Kozmetik ve kişisel bakım ile gıda takviyesi sektörlerinde faaliyet gösteren Kopaş Kozmetik Pazarlama Sanayi…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,

Ayşe ERGEZEN, Rıdvan DURAN

B. RAPORTÖRLER : Yunus Salih YİĞİT, Özlem NARHIN POLAT, Oğuzhan ÇİFÇİ,

Abdurrahim YİĞİTTEKİN, Hatice Berna ERMENEK

C. BAŞVURUDA

BULUNAN: - Gizlilik talebi bulunmaktadır.

D. HAKKINDA İNCELEME

YAPILANLAR: - Ferr Pharma İlaç Ltd. Şti.

İkitelli Osb Mh. 17. Cd. Rammar Blok No:5

Başakşehir/İstanbul

- Kopaş Kozmetik Pazarlama Sanayi AŞ

Maslak Mahallesi Sümer Sokak No: 4 Maslak Office Building

Kat:17 Sarıyer/İstanbul

(1) E. DOSYA KONUSU: Kozmetik ve kişisel bakım ile gıda takviyesi sektörlerinde faaliyet gösteren Kopaş Kozmetik Pazarlama Sanayi AŞ ve Ferr Pharma İlaç Ltd. Şti. tarafından 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği iddiası.

(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına intikal eden gizlilik talepli başvurularda şikâyetçiler tarafından özetle; Kopaş Kozmetik Pazarlama Sanayi AŞ’nin (KOPAŞ) ilettiği fiyatların sadece tavsiye edilen satış fiyatı niteliğinde olması gerekse de firmanın perakende satış fiyatlarına müdahale etmeyi istediği; Ferr Pharma İlaç Ltd. Şti’nin (FERR PHARMA) bünyesindeki ürünlerin e-ticaret kanallarında ve eczacıların ortak alım satım yaptığı platformlarda bulunduğu fakat şirketin e-ticaret kanallarında bazı eczacılara fiyat alt limiti belirlediği, bu fiyatın altına ya da üstüne çıkıldığında ilgili eczanelere ürün fatura edilmeyip söz konusu eczanelerin satıştan men edileceğine dair yazılı bir metin ve tablo paylaşımı yapmaya varana kadar müdahale etmek istediği ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) ihlal edildiği iddiasıyla inceleme yapılması talep edilmiştir.

(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi (CİMER) aracılığıyla 08.11.2024 tarih ve 2403940424 sayı, 10.03.2025 tarih ve 64533 sayı, 13.03.2025 tarih ve 64761 sayı ile intikal eden başvurulara ilişkin olarak hazırlanan 22.04.2025 tarihli ve 2025-3-021/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun (Kurul) 24.04.2025 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 25-16/391-M sayılı karar ile dosya konusu iddialara yönelik olarak KOPAŞ ve FERR PHARMA hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

(4) Anılan Kurul kararı ve Başkanlık Makamının 24.04.2025 tarih ve 113177 sayılı olurları uyarınca 28.04.2025 tarihinde başlatılan görevlendirme çerçevesinde, 29.04.2025 tarihinde KOPAŞ’ta, 30.04.2025 tarihinde ise FERR PHARMA’da yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir.

(5) Yerinde incelemeler kapsamında KOPAŞ ve FERR PHARMA’dan bilgi talebinde bulunulmuş olup buna yönelik sunulan cevabi yazılar KOPAŞ tarafından 07.05.2025 tarih ve 67549 sayı; FERR PHARMA tarafından 07.05.2025 tarih ve 67499 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Ayrıca önaraştırma kapsamında KOPAŞ’tan 06.05.2025 tarih ve 114155 sayı ile bilgi talebinde bulunulmuş olup bilgi talebine ilişkin cevaplar 12.05.2025 tarih ve 67830 sayı, 14.05.2025 tarih ve 67955 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

