Warner-Lambert Company'nin Pfizer Inc. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : D1/1/E.C.G.-00/2 ( Devralma )

Karar Sayısı : 00-19/189-101

Karar Tarihi : 23.05.2000

A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU

Üyeler: Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER

B- RAPORTÖRLER: E.Cenk GÜLERGÜN, Harun ULU

C- BİLDİRİMDE BULUNAN: Pfizer Inc. adına Av. Sezin TURAN

Güllü Sok. No:1 806 3. Levent-İSTANBUL

D- TARAFLAR: - Pfizer Inc.

nd

35 East 42 Street New York, NY 10017 ABD

- Warner-Lambert Company

201 Tabor Road Morris Plains New Jersey 07950 ABD

E- DOSYA KONUSU: Warner-Lambert Company’nin Pfizer Inc. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.

F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.04.2000 tarih ve 1391 sayı ile giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7 nci maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 16.05.2000 tarih, D1/1/E.C.G.-00/2 sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 16.05.2000 tarih, REK.0.05.00.00/23 sayılı Başkanlık önergesi ile 00-19 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Dosya konusu işlemin, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 4 üncü maddesinde belirtilen pazar payı eşiğinin aşılması nedeniyle bildirime tabi olduğu, ancak hakim durum yaratılmasına veya var olan bir hakim durumun güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasına yol açmayacak olması nedeniyle, işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı düşünülmektedir.

REKABET KURUMU 1

H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

1. İlgili Pazar

Devralan taraf olan Pfizer Inc. (Pfizer); beşeri ve hayvansal ilaçların keşfi, geliştirilmesi, imalatı, pazarlanması ve satışı alanlarında faaliyet gösterirken; Warner-Lambert Company (W-L)’nin faaliyet alanı; çeşitli sağlık ve bakım ürünleri ile şekerleme ve tıraş ürünlerinin geliştirilmesi, imalatı, pazarlanması ve satılmasıdır. Bu faaliyet alanlarının alt başlıklarına inildiğinde; tarafların her ikisinin de hayvan sağlığı ve bakım ürünleri, tüketici sağlık ve bakım ürünleri ile farmasötik ürünler alanlarında yer aldığı görülmektedir. Hayvan sağlığı ve bakım ürünleri alanında; Pfizer yalnızca, W-L’nin herhangi bir faaliyette bulunmadığı, veterinerliğe yönelik ürünlerin imalatını gerçekleştirmektedir. Dolayısıyla, hayvan sağlığı ve bakım ürünlerinde, tarafların faaliyetlerinin kesişmesi söz konusu değildir. Diğer yandan, reçetesiz satılan ürünleri içeren tüketici sağlık ve bakım ürünlerinde faaliyet gösterilen ortak alanlar diğer ülkelerde reçetesiz satılan bazı ürünlerde söz konusu olup, bunlara ilişkin bilgiler farmasötik ürünlerle birlikte değerlendirilmiştir.

Farmasötik ürünlerden olan beşeri ilaçların üretimi ve satışı, bildirim konusu işlemi gerçekleştirecek olan Pfizer ve W-L’nin ortak faaliyet alanını oluşturmaktadır. Bu nedenle, işlem sonucunda etkilenecek pazar veya pazarların değerlendirilmesine yönelik olarak, beşeri ilaç pazarı daha ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Öte yandan, tarafların dünya çapında etkinlik gösterdiği diğer alanlarda herhangi bir kesişme ya da ilişki söz konusu olmadığından, bildirime konu işlem sonucunda bu alanlardaki rekabet etkilenmeyecektir. Bu nedenle, anılan alanlara yönelik ilgili pazar tanımlanmasına gerek bulunmamaktadır.

Beşeri ilaçlar, Dünya Sağlık Örgütü’nün tanımladığı ve kullandığı Anatomik Tedavi Sınıflandırması (Anatomical Therapeutic Classification-ATC)’na göre çeşitli gruplara ayrılmıştır. Bu sınıflandırma, ilaçların bileşimi ve tedavi özellikleri göz önüne alınarak yapılmıştır.

