Mina Alçı ve Harç Madencilik Sanayi Ticaret A.Ş. (Mina) hisselerinin %64'ünün Knauf İnşaat ve Yapı Elemanları…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

10

Başkan: Prof.Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER: Alper Fevzi KARA, Nur Seda KÖKTÜRK, Nimet ALACAPUNAR

C. BİLDİRİMDE: - Knauf İnşaat ve Yapı Elemanları