İzmit Gaz Dağıtım Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin hisselerinin tamamının, blok satış yöntemi ile özelleştirilmesi…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

10

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,

Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE

B. RAPORTÖRLER: F.Yeşim AKCOLLU, Mert KARAMUSTAFAOĞLU,

Çiğdem ÜNAL, Harun GÜNDÜZ.

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - Kocaeli Büyükşehir Belediyesi

Karabaş Mah. Salim Dervişoğlu Cad. No:78-80 İzmit - Kocaeli

D. TARAFLAR: - Kocaeli Büyükşehir Belediyesi

Karabaş Mah. Salim Dervişoğlu Cad. No:78-80 İzmit - Kocaeli

- GDF International S.A.S.

6 rue Curnonsky 75017 Paris – FRANSA

- İZAYDAŞ İzmit Atık ve Atıkları Arıtma Yakma ve Değ. A.Ş. Solaklar Köyü Mevkii PK 66 İzmit - Kocaeli

- Belde A.Ş.

Sanayi Mh. Eski Gölcük Yolu No:40 İzmit - Kocaeli

- İbrahim KARAOSMANOĞLU

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Başkanı

Karabaş Mah. Salim Dervişoğlu Cad. No:78-80 İzmit - Kocaeli

- İmad ERDOĞAN

Aynı adreste

- İlyas ŞEKER

Aynı adreste

- Bahattin YANIK

Aynı adreste

- Gökmen MENGÜÇ

Aynı adreste

- Adnan BİLGİÇ

Aynı adreste

- Ali ALPARSLAN

Aynı adreste

E. DOSYA KONUSU: İzmit Gaz Dağıtım Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin hisselerinin tamamının, blok satış yöntemi ile özelleştirilmesi için yapılan ihale sonucunda GDF International S.A.S. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.9.2008 tarih ve 5808 sayı ile intikal eden ve eksiklikleri en son 26.9.2008 tarih ve 6451 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1998/4 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 10.10.2008 tarih 2008-1-32/ÖN-08-FYA sayılı Özelleştirme Nihai İnceleme Raporu 10.10.2008 tarih, REK.0.05.00.00-120/181 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-58 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;

 Söz konusu işlemin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulunun iznine

tabi olduğu,

 Söz konusu devralma işlemi neticesinde, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde

belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun

güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde

azaltılmasının söz konusu olmadığı,

 Dolayısıyla söz konusu devir işlemine 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi

çerçevesinde izin verilmesi gerektiği

ifade edilmektedir.

70

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. Özelleştirme İşlemine İlişkin Süreç

Ön bildirime konu özelleştirme işleminin dayanağını, 2.5.2001 tarih ve 24390 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun Geçici 3. maddesinin (b) bendi teşkil etmektedir. Bu bent hükmüne göre; “Mülkiyeti, işletmesi ve doğal gaz ticaret hakkı belediye veya belediye şirketine ait olan mevcut şehir içi doğal gaz dağıtım tüzel kişileri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl içinde maliki oldukları ve işlettikleri şehir içi doğal gaz dağıtım şebeke ve lisanslarını mevcut Hazine garantili ve devirli borçlarını erken itfa ve bu borçların üstlenilmesi neticesinde doğan Hazineye ait olan borçlarının ödenmesinde kullanılması kaydıyla dış kredi borçlarının geri ödeme takvimine bağlı olmaksızın veya Hazine garantili ve devirli dış borçlarının en son anapara ödeme tarihinden itibaren üç yıl içerisinde kamu hisselerini yüzde yirmi veya altına düşürecek şekilde devrederek yeniden yapılanacaklardır.”

İzmit Gaz Dağıtım Sanayi ve Ticaret A.Ş. (İzgaz)’nin Hazine garantili borçlarının ödenmesi üzerine, 4646 sayılı Kanunda yer alan bu hüküm gereğince ve 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “belediyeye ait şirket, işletme ve iştiraklerinin özelleştirilmesine karar vermeyi” Belediye Meclisinin görev ve yetkileri arasında sayan 18. maddesinin (j) bendi uyarınca Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Belediye Meclisi 14.3.2008 tarih ve 149 sayılı kararıyla İzgaz’ın özelleştirilmesinin gündeme alınmasına karar vermiştir.