ATC sınıflandırmasının üçüncü kademesinde (ATC-3) ilaçlar tedavi endikasyonlarına göre, bir başka deyişle hangi amaçla kullanıldıklarına göre gruplandırılmaktadır. Aynı tedavi edici özelliklere sahip olan, dolayısıyla birbirinin yerine kullanılması mümkün olan ilaçlar aynı sınıfa dahil edilmektedir. ATC-3 sınıflandırması, kullanım alanı ve amaçlarına göre ürün pazarı tanımı yapılmasına olanak tanımaktadır.

a) Ürün Pazarı: Beşeri ilaç pazarında ürün tercihi tüketici tarafından değil, eczacılar ve büyük ölçüde doktorlar tarafından yapılmaktadır. Buna bağlı olarak, ilgili ürün pazarının belirlenmesinde; tüketicinin gözünde kullanım alanı ve fiyat gibi unsurlar yönüyle denk olma hususunun, diğer bir deyişle tüketicinin ürün tercihini şekillendiren etkenlerin ötesinde diğer hususların değerlendirilmesi gerekmektedir.

Eczacının önerilerinde ve doktorun ilacı reçeteye yazmasında belirleyici olan, ilacın bilimsel kullanım alan ve amaçları, ilgili ürün pazarının tanımlanmasındaki

REKABET KURUMU 2

temel unsurdur. Bu nedenle, ilaçların tedavi edici özelliklerine dayalı ve bunların

kullanım alanlarına göre şekillendirilmiş ATC-3 sınıflandırmasından yararlanılarak,

ilgili ürün pazarı tanımlaması yapılmıştır.

Tarafların Türkiye’de satılan ürünlerinin hangi ATC-3 gruplarına dahil olduğu

ve bu gruplardaki ilaçlara ilişkin bazı açıklamalar aşağıda sunulmuştur:

Ürün Adı ATC-3 Grubu Açıklama

Kompensan A2A Asit gidericiler ve Ülser tedavisinde kullanılmaktadır. (Pfizer) gaz gidericiler

Glucotrol xl A10B Ağızdan alınan Şeker hastalığına karşı kullanılmak- Diabinese antidiabetik ilaçlar tadır.

(Pfizer)

Terramycin D6A Lokal antibiyotikler Tüm lokal antibiyotikleri ve/veya (Pfizer) ve sülfonamidler sülfonamid bileşimlerini ve bazı

antibiyotikleri kapsamaktadır. Sözü

edilen antibiyotikler metabolit veya

yarı sentetik benzerleridir.

streoid olmayan dermatolojik ve

antienflamatuarları içermektedir.

Pigmentasyon bozukluklarına ilişkin

ürünler, dermatolojik durumların

sistematik tedavisi için ürünler,

nasır giderici ürünler ve saç tedavisi

ürünleri de bu grup kapsamındadır.

REKABET KURUMU 3

etkin madde içermeyen tüm sistemik

ürünleri kapsamaktadır.

Unasyn J1C Sistemik antibiyo- Geniş spektrumlu antibiyotik olarak (Pfizer) tikler kullanılan ve yalın halde veya diğer

iltihap önleyiciler ile (tetrasiklin,

kloramfenikol ve sulfonamid hariç)

bileşimli olarak kullanılan tüm

sistemik (lokal olmayan) sefalos-

porinleri kapsamaktadır.

hariç) bileşimli olarak kullanılan tüm

sistemik (lokal olmayan) sefalos-

porinleri kapsamaktadır.

Penicillin G tikler (orta ve dar

namid hariç) ile bileşimli olarak

kullanılan karbenisilinleri, bunların

benzer türlerini içermektedir.

REKABET KURUMU 4

Diflucan J2A Mantar iltihapları Sistemik ve/veya dermatolojik

(Pfizer) için sistemik ürünler durum- larda kullanılan sitemik

formdaki tüm mantar önleyicileri

(D1A ve G1B hariç) içermektedir.

siklozerin bu gruba dahil değildir.

kapsamaktadır.

bu grubun dışındadır. Bu gruba

dahil olan ürünler düşük dozdaki

antienf- lamatuarlardır. Alkaseltzer

de bir analjezik içerdiğinden bu

gruba dahil edilmektedir.

içermemektedir.

Zoloft N6A Depresyon ilaçları Endojen ve ekzojen depresyonların (Pfizer) tedavisinde kullanılmaktadır.

Aricept N7D Anti-alzheimer Kolinesteraz inhibitörleri dahil olmak (Pfizer) ürünleri üzere anti-alzheimer ürünlerini

kapsamaktadır.

REKABET KURUMU 5

dekongestanlar, analjezikler,

antipiretikler, vitaminler içeren

bileşimleri de kapsamaktadır. Ayrıca

soğuk algınlığı ve grip

semptomlarından biri öksürük olaca-

ğından, bu gruba öksürük kesiciler

ve bazı durumlarda ekspektoranlar

da dahil edilebilmektedir.

