurulmuş fiyatlar, mevzuat gereğince yayımlanmış veriler) tespit edilmişse, bunların zaten delil olarak kullanılmadığıdır. Buna karşılık, yapılan yerinde incelemelerde, “...’nın verdiği-...’dan alınan bilgiler” gibi ifadelerin yer aldığı belgeler bulunmuştur. Nitekim soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin çoğunluğu, savunmalarında, “rekabete duyarlı bilgi değişimi” yapıldığını ikrar etmiştir. Örnek olarak aşağıdaki savunmalara yer verilebilir:

Ercan-Bozüyük Seramik’in savunmasında, “şirketler arasındaki görüşme ve yazışmalar, seramik piyasasının homojen, şeffaf, uzun dönemli bir pazar ve oligopolistik yapısından kaynaklanmaktadır. Rakip firmalarla, piyasadaki faaliyetler ve genel işleyiş hakkında iletişimde ve bilgi alış verişinde bulunulması, satış koşullarında ve satış fiyatlarında firmaların uyumlu eylemde bulunduklarına dair bir delil ve gerekçe olarak gösterilemez” ifadesi yer almaktadır.

Graniser’in savunmasında, “yapılan sektör toplantıları, şirketler arası görüşme ve yazışmalar, seramik sektörünün homojen, şeffaf ve oligopol bir piyasa olmasından kaynaklanmaktadır. Sektördeki firmaların birbirleri ile iletişimde bulunması, bilgi alışverişinde bulunması ve toplantılar düzenlenmesi bir uyumlu eylem göstergesi olarak nitelendirilemez” ifadesi yer almaktadır.

70 Oligopolistik bağımlılık, bilinçli bir paralelliktir (conscious paralellism); hatta iktisat yazınında “gizli anlaşma-tacit collusion” olarak adlandırılmaktadır. “Oligopolistik bağımlılık” açıklamasının kabul edilmesi gerektiği düşünüldüğünde, yasaklanan davranışlar, “bilinçli paralellikler” değil, “anlaşma-uyumlu eylem neticesinde ortaya çıkan paralellikler”dir.

Kaleseramik ve Kalevit Roca’nın savunmasında, “sektör mensubu elbette, maliyet, fiyat, kalite, pazar konularını konuşacaklardır” ifadesi yer almaktadır.

5590

Toprak Seniteri ve Toprak Seramik’in savunmasında, “sektörde bilgi alışverişi bulunduğu iddiası gerçekse de soruşturma belgelerinde görüleceği üzere bu bilgi akışı diğer firmaların tarafımızın herhangi bir talebi olmaksızın fiat ve diğer bilgileri müvekkil şirketlere göndermesi şeklinde gerçekleşmiştir. 32 adet üreticinin bulunduğu seramik sektöründe yaşanan yoğun rekabet beraberinde ister istemez rakip üretici ve satıcıların satış fiyatlarının ve satış koşullarının bilinmesi zorunluluğunu getirmektedir. Tüm üretici şirketlerin piyasa rekabetini korumak amacıyla, rakip firmaların fiyat ve diğer bilgilerini öğrenmeye çalıştığı doğrudur. Fakat müvekkil şirketlerin bu amacı gerçekleştirmek yönünde hukuk kuralları dışında herhangi bir davranışı bulunmamıştır. Tam aksine sektörde bulunan diğer firmalar müvekkil firmaların hiçbir istemi bulunmamasına rağmen kendi fiyat listelerini müvekkil şirkete göndermişlerdir” ifadesi yer almaktadır.

Umpaş ve Yurtbay Seramik’in savunmasında, “Soruşturma Heyeti’nin tespit ettiği üzere fiyat, arz miktarı, navlun, vb konular konuşulmasına rağmen bunların hiçbiri Umpaş/Yurtbay tarafından uygulanmamıştır” ifadesi yer almaktadır.

Yüksel Seramik’in savunmasında ise, “Toprak Pazarlama Genel Müdürünün raportörlere vermiş olduğu cevaplar son derece doğrudur. Bilgi alışverişi yapılması normal” ifadesi yer almaktadır.

Konu hakkında söylenmesi gereken diğer bir husus ise, teşebbüslerin varlığını ikrar ettiği, buna karşılık önemsizleştirmeye çalıştığı rekabete duyarlı bilgi değişimini AB uygulamasında yasaklayan birçok karar bulunduğu; ABD’de ise, bilgi değişiminin, per se ihlal teşkil eden eylemler bakımından önemli bir delil teşkil ettiğidir. Her iki hukukda da, anlaşmaların uygulanabilmesinin bundan sapanların tespitine bağlı olduğu görüşünden hareketle, teşebbüsler arasındaki ticari sır niteliğindeki bilgilerin değişimi, üst bir anlaşmanın delili olarak kabul edilmektedir. Çoğu davada anlaşmayı ortaya koyan açık deliller bulmanın imkansızlığı düşünüldüğünde, bu yaklaşımın

71

ispat yükünü azaltıcı olduğu açıktır. Nitekim soruşturmada elde edilen bulgular da bu yaklaşımın haklılığını ortaya koymaktadır. Örneğin 6.11.1995 ve 16.3.2002 tarihli toplantılara ilişkin belgeler, uzlaşmaya varılması ile uzlaşmadan sapanların tespiti ve cezalandırılması sürecinde bilgi değişiminin rolünü; dolayısıyla da üst bir anlaşmanın

72

delili olarak kabul edilme gerekçesini açıkça ortaya koymaktadır.

Son olarak Ercan-Bozüyük Seramik’in savunmasındaki, “tarafımıza gönderilen delillerin incelenmesinde, rakip üreticiler arasında pazarın özellikle fiyatlar bakımından belirsizliklerini yok etmeye yönelik uyumlu eylem olarak kabul edilebilecek doğrudan ya da dolaylı bir iletişime rastlanılmamıştır” ifadesinde karşılığını bulan ATAD’ın Sugar kararından hareketle anlaşma ve uyumlu eylem konusunda yapılan değerlendirmelerin de, rekabete duyarlı bilgi değişimine ilişkin savunmaları kabul edilemez kıldığı belirtilmelidir.

[71] KUHN ve VIVES, s.104-105; STEVENS, D. (1995), “Covert Collusion and Conscious Parallelism in Oligopolistic Markets: A Comparison of E.C. and U.S. Competition Law”, Yearbook of European Law, 15, s.70-71

[72] Bu noktada, Eczacıbaşı Grubu’nun savunmasında yer alan, “bilgi alışverişi şeklinde cereyan eden bu toplantıların bir kartel kararı imiş gibi değerlendirilebilmesi için bu kartelin bir denetim organının olması, kararların uygulanmasının bir kontrol ve müeyyideye bağlanması ve bilfiil bunların hayata geçmesi şarttır. Oligopolistik pazarlarda, aktörlerin davranışlarının kartel ile karıştırılması Rekabet Hukukunda çok bilinen bir yanlıştır” ifadesinin, kararda yer verilen bu tür belgeler ışığında, ihlalin ikrarı niteliği taşıdığı da belirtilmelidir.

8. Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin, “oligopolistik bağımlılık” konusunda yaptıkları savunmalar da değerlendirilmelidir.

Kurul, “oligopolistik bağımlılık” savunmasını kabul etmektedir. Buna karşılık, yukardaki gibi koordinasyonu gösteren açık belgelerin varlığında, “oligopolistik bağımlılık” savunması kabul edilemez; aksine, teşebbüslerin “oligopolistik bağımlılık” esaslı savunmalarında yer alan, “aynı hammadde ve girdiler kullanılarak üretilen benzer ürünlerin benzer fiyatlar taşıması kadar doğal bir netice yoktur”, “sektördeki ürünlerin tamamen homojen olması, üretim girdilerinin benzerliği, üretim masraflarının büyük özellikle aynılığı dikkate alınarak benzer fiyatların olmasının doğal olması”, “firmaların aynı ürün tarzını imal etmeleri nedeniyle ürünlerinin maliyet yapılarında benzerlikler vardır. Bu nedenle yaşanan enflasyonun ürün maliyetlerine getirdiği yükler firmalar tarafından benzer oranlarda hissedilmekte, ekonomik kurallar ve piyasa şartları gereği de firmalar bu yükleri karşılayabilmek için birbirlerine yakın zamanlarda, yakın oranlarda zamlar yapmaktadırlar. Zam oranlarının paralelliği dahi son derece rasyoneldir zira, ülkede yaşanan enflasyon oranının, coğrafi pazar olarak tüm Türkiye’nin kabul edildiği bir sektörde faaliyet gösteren tüm firmaların maliyet unsurlarına aynı oranda etki etmesi son derece doğaldır” şeklindeki ifadeler, pazarın uzlaşmaya müsait olduğunu ve paralel hareketlerin gerçekleştiğini ikrar niteliği ile, anlaşma-uyumlu eylem kavramı ve rekabete duyarlı bilgi değişimi hakkındaki açıklamalar da göz önünde bulundurularak, diğer savunmaların çürütülmesinde kullanılabilecek bir delil haline gelir. Bu noktada belirtilmesi gereken bir husus, “oligopolistik bağımlılık savunması yapabilmek için, bir teşebbüsün fiyat artırmasının

73

ardından diğerlerinin takibi konusunda anlaşılması” uygulamasının bu soruşturma bakımından da geçerli olduğudur. Örneğin 6.11.1995 tarihli toplantıya ilişkin belgeler, Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un yürürlükte olduğu ama Rekabet Kurumu teşkilatının oluşmadığı bir dönemde bu nitelikte bir anlaşmanın yapıldığını ortaya koymaktadır. Bu belgeler çerçevesinde, Kaleseramik ve Kalevit Roca’nın savunmasında yer alan, “zamların birbirine yakın tarihlerde olması hayatın mutad akışının doğal sonucudur. Bilakis, aksi olsaydı, sinsi bir mutabakatın varlığına inanılabilirdi: Müşterek hareket izlenimini önlemek için kasıtlı tarih farklılıkları yaratıldığı asıl o takdirde düşünülebilir, değil midir?” ifadesi özel bir anlam kazanmaktadır.

