Amerikan Owens Corning şirketinin, Fransız şirketi Compagnie de Saint-Gobain'e ait olan cam elyaf takviye…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

10

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,

Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE

B. RAPORTÖRLER: Ümit GÖRGÜLÜ, Neşe Nur ONUKLU

E. DOSYA KONUSU: Amerikan Owens Corning şirketinin, Fransız şirketi Compagnie de Saint-Gobain’e ait olan cam elyaf takviye faaliyetlerini satın alma işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.4.2007 tarih ve 2721 sayı ile giren ve en son 3.12.2007 tarih ve 7996 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 4.12.2007 tarih ve 2007-3-63 /Öİ-07-ÜG sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 4.12.2007 tarih ve REK.0.07.00.00-120/257 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07-90 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

40

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;

1. Owens Corning şirketinin, Compagnie de Saint-Gobain’e ait olan cam elyaf takviye faaliyetlerini satın alma işleminin; “kaba fitil”, “kuru kırpılmış elyaf”, “kırpılmış filamanlı keçe” ve “kompozit kumaşlar” pazarları bakımından, anılan pazarlarda tarafların toplam pazar payı ve cirolarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen eşiklerin altında kalması nedeniyle izne tabi bir işlem olmadığı,

2. Diğer yandan, pazar payı eşiğinin geçilmesi nedeniyle, söz konusu işlemin “bileşik fitil” ve “sonsuz filamanlı keçe” pazarları bakımından 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu,

3. Bu işlem sonucunda “bileşik fitil” pazarı bakımından 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı,

4. Ancak “sonsuz filamanlı keçe” pazarında devralma işlemi sonrasında Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hâkim durum oluşacak olması nedeniyle, işleme OC’nin Belçika’nın Battice bölgesinde bulunan “sonsuz filamanlı keçe” tesis ve faaliyetlerini devralma tarafları ile ilgili olmayan üçüncü kişilere devretmesi koşuluyla izin verilebileceği

kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. Taraflar

H.1.1. Owens Corning (OC)

OC, Delaware’de kurulmuş bir ABD şirketidir. OC, yapı malzemelerinin ve fiberglas takviye ürünlerinin üretim ve satışı ile iştigal etmekte olup, Türkiye’de imalat yapmamaktadır ve (………TİCARİ SIR……..)

Injury Trust

hisseleri % 0.1 civarındadır).

*(….Ticari sır….)

**(…Ticari sır….)

OC’nin yönetim kurulu üyeleri; (………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….) ve (………….)’dan oluşmaktadır.

80

H.1.2. Compagnie de Saint-Gobain (SG)

SG, merkezi Fransa’da bulunan bir Fransız şirketidir. Saint-Gobain Grubu (i) düz cam; (ii) ambalaj; (iii) alçı, sıva, yalıtım ve boru dahil olmak üzere inşaat ürünleri; (iv) yapı malzemelerinin dağıtımı, ve (v) seramik ve plastik, aşındırıcılar ve takviye ürünleri de dahil olmak üzere “yüksek performanslı malzemeler” şeklinde beş ana gruba ayrılan ürünlerin imalat ve satışıyla iştigal eden bir dizi şirketi kontrol etmektedir.

90

yönetim kurulu üyeleri hisseleri % 0.5’in altındadır).

*SG’nin işçileri için ayrılmış bir plan.

SG’nin yönetim kurulu üyeleri; (………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….), (………….)’den oluşmaktadır.

H.2. İlgili Pazar

H.2.1. İlgili Ürün Pazarı

Anılan devralma işlemi açısından ilgili ürün pazarları; (i) “Kaba Fitil”, (ii) “Bileşik Fitil”; (iii) “Kuru Kırpılmış Elyaf (KKE)”, (iv) “Kırpılmış Filamanlı Keçe (KFK)”, (v) “Sonsuz Filamanlı Keçe (SFK)” ve (vi) “Kompozit Kumaşlar” olmak üzere altı farklı ürün pazarı olarak belirlenmiştir.

H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

Devir işlemine konu olan şirketin ürünlerinin satış ve dağıtımının ülke çapında yapılmasından dolayı, söz konusu işlemin etkilerinin dikkate alınacağı coğrafi pazarı, “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” dahili olarak tespit edilmiştir.