(6) Düzenlenen 27.05.2025 tarihli ve 2025-3-021/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(7) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, KOPAŞ’ta ve FERR PHARMA’da yapılan yerinde incelemede KOPAŞ ve FERR PHARMA hakkında yeniden satış fiyatına müdahale iddiası kapsamında rekabet ihlali şüphesi doğuran herhangi bir bilgi ve belge tespit edilmediği; ilgili teşebbüslerin ürünlerinin farklı fiyatlara satılabildiğinin anlaşıldığı, bu doğrultuda teşebbüslere 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlali iddiasına ilişkin olarak soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraflar

I.1.1. KOPAŞ

(8) KOPAŞ 1974 yılında kurulmuş olup mevcut hissedarları; Kar Kozmetik Ürünler Ticaret Pazarlama ve Sanayi AŞ (%~(.....)), Hıfzı Alp KARAAĞAÇ (%~(.....)), M. Kemal KARAAĞAÇ (%~(.....)) ve diğer ortaklar (%~(.....)) şeklindedir. KOPAŞ, kozmetik, kişisel bakım ve hijyen ürünleri üretimi, ar-ge ve ürün geliştirme, ürünlerin yurt içi ve yurt dışı satış ve dağıtımı, başka markalar için fason üretim hizmeti sağlama (özel markalı üretim) alanlarında faaliyet göstermektedir. KOPAŞ, ürünlerini kendi fabrikasında üretmekte veya çeşitli üreticilerde fason olarak ürettirmekte olup üretilen veya satın alınan ürünler KOPAŞ’ın bünyesinde depolanmakta ve dağıtımı buradan sağlanmaktadır. KOPAŞ ürünlerini iç piyasada modern kanal olarak parfümeri, süpermarket, indirim marketleri ve e-ticarete, geleneksel kanal olarak bayi, eczane kanalı ve direkt müşterilere; dış piyasada ise yurt dışı müşterilerine satmaktadır.

(9) KOPAŞ’ın ürün portföyü Dalin, Sesu, XO ve Alix markalarından oluşmaktadır. KOPAŞ Dalin markası adı altında bebek şampuanı, ıslak mendil, bebek sabunu, pişik kremi, bebek yağı, saç ve vücut bakım losyonları, bebek çamaşır deterjanı ve yumuşatıcı ile kolonya ürünlerini üretmektedir. Sesu markası adı altında ise tüy alma ve hijyen ürünleri (sir ağda bantları, ağda makinesi ve kartuşları, tüy dökücü kremler, tüy azaltıcı losyonlar ve ağda sonrası bakım ürünleri), XO markası adı altında parfüm ve kişisel bakım ürünleri (deodorantlar, vücut spreyleri, parfümler), Alix markası adı altında ise saç boyası üretmektedir.

I.1.2. FERR PHARMA

(10) FERR PHARMA 2024 yılında kurulmuş olup tek hissedarı (.....)’dır. FERR PHARMA vitamin, mineral ve benzeri takviye edici gıdalar pazarında faaliyet göstermekte olup Tarım ve Orman Bakanlığından onay alıp ruhsatlandırma işlemlerinin ardından ürünlerini fason üreticilere yönlendirerek üretim sürecini gerçekleştirmekte ve nihai ürünleri pazara sunmaktadır. Pazara sunulan ürünler ecza depoları aracılığıyla eczanelerde son tüketiciye ulaştırılmaktadır.

(11) FERR PHARMA ürünlerinin e-pazar yerlerindeki satışları ise ağırlıklı olarak ürünleri ecza depolarından temin eden firmalar aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. FERR

PHARMA’nın ürünleri ise Grovit Kids Multivitamin, Grovit Kids Multifocus, Grovit Kids Moon, Grovit Kids Grape ve Grovit Kids B-Complex şeklindedir.