Levotuss R5D Antitusivler Bunlar genel olarak öksürük

(Pfizer) kesicilerdir.

Terramycin S1A Oftalmolojik iltihap Bunlar (antibiyotik, sülfanomid ve

(Pfizer) önleyicileri antimiyotikler gibi) yalın iltihap

önleyicileri ve başka iltihap önleyici

bileşimleri kapsamaktadır. Ancak

kortikosteroidler, antiseptikler ve

antiviral ürünler bu gruba dahil

değildir.

Tyzine S1G Sınıflandırılmış Bu ürünler konjonktivitlerin genel

(Pfizer) konjonktivit tedavisi için tedavisi için kullanılmaktadır.

hazırlanan ürünler

Yukarıdaki tabloda yer verilen bilgiler çerçevesinde, tarafların Türkiye’de satılmakta olan farmasötik ürünlerinin ATC-3 sistemine göre dahil olduğu sınıflar ayrı ayrı ilgili ürün pazarları olarak belirlenmiştir.

b) Coğrafi Pazar: Mal sağlayıcılarınca üretilen ve/veya ithal edilen beşeri ilaçlar, yaygın toptan dağıtım ağı ve perakende satış noktaları kanalıyla ülkenin her noktasına ulaşmaktadır. Ayrıca, kendi eczanelerinden satış yapan devlet, üniversite ve SSK hastaneleri ile tedavi sırasında ilaç kullanımında bulunan tüm hastaneler aracılığıyla ülkedeki hastaların ilaç gereksinimlerinin diğer kısmı karşılanmaktadır. İlaca yönelik hukuki düzenlemeler de, ilacın kolay ulaşabilir olmasını sağlamaya yöneliktir. Bunların yanı sıra, ilgili mevzuatın öngördüğü fiyat kontrolü, bölgeler arasında fiyat farklılıkları oluşmasını büyük ölçüde önlemektedir. Bu çerçevede, bildirim konusu işlemin değerlendirilmesine yönelik olarak ilgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.

2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

Pfizer ile W-L arasında akdedilen birleşme sözleşmesi uyarınca, Pfizer’in tamamına sahip olduğu Seminole Acquisition Sub Corporation (Birleşme tali şirketi) kurulmuştur. Seminole Acquisition Sub Corporation ile W-L arasında gerçekleşecek işlem sonucunda W-L, Pfizer’in tamamına sahip olduğu bir yan kuruluş haline gelecektir. Sözleşmeye göre, Pfizer ihraç edilmiş W-L hissesini 2.75 adet Pfizer hissesi ile değişecek, W-L’nin ihraç edilmiş hisselerinin tamamı iptal edilecek ve

REKABET KURUMU 6

işlem görmeyecektir. Bu işlemler tamamlandıktan sonra, Pfizer hissedarları yeni şirketin hisselerinin yaklaşık %60’ına, W-L hissedarları ise ihraç edilmiş Pfizer hisselerinin yaklaşık %40’ına sahip olacaktır.

Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; tarafların kontrol ettiği ve ülkemizde etkinlik gösteren işletmeler arasında doğrudan herhangi bir işlemin gerçekleşmeyeceği, ancak dünya çapındaki işlem sonucunda Türkiye’deki işletmelerin hisse yapısının değişeceği ve W-L’nin bağlı şirketlerindeki W-L hisselerinin, %60’ı oranındaki hisseyle eski hissedarları tarafından kontrol edilecek olan Pfizer’e geçeceği anlaşılmaktır. Böylece, tarafların bağlı şirketleri konumundaki EWL Eczacıbaşı Warner-Lambert İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. (EWL), Wilkinson Sword Tıraş Ürünleri Ticaret Limited Şirketi (Wilkinson) ve Pfizer İlaçları A.Ş. tüzel kişiliğini sürdürecek, ancak W-L’nin bağlı şirketleri olan EWL ve Wilkinson’daki “kontrol” el değiştirecektir. Bu bağlamda, bildirim formunda işlemin birleşme olarak adlandırılmasına karşın, tarafların ülkemizdeki bağlı teşebbüslerinin tüzel kişiliğine son vererek yeni bir tüzel kişilik altında bir araya gelecek olmaması ve W-L’nin bağlı şirketlerindeki kontrol unsurunun etkilenmesi nedeniyle, bildirime konu olan işlem, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 2 nci maddesinin (b) bendi anlamında bir devralma işlemi olarak sayılmıştır.