Kurum kayıtlarına 21.3.2008 tarih ve 1780 sayı ile intikal eden, Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığı Kaynak Geliştirme ve İştirakler Daire Başkanlığının 21.3.2008 tarih ve M.41.0.KBB.0.28.00.00/381-13677 sayılı yazısında; Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin, 14.3.2008 tarih ve 149 sayılı Belediye Meclisi Kararı ile İzgazın en az %80 oranındaki hissesinin blok satış yöntemiyle özelleştirilmesinin gündeme alınmasına karar verdiği belirtilmiş ve ihale şartnamesinin hazırlığına esas teşkil etmek üzere 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ilgili hükümleri ve bu Kanun’a dayanılarak çıkartılan 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumu’na Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ”in 3. maddesi uyarınca Rekabet Kurulunun görüşü talep edilmiştir.

Bunun üzerine, 1998/4 sayılı Tebliğ hükümlerine göre hazırlanan 9.5.2008 tarihli Mesleki Daire Görüşü, 12.5.2008 tarihinde Kocaeli Büyükşehir Belediyesine tebliğ edilmiştir. Konuya ilişkin olarak Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin görüşünün, 13.5.2008 tarih ve 2972 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmesi üzerine hazırlanan 13.5.2008 tarih ve 2008-1-32/BN-08-FYA sayılı Bilgi Notu, 13.5.2008 tarih ve REK.0.05.00.00-140/70 sayılı Başkanlık Önergesi üzerine 15.5.2008 tarih ve 08-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş olup; 08-33/444-M sayı ile;

“- Bildirim konusu işlemin 1998/5 sayılı Tebliğ ile değişik 1998/4 sayılı Tebliğ

kapsamında bir özelleştirme işlemi olduğu, İzmit Gaz Dağıtım Sanayi ve Ticaret

A.Ş.’nin “serbest tüketicilere yapılan doğal gaz satışları” ve “serbest olmayan

tüketicilere (abone) yapılan doğal gaz satışları” pazarlarındaki pazar payı ve

cirosu bakımından işlemin ön bildirime tabi olduğu,

- İzmit Gaz Dağıtım Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin dağıtım lisansında belirtilen

bölgedeki doğal gaz dağıtım faaliyetinin, rekabetin tesisi bakımından diğer tüm

doğal gaz faaliyetlerinden hukuki olarak ayrıştırılması, dolayısıyla doğal gaz

dağıtımı dışındaki faaliyetlerin, dağıtım faaliyeti gösteren şirketten ayrı tüzel

kişilikler altında yapılandırılmış şirketlerce gerçekleştirilmesi koşulunun ihale

şartnamesinde yer alması gerektiği,

- Alıcı adayları belli olduktan sonra 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi uyarınca

yapılacak değerlendirmede 4054 sayılı Kanun’un ilgili maddelerine aykırılıklar ve

sakıncalar belirlenmesi halinde, devirle ilgili koşul ve yükümlülükler getirilebileceği

veya devre izin verilmeyebileceği, dolayısıyla bu hususun ihaleye katılacak

teşebbüsün/teşebbüslerin bilgisine sunulması bakımından ihale şartnamesinde

belirtilmesinin gerekli olduğu”

şeklindeki Kurul görüşü oluşmuştur.

Söz konusu Rekabet Kurulu görüşü doğrultusunda oluşturulan ihale şartnamesi çerçevesinde, 14.8.2008 tarihinde gerçekleştirilen ihale sonucunda GDF International S.A.S. (GDFI) en yüksek teklifi vermiştir.