H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

H.3.1. İşlemin Niteliği

Dosya konusu işlem OC’nin, SG’ye ait fiberglas takviye ürünü faaliyetlerinin ve kompozit kumaş faaliyetlerinin kontrolünü tamamen devralmasıyla ilgilidir. Söz konusu işlem taraflar arasında 26.7.2007 tarihinde imzalanan “Alım Sözleşmesi” ile düzenlenmektedir. İşlemin kapanışı sözleşmenin “Kapanışın Ön Şartları” başlıklı 10. bölümünde de ifade edildiği üzere ilgili rekabet otoritelerinden gerekli izinlerin alınması ile gerçekleşecektir. Anılan sözleşmenin giriş bölümünde (i) İktisap Edilmiş SG İştiraklerinin, (ii) İtalya Metalinin (ii) Brezilya Metalinin, ve (iv) İktisap Edilmiş SG Fikri Mülkiyetinin OC’ye devredileceği ifade edilmektedir.

İktisap edilmiş SG iştirakleri detaylı olarak aynı isimle sözleşmenin “Tanımlar” başlıklı Ek A bölümünde açıklandığı üzere SG’nin faaliyetine ilişkin olarak elinde bulundurduğu tüm maddi ve fikri varlıkları içermektedir. SG’nin faaliyeti ise yine sözleşmenin “Tanımlar” bölümünde “Faaliyet” başlığı altında detaylandırılan fiberglas takviye ürünleri ve kompozit ürünleri ifade etmektedir.

İtalya Metali ve Brezilya Metali ise “Alım Sözleşmesi” Ek M de yer alan ve SG’nin faaliyetlerini yürütürken yararlandığı ve devir öncesinde elinde bulunan bir miktar

rodyum ve platin demiri ifade etmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden OC ve SG’nin “bushings” (kovan) faaliyetleri olduğu, “bushings”in fiberglas takviye ürünleri üretiminde kullanılan çok delikli metal diskleri ifade ettiği, ömürleri yaklaşık 6 ay olan bu disklerin dayanıklı olmaları için platin ve rodyum demirlerinden üretildiği anlaşılmaktadır. Ayrıca 6 aylık süre sonunda “bushings” in eritilerek yeniden disk haline getirildiği ve kullanıldığı, SG’nin sadece kendi üretiminde kullanmak için “bushings” ürettiği, OC’nin ise hem kendisi için hem de satış için üretim yaptığı, bununla birlikte Türkiye ve Avrupa’ya satışının olmadığı anlaşılmıştır. Hâlihazırda OC’nin Türkiye’ye “bushings” ya da “bushings” üretiminde kullanılan metal satışı olmaması nedeniyle bu ürün ilgili ürün pazarı içerisinde değerlendirilmemiştir.

Sözleşmenin giriş bölümünde değinilen devre konu son öğe “İktisap Edilmiş SG Mülkiyeti”dir. Sözleşme ile SG tarafından OC’ye devredilen tüm patent, marka ve lisans haklar ile teknik bilgi ve know-how bu grupta yer almaktadır.

1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde yer alan tanımlamaya göre bir işlemin devralma sayılabilmesi için, “herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması ve kontrol etmesi” gerekmektedir. Bu çerçevede, SG’nin fiberglas takviye ürünleri ve kompozit ürünlere ilişkin tüm maddi ve fikri varlıklarının OC tarafından devralınması işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ anlamında bir devralmadır.

H.3.2. Tarafların İlgili Pazardaki Payları ve Ciro Bilgileri

İnceleme konusu devralma işleminin 1997/1 Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca izne tabi bir işlem olup olmadığının belirlenmesi için tarafların ilgili pazarlardaki pazar payı ve ciro bilgilerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.

Tarafların 2005 yılına ilişkin tahmini pazar paylarına aşağıda yer verilmiştir.

Pazar Payları (%)

Ürün Adı

Tarafların toplam pazar paylarının Tebliğ’de belirtilen %25 pazar payı eşiğini aştığı pazarlar, SFK ve bileşik fitil pazarlarıdır. Tarafların söz konusu ilgili ürün

1

pazarlarındaki 2005 yılı cirolarına ise Tablo 4’te yer verilmiştir.