9. Bazı teşebbüslerin savunmalarında, “soruşturma konusu iddiaların piyasadaki etkilerinin incelenmediği; incelenseydi, Türkiye gibi iç tüketim miktarından fazlasını üreten ve üretim maliyeti daima yükselen bir memlekette toplantılardaki konuşmaların dertleşmeden ibaret kaldığının, istense bile, üreticilerin fiyatı yükseltmek, üretimi kısmak vb. eylemleri gerçekleştirmelerinin olanaksız olduğunun görülebileceği; dolayısıyla, seramik kaplama ve vitrifiye ürünlerinde reel bir fiyat artışının gerçekleşmediği, iç piyasa fiyatlarının İtalya, İspanya gibi ülkelerdeki seramik üreticilerinin fiyatlarına yaklaşamadığı, şirket karlarının sürekli düştüğü, bunun sonucunda da pek çok fabrikanın kapanma veya iflas aşamasına geldiği” belirtilmiştir.

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, “belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası 73 SOAMES, 1996, s.24.

anlaşma ve uyumlu eylemlerin hukuka aykırı ve yasak olduğu” düzenlenmiştir. 4054 sayılı Kanun’un 14 ve 15. maddesindeki yetkilerle elde edilen bilgi ve belgeler, rekabeti sınırlama amacını ve rekabetin kısıtlanması etkisi doğurabilecek niteliği ispatlamaya yeterli olmasına rağmen, Karar’daki analizlerle rekabeti kısıtlayıcı etkiler de ortaya konulmuştur. Hemen belirtmek gerekir ki, başta fiyat olmak üzere analizler, bilgi isteme yazılarına cevaben Kurumumuza gönderilen fiyat listelerine, yerinde incelemelerde bulunan belgelere (şirket içi yazışmalar, alıcılara gönderilen faks mesajları gibi) ve teşebbüs yetkililerinin tutanağa geçen ifadelerine dayanmaktadır. Ancak bu analizlerde, “genel müdürlük, satış müdürlüğü ve satış pazarlama birimlerinin değişmiş olması; geçmiş satış sirkülerlerinin saklanmaması vb” nedenlerle eksik hatta bazı durumlarda yanlış-yanıltıcı bilgi verildiğinden eksiklikler olabilmektedir. Keza fiyatlardan farklılaşmaların, teşebbüs yetkililerinin yine tutanağa geçen ifadelerinde yer aldığı üzere, bağlantılı satış, fiyat değişikliğinin ardından alıcılara belli bir dönem için eski fiyattan mal verilmesi gibi nedenleri olabilmektedir. Bütün bunlar, 4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesindeki amaç ve potansiyel etkiye ilişkin düzenlemeyi daha da önemli hale getirmektedir.

Son olarak, satım fiyatı ve şartları, arz miktarı ve benzeri pazar unsurlarının yine pazar koşulları içinde oluşması gerektiği hatırlatılmalıdır. Varlığı ikrar edilen toplantı, görüşme, yazışmalar neticesinde oluşan sonuç, teşebbüslerin iddia ettiği gibi olsa bile-ki kararda bunun aksi ortaya konulmuştur- 4054 sayılı Kanun kapsamındadır. Kaldı ki teşebbüsler, herhangi bir etki doğurmayacağını iddia etmelerine rağmen, neden Türkiye’nin çeşitli bölgelerinden gelip de bazı dönemlerde haftada bir olacak sıklıkda toplandıklarını ve bu toplantılarda, satım fiyatı ve şartları, arz miktarının kontrolü-pazar paylaşımı gibi konuları görüştüklerini açıklayamamaktadır. Açıklanamayan diğer bir husus ise, iddia edilen kötü pazar koşullarına rağmen, piyasaya girişlerin ve kapasite artışlarının devam etmesidir. Bütün bunlar da yapılan savunmaların inandırıcılığını ortadan kaldırmaktadır.

5710

10. Bazı teşebbüslerin savunmalarında, “sektördeki firmaların üretim süreçlerinde Sıvılaştırılmış Petrol Gazı-Liquified Petroleum Gas [LPG] ya da doğal gaz kullandığı; LPG ile doğal gaz arasındaki fiyat farkının sektörde haksız rekabet yaratarak anlaşma yapılmasını olanaksız kıldığı; bazı dönemlerde yoğunlaşan sektör toplantılarının sebebinin ise doğal gazın fiyatından kaynaklanan haksız rekabete çare bulmak olduğu” belirtilmiştir.

“Türk Seramik Sektöründe LPG Kullanan Fabrika Sahip ve Yöneticileri”nin, “Sayın Başbakanımız R.Tayyip Erdoğan’a Açık Mektup” başlığı ile 15.12.2003 tarihli Türkiye genelinde yayımlanan bir günlük gazeteye verdiği ilanda, “sektörün bir kısmı doğal gaz ile üretim yaparken bir kısmı LPG ile üretim yapmaktadır. Doğal gaz ile üretim yapan seramik üreticileri 1000 CAL için 34.800 TL. öderken, LPG ile üretim yapan bizler ise 1000 CAL için 124.500 TL. ödemekteyiz. Görüldüğü gibi, aynı amaç için kullanılan bu iki ürün arasındaki fiyat farkı %365’dir. LPG ile üretim yapan firmaların m2’deki maliyet farkı bugün için 2.311.000 TL’dir” ifadesi yer almaktadır. Teşebbüsler, “1999’dan itibaren LPG fiyatlarının doğal gaza nazaran arttığını; sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin bu artış neticesinde oluşan kayıplarını

74

gidermeye yönelik yasaların ise, zararları tamamen gidermekten ve sektördeki

[74] 13.06.2001’de kabul edilen 4680 sayılı Üretimini Likit Petrol Gazı ile Yapan Üreticilerin Zararlarının Karşılanması Hakkında Kanun’un 1 inci maddesinde, “1.5.2001 ile 31.12.2001 tarihleri arasında üretimlerini likit petrol gazı ile yapan karo seramik, vitrifiye sağlık gereçleri ve porselen sofra eşyası üreticileri ile bu üretim tesislerine likit petrol gazı kullanarak elektrik sağlamak amacıyla kurulan kojeneratör sistemli otoprodüktör

rekabeti, eskiye dönüş şeklinde karşılamaktan uzak kaldığını” belirtmektedir. Bu bilgiler, esasen, rekabeti kısıtlayıcı etkilerin ortaya konulmasında çok önemli hatta tek başına yeterlidir. Şöyle ki, LPG kullanan firmalara 2001 yılı Mayıs ayından itibaren verilen desteğin yetersiz olarak nitelendirildiği göz önünde bulundurulduğunda; pazardaki satım fiyatı ve şartlarının, maliyet dezavantajına sahip, etkin olmayan teşebbüslerin yaşamasına imkan veren rekabet üstü fiyat olduğu söylenebilir.

Belirtilmesi gereken diğer bir husus ise, LPG – doğal gaz, ihracat ve sektörün

75

sorunlarına ilişkin toplantılara, uyumlu eylem iddiası için kullanılabilecek niteliklerine rağmen, Soruşturma Raporu’nda ve Karar’da yer verilmediğidir.

5740

11. Bazı teşebbüslerin savunmalarında, “Türkiye’deki krizlerin sektörü olumsuz etkilediği, bu nedenle, yapılanların kartellerdeki gibi haksız çıkar sağlamaya değil yaşam mücadelesine yönelik olduğu; kaldı ki, örneğin Alman mevzuatında ‘kriz karteli’ şeklinde bir kavram bulunduğu, dolayısıyla teşebbüslerin bu olağanüstü dönemlerdeki faaliyetlerinin yaşam mücadelesi şeklinde kabul edilip, hoşgörülmesi gerektiği” belirtilmiştir.

Bu savunmaya ilişkin değerlendirme, ABD ve AB uygulamalarından da yararlanarak yapılabilir. ABD’de “kriz karteli” savunması kabul edilmemektedir. AB’de ise, bu savunmanın kabulü çok çok istisnaidir ve sıkı kurallara tabidir. Şöyleki; anlaşma, aşırı kapasitenin azaltılmasına yönelik olmalı; beraberinde, fiyat tespiti ve kota anlaşması yapılmamalıdır. En önemlisi ise, teşebbüslerin kamu otoritelerinden

76

habersiz, bireysel tedbirlere başvurmasına kesinlikle izin verilmemektedir. Somut olayda önde gelenlerine yer verdiğimiz bu koşulların hiçbiri mevcut değildir.