H.2. Taraflar

H.2.1. Devralınan: İzgaz

İzgaz, 15.10.1992 tarihinde kurulmuş olup 15.6.1994 tarih ve 94/5784 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile İzmit şehri için doğal gaz dağıtım tesislerini kurma, işletme ve gaz satışını yapma iznini almış ve gerekli altyapı yatırımlarının yapılmasının ardından 15.6.1996 tarihinde kullanıcılara fiili gaz arzına başlamıştır. EPDK’nın kurulmasının ve

4646 sayılı Doğalgaz Piyasası Kanunu’nun yürürlüğe girmesinin ardından İzgaz, EPDK’dan aldığı 28.8.2003 tarih ve DAG/183-33/028 numaralı dağıtım lisansı kapsamında doğalgaz dağıtım faaliyetlerini sürdürmektedir. İzgazın lisans sınırları, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun yürürlüğe girmesinin ardından yapılan 26.10.2004 tarih ve 377-25 sayılı lisans tadili ile Gebze ve Karamürsel şehirleri hariç Şekerpınar ve Karamürsel deprem konutları dahil olmak üzere Kocaeli Büyükşehir Belediyesi sınırlarını kapsayacak şekilde oluşturulmuştur. EPDK’nın 6.4.2006 tarih ve 712-16 sayılı kararıyla Dereköy şehri de İzgazın dağıtım lisansı kapsamından çıkarılmıştır. Teşebbüsün yönetim kurulu üyeleri ile hissedarlık yapısına aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir:

Tablo 2: İzgaz Hissedarlık Yapısı

Hissedar Pay Adedi Pay Tutarı (YTL) Hisse oranı (%)

Kocaeli Büyükşehir Belediyesi 361.584.424 180.792.212 99,8852

TOPLAM 361.999.700 181.000.000 100,0000 İzgazın 2007 yılı sonu itibarıyla toplam abone sayısı (……….) olup, bu abonelerin tiplerine göre dağılımı aşağıda yer almaktadır:

160

Tablo 3: İzgazın Müşteri Portföyü

Müşteri Tipi Adedi

Serbest Olmayan Tüketiciler Konut (……)

Sanayi (……)

Toplam (……)

Serbest Tüketiciler (……)

TOPLAM (……)

Ayrıca dosyada yer alan bilgilere göre, “sistem dışı aboneler” olarak nitelendirilen ve abonelik işlemi tamamlanmış, fakat henüz gazı bağlanarak sisteme alınmamış abonelerin (diğer bir deyişle potansiyel abone) sayısının ise 2007 sonu itibarıyla (………) olduğu görülmektedir.

Şirketin 2007 yılında doğalgaz faaliyetlerinden elde ettiği net satış gelirinin ise (…………..) YTL olduğu anlaşılmaktadır. Teşebbüsün 2007 yılında elde etmiş olduğu ciro ve pazar paylarına aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir:

Tablo 4: İzgazın İlgili Ürün Pazarlarındaki Cirosu

İlgili Ürün Pazarı Ciro (Milyon YTL)

Serbest Olmayan Tüketici (……)

Serbest Tüketici Satış (……)

Serbest Tüketici Taşıma Hizmet Bedeli (……)

Toplam (……)

Diğer Gelirler (……)

TOPLAM (……)

Tablo 5: Teşebbüslerin Satış Miktarları ve Pazar Payları (2007)

Teşebbüsler

Toplam İlgili Ürün İzgaz Botaş

Pazarları Miktar Pazar Payı Miktar Pazar Payı Miktar Pazar Payı

3 3 3

(m) (%) (m) (%) (m) (%)

Serbest Olmayan (………) (………) (………) (………) (………) (………)

Tüketici (Abone)

Serbest Tüketici (………) (………) (………) (………) (………) (………) TOPLAM (………) (………) (………) (………) (………) (………) H.2.2. Devralan: GDFI

GDF Suez’in elektrik ve gaz alanlarında Fransa dışında yaptığı varlık ve şirket alımları amacıyla kurduğu bir şirket konumunda olan GDFI’nın %100 hissesi GDF Suez’in kontrolündedir. GDFI’nın yönetim kurulu üyeleri; Jean-Marie Dauger, Pierre Clavel ve Stephane Brimont’tan oluşmaktadır.