Tablo 4: OC ve SG’nin Ciro Bilgileri

Ciro Bilgileri (YTL)

Ürün Adı

OC SG Toplam

KFK (…………) (…………) (…………)

SFK (…………) (…………) (…………)

Bileşik Fitil (…………) (…………) (…………)

1 Bildirim Formu’nda ABD Doları cinsinden verilen ciro değerlerinin hesaplanmasında 2005 yılı sonu Merkez Bankası döviz kuru kullanılmıştır.

İlgili ürün pazarlarının tamamında tarafların toplam ciroları Tebliğ’de belirtilen 25 milyon YTL eşiğinin altında kalmaktadır.

Bu çerçevede inceleme konusu devralma işlemi Kaba Fitil, Kuru Kırpılmış Elyaf, Kırpılmış Filamanlı Keçe ve Kompozit Kumaşlar pazarları bakımından izne tabi bir işlem değildir.

H.3.3. Hukuki Değerlendirme

180

Dosya mevcudu bilgi ve belgeden OC’nin bu işlem ile amacının fiberglas takviye ürünleri alanındaki performansını arttırmak SG’nin ise hâlihazırda zayıflamakta olan faaliyetlerini sonlandırmak ve pazardan çıkmak olduğu anlaşılmaktadır.

Aşağıda devralma işlemine ilişkin olarak izne tabi pazarlar bakımından yapılan değerlendirmeye yer verilmiştir.

H.3.3.1. Bileşik Fitil

Türkiye’de fitil pazarında rekabet yıl içinde kazanılan veya kaybedilen müşteri sözleşmelerine göre şekillenmektedir. Dolayısıyla teşebbüslerin pazar payları da yıl içerisinde yaptıkları sözleşmelere göre değişiklik göstermektedir. Örneğin, 2004 yılında SG’nin fitil pazarındaki payı % (…) seviyesinde gerçekleşmişken 2005 yılında %(…)’ye yükselmiştir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden tarafların 2006 yılında SG’nin bileşik fitil pazarındaki payının %(…)’ya düştüğünü tahmin ettikleri anlaşılmıştır.

2005 yılında SG’nin bileşik fitil pazarındaki payı %(…), OC’nin ise %(…) olarak gerçekleşmiştir. Devralma işleminin gerçekleşmesi halinde, OC’nin pazar payı 2005 yılı pazar payı değerleri esas alınırsa, %(…) olacaktır. Bileşik fitil pazarında 2005 yılında OC’nin ve SG’nin Türkiye’deki önemli rakipleri arasında %(…) pazar payıyla Camelyaf, %(…) pazar payıyla Binani (Hindistan), %(…) pazar payıyla Firos ve %(…) pazar payıyla muhtelif Avrupalı tedarikçiler yer almıştır. Dolayısıyla, pazarın yoğunlaşmış bir yapı sergilemekten uzak olduğu kanaatine varılmıştır. Devralma işlemine izin verilmesi halinde OC’nin fiyatlarını arttırması durumunda, müşteriler çok sayıda alternatif tedarik kaynağına ulaşabilecektir. Ayrıca, rekabetin yıllık sözleşmeler ile şekillenmesi, sağlayıcısından memnun olmayan bir müşterinin alımlarını kolaylıkla bir başka teşebbüse yönlendirmesini mümkün kılmaktadır. Buna ek olarak, işlem taraflarının Türkiye’de büyük miktarlarda alım yapan birkaç müşterisi bulunmaktadır. Bu müşterilerin alım gücünün yüksek olması bir tedarikçiden diğerine kolayca geçebilmelerine imkân tanımaktadır.

Diğer yandan, AB Komisyonu da bileşik fitiller pazarında birleşme sonrası toplam pazar payının % (…) olacağını tespit etmiş ancak planlanan işleme ilişkin olarak; müşterilerin farklı firmalardan mal alma stratejilerini, bileşik fitilin alt ürün türlerinde taraf faaliyetlerindeki sınırlı ölçüde çakışmalarını, OC’nin geleceğe yönelik yatırım planlarını, piyasadaki rakiplerinin gelecek yıllardaki büyüme planlarını ve küresel

ölçekte taraf pazar paylarının toplamda %(…) olacağını göz önüne alarak işlemin pazarda ciddi bir etkisi olmayacağı kanaatine ulaşmıştır.

