(25) Öte yandan “Nielsen 2022 Kağıt Raporu” verilerine göre temizlik kâğıtları pazarının; miktar bazında %79’unu, ciro bazında ise %59’unu indirim marketleri oluşturmaktadır. Temizlik kağıtları pazarının 2022 yılı itibarıyla büyüklüğü ise 11 milyar TL tutarındadır [16]. Temizlik kağıtları bakımından Türkiye ihracatçı konumdadır. Söz konusu ürün grubu bakımından ihracat 2022 yılında bir milyar 41 milyon dolar, 2023 yılında ise bir milyar 184 milyon dolar seviyesinde gerçekleşmiştir [17].
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(26) Genel anlamda HTM [18] perakendeciliği, üreticiler/tedarikçiler tarafından sağlanan gıda ve temizlik/hijyen ana kategorilerinde yer alan ürünlerin nihai tüketicilere çeşitli yollarla ulaştırılmasını sağlayan bir sektördür. Organize HTM perakendeciliğinin ana unsuru perakende hizmetleri ve bu hizmetleri sağlayan perakende zincirleridir.
(27) Bununla birlikte, perakendeciler ile satışa sundukları ürünleri tedarik ettikleri üreticiler/tedarikçiler arasında ortaya çıkan dikey ilişki pazarın tedarik ayağını oluşturmaktadır. Ülkemizde HTM tedarik pazarında, geniş ürün yelpazesine sahip uluslararası teşebbüslerin yanı sıra yerel teşebbüsler de bulunmaktadır.
(28) Uluslararası üretici/tedarikçi teşebbüsler üretimlerini genellikle Türkiye sınırları içerisinde yapmakla beraber nihai ürünlerini bağlı bulundukları ana teşebbüslerden doğrudan ithal ederek de tedarik edebilmektedirler. Diğer yandan yerel üreticiler/tedarikçiler ise hem üretici markalı ürünlerin hem de özel markalı ürünlerin perakendecilere sağlanması alanında faaliyet göstermektedirler.
(29) Üreticilerin/tedarikçilerin alternatif ürünlerin üretimine geçiş imkanlarının sınırlı olması ve perakende noktalarında satılan ürünlerin tamamını üretememelerinin doğal bir sonucu olarak, sektörde tek bir tedarik pazarından bahsedilememektedir. Bu kapsamda tedarik pazarları, tedarik edilen ürün grupları açısından gıda ve temizlik/hijyen olarak iki ana grup altında kategorize edilebilmektedir.
(30) Gıda ana kategorisi altında içecek (gazlı içecek, gazsız içecek, çay, kahve, su, maden suyu vb.), süt ve süt ürünleri (süt, peynir, yoğurt, tereyağ, margarin vb.), atıştırmalık ve şekerlemeler (bisküvi, kek, çikolata kaplama, çikolata, krem çikolata, sakız, çerez, kuru meyve ve kuruyemiş), sıvı yağ (ayçiçek yağı, zeytinyağ vb.), et ve şarküteri ürünleri ve unlu mamuller (makarna, un, paketli ekmek çeşitleri) gibi alt kategoriler bulunmaktadır.
(31) Diğer yandan temizlik/hijyen ana kategorisi ise temelde kişisel bakım ve temizlik kategorileri olarak ikiye ayrılmaktadır. Kişisel bakım kategorisi kendi içerisinde saç bakım (şampuan, saç kremi, saç köpüğü, saç spreyi, saç jölesi, saç boyası vb.), ağız bakım (diş fırçası, diş macunu, ağız bakım suyu vb.), vücut bakım (banyo köpüğü, sabun, duş jeli, kolonya, deodorant, parfüm vb.), tıraş bakım (tıraş köpüğü, tıraş kremi, tıraş bıçağı, tıraş makineleri vb.) ve kağıt ürünleri (bebek bezi, bebek mendilleri, temizlik kağıtları, hijyenik ped vb.) olarak ayrışmaktadır. Temizlik kategorisi ise kendi içerisinde bulaşık deterjanı, çamaşır deterjanı, ev temizleyici, çamaşır suyu ve diğer temizlik malzemeleri (yağ çözücü, streç film, alüminyum folyo, çöp poşeti, pişirme kağıdı, oda kokusu, çamaşır yumuşatıcısı, halı şampuanı vb.) olarak ayrışmaktadır.
16 Viking Kâğıt Faaliyet Raporu, 2022, s. 8-15
https://yatirim.viking.com.tr/UserFiles/VKING-FR-2022_12.pdf, Erişim Tarihi: 23.09.2024
17 https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/gecen-yil-3-1-milyar-dolarlik-temizlik-ve-kisisel-bakim-urunu-ihrac- edildi/3143521#:~:text=T%C3%BCrkiye'nin%20kozmetik%2C%20temizlik%20ve,milyar%20148%20mil yon%20dolar%20oldu, Erişim Tarihi: 23.09.2024
18 Hızlı tüketim malları