GDF Suez, enerji sektöründe, doğal gaz tedarik zincirinde ve bağlantılı enerji hizmetlerinde faaliyet göstermekte olup, özellikle Avrupa’da doğalgaz araması, üretimi, nakli, depolaması, dağıtımı ve satışı yapmaktadır. Teşebbüsün yönetim kurulu; Gerard Mestrallet, Jean Cirelli, Xavier Musca, Edouard Vieillefond, Pierre Graff, Jean Paul Bailly, Pierre Franck Chevet, Rene Henri Claude Mandil, Jean-Cyril Spinetta, Jean- Louis Beffa, Aldo Cardoso, Thierry de Rudder, Paul Jr. Desmarais, Anne Lauvergeon, Rene Carron, Albert Frere, Edmond Alphandery, Jacques Lagarde, David Simon ve Etienne Davignon’dan oluşmaktadır. Teşebbüsün hissedarlık yapısına ise aşağıda yer verilmektedir:

GDF Suez’in, Türkiye doğalgaz piyasasında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Ancak Türkiye’de elektrik üretimi alanında faaliyet gösteren Baymina Enerji A.Ş.’nin %95 oranındaki hissesi GDF Suez’in elinde bulunmaktadır. Söz konusu şirket 2007 yılında (……….) MWh elektrik üretimi gerçekleştirmiş ve bu üretim dolayısıyla (……..….) Avro ciro elde etmiştir.

200

H.3. İlgili Pazar

H.3.1. İlgili Ürün Pazarı

Dosyadaki bilgiler çerçevesinde, işlem konusuna ilişkin ilgili ürün pazarları,"serbest tüketicilere yapılan doğal gaz satışları" ile"serbest olmayan tüketicilere (abonelere) yapılan doğal gaz satışları" pazarları olarak belirlenmiştir.

H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar

Özelleştirilecek olan şirketin yasal olarak doğal gaz dağıtım ve perakende satış faaliyetini gösterebileceği bölgeler göz önüne alındığında, ilgili coğrafi pazar İzgazın dağıtım lisansında tanımlanmış olan “Gebze Dağıtım Bölgesi, Karamürsel ve Dereköy şehirleri hariç Şekerpınar ve Karamürsel deprem konutları dahil olmak üzere Kocaeli Büyükşehir Belediyesi sınırları“olarak tanımlanmıştır.

H.4. Değerlendirme

H.4.1 İşlemin Niteliği

1998/4 sayılı Tebliğ’in ‘Kapsam’ başlıklı 2. maddesinde yer alan “Aşağıda sayılan haller hariç olmak üzere, bir teşebbüsün ortaklık paylarının ya da diğer hak ve araçların tümünün veya bir kısmının teşebbüsün üzerindeki kontrolü değiştirecek ya da karar organlarını etkileyecek şekilde yahut mal veya hizmet üretimine yönelik birimlerin özelleştirme yolu ile her türlü devri bu Tebliğ hükümlerine tabidir.” hükmü uyarınca bir teşebbüsün ortaklık paylarının özelleştirme yoluyla devri niteliğini taşıyan bildirim konusu işlem anılan Tebliğ hükümlerine tabidir.

H.4.2. Eşikler Bakımından Değerlendirme

Söz konusu işlem, 1998/4 sayılı Tebliğ’in ‘Ön Bildirime Tabi Özelleştirme Yoluyla Devralmalar’ başlıklı 3. maddesinde yer alan “…özelleştirilecek teşebbüs ya da mal veya hizmet üretimine yönelik birimin ilgili ürün piyasasındaki pazar payının %20’yi veya cirosunun 20 trilyon Türk Lirasını aşması ya da bu eşikler aşılmasa bile özelleştirilecek teşebbüsün hukuki veya fiili imtiyazlara sahip olması…” ifadesi uyarınca ön bildirime tabi bir özelleştirme işlemi olup, Rekabet Kurulunun 15.5.2008 tarih ve 08-33/444-M sayılı görüşü çerçevesinde 14.8.2008 tarihinde özelleştirme ihalesi gerçekleştirilmiştir.

Aynı Tebliğ’in 5. maddesinde “….ön bildirimde bulunulması zorunlu olan özelleştirme yoluyla devralma işlemlerinde ve ön bildirime tabi olmamakla birlikte bu Tebliğ kapsamında olan özelleştirme yolu ile devralma işlemi taraflarının ilgili ürün piyasasındaki toplam pazar paylarının %25’i veya cirolarının 25 trilyon Türk Lirasını aşması halinde; devralma işlemlerinin hukuki geçerlilik kazanabilmeleri için Rekabet Kurulundan izin alınması zorunludur.” hükmü yer almaktadır.