I.2. İlgili Pazar

I.2.1. İlgili Ürün Pazarı

(12) Kozmetik, 5324 sayılı Kozmetik Kanunu ve 25823 sayılı Kozmetik Yönetmeliği çerçevesinde, insan vücudunun epiderma, tırnaklar, kıllar, saçlar, dudaklar ve dış genital organlar gibi değişik dış kısımlarına, dişlere ve ağız mukozasına uygulanmak üzere hazırlanmış, tek veya temel amacı bu kısımları temizlemek, koku vermek, görünümünü değiştirmek ve/veya vücut kokularını düzeltmek ve/veya korumak veya iyi bir durumda tutmak olan bütün preparatları ve maddeleri kapsamaktadır. Ürün ve ürün grupları bazında birçok alt pazara ayrılabilen kozmetik sektöründe, kremler, makyaj malzemeleri, parfümler, saç boyaları ve sabunlar gibi ürünler belli başlı kozmetik ürünlerini oluşturmaktadır.

(13) Geçmiş Kurul kararlarında [1] kozmetik ürünleri, harcıâlem (mass market) kozmetik ürünleri ve seçici (selektif) kozmetik ürünleri olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Bu ayrımın dayandığı temel nokta, seçici kozmetik ürünlerinin diğer ürünlerden farklılaştırılmış özel niteliklere sahip olması dolayısıyla, farklı üretim ve pazarlama yöntemleri kullanılarak piyasaya arz edilmesidir. Harcıâlem ürünler, marketler gibi alışılagelmiş perakende satış kanallarıyla pazarlanıp satılabilirken, seçici ürünlerde, ürünün satışı sırasında özel eğitimli personel görevlendirilmekte, müşteri ihtiyaçlarını belirleyebilmek için çeşitli cihazlar kullanılabilmektedir. Harcıâlem ve seçici kozmetik ürünleri genel itibarıyla birbirinden farklılaşmaktadır. Bununla birlikte bu ayrıma gerek duyulmayıp pazarın kozmetik ürünleri olarak daha geniş tanımlandığı Kurul kararları da mevcuttur [2].

(14) FERR PHARMA tarafından satışı gerçekleştirilen ürün grubu olan gıda takviyesi ürünleri; kapsül, toz ya da sıvı şeklinde eczane kanalından ya da perakende kanalından satışı yapılan; içeriğinde mineral, vitamin, amino asitler, yağ asitleri, çeşitli bio aktif maddeleri, bitki ve bitki ekstrelerini içeren beslenmeye yardımcı ürünlerdir. Bu ürünler tedavi edici nitelikte olmayıp destekleyici ürünler olmaları nedeniyle ilaç kullanım amacından farklılık göstermektedir. Kurulun gıda takviyesi sektörüne yönelik aldığı kararlarda [3] pazarın gıda takviyesi ürünleri olarak tanımlanabilmekte ve muhtemel pazar tanımları içinde rekabet karşıtı eylemlerin gerçekleşip gerçekleşmediği sonucunu değiştirmemesi halinde kesin bir ilgili ürün pazarı tanımlanmamaktadır.

(15) Nitekim, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. maddesinde; “… İnceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir” ifadesine yer verilmiştir.

(16) Bu bakımdan mevcut dosya kapsamında hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerin faaliyet konusu dikkate alınarak ilgili ürün pazarları “saç bakım ürünleri

[1] Kurulun 10.10.2005 tarih ve 05-66/946- 255 sayılı, 08.05.2008 tarih ve 08-32/401-136 sayılı, 09.09.2009 tarih ve 09-41/987-249 sayılı, 16.09.2021 tarih ve 21-43/638-317 sayılı kararları.

2 Kurulun 15.01.2004 tarih ve 04-03/48-13 sayılı kararı.

3 Kurulun 09.09.2021 tarih ve 21-42/611-298 sayılı; 23.02.2023 tarih ve 23-10/166-52 sayılı kararları.

pazarı”, “cilt bakım ürünleri pazarı” ve “OTC pazarı” [4] olarak yahut daha alt kırılımlarda (cilt tedavisi ürünleri, vitaminler vb.) tanımlanabilecekse de raporda ulaşılacak sonucu değiştirmeyeceği için kesin bir ilgili ürün pazarı tanımı yapılmamıştır

I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

(17) İlgili mal ve hizmetlerin özellikleri ile tüketici tercihleri bakımından önemli giriş engellerinin bulunmadığı, farklı bölgeler arasında teşebbüslerin pazar payları veya mal ve hizmetlerin fiyatları bakımından hissedilir bir farklılığın olmadığı, internet satışları yoluyla da pazarın homojenliğinin arttığı dikkate alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.