ATC-3 sınıflandırmasına göre belirlenen ilgili ürün pazarlarından C8A kalsiyum antagonistleri, C2A yalın hipertansiyon ilaçları ve N7D anti-alzheimer ilaçları pazarlarında tarafların pazar paylarının toplamı sırasıyla %56.2, %80,1 ve %94.8’dür. Dolayısıyla bildirim konusu devir işlemi, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4 üncü maddesinde öngörülen pazar payı ve ciro eşikleri açısından değerlenirildiğinde; söz konusu işlemin, tarafların sahip olduğu toplam pazar payı yönüyle anılan Tebliğ'de yer alan %25 pazar payı eşiğini aşmasından dolayı Rekabet Kurulu'nun iznine tabi olduğu görülmektedir.

Tarafların ülkemizde satılan ürünlerinin oluşturduğu ve ATC-3 sınıflandırmasına göre belirlenen 35 ilgili ürün pazarının yalnızca birinde, C10A kolesterol ve trigliserid düşürücü bileşimler pazarında faaliyetlerinin kesiştiği görülmektedir. “C10A” başlıklı pazarda, tarafların ve rakiplerinin pazar payları aşağıdaki gibidir:

REKABET KURUMU 7

Tarafların “C10A” başlıklı pazardaki paylarının toplamı %23 iken; M.S.D’nin

%…, Bristol Myers’in ise %…’lik pazar payı olduğu görülmektedir. Bu bilgiler

ışığında, devralma işlemi sonucunda aynı iradenin kontrol edeceği işletmelerin

pazardaki ağırlığının pazar liderininki kadar olmayacağı, Bristol Myers’in ciddi bir

rakip olduğu, dolayısıyla hakim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı

anlaşılmaktadır.

Taraflardan yalnızca birinin yer aldığı diğer pazarlar arasında C8A kalsiyum

antagonistleri, J2A mantar iltihapları için sistemik ürünler, D1A mantar giderici ve

dermatolojik ilaçlar, C2A yalın hipertansiyon ilaçları ve N7D anti-alzheimer ilaçları

pazarlarındaki paylarının diğer pazarlarda olanlardan daha yüksek olduğu dikkat

çekmektedir. Bunlardan özellikle üçünde, Pfizer’in pazar payı oldukça yüksektir

(%95, %80 ve %56). Bu üç pazarda Pfizer’in ve rakiplerinin pazar payları aşağıda

sunulmuştur:

C2A Yalın Hipertansiyon İlaçları Pazarı

Firma Ürün Pazar Payı (%)

Cardura

Pfizer…(…+…)

Minipress

Fako Doksura…

C8A Kalsiyum Antagonistleri Pazarı

Firma Ürün Pazar Payı (%)

Pfizer Norvasc…

Isoptin SR

Knoll Isoptin…(…+…+…)

Isoptin KKH

Diltizem

Nevzat…(…+…)

Monovas

Abfar Vasocard…

Adalat Chrono

Bayer Baypress… (…+…+…)

Adalat

REKABET KURUMU 8

Dynacirc

Novartis… (…+…)

Loxen

Nobel Altızem…

N7D Anti-Alzheimer İlaçları Pazarı

“C2A”, “C8A” ve “N7D” başlıklı pazarların tümünde, pazar payı yönüyle

Pfizer’in hakim durumda olduğu görülmektedir. Söz konusu üç pazarda da, gerek

rakiplerine göre büyüklük gerekse kendi büyüklüğü yönüyle Pfizer’in hakim durumda

olduğu açıktır. Ancak bu pazarlarda W-L'ın herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.

Bu bağlamda, bildirime konu olan devralma işlemi, “C2A”, “C8A” ve “N7D”

pazarlarında yoğunlaşmaya yol açmayacak, başka bir deyişle var olan hakim

durumun güçlendirilmesine neden olmayacaktır.

İ- SONUÇ

Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında; Pfizer ve Warner Lambert

arasındaki devralma işleminin, tarafların ilgili ürün pazarlarındaki paylarının toplamı

yönüyle, 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve

Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 4 üncü maddesi kapsamında bildirime tabi olduğu,

ancak devralma sonucunda bir hakim durum yaratılmasının veya var olan bir hakim

durumun güçlendirilerek rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu

olmaması nedeniyle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7 nci

maddesi çerçevesinde bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar

verilmiştir.

REKABET KURUMU 9