Açık noktalarda, yukarıdaki unsurların etkisiyle taviz sistemi içindeki uygulamalar çeşitlilik göstermekte, nakit tavizler bu sistemin önemli bir parçası haline gelmektedir. Bu tip ödemeler mevcut durumda, yapılma amaçları ve ödemelerin miktarlarını etkileyen unsurlar bakımından bira, gazlı içecekler, enerji içecekleri gibi diğer hızlı
11
tüketim malları pazarlarındaki uygulamalara benzerlikler göstermektedir. Açık noktalardaki bulunurluğun öneminden kaynaklanmaları ve noktaların prestijlerine ve pazarlık güçlerine göre şekillenmeleri bu ödemelerin temel özellikleridir. Öte yandan inceleme döneminde, anılan ödemelerin, sadakat yahut hedef indirimlerinde olduğu gibi, noktaların ihtiyaçlarının tamamını Mey İçki’den yapmasına yol açacak bir sistematiğe sahip olduğuna yönelik bir tespit de yapılmamıştır.
Önaraştırma döneminde elde edilen bilgi ve belgeler, gerek nakit ödemelerle birlikte iskonto ve bedelsiz ürün gibi yöntemlerin kullanıldığı açık satış noktaları, gerekse sadece bedelsiz ürün verilen kapalı satış noktaları bakımından, Mey İçki’nin indirim sisteminin mevcut durumda rekabet hukuku bağlamında sadakat yahut hedef indirimi şeklinde uygulandığına, dolayısıyla da noktaların rakip teşebbüslerden mal almasını caydıracak nitelikte olduğuna işaret edecek nitelikte değildir.
Diğer taraftan, TAPDK tarafından hazırlanan ve 7.11.2010 tarih ve 27808 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerin Satışına ve Sunumuna İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik” in 22. maddesinin 1. fıkrası
“Alkollü içki perakende satıcıları; tüketici talebine konu alkollü içkileri, piyasa
koşullarını ve tüketici taleplerini de dikkate alarak ve tüketicilerin seçeneklerini
azaltmayacak nicelikte, aynı kategorideki birden fazla firmanın ürünleri
arasından tercih imkânı sunabileceği çeşitlilikte işyerlerinde bulundurur. Alkollü
içki kategorilerinin tamamının işyerinde bulundurulması zorunlu değildir.”
ve 5. fıkrası
“Üretici, ithalatçı ve toptan satıcılar;
a) Piyasa istikrarını bozacak, tüketici seçeneklerini azaltacak, perakende
satıcının ürün bulundurma zorunluluğunu yerine getirmesini engelleyecek, diğer
firmaların faaliyetlerini kısıtlayacak ya da zorlaştıracak şekilde uygulamalar
yapamaz.
b) Perakende satıcılarla yapılacak her türlü anlaşmalarda; herhangi bir
firmanın ürünleri lehine münhasır uygulama getiren veya üstünlük sağlayan ya
da rekabeti diğer firmalar aleyhine kısıtlayıcı veya zorlaştırıcı koşullar yer
alamaz. Bu tip anlaşmaların tarafı olanlar birlikte sorumlu kabul edilir.
c) Perakende satıcılara ürün temininde bağlı satış içeren pazarlama
yöntemlerini uygulayamaz.”
şeklindedir. Yönetmeliğin söz konusu hükümleriyle, alkollü içkiler piyasasındaki tüm münhasır anlaşmalar veya bu tip bir etki doğurabilecek her tür uygulama kesin bir dille yasaklanmıştır. Dolayısıyla, TAPDK’nın söz konusu hükümlerin uygulanmasını sağlayabilmesi koşuluyla, alkollü içkiler piyasasındaki teşebbüslerin fiili münhasırlık yapma imkânı zorlaşmıştır. Bu itibarla, 7.11.2010 tarihinden sonraki dönem için, Mey İçki’nin bedelsiz ürün, iskonto ve nakit taviz gibi uygulamalarının tek başına fiili münhasırlığa yol açma ihtimali de görece azalmıştır.
560
11 14.10.2010 tarih, 10-65/1363-505 sayılı ve 29.12.2010 tarih, 10-81/1691-643 sayılı Kurul Kararları.