I.3. Değerlendirme

I.3.1. Yeniden Satış Fiyatının Belirlenmesi

(18) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi, amacı ve etkisi rekabeti engelleme, sınırlama veya bozma olan teşebbüsler arası anlaşmalara, uyumlu eylemlere ve teşebbüs birliklerinin kararlarına karşı bir yasaklama getirmektedir. Bu hüküm, teşebbüsler arası bütün anlaşma, karar ve uyumlu eylemlere geniş bir şekilde uygulanmakta olup hükmün temel amacı, her bir teşebbüsün kendi ticari politikalarını ve piyasadaki faaliyetlerini tek başına, diğer teşebbüslerden bağımsız olarak belirlemesini sağlamaktır.

(19) Söz konusu maddenin ikinci fıkrasında özellikle hangi hâllerin bu yasaklama kapsamında yer aldığı düzenlenmekte ve “mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” bu hâllerden biri olarak sayılmaktadır. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde rakipler arası veya rakip olmayanlar arası fiyat anlaşması gibi bir ayrım olmadığından her iki durum da anılan hükmün kapsamına girmektedir. Diğer bir deyişle, söz konusu madde aynı seviyede faaliyet gösteren rakip teşebbüsler arasındaki rekabeti sınırlayıcı anlaşmaları (yatay anlaşmalar) kapsadığı gibi rakip olmayan, başka bir ifadeyle arz zincirinin farklı seviyelerinde yer alan teşebbüsler arasındaki dikey anlaşmaları da kapsamaktadır.

(20) Mevcut dosya bakımından sağlayıcı ile perakende satış kanalında faaliyet gösteren satıcıların değer zinciri üzerinde farklı seviyelerde faaliyet göstermeleri nedeniyle aralarındaki ilişkinin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin (2002/2 sayılı Tebliğ) "Kapsam" başlıklı 2. maddesi çerçevesinde bir dikey ilişki olduğu anlaşılmıştır. Sonuç olarak, yeniden satış fiyatının belirlenmesi (YSFB) uygulamaları da 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan eylemler arasında yer almaktadır. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde anlaşmaları sağlanan muafiyet kapsamı dışına çıkaran sınırlamalara yer verilmiştir. Bu sınırlamalar arasında “Alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi” hali sayılmış ve “Tarafların herhangi birisinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya tavsiye etmesi mümkündür.” düzenlemesi yer almaktadır. Buna göre, bu tür hükümleri içeren sözleşmeler ilgili Tebliğ kapsamında sağlanan muafiyetten yararlanamamakta ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki yasaklamaya tabi hâle gelmektedir.

(21) Kurulun son dönemdeki kararlarında yeniden satış fiyatının belirlenmesine ilişkin yaklaşımı; ürünlerin piyasadaki fiyatının takip edilmesinin ve alıcılara yeniden satış fiyatı iletilmesinin, alıcıların bağımsız ticari kararları neticesinde belirlemeleri gereken

[4] OTC pazarı, tüketici sağlığına yönelik reçeteye tabi olmayan tezgah üstü ürünler olarak tanımlanmaktadır.

perakende satış fiyatına doğrudan müdahale niteliği taşıdığı ve yeniden satış fiyatının serbest rekabet koşulları çerçevesinde belirlenmesini engellediği yönündedir. Bu çerçevede Kurul tarafından, rekabetin en önemli unsurlarından biri olan fiyata müdahale edilmesinin çoğunlukla amaç bakımından ihlal teşkil edeceği, dolayısıyla bu tür uygulamaların 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyet almasının da mümkün olamayacağı belirtilmektedir. Bu bağlamda, yeniden satış fiyatının belirlenmesine ilişkin birçok dosyada, yeniden satış fiyatının tespitinin amaç yönünden rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olduğu ortaya konulmuş olup yeniden satış fiyatının sağlayıcı tarafından tespiti, piyasada etki doğurup doğurmamasına bakılmaksızın amaç yönünden rekabet ihlali olarak değerlendirilmiştir. 5