Kaldı ki 4054 sayılı Yasa’nın 3. maddesinde, “Rekabet” tanımı, “mal ve hizmet piyasalarındaki teşebbüsler arasında özgürce ekonomik kararlar verilebilmesini sağlayan yarış” şeklinde yapılmıştır. Kanun’un Genel Gerekçesi’nde ise, “Genel olarak piyasa ekonomilerinde rekabet; kar, satış miktarı ve pazar payı gibi belirli iktisadi hedeflere ulaşmak amacıyla ekonomik birimler arasında ortaya çıkan bir yarış veya karşıtlık şeklindeki ilişkiler süreci olarak tanımlanmaktadır. Rekabet, firmaları verimli olmaya, kaliteli ve düşük bedelle daha fazla ürün ve hizmet sunmaya yönelten çok önemli bir süreçtir. Rekabetin egemen olduğu bir piyasa ekonomisinde fiyat ve kar göstergeleri müdahalelerden uzak olarak belirlenir. Firmaların bağımsız karar verebilmeleri ile ülkenin kısıtlı kaynakları verimli bir şekilde kullanılmaya başlanır ve böylece tüketicinin de refah düzeyi yükselir” denilmektedir. Bu çerçevede, Ege Grubu’nun savunmasında yer alan, “hem sektördeki tüm teşebbüsler, hem münferiden Ege Seramik/Ege Vitrifiye hakkında geçerli olan gerçek tesislerin, yukarıda belirtilen sanayi üretimlerinden kendi üretimlerinde kullandıkları elektrik üretimi için kullandıkları likit petrol gazının maliyeti ile aynı üretimin doğal gaz ile yapılmış olması halinde hesaplanacak maliyet arasındaki farkın %70’i Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanır. Bu Kanun gereğince yapılacak ödemelerin toplam tutarı seksen triyon lirayı geçemez…1.5.2001 tarihinden sonra bu Kanun kapsamında üretime başlayan firmalar bu hükümlerden yararlanamazlar” düzenlemesi yapılmıştır. 2002 Mali Yılı Bütçe Kanunu’nun 61/g fıkrası ile, 4680 sayılı Kanun’daki “31.12.2001” tarihi, “30.6.2002” şeklinde değiştirilmiştir. “30.6.2002” tarihi ise, 26.12.2002’de kabul edilen 4776 sayılı Yasa’nın 6/g maddesi ile “31.3.2003” olarak değiştirilmiş; “ancak yapılacak ödemelerin 31.12.2002 tarihine kadarki kullanımları kapsayacağı ve tutarının 15 trilyon lirayı geçemeyeceği” de hükme bağlanmıştır.

[75] Karardaki bazı belgelerde yer alan bu konulara ilişkin ifadelerin çıkarılmamasının sebebi ise, belgenin bütünlüğünü bozmamak, bu sayede teşebbüslerin savunma hakkını zedelemeyerek sağlıklı bir sonuca ulaşılabilmesini sağlamaktır.

[76] Ayrıntılı bilgi için bkz. GREEN, N. ve A. ROBERTSON (1997), Commercial Agreements and Competition Law Practice and Procedure in the UK and EC, Second Edition, Kluwer Law International, London, U.K.

şudur:...Sektörde birbirini piyasa dışında bırakmayı istemeyen ama doğru rekabet etmeyi öğrenmeyi hedeflemiş firmalar sayesinde doğruluk ve dürüstlük yaygınlaşmış, başarılı olma mücadelesi sınır ötesi piyasalara taşınmış, başarısız olma riski ile her firma kendi ilkeleriyle mücadele etmiştir. Başarısız olma riskinin önceden belirlenemediği durumlarda, seramik piyasasına riski hesaplama yeteneğinden yoksun kişiler girdiğinde ve beklentilerinin dışında şartlar ile karşılaşıldığında ise, ticari hayatın içinde kalabilmek için rekabet hukuku ilkeleriyle bağdaşmayan yollara başvurulduğu gözlemlenmiştir” ifadesi ile Efes Seramik’in savunmasında yer alan, “yapılan toplantıların amacı ciddi zor durumda bulunan sektörde ne tür girişimlerde bulunabilir ve bu zorluk sebebi ile tüketicilerin hakim duruma geçmeleri karşısında hangi çözüm yolları bulunabilir konularında düşünce ve fikir alışverişinde bulunmaktır” ifadesi, özel bir anlam kazanmaktadır.

12. Bazı teşebbüslerin savunmalarında, “pazar paylarının düşük olduğu; dolayısıyla güçlü kuruluşların yer aldığı piyasada 4054 sayılı Kanun’u ihlal edebilecek güçlerinin bulunmadığı” iddia edilmiştir.

Bu savunmayı yapan teşebbüslerden bazılarının pazar paylarını hesaplarken, kendi iç satışlarının sektördeki toplam kapasiteye oranını esas aldığı; piyasa paylarını bu şekilde düşük göstererek Kurul’u yanıltmak istediği saptanmıştır. Kaldı ki 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti kısıtlama amacını taşıyan teşebbüsler arası anlaşma ve uyumlu eylemlerin de yasaklandığı belirtilmelidir. En önemlisi ise, geniş katılımlı sektör toplantılarında varılan uzlaşmanın yarattığı kümülatif etkidir. Son olarak, Ege Seramik’in 14.1.1999 tarihli toplantıya ilişkin savunmasında yer alan, “toplantıya katılan firma temsilcileri büyük olarak adlandırılan firmaların (Toprak, Ege, Çanakkale, Eczacıbaşı) anlaşması olsa dahi bu anlaşmalara uyacaklarından emin olmadıklarını ifade etmişlerdir. Burada anlaşılan odur ki sektörde lider, hakim bir tek firma ya da büyükler grubu yoktur, bu büyükler zaten kendi aralarında da anlaşma yapsalar uymamaktadırlar ve küçükler kendi aralarında anlaşma yapma yoluna daha çok gitmekte ve anlaşmanın şartlarına uyma fikrine daha sıcak bakmaktadırlar. Her şekilde anlaşma yapmak yasak olmakla birlikte bu durumdan küçüklerin pazar dışına atılmaya çalışılmadığı, onların da en az büyükler kadar güçlü oldukları aşikardır” ifadesine yer verilmelidir. 13. Seramik kaplama malzemeleri pazarında faaliyet gösteren bazı teşebbüsler, savunmalarında, “nakliye bedelinin alıcılara ödetilmesinin, ekonomik ve rasyonel nedenlere dayandığını, bu uygulamanın başlaması için alıcıların da talebinin bulunduğunu” ifade etmiş; keza, soruşturma raporundaki başlangıç zamanına ilişkin tespitlere itiraz etmiştir.

Fiyat tespiti, pazar paylaşımı vb. anlaşmalar, kuşkusuz, ilgili teşebbüsler bakımından ekonomik ve rasyoneldir. Ancak bunlar 4054 sayılı Yasa’nın 4 üncü maddesi çerçevesinde hukuka aykırı ve yasaktır. Aynı durum “satım fiyatı ve şartlarının tespit edilmesi” başlığı altındaki hususlardan yalnızca biri olan “nakliye bedelinin alıcılara ödetilmesi”ne ilişkin uzlaşma için de geçerlidir.

Uygulamanın başlaması konusunda alıcıların da talebinin bulunduğu savunması, Türkiye’nin çeşitli illerinde faaliyet gösteren alıcılarla, farklı tarihlerde yapılan ve yukarıda yer verilen görüşmeler çerçevesinde kabul edilemez.

Uygulamanın başlangıç zamanına ilişkin tespitler ise, bilgi isteme yazılarına cevaben Kurumumuza gönderilenlere, yerinde incelemelerde bulunan belgelere (şirket içi yazışmalar, alıcılara gönderilen faks mesajları gibi) ve teşebbüs yetkililerinin tutanağa geçen ifadelerine dayanmaktadır.

14. Yine seramik kaplama malzemeleri pazarında faaliyet gösteren bazı teşebbüsler, savunmalarında, “belgelerde yer alan kotaların üzerinde üretim yaptıklarını” ifade etmiştir.

Bu savunmaya ilişkin olarak öncelikle söylenmesi gereken, yapılan anlaşmalarda esasen üretimin değil, yurt içi satış miktarlarının belirlendiğidir. Hemen belirtmek gerekir ki, üretim ve satış miktarına ilişkin anlaşmaların etkilerinin gösterilmesi, bilgilerin kaynağı yine ilgili teşebbüsler olduğundan, çok zordur. Bu çerçevede, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde, doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşma ve uyumlu eylemlerin de yasaklandığı hatırlatılmalıdır. 15. İlgili teşebbüsler, “Dikey Kısıtlamalar Yoluyla 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesinin İhlal Edildiği İddiası”na ilişkin olarak yapılan değerlendirmelerde de, Kanun’a aykırılıklar bulunduğunu ileri sürmüştür.

Bu bölümde ihlalin bulunduğu sonucuna erişilirken, aşağıdaki üç unsurdan en az ikisinde delil niteliği taşıyan ifadelerin varlığı aranmıştır:

1) Sözleşme,

2) Teşebbüs yetkililerinin ifadesi,

3) Alıcıların ifadesi.

Dolayısıyla konuya ilişkin değerlendirmelerde mevzuata aykırılığın bulunmadığı açıktır.