İzgazın 2007 yılı itibarıyla ilgili ürün pazarlarında elde etmiş olduğu ciro ve pazar payı bilgilerine aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:

Tablo 7: İZGAZ’ın İlgili Ürün Pazarlarındaki Cirosu ve Pazar Payı

İlgili Ürün Pazarı Ciro (Milyon YTL) Pazar Payı (%)

Serbest Olmayan Tüketici (……) (……)

Serbest Tüketici (……) (……)

Tablodan da görüleceği üzere, serbest olmayan tüketicilere yapılan doğal gaz satışları pazarında, (………….) YTL ciro ve %(….) oranındaki pazar payı; serbest tüketicilere yapılan doğal gaz satışları pazarında ise, (………….) YTL ciro ile 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi ile öngörülen eşikler aşılmış olduğu için söz konusu özelleştirme yoluyla devralma işlemi Rekabet Kurulu’nun nihai iznine tabi bir devralma işlemidir. H.4.3. 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Bakımından Değerlendirme

Söz konusu devir işlemine yönelik olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında yapılan hâkim durum analizi iki temel konuya odaklanmalıdır. Bunlardan birincisi İzgaz’ı devralacak teşebbüsün bölgesel doğal tekel niteliği taşıyan dağıtım hizmetleri pazarında hâkim duruma gelmesi ya da mevcut hâkim durumunu güçlendirmesinin söz konusu olup olmadığıdır. İncelenmesi gereken ikinci konu ise, anılan teşebbüsün devralma işlemi sonrasında dikey bütünleşik bir yapıya kavuşmak suretiyle mevcut hâkim durumunu güçlendirip güçlendirmeyeceğidir.

Bu noktada öncelikle, dağıtım hizmeti yükümlülüğünün özelleştirme veya lisanslama yoluyla devrinin, hizmetin bölgesel doğal tekel niteliği gereği bir tekel hakkı devri anlamına gelmekte olduğu belirtilmelidir. Bir başka ifadeyle 4646 sayılı Kanun uyarınca tüm dağıtım şirketleri, lisanslarında tanımlanan dağıtım bölgesi sınırları içinde serbest olmayan tüketiciler nezdinde zaten tekel konumunda bulunmaktadır. Dolayısıyla dağıtım bölgelerinde faaliyet gösteren belediyeler ya da özel sektör şirketleri serbest olmayan tüketiciler için tek tedarik kaynağıdır. Serbest olmayan tüketiciye yapılan satışlar, o bölge için geçerli olan “birim hizmet ve amortisman bedeli” üzerinden tarifelendirilmektedir.

4646 sayılı Kanuna göre, serbest tüketiciler ya bulundukları bölgedeki dağıtım şirketlerinden ya da toptan satış/ithalat şirketlerinden gaz tedarik edebilmektedirler. Dağıtım şirketleri lisanslarında tanımlanan dağıtım bölgeleri dışında kalan serbest tüketicilere hizmet sunamamaktadır.

GDF Suez, GDFI veya herhangi bir iştiraki Türkiye doğal gaz piyasasında faaliyet göstermemektedir. Söz konusu devir sonrasında GDFI sadece kendi dağıtım bölgesinde serbest olan ve serbest olmayan tüketicilere gaz tedarikine devam edecektir. Dolayısıyla anılan devralma sonrasında yatay veya dikey anlamda bir yoğunlaşma artışı gerçekleşmeyecektir.

Bu itibarla, mevcut düzenlemeler ve uygulamalar ışığında, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi sonucu ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasına yol açmayacağı, bu nedenle işleme izin verilmesinde bir sakınca olmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

1- Kocaeli Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına, iştiraklerine ve gerçek kişilere ait

İzmit Gaz Dağıtım San. ve Tic. A.Ş.’nin hisselerinin tamamının, Kocaeli

Büyükşehir Belediyesi tarafından blok satış yöntemi ile özelleştirilmesi için

yapılan ihalede en yüksek teklifi veren GDF International S.A.S’ye devri

işleminin, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ve 1998/4 sayılı”Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna,

2- Söz konusu işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine

310

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.