13-66/916-386
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
(6) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’un 2. maddesinde “…mal ve hizmet piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hâkim olan teşebbüslerin bu hâkimiyetlerini kötüye kullanmaları…” Kanun kapsamında rekabet ihlali olarak düzenlenmiştir.
(7) 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara ilişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ) uyarınca; sağlayıcı konumundaki teşebbüsler, ilgili pazardaki paylarının %40’ı aşmaması koşuluyla, alıcı teşebbüslerin rakip ürünleri satmalarını engelleyerek sadece kendi ürünlerine odaklanmalarını sağlayabilmektedir. Ancak, 2002/2 sayılı Tebliğ’in 6. maddesi uyarınca, bir anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde düzenlenen koşullarla bağdaşmaz etkilere sahip olduğunun tespit edilmesi durumunda Kurul, Kanun’un 13. maddesine dayanarak, anlaşmaya bu Tebliğ ile sağlanan muafiyeti geri alabilmektedir.
(8) Ayrıca, benzer nitelikteki dikey sınırlamaların oluşturduğu paralel ağların ilgili pazarın önemli bir bölümünü kapsaması durumunda; Kurul, ayrıca çıkaracağı bir tebliğ ile ilgili pazarda belirli sınırlamaları içeren anlaşmaları bu Tebliğ’in sağladığı muafiyetin dışına çıkarabilmektedir.
(9) 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğinin Açıklanmasına Dair Kılavuz (Dikey Kılavuzu)’un 42. paragrafında hangi durumlarda muafiyetin geri alınmasının söz konusu olabileceğine yer verilmiştir;
“Muafiyetin geri alınması uygulamasının, özellikle pazar gücü önemli seviyelere ulaşmış teşebbüslerin anlaşmalara taraf olduğu pazarlarda gündeme gelmesi kaçınılmazdır. Ancak, muafiyetin geri alınıp alınmayacağının belirlenmesinde anlaşmaya taraf olan teşebbüslerin pazar payları tek başına belirleyici unsur değildir. Pazar payları birbirine yakın seyreden teşebbüslerin faaliyet gösterdiği bir oligopolistik pazardaki herhangi bir teşebbüsün akdetmiş olduğu bir dikey anlaşmadan da muafiyetin geri alınması söz konusu olabilecektir.
Bu noktada yapılacak bir değerlendirmede, pazar paylarının yanı sıra, pazara giriş engelleri, ilgili ürünün özellikleri ve tüketicilerin bu ürüne olan bağımlılıklarının derecesi gibi diğer birtakım unsurlar göz önünde bulundurulacaktır.”.
(10) Bu bağlamda 07.03.2013 tarih ve 13-12/183-97 sayılı Kurul Kararında; Kavmar, Doluca Bağcılık ve Şarapçılık A.Ş. (Doluca) ve Mey İçki San. ve Tic. A.Ş. (Mey İçki)’nin şarap yerinde tüketim pazarında münhasırlık içeren anlaşmalar yapıp yapmadıklarının veya fiili münhasırlık yaratan faaliyetler içerisinde bulunup bulunmadıklarının ve bu durumun pazardaki rekabete olan muhtemel etkisinin ortaya konulması amacıyla 4054 sayılı Kanun’un 4, 5 ve 13. maddeleri ile 2002/2 sayılı Tebliğ’in 6. maddesi çerçevesinde değerlendirilmiştir:
(11) İncelemeye konu şarap üreticisi teşebbüslerin pazardaki rekabeti kısıtlayıcı nitelikte dikey anlaşma yapıp yapmadıklarının tespitinde, teşebbüslerin pazar paylarının yanı sıra, sözleşmeli ya da sözleşme olmasa bile fiilen uygulanan münhasır ilişkiler ile pazarın ne kadarının rakip teşebbüslere kapatıldığı incelenmiş; elde edilen pazar payı verileri doğrultusunda, şarap pazarında (perakende ve yerinde tüketim kanalı toplamında ve özelinde yerinde tüketim kanalında) mevcut yoğunlaşma seviyesinin üretici teşebbüslerin nihai satış noktaları ile yapılan ve rekabet etmeme yükümlülüğü içeren dikey anlaşmaların yasaklanabilmesi için yeterli bulgular olmadığı anlaşılmıştır. 07.03.2013 tarih ve 13-12 sayılı Kurul kararı ile “Kavaklıdere, Doluca ve Mey İçki başta olmak üzere şarap üreticisi/dağıtıcısı