16. Son olarak, teşebbüslerin, “para cezası verilirken ilgili pazarın esas teşkil etmesi; bu çerçevede özellikle yurt içi cironun baz alınması” yönündeki savunmaları değerlendirilmelidir.

Bu savunmaya ilişkin olarak öncelikle 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinde, savunmalardaki istem yönünde bir düzenlemenin yer almadığı söylenmelidir. İkinci olarak, ilgili mevzuat gereği düzenlenen gelir tablolarının söz konusu talebi gerçekleştirmeye müsait olmadığı belirtilmelidir. Dolayısıyla, mezkur istemin kabulü, özellikle alt ürün gruplarının ya da bölgesel nitelikli piyasa tanımlarının yapıldığı dosyalarda, resmi makamlarca onaylanan bir gayri safi gelir rakamı üzerinden hareket edilmesini engelleyecektir. Kaldı ki, mevzuat gereği düzenlenen gelir tablolarının savunmalardaki talebi karşılamaya müsait olmayan yapısı, bu soruşturmada olduğu üzere, teşebbüslerin gelir tablolarında esas alınmasını istediği “Yurt İçi Satışlar” kaleminin, Kurul’un baz aldığı “Net Satışlar” kaleminden daha yüksek olması sonucunu da ortaya çıkarabilmektedir. Bütün bu açıklamalar çerçevesinde, önceki kararlarda benimsenen yaklaşımdan farklılaşma yaratacak yukardaki savunmanın kabulüne imkan görülmemiştir.

J. GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK

5870

J.1. SERAMİK KAPLAMA MALZEMELERİ PAZARINDA YATAY ANLAŞMA VE UYUMLU EYLEMLER YOLUYLA 4054 SAYILI KANUN’UN 4. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

Delil ve tespitler seramik kaplama malzemeleri pazarında 14.12.1994’den başlayıp devam eden tek bir anlaşma ve uyumlu eylemin varlığını göstermektedir. Unsurları, “satım fiyatı ve şartlarının tespit edilmesi, arz miktarının kontrolü-pazar paylaşımı ve rekabete duyarlı bilgi değişimi” olan bu anlaşma ve uyumlu eyleme, soruşturma kapsamındaki teşebbüslerin tamamı, farklı dönemlerle de olsa iştirak etmiştir. Bu çerçevede, Kaleseramik, Seramiksan, Tamsa ve Umpaş’ın, Altın Çini, Anatolia, Eczacıbaşı Karo, Ege Seramik, Ercan-Bozüyük Seramik, Graniser, Hitit, Granist, Kütahya Seramik, Pera, Seranit, Söğütsen, Termal, Toprak Seniteri-Toprak Seramik, Uşak Seramik, Efes Seramik, Yurtbay Seramik ve Yüksel Seramik ile birlikte, seramik kaplama malzemeleri pazarında yatay anlaşma ve uyumlu eylemler yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği; dolayısıyla aynı Yasa’nın 16. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca para cezası uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin dördüncü fıkrasında getirilen düzenleme şu şekildedir:

“Kurul, para cezasına karar verirken, kastın varlığı, kusurun ağırlığı, ceza uygulanan teşebbüs veya teşebbüslerin pazar içindeki gücü ve muhtemel zararın ağırlığı gibi unsurları dikkate alır.”

Seramik kaplama malzemeleri pazarında yatay anlaşma ve uyumlu eylemler yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesini ihlal ettiği düşünülen teşebbüslerin kasıtlarının varlığını gösteren belgeler şunlardır:

1. Toprak Grubu’nda bulunan 26.12.1994 tarihli belgedeki “Rekabet Yasası” ifadesi.

2. Sersa Yönetim Kurulu’nun 6.8.1998 ve 13.10.1998 tarihli toplantılarına ilişkin olarak Karar Defteri’nde yer alan ifadeler.

3. Sersa Yönetim Kurulu’nun 8.12.1998, Serkap Yönetim Kurulu’nun 12.1.1999 tarihli toplantısına ilişkin olarak Karar Defteri’nde yer alan ifadeler.

4. Rekabet Kurumu’ndan, Ege, Kale, Kütahya ve Toprak grupları ile Söğüt Seramik ve Uşak Seramik’e gönderilen 9.12.1998 tarihli yazıya ve bu talebe ilişkin olarak Ege, Kale, Kütahya ve Toprak gruplarının verdiği yanıtlara, “Dikey Kısıtlamalar Yoluyla 4054 Sayılı Kanun’un 4. Maddesinin İhlal Edildiği İddiası” başlıklı bölümde değinilmiştir.

Söğüt Seramik ise söz konusu yazı üzerine 15.12.1998 tarihli yazı ile Söğüt Pazarlama A.Ş., Onurcan İnşaat A.Ş., Lemeks Ltd. Şti., Ergören Madencilik Sanayi ve Tic. Ltd. Şti., San Marco Ceramics Pty Ltd ve NW Audek OY ile yapılmış 6 adet sözleşme göndermiştir. Bu yazıya Rekabet Kurumu’ndan 29.1.1999’da, “Kurumumuz kayıtlarına 15.12.1998 tarih ve 3980 sayıyla giren muafiyet ve menfi tespit

bildiriminizin değerlendirme kapsamına alınabilmesi için 1997/2 No’lu Tebliğ hükümleri uyarınca istenilen belgelerden bildiriminizde eksikliği tespit edilen (Form- 1)’in doldurularak ivedilikle aşağıda yazılı Kurumumuz adresine gönderilmesi gerekmektedir” şeklinde özetlenebilecek bir taleple cevap verilmiş; ancak herhangi bir yanıt alınamamıştır.

Uşak Seramik’den Rekabet Kurumu’na gönderilen 16.12.1998 tarihli cevapta ise şu ifadeler yer almaktadır:

“İlgi: a) 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun.

b) 11.11.1997 Tarih ve 1997/6 sayılı Rekabet Kurumu Teşkilatının Oluşturulmasından Sonra Teşebbüslerin ve Teşebbüs Birliklerinin 4054 Sayılı Kanun’dan Doğan Hak ve Yükümlülüklerine İlişkin Tebliğ.

c) 09.12.1998/65-002516 sayılı yazınız.

Kurulunuz’un İlgi (a)’daki yasal düzenleme çerçevesinde ilan etmiş olduğu İlgi (b)’deki tebliğ uyarınca ve İlgi (c)’deki yazınıza istinaden yapılan açıklamadır;

Şirketimizin gerek 05.11.1997 tarihinden önce ve gerekse de bu tarihten sonra 4054 sayılı yasanın 4. Maddesinde anılan yasaklar dahilinde ya da İlgideki Tebliğin 2. ve 3. maddesindeki bildirimi gerektirecek bir anlaşma ya da uyumlu eylemi mevcut değildir. Bilgilerinize arz ederiz.”

5. Tamsa’da yapılan yerinde incelemede bulunan 18.10.2001 tarihli Seramik Kaplama Malzemesi Üreticileri Sektör Toplantısı’na ilişkin notlardaki “Kartelleşmeler yasadışı...” ifadesi.

6. 9.12.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “Serkap’ın düzenlemiş olduğu sektörel toplantılarda yukarıda ifade ettiğiniz sektörel sorunlar haricinde ne gibi hususlar görüşülmektedir ve bu konuda eklemek istediğiniz başkaca hususlar mevcut mudur?” sorusuna, Ege Grubu Yönetim Kurulu Üyesi ve Serkap Yönetim Kurulu Başkanı Adnan Polat’ın, “Serkap toplantılarında bahsetmiş olduğum hususlar dışında sizin inceleme alanınıza girebilecek seramik üreticileri arasında fiyat birlikteliği ve kapasitenin kontrol edilmesi gibi konular görüşülmemektedir. Serkap’ın sektörel toplantılarında ihracata yönelik sorunlar görüşülebilmektedir” cevabı.

Seramik kaplama malzemeleri pazarında 14.12.1994’den başlayıp devam eden anlaşma ve uyumlu eylemin temel unsurları arasında yer alan “satım fiyatı ve şartlarının tespit edilmesi” ile “arz miktarının kontrolü-pazar paylaşımı”, açık- per se rekabet ihlalidir. Bu durum kusurun ağırlığını göstermektedir.

Muhtemel zararın ağırlığına ilişkin olarak ise aşağıdaki belgelere yer verilmelidir:

7. 18.12.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “nakliye maliyeti”ne ilişkin soruya, Ege Grubu yetkili satıcısı, “...Nakliyenin tarafımızca ödenmesi maliyetlere %2-5 oranında yansımaktadır” cevabını vermiştir.

8. 18.12.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “Nakliyeyi sizin ödemenizin maliyetlere yansıması ne şekilde oldu?” sorusuna, Yüksel Seramik bayisi, “Yaklaşık %6-7 arasında nakliyenin bizim tarafımızdan ödenmesi maliyetlerimize de yansımıştır...” cevabını vermiştir.