(22) Diğer yandan yeniden satış fiyatının tespitinin, mehaz Avrupa Birliği rekabet hukuku mevzuatı kapsamında da amaç yönüyle rekabeti kısıtladığı kabul edilmektedir. Nitekim 2014 yılında Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanan “Amaç Yönünden Rekabet Kısıtlarına İlişkin Kılavuz”da [6] yeniden satış fiyatının tespitinin amaç yönüyle rekabeti kısıtlayıcı olduğu ifade edilmiştir.

(23) Yukarıdaki açıklamalar ışığında, sağlayıcıların, alıcıların yapacakları satışlarda sadece azami fiyatların ve tavsiye niteliğindeki fiyatların belirlenebileceği; bunun haricinde, doğrudan ya da dolaylı yollarla asgari yahut sabit fiyat olmak üzere, yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik davranışların rekabet ihlali olacağı sonucuna ulaşmak mümkündür.

I.3.2. FERR PHARMA Hakkında Değerlendirme

(24) İnceleme tarafı olan FERR PHARMA hakkında önaraştırma açılmasına temel teşkil eden gizlilik talepli başvurularda FERR PHARMA’nın bazı eczacılara satış fiyatının asgarisini ilettiği ve bu fiyatların altına inenlere ürün verilmeyeceği iddia edilmiştir. Önaraştırma kapsamında teşebbüste yapılan yerinde incelemede söz konusu iddiayı destekleyici rekabet ihlali şüphesi doğurabilecek herhangi bir bilgiye belgeye ulaşılamamıştır.

5 Kurulun 22.11.2018 tarih ve 18-44/703-345 sayılı, 10.01.2019 tarih ve 19-03/23-10 sayılı, 12.11.2019 tarih ve 19-39/610-263 sayılı, 02.11.2011 tarih ve 11-55/1434-509 sayılı, 04.03.2021 tarih ve 21-11/154- 63 sayılı, 26.03.2020 tarih ve 20-16/232-113 sayılı, 12.03.2020 tarih ve 20-14/192-98 sayılı, 04.03.2021 tarih ve 21-11/154-63 sayılı kararları.

6 Guidance on restrictions of competition "by object" for the purpose of defining which agreements may benefit from the De Minimis Notice, Madde 3.4.

(25) Nitekim dosya kapsamında elde edilen, 26.05.2025’te erişilen ve yukarıda yer verilen belgede teşebbüsün rastgele seçilen bir ürününün Trendyol’da satış fiyatı ve satıcıları tespit edilmiştir. Söz konusu belge incelenmiş ve ürünün farklı fiyatlardan satıldığı anlaşılmıştır. Bu nedenle FERR PHARMA hakkında soruşturma açılmasını gerektirecek bir durumun olmadığı değerlendirilmiştir.

I.3.3. KOPAŞ Hakkında Değerlendirme

(26) İnceleme tarafı olan KOPAŞ hakkında önaraştırma açılmasına temel teşkil eden gizlilik talepli başvuruda KOPAŞ’ın tavsiye satış fiyatının ötesinde yeniden satıcıların satış fiyatlarına müdahale etmeyi amaçladığı iddia edilmiştir. Önaraştırma kapsamında teşebbüste yapılan yerinde incelemede söz konusu iddiayı destekleyici rekabet ihlali şüphesi doğurabilecek herhangi bir bilgiye ve belgeye ulaşılamamıştır. Bu nedenle KOPAŞ hakkında soruşturma açılmasını gerektirecek bir durumun olmadığı sonucuna varılmıştır.

J. SONUÇ

(27) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

Ferr Pharma İlaç Ltd. Şti. ve Kopaş Kozmetik Pazarlama Sanayi AŞ hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.