220

H.3.3.2. Sonsuz Filamanlı Keçe (SFK)

Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, 2005 yılında OC’nin pazar payının %(…), SG’nin pazar payının ise %(…) olarak gerçekleştiği anlaşılmıştır. Dolayısıyla taraflar Türkiye’deki yegâne SFK sağlayıcılarıdır. Bu çerçevede devralma işlemine izin verilmesi halinde OC SFK pazarında %(…) pazar payı ile tekel benzeri konuma geçecektir. Nitekim inceleme kapsamında raportörlerce görüşülen bir SFK kullanıcısı devralma işleminin gerçekleşmesi halinde yeni firmanın Türkiye’deki tek SFK sağlayıcısı olacağını belirtmiştir.

230

Diğer yandan, taraf temsilcisinden işlemin aynı zamanda AB komisyonu tarafından değerlendirildiği göz önünde bulundurularak işlem hakkında Komisyon tarafından yapılan değerlendirmeye ilişkin olarak gelen yazıda, Komisyon’un işleme ilişkin süreci tamamladığı belirtilerek ilgili karar yazı ekinde sunulmuştur. Komisyon kararında SFK pazarına yönelik olarak OC’nin Belçika’nın Battice bölgesinde bulunan fiberglas üretim tesisini elden çıkarması şartıyla işleme izin verilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. Söz konusu kararın 150. paragrafında OC’nin SFK üretiminin %(…)’inin Battice tesisinde gerçekleştirildiği, söz konusu tesisin elden çıkarılması ile tarafların Avrupa’da SFK pazarındaki birleşik payının %(…)’den (OC %(…), SG %(…)) %(…) seviyesine (OC %(…)’den az ve SG %(…)) düşeceği ifade edilmektedir.

Söz konusu satış işleminin gerçekleşmesi durumunda OC’nin Türkiye pazarında her hangi bir faaliyeti kalmayacağından tarafların toplam pazar payı hâlihazırda SG’nin pazar payı olan %(…) olacaktır.

H.3.3.3. Yan Sınırlamalar

Alım Sözleşmesi’nde rekabet etmeme ve bazı personele teklif götürmeme hükümleri düzenlenmiştir.

250

Genel olarak birleşme/devralma işlemine ilişkin bir rekabet yasağının yan sınırlama olarak kabul edilmesi ve bu çerçevede işlemle birlikte değerlendirilmesi için söz konusu yasağın “yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olma”, “sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olma” ve “orantılılık” kriterlerini sağlaması gerekmektedir. “Alım Sözleşmesi’nde yer alan rekabet etmeme ve bazı personele teklif götürmeme hükümleri her üç kriteri de karşılamaktadır. Dolayısıyla, yan sınırlama olarak değerlendirilebilecek bu yükümlülüklere işlemle birlikte izin verilebileceği kanaatine varılmıştır.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

1. Owens Corning şirketinin, Compagnie de Saint-Gobain’e ait olan cam elyaf

takviye faaliyetlerini satın alma işleminin; “kaba fitil”, “kuru kırpılmış elyaf”,

“kırpılmış filamanlı keçe” ve “kompozit kumaşlar” pazarları bakımından, anılan

pazarlarda tarafların toplam pazar payı ve cirolarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen eşiklerin altında kalması nedeniyle izne tabi bir işlem olmadığına,

2. Diğer yandan, “bileşik fitil” ve “sonsuz filamanlı keçe” pazarları bakımından pazar payı eşiğinin geçilmesi nedeniyle, söz konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğuna,

3. Bu işlem sonucunda “bileşik fitil” pazarı bakımından 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına,

4. Ancak “sonsuz filamanlı keçe” pazarında devralma işlemi sonrasında 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hâkim durum oluşacak olması nedeniyle, işleme Owens Corning şirketinin Belçika’nın Battice bölgesinde bulunan “sonsuz filamanlı keçe” tesis ve faaliyetlerini, devralma tarafları ile ilgili olmayan üçüncü kişilere devretmesi koşuluyla izin verilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.