9. 19.12.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “Seranit’ten yapmış olduğunuz alımlarda hangi tarihten bu yana nakliye bedellerini siz ödüyorsunuz? Nakliye bedellerinin alıcılar tarafından ödenmesi hususunda seramik kaplama üreticileri arasında bir anlaşma yapıldığını düşünüyor musunuz? Söz konusu üreticiler arasında fiyat anlaşmalarının var olduğunu düşünüyor musunuz?” sorusuna, Seranit yetkili satıcısı, “Seranit 2001 yılının Kasım ayından beri nakliye bedellerini bizden tahsil etmektedir. Diğer üreticilerde aynı zamanlarda bu uygulamaya başladılar, bir iki ay fark eder sadece. Örneğin Ege Seramik 2002 Ocak ayında bu ugulamaya başladı. Nakliyenin alıcılara ödetilmesi konusunda üreticilerin anlaştığı konusunda duyumum vardır. Nakliye birim maliyetlerimize %3,5-%4 ek yük getirdi. Nakliye konusunda tepkiliyiz. Ancak tüm üreticiler aynı uygulama içerisinde olduğu için yapacağımız bir şey yoktur. 2002 yılının Haziran ayında üreticilerin bir fiyat tespiti anlaşması yaptığı şeklinde duyumum vardır” cevabını vermiştir.

10. 20.12.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “Seramik kaplama üreticileri arasında nakliyenin alıcılara ödetilmesi konusunda bir anlaşma yapıldığına ilişkin duyumunuz mevcut mudur?”sorusuna, Toprak Grubu yetkili satıcısı, “1 Nisan 2001’de Eczacıbaşı, Toprak Seramik ve Kale Seramik arasında nakliye konusunda bir anlaşma yapıldığını duydum. Toprak Seramik’in satış elemanları bize bunu kendileri ifade ettiler. Biz daha sonra Eczacıbaşı ve Kale Seramik’e sorarak böyle bir olayı teyid ettirdik. Nakliyeden dolayı maliyetlerimiz %4 arttı. Nakliyeden dolayı özellikle küçük bayilerin zorlandığı olmuştur. Nakliyenin alıcılara ödetilmesine önce Eczacıbaşı Seramik geçmiştir” cevabını vermiştir.

11. 20.12.2002 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “Aldığınız ürünlerde nakliye size mi ait?” sorusuna, Granist bayisi, “Granist’in ürünlerinde nakliye alıcıya aittir. Granist 2002 yılının 4. ayından itibaren nakliyeyi alıcıya yüklemiştir. Nakliye %3 oranında maliyetlerimizi artırdı. Nakliyenin alıcılara ödetilmesi küçük bayileri zor duruma düşürmüştür” cevabını vermiştir.

12. 2.1.2003 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “Bozüyük Seramik ve Ercan Seramik teşebbüslerinin satışını yaptıkları seramik kaplama ürünlerinin nakliye bedelleri hangi tarafça karşılanmaktadır?” sorusuna, Ercan-Bozüyük Seramik Genel Müdürü Mustafa İça, “2001 Yılı Haziran ayından itibaren bu şirketlerin sattıkları seramik kaplama ürünlerinin nakliye bedeli alıcılar tarafından karşılanmaktadır. Nakliye bedelinin alıcılar tarafından ödenmesi maliyetlerimizde %1-3 arasında azaltma yaratmıştır” cevabını vermiştir.

13. 4.7.2003 tarihinde raportörler tarafından yöneltilen “nakliye maliyeti”ne ilişkin soruya, Ege Grubu bayisi, “...Nakliye nihai ürün fiyatını %3 oranında etkilemektedir...” cevabını vermiştir.

Yukarıdaki belgeler, yalnızca nakliyenin kimin tarafından ödeneceği konusunda bir anlaşma yapılmış olsaydı bile, bunun tüketicilerin alım maliyetine %2- 7 arasında ek yük getireceğini göstermektedir. İlgili olayda ihlalin çok daha kapsamlı olduğu ve uzun bir döneme yayıldığı göz önünde bulundurulduğunda, zararın ağırlığı da ortaya çıkmaktadır.

Bu açıklamalar çerçevesinde ve raportörlerin görüşü de göz önünde bulundurularak;

- Kaleseramik’e %2,

- Seramiksan, Tamsa ve Umpaş’a %1,

oranında para cezası verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

J.2. DİKEY KISITLAMALAR YOLUYLA 4054 SAYILI KANUN’UN 4. MADDESİNİN İHLAL EDİLDİĞİ İDDİASI

6030

4054 sayılı Kanun’un 4 ve 5. maddeleri, 5. madde ile verilen yetkiye dayanılarak çıkarılan 2002/2 sayılı “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği” ve bu Tebliğ’e ilişkin “Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’ne Yönelik Kılavuz” çerçevesinde,Toprak Seniteri’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestisini engellediği sonucuna ulaşılmıştır.

K. SONUÇ

Önaraştırma ve soruşturmaya ait tüm savunma, ek savunma, sözlü savunma tutanakları, sözlü savunma toplantısının ses kayıtlarının yazılı açılımı, raporlar, Danıştay’ın iptal kararları, tüm dosya münderecatında yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde; 26.7.2007 tarihinde yapılan ilk oylama, 2.8.2007 tarihinde yapılan ikinci oylama ve 3.8.2007 tarihinde yapılan 2. maddeye ilişkin ikinci oylama sonucunda;

1. Kurul Üyesi Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI’nın farklı gerekçesi ile Toprak Seniteri ve Turizm İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş.’nin, Eczacıbaşı Karo Seramik San. ve Tic. A.Ş., Ege Seramik Sanayi ve Ticaret A.Ş., Kaleseramik Çanakkale Kalebodur Seramik San. A.Ş., Termal Seramik Sanayi ve Ticaret A.Ş., Toprak Seramik ve Gıda San. ve Tic. A.Ş. ve Yurtbay Seramik Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile birlikte, seramik kaplama malzemeleri pazarında 14.12.1994’den başlayıp devam eden ve unsurları, “satım fiyatı ve şartlarının tespit edilmesi, arz miktarının kontrolü-pazar paylaşımı ve rekabete duyarlı bilgi değişimi” olan yatay anlaşma ve uyumlu eylemler yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine,

2. Bu çerçevede adıgeçen teşebbüse 2001 yılı net satışlarının taktiren % 2’si oranında olmak üzere 1.558.859,90 YTL idari para cezası verilmesine,

3. Toprak Seniteri ve Turizm İşletmleri San. ve Tic. A.Ş.’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestisini engellediğine,

4. Toprak Seniteri ve Turizm İşletmleri San. ve Tic. A.Ş.’ye, alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi, yatay anlaşma ve uyumlu eylemler yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmesi kapsamında değerlendirildiğinden, ayrı bir para cezası verilmesi gerekmediğine,

5. 5388 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile 4054 sayılı Kanun kapsamında bulunan anlaşmaların bildirilmesi yükümlülüğü kaldırıldığından, adı geçen teşebbüs ve bu teşebbüsün yönetim organlarında yer alan gerçek kişiler hakkında karar verilmesine yer olmadığına,

6. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eden eylemlerinden dolayı, rekabetin tesisi ve ihlalden önceki durumun korunmasını teminen yerine getirilmesi ya da kaçınılması gereken davranışların ve ihlale son verilmesi gereğinin, aynı Kanun’un 9. maddesi uyarınca, taraf teşebbüse bildirilmesine,

OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.

KARŞI OY GEREKÇESİ

(03.08.2007 tarih ve 07-64/794-291 sayılı Kurul Kararı)

Rekabet Kurulunun 24.02.2004 tarih ve 04-16/123-26 sayılı kararının iptal edilmesi talebiyle Toprak Seniteri tarafından açılan iptal davası neticesinde Danıştay 13. Dairesi;

28.03.2006 tarih ve 2005/5677 E, 2006/1540 K

sayılı kararı ile yukarıda bahsi geçen Kurul kararının iptaline karar vermiştir.

Danıştay 13. Dairesinin iptal kararı Toprak Seniteri tarafından, “söz konusu daire kararının eksik gerekçe nedeniyle hukuka aykırı olduğu” iddiasıyla temyiz edilmiş ve buna karşılık olarak Rekabet Kurumu tarafından da temyiz talebinde bulunulmuştur.

Dava halen devam etmekte olup henüz temyiz talepleri hakkında olumlu veya olumsuz bir karar verilmemiştir.

Yukarıda açıklandığı üzere, Toprak Seniteri hakkında alınan Rekabet Kurulu kararı iptal edilmiş olup, bu iptal kararına ilişkin olarak yapılan temyiz taleplerinin sonucunun beklenmesinin usul kurallarına uygun olacağını düşündüğümden, sonucun beklenmeden alınan karara katılmıyorum.

Tuncay SONGÖR

İkinci Başkan

(Rekabet Kurulu’nun 03.08.2007 tarih ve 07-64/794-291 Sayılı Kararı)

FARKLI GEREKÇE

Özellikle, seramik kaplama pazarındaki teşebbüs birliği kararları ve

uygulamalarının, ilk planda aksi düşünülebilse de, tipik bir ihlal olarak

nitelendirilemeyeceğine dair önemli ipuçları vardır.

Alınan Kurul kararı, çeşitli açılar itibariyle eleştirilebilir özellikler

taşımaktadır:

1.1994 tarihinde başladığı iddia edilen ve neredeyse ilgili pazardaki bütün

teşebbüslerin taraf olduğu bir anlaşma ve uyumlu eylemin en azından

soruşturma tarihine kadar devam ettiğinin düşünülmesi ve bu süre içinde

kesintisiz bir ihlalin var olduğu iddiası cevaplandırılması zor soruları gündeme

getirmektedir:

a) Gittikçe genişleyen, ülke içi ve dışı dinamikler ile yoğun bir rekabet ortamına dönüşen pazarda, daha fazla büyümek, daha çok kar elde etmek isteyen onlarca küçük, büyük firmanın uzun süreli bir anlaşma ve uyumlu eylem içinde bulunması ne ölçüde mümkündür?

b) Bilinen anlaşma ve uyumlu eylem örnekleri, daha ziyade az sayıdaki teşebbüsün bir araya gelmesi şeklindedir. Bir sektördeki veya çok önemli bir pazardaki çok sayıda teşebbüsün, uzun yıllar boyunca aynı ortak paydada buluşması ne derecede kabul edilebilir? Aynı pastanın bölüşülmesi sözkonusu ise, iktisat teorisi ve reel ekonomi uygulamaları çerçevesinde konuyu değerlendirdiğimizde, teşebbüslerden birinin veya birkaçının bu “oyun”u bozması beklenemez mi?

c) Uzun süreli bir ihlalin varlığı iddia ediliyorsa, bu süre içinde, ilgili sektör aktörlerinden, tüketicilerden, çeşitli organizasyonlardan veya medyadan bir şikayetin, bir ihbarın gelmemesinin sebepleri açıklanmalı, daha da önemlisi, böyle “ciddi, ağır ve uzun süreli bir ihlal-vukuat “ karşısında Rekabet Kurulu’nun niçin re’sen soruşturma açmadığı sorusu cevaplandırılmalıdır. Çünkü pazardaki teşebbüsler açısından düşünüldüğünde, ilgili mevzuatın ve Rekabet Kurulu’nun varlığını bile bile, bazı uygulamaları devam ettirmek, herhalde aşırı cesaret ve cür’etkârlık olurdu.

2.4054 sayılı kanunla ihdas edilmek, korunmak ve sürdürülmek istenilen

“rekabet politikası”, ihlal niteliği taşıyan anlaşma ve/veya uyumlu eylem ile

diğer davranışların önlenmesini amaçlarken, kanunun ilgili maddelerine aykırı

olduğu düşünülen eylemlerin kamu yararına ters düştüğünü ispat etmek

sorumluluğunu da getirmektedir. Kanunun uygulanması, sadece formel

ifadelere bakılarak verilecek kararlar ile otomatik işleyen ve işletilen bir süreç değildir. Kamu otoritesinin, kamu yararı gerekçesiyle, rekabeti sınırladığı düşünülen bazı davranışları, muafiyet kapsamına alabildiği, yararlı etkiler, zararlı sonuçlardan daha fazla ise, bazı durumlarda, ihlal denebilecek oluşum ve davranışlara anlayışla yaklaştığı dikkate alınırsa, “görüntü”nün ötesinde eyleme, işleme, sonuçlara bakılması gerektiği açık ve bilinen bir husustur. Bu bağlamda, bazı konular dikkati çekmekte ve bu konularla ilgili sorular sormak gerekmektedir:

a) Eğer uzun süreli bir anlaşma var idiyse ve teşebbüs temsilcileri tarafından

amacın rekabetin sınırlanması olmadığı iddia ediliyorsa, ihlalin varlığı, ilgili

pazarda meydana getirdiği etkiler gösterilerek ispat edilmelidir. Soruşturma

dosyasında hangi “iktisadi analiz” yapılarak, pazarda rekabetin ihlal edildiği

ispat edilmiştir?

b) Rekabet politikası ya da rekabet hukuku, kaynakların rasyonel kullanıldığı,

teşebbüslerin piyasaya girişinin engellenmediği, tüketici yararının

gözetildiği bir ekonomik düzen öngörüyor ise, mevcut soruşturma

dosyasında var olduğu iddia edilen, ve bu amaçlara ters düşen yoğun,

sürekli ve örgütlü ihlal, nasıl gerçekleşmiş, bu alanlarda hangi sonuçları

doğurmuştur? Piyasaya girişler engellenmiş, eşit şekilde satış politikaları

ve fiyatlar belirlenmiş, aynı oranda üretim kısıtlanıp, piyasa denetim altında

tutulmuş mudur?

c) 1994’ten beri, sabit fiyatlar baz alındığında, seramik sektöründeki tüketici

fiyatları, yıllar itibariyle düşmüş ise, piyasaya yeni teşebbüslerin girişinin

engellendiğine dair bir emare yoksa, aşırı kapasiteden kaynaklanan

problemleri hafifletmek için başarılı denebilecek ihracat rakamlarına

ulaşılmış, sektör yıllar itibariyle, kendini yenilemek ve rekabet gücünü

artırmak gibi bir özelliğe kavuşmuş ve ithalatın yasaklanması gibi bir

durum söz konusu değilse, uzun süreli tipik bir kartelin varlığı iddiası ispat

edilememekte ve havada kalmaktadır. Kartelvari bir örgütlenme olsaydı,

ihracat bu ölçüde artar, düşük kapasitenin olumsuzluklarından kurtulmak

için teşebbüsler olağanüstü bir çaba içine girer miydi?

3. Üretilen malların nispeten homojen olması, teşebbüslerin aynı şartlardan aynı şekilde etkilenebilmesi; bu bağlamda hammadde, enerji ve işgücü maliyetleri ile üretim, kapasite, dağıtım, satış politika ve fiyatları gibi değişkenlerin eş zamanlı benzer davranışlara yol açması, daha önemlisi de ortada bütün sektör mensuplarının üye olduğu bir teşebbüs birliğinin faaliyetlerinin bulunması, pazardaki tablonun “ihlal” görüntüsü verecek şekilde oluşmasına sebep olmuştur.

4. İhlal iddiasına hedef olan, anlaşma uyumlu eylem veya koordinasyon görüntülü davranışların, amaç ve etkilerinin, içerisinde bulunulan pazar şartlarından soyutlanarak değerlendirilmesi yanlış olacaktır. Ortada rekabet mevzuatı ve Rekabet Kurulu var iken, bir pazardaki bütün aktörlerin kanunun, yasak saydığı bir eğilim ve eylem içinde bulunması, üstelik bunu alenen ve

ısrarla yıllarca sürdürmesi, hiç bir surette “rasyonel” bir davranış olarak savunulamayacaktır. Dolayısıyla, böyle bir davranışın, niçin bu şekilde var olduğunun anlaşılır temelleri ve sebepleri üzerinde durulmalıdır. Bu çerçevede, hala bir türlü çağdaş standartlarda kurumlaşmamış, yönetim ve işletmecilik anlayış ve uygulamalarımızın özellikleri ile bu alanla ilgili kamu kurumlarının yeterince etkin olamamaları gerçeğine işaret etmemek, gerçeğin bir kısmına göz yummak demektir.

5. “Önleyici kontrol” veya “öngörülebilir politika” ile, düzeltici veya ceza vermeyi esas alan kontrol anlayışının çok önemli ve farklı sonuçlar doğurduğu bir gerçektir. Teşebbüs birliklerinin hangi tür kararları alıp alamayacağına ilişkin bir rekabet düzenlemesi yapılabilse, mesela, bu konuda bir muafiyet tebliği hazırlanabilse ve konuyla ilgili yaklaşım ilgili kamuoyuna duyurulabilseydi, seramik üreticileri, ihlal denebilecek davranışlar içine herhalde girmezler bu tür davranışlardan uzak kalırlardı.

6. İlgili kanun hükümleri çerçevesinde, teşebbüslerin sorumlulukları mahfuzdur. Teşebbüs birliği muafiyet talebinde bulunabilir, gerekli değerlendirmeler de buna göre yapılabilirdi. Fakat, Teşebbüslerin, herhangi bir muafiyet almaksızın, ihlal görüntüsü verecek davranışlardan uzak kalmasını teminen, “4054 sayılı kanun kapsamında uygun olmayan davranışlar içinde bulundukları” tespiti yapılsa bile, cezai müeyyide asgari düzeyde tutulabilir ve Kurul kararı bu şekilde alınabilirdi.

Bu mûlâhaza ve gerekçeler çerçevesinde, ilgili Kurul kararına katılıyorum.

Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Kurul Üyesi

Rekabet Kurulu’nun 03.08.2007 tarih ve 07-64/794-291 sayılı Kararı’na

KARŞI OY GEREKÇESİ

Seramik kaplama malzemeleri ve seramik sağlık gereçleri pazarlarında faaliyet gösteren Toprak Seniteri Turizm İşletmeleri Tic. ve San. A.Ş. ile 31 Teşebbüsün “Satım fiyatı ve şartlarını tespit etmek, piyasayı bölüşmek, arz miktarını kontrol etmek” suretiyle 4054 sayılı R.K. nun 4. maddesini ihlal ettiklerinden bahisle açılan soruşturma sonucunda verilen ihlalin sübutuna ve cezalandırmaya ilişkin 03.08.2007 tarih 07-64/794-291 sayılı Rekabet Kurulu Kararı’na aşağıda belirttiğim gerekçelerle katılmamaktayım. Şöyle ki;

A- Hakkında soruşturma açılan Toprak Seniteri ve Turizm İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş., Toprak Holding’in 42 şirketinden biri olup Seramik Kaplama Malzemeleri ve Seramik Sağlık Gereçleri üretmektedir. Bu teşebbüsün ürettiklerini ise ayrı bir hükmî şahsiyet olan Toprak Seramik ve İnşaat Malzemeleri Pazarlama ve Ticaret Anonim Şirketi pazarlamaktadır.

Üretim Şirketi olan Toprak Seniteri ve Turizm İşletmeleri San. ve Tic. A.Ş. adlı teşebbüs aleyhine açılan soruşturmada; kendisine isnat edilen Rekabet Kanunu’na aykırı fiiller;

- Satım fiyatı ve şartlarının tespit edilmesi,

- Arz miktarının kontrolü,

- Pazar paylaşımı,

- Rekabete duyarlı bilgi değişimidir.

Görüleceği üzere satım fiyatı ve şartları, pazar paylaşımı, rekabete duyarlı bilgi değişimi, seramik ya da sağlık gereçleri üreten şirketin uğraşabileceği faaliyet konuları olamazlar. Nitekim soruşturmada toplanan delillerden bu işlem ve faaliyetlerin pazarlama şirketi bulunan gruplarda pazarlama şirketleri ve onların yöneticileri tarafından yapıldığı görülüp anlaşılmıştır.

Yukarıdaki açıklamada görüleceği üzere üretim şirket ile bu şirketin ürettiği malzemeleri pazarlayan pazarlama şirketi birbirinden tamamen ayrı tüzel kişiliklere haiz anonim şirketlerdir.

Anonim Şirketler, Türk Ticaret Kanunu’nun 269 ila 484. maddeleri arasında düzenlenmiştir. 1982 Anayasası’nın 48. maddesi özel teşebbüsler kurma özgürlüğünü tüm bireyler için kabul etmektedir. Medeni Kanun’un 47. maddesine göre başlı başına bir varlığı olmak üzere örgütlenmiş kişi toplulukları ve belli bir amaca yönelmiş olan bağımsız mal toplulukları, kendileri ile ilgili özel hükümler uyarınca tüzel kişilik kazanırlar. Tüzel kişi;

belirli, ortak ve sürekli bir amacı gerçekleştirmek ve başlı başına bağımsız bir varlığa sahip olmak üzere örgütlenmiş; hukuk düzeni tarafından kendilerine hukuk süjesi olma niteliği tanınan kişi veya mal topluluklarıdır. Tanımdan da anlaşılacağı gibi; tüzel kişiliğin başlıca üç unsuru bulunmaktadır. Bunlar;

a-Amaç

b- Bağımsızlık

c-Örgütlenme ‘ dir.

Tüzel kişiliğe sahip kişi ve mal topluluklarının bağımsız bir varlığı bulunmaktadır. Bu bağımsızlık içsel ve dışsal nitelikte olmak üzere iki yönlüdür. İçsel açıdan bağımsızlık, tüzel kişiliğin kendisini oluşturan kişilerden bağımsız bir varlığının olması anlamını taşır. Dışsal bağımsız kişilik ise, tüzel kişinin 3. kişilerle bağımsız bir hukuk süjesi olarak hukuki ilişkiler kurabilmesini ifade eder. Bağımsız kişilik, hukuk düzeni tarafından kişi veya mal topluluklarına tanınan bir niteliktir. Tüzel kişiler tıpkı bireyler gibi gerçektir. Kendisine özgü bir iradesi olmadığından haklarını gerçek kişiler aracılığıyla kullanabilirler. Tüzel kişiler hak ve borç ehliyetine sahiptirler. Bu ehliyet tıpkı gerçek kişilerdeki gibi tüzel kişiye hak ve borçlara sahip olabilme iktidarı sağlar. Kişi, hak sahibi varlık anlamına geldiği için hak ehliyeti, kişiliğin temelini teşkil eder. Tüzel kişiler hak ehliyetini, tüzel kişilik niteliğini aldıkları anda elde eder. Medeni Kanunun 48. maddesinde vurgulandığı üzere tüzel kişiler cins, yaş, hısımlık gibi yaradılış gereği insana özgü niteliklere bağlı olanlar dışındaki bütün haklara ve borçlara ehildirler. Bir kişinin iradî davranışı ile hukuki sonuç meydana getirmesini ifade eden fiil ehliyetine tüzel kişiler de sahiptirler. Diğer bir deyişle, tüzel kişiler de tıpkı gerçek kişiler gibi kendi eylemleriyle hak sahibi olabilirler, keza borç altına girebilirler. Gerçek kişiler iradelerini bizzat kendileri açıklarken, tüzel kişiler insan olmadıklarından iradelerini organ adı verilen gerçek kişiler tarafından oluşturulmuş kurulların kararları ile ve yine gerçek kişiler tarafından açıklarlar. Hukuk normlarından anlaşılacağı üzere her bir anonim şirket birbirinden bağımsız ve ayrı tüzel kişiliklere sahip olduklarından, birinin yasalara aykırı oluşan fiillerinden dolayı bir başkasının sorumluluğunun söz konusu edilemeyeceği her türlü izahtan vareste bulunmaktadır. Müşahhas olayda; Rekabet Kanunu’na aykırı fiilleri seramik sektörünün pazarlama şirketi gerçekleştirmiş ise bu şirketlerin sorumlu tutulması, haklarında soruşturma açılması ve ihlalin sabit görülmesi durumunda cezalandırılması gerekir. Buna ceza sorumluluğunun kişiselliği ilkesi denilmektedir.

Ceza Sorumluluğunun Kişiselliği İlkesi, bugün çağdaş hukuk sistemlerinin vazgeçilmezleri arasında yer almaktadır. Ceza Sorumluluğunun Kişiselliği İlkesi birbirini tamamlayan iki alt ilkeden oluşmaktadır. Bunlar;

kişinin kendi kusurlu eyleminden sorumlu olması ile üçüncü kişinin eyleminden sorumlu tutulamayacağı alt ilkeleridir. Evrensel Hukuk’ta bir kusurlu ya da suç oluşturan eylemin bir kişiye isnat edilebilmesi için, diğer koşullara ek olarak iki koşulun yerine getirilmesi gerekir. Bunlardan birincisi eylemin söz konusu kişinin eseri olması, başka bir ifade ile; kişinin hareketi ile sonuç arasında bir nedensellik bağlantısının bulunması koşuludur. İkincisi ise, bu eylemin gerçekleştirilmesinde kişinin kusurlu olmasıdır.

Yukarıda belirtilen üretim şirketi gerek sektörün gerekse içinde yer aldığı grubun devasa şirketidir. Nitekim ürettiği ürünler için üretim faaliyetinden ayrı ve ihtisas gerektiren pazarlama işlemleri için pazarlama şirketine sahip bulunmaktadır. Ayrı tüzel kişiliklere haiz üretim ve pazarlama anonim şirketlerinin her birinin ayrı şahıslar tarafından oluşturulan yönetim kurulları, ayrı şahısların sorumluluk üstlendikleri genel müdürleri, denetim organları vardır. Bu şirketlerin binaları, hatta bulundukları iller bile farklıdır. Bu şirketleri bir grubun bir binasının iki farklı odasında ya da katında faaliyet gösteren şirketler olarak düşünmek ve değerlendirmek mümkün değildir. Örneğin, Toprak Seniteri ve Turizm İşletmeleri Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin (üretim şirketi) dahil olduğu Toprak Holding Topluluğu’nun yurtiçi ve yurtdışı olmak üzere 42 ayrı kuruluşu bulunmaktadır. Bu kuruluşlarda 11000’i aşkın insan çalışmaktadır.

Görüleceği üzere Ahmet ile Mustafa, Ayşe ile Veli nasıl birbirinden ayrı bağımsız ve müstakil kişiliklere sahip ise hakkında soruşturma açılan Seramik Üretim Şirketi ile o grubun Pazarlama Şirketi birbirinden ayrı bağımsız ve müstakil kişilikler (tüzel kişilikler) dir. Toprak Seniteri Turizm İşletmeleri Tic. ve San. A.Ş. ile birlikte haklarında aynı isnatla soruşturma açılan Eczacıbaşı Karo Seramik Sanayi ve Tic. A.Ş. adlı üretim şirketi ile gruba ait İntema İnşaat ve Tesisat Malzemeleri Yatırım ve Pazarlama Anonim Şirketi, Ege Seramik San.Tic. A.Ş. adlı üretim şirketi ile Ege İnşaat Malzemeleri Pazarlama Anonim Şirketi, Kale Seramik Çanakkale Kalebodur Seramik San. A.Ş. adlı üretim şirketi ile Kale Pazarlama Ticaret Anonim Şirketi, Serel Seramik Sanayi ve Tic. A.Ş. adlı üretim şirketi ile Elmor Tesisat Malzemesi Ticaret Anonim Şirketi ayrı ayrı kişilikte olan, birinin fiilinden diğerinin sorumlu tutulması mümkün bulunmayan bağımsız kişiliklerdir. Nitekim, bu hukuki gerçeğin sonucudur ki; Eczacıbaşı’nın, Ege’nin, Kale’nin, Toprak’ın hem SERAMİK Anonim Şirketine, hem de SAĞLIK GEREÇLERİ Anonim Şirketlerine ayrı ayrı soruşturmalar açılmış ve ayrı ayrı cezalandırılmaları cihetine gidilmiştir. Aynı grubun ekonomik bütünlük arz eden ve bu olgu içerisinde değerlendirilen tek bir teşebbüsü olarak kabul edilmemişler, iki ayrı ve farklı tüzel kişilik, iki farklı teşebbüs olarak değerlendirilip cezalandırılmışlardır. Ahmet’i öldüren Mehmet ise, Ahmet’in ölümünden nasıl ki bir başka kişi olan Veli sorumlu tutulamıyor ise ve Mehmet’in yargılanması ve cezalandırılması gerekiyorsa “satım fiyatı ve şartlarını tespit,

arz miktarını kontrol, pazar paylaşımı, rekabete duyarlı bilgi değişimi” gibi Rekabet Yasasına aykırı davranış ve eylemlerde bulunan pazarlama şirketleri olabileceğinden, bu olgu ve eylemlerle hiç bir ilgisi bulunmayan, bu davranış ve eylemlerin sahibi olmayan üretim şirketlerini sorumlu tutmak, haklarında soruşturma açmak ve cezalandırmak Rekabet Kanunu’na, Türk Hukuku’na ve Evrensel Hukuk’a aykırılık olacaktır.

Kurul tarafından üretim şirketleri aleyhine “satım fiyatı ve şartlarının tespit edilmesi, arz miktarının kontrolü, pazar paylaşımı, rekabete dayalı bilgi değişimi” suretiyle Rekabet Kanunu’na muhalefette bulundukları iddia olunarak soruşturma açılmıştır. İhlal fiillerini ikâ edenler üretim şirketleri değil, pazarlama şirketleridir. O nedenle üretim şirketleri yönünden ihlal, suçlama sübuta ermemektedir. Pazarlama şirketleri için herhangi bir soruşturma açılmadığı için bu teşebbüslerin de cezalandırılması olanaksızdır.

Açıkladığım nedenlerle Toprak Seniteri ve Turizm İşletmeleri Tic. Ve San. A.Ş. üretim şirketinin, cezalandırılması 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a aykırıdır.

B- Rekabet Kurulu Yasa’nın 16. maddesi uyarınca para cezasına hükmederken 16. maddenin 4. fıkrası uyarınca kastın varlığını, kusurun ağırlığını, ceza uygulanan teşebbüs veya teşebbüslerin pazar içindeki gücü ve ağırlığı gibi muhtemel unsurları dikkate almaktadır. Haklarında soruşturma açılan teşebbüslerin sektördeki özellikleri, sektörün kendi özelliği, dünya piyasalarında Türk Seramik Sektörünü ulaştırdıkları saygın konum ve sağladıkları talep, gerçekleştirdikleri ihracatlar ve Türkiye’ye sağladıkları döviz girdileri nazarı itibare alındığında para cezası oranlarının kabule göre %2 ,%1.5 ve %1 olarak saptanması ve tertibi doğru değildir, fazladır.

C - Rekabet Kurulu, aralarında Toprak Seniteri Turizm İşletmeleri Tic. ve San. A.Ş.’nin de bulunduğu seramik sektöründeki 32 Teşebbüs hakkındaki ilk ceza kararını 24.02.2004 tarihinde 123-26 sayıyla almıştır. Bu kararla, “Seramik Kaplama malzemeleri” ve “Seramik Sağlık Gereçleri” pazarındaki rekabet ihlalleri sebebiyle oy çokluğuyla verilen kararlarla cezalandırılırken, Kurul Üyesi Sayın Nurettin Kaldırımcı:

-“Seramik kaplama pazarındaki teşebbüs birliği kararları ve uygulamalarının, ilk planda aksi düşünülebilse de, tipik bir ihlal olarak nitelendirilemeyeceğine ve öngörülen cezayı gerektirecek yeterli bilgi, belge ve değerlendirmeye dayanmadığı”,

-“Sağlık Gereçleri Pazarındaki ihlale ilişkin tespite, böyle bir tespite esas olacak belge ve bilgilerin bulunmadığı”,

gerekçeleriyle Toprak Seniteri ve Turizm İşletmeleri Tic. Ve San. A.Ş. ve diğer teşebbüslerle ilgili cezalandırma kararına katılmamış, karşı oy kullanmıştır.

32 teşebbüsle ilgili verilen kararlar Danıştay’a dava edilmiş, Danıştay 13. Dairesi “soruşturmacı üyenin nihai karara katılmasını” hukuka aykırı

bularak bozmuştur. Teşebbüslerce ayrı tarihlerde Danıştay’a dava açıldığı için 13. Daire her dava için ayrı ayrı ancak yukarıda belirtilen aynı gerekçelerle Rekabet Kurulumuz kararını bozmuş, Kurul her bozma kararını farklı zamanlarda görüşerek, ilk karardakilerine benzer (aynı) ceza kararları vermiştir. Bu kararlar;

I.Karar : 2.2.2006 tarih 06-08/121-30 sayılı Rekabet Kurulu Kararı

Bu kararla Altın Çini ve Seramik Sanayi A.Ş., Anatolia Seramik San.ve Tic. A.Ş., Bozüyük Seramik San. ve Tic. A.Ş., Ercan Seramik San. ve Tic. A.Ş. Ercan Seramik San. Tur. Ve Tic. Ltd. Şti., Eczacıbaşı Karo Seramik San. ve Tic. A.Ş., Eczacıbaşı Yapı Gereçleri San ve Tic. A.Ş., Heriş Seramik ve Turizm San. A.Ş., Hitit Seramik San. ve Tic. A.Ş., Pera Seramik San. ve Tic. A.Ş., Serel Seramik San. ve Tic. A.Ş., Termal Seramik San. ve Tic. A.Ş., Uşak Seramik San. A.Ş., Yurtbay Seramik Sanayi ve Tic. A.Ş., Yüksel Seramik San. ve Tic. A.Ş. ilk karardaki gibi oyçokluğuyla cezalandırılmış, Sayın Nurettin Kaldırımcı ilk karardaki gibi yukarıda belirtilen gerekçeleri ile ceza kararına muhalif kalmıştır.

II.Karar : 24.4.2006 tarih 06-29/355-87 Sayılı Rekabet Kurulu Kararı

Bu kararla Ege Seramik San. Tic. A.Ş., Ege Vitrifiye Sağlık Gereçleri San.Tic.A.Ş., Graniser Granit Seramik San. ve Tic. A.Ş., Kütahya Porselen San. A.Ş., Seranit Granit Seramik San. ve Tic. A.Ş., Söğütsen Seramik San.İnş. Madencilik İth. İhr. A.Ş., Toprak Seramik ve Gıda San.ve Tic. A.Ş., Yıldız Yapı Malz. Dep. Dağ. San. Tic. Ltd. Şti. Kurul’un ilk kararındaki gibi oyçokluğuyla cezalandırılmış, Sayın Nurettin Kaldırımcı ilk karardaki gibi yukarıda belirtilen gerekçeleri ile ceza kararına muhalif kalmıştır.

Kurul’un en son verdiği Karar, karşı oy gerekçesini yazdığım bu (3.8.2007 tarih 07-64/794-291 sayılı) karardır. Bu karar; 2. Başkan Tuncay Songör, Nurettin Kaldırımcı, Sıraç Aslan, Süreyya Çakın ve Mehmet Akif Ersin’in yani 5 üyenin katılımı ile ve 3/2 oyla alınmıştır. Tuncay Songör ve Sıraç Aslan teşebbüsün cezalandırılamayacağı yönünde oy kullanırken, Nurettin Kaldırımcı, Süreyya Çakın ve Mehmet Akif Ersin ceza yönünde oy kullanmışlar ve Teşebbüs toplam 1.558.859,90 YTL. para cezası ile cezalandırılmışlardır. Nihai kararın 3/2 oyla alınması Sayın Nurettin Kaldırımcı’nın ilk kararda, Danıştay bozması sonrası tüm kararlarda Seramik Kaplama Malzemeleri ve Seramik Sağlık Gereçleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin ( bunlar arasında Toprak Seniteri Turizm İşletmeleri Tic. Ve San. A.Ş. de bulunmaktadır) cezalandırılmaları kararına karşı oy kullanırken, ilk kez bu kararda; 2004 ila 2007 yılları arasında; kararda uygulanan kanun maddelerinde, delillerde, dosyada hiçbir farklılık bulunmamasına rağmen bu kez ceza yönünde oy kullanması hukukî ve adil değildir. Çünkü ilk ve sonraki kararlardaki gibi oy kullanması durumunda, nihai karar 3/2 ceza verilmemesi şeklinde çıkacak idi. Şüphesiz kurul üyeleri önlerine gelen işlerde Kanuna, delillere, özgür iradeleri ile vicdani kanaatlerine göre istedikleri şekilde oy

kullanabilirler. Aynı olayda, aynı konuda, aynı dosyada ilk görüş ve kullanılan oydan farklı görüş ve oy kullanırken bunun hukuki dayanaklarını, gerekçelerini göstermek zorundadır. Sayın Kurul Üyesi Nurettin Kaldırımcı nihai kararın, tümüyle tersine sonuçlanmasına neden olan oyunu değiştirirken bunun mantıkî ve hukukî nedenlerini ortaya koymamıştır. Nihaî karar hukuken sakatlanmış ve tartışmalı hale gelmiştir.

Açıkladığım nedenlerle 07-64/794-291 sayılı Kurul Kararı’nın 1. 2. ve 3. maddelerine katılmıyorum.

M.Sıraç ASLAN

Kurul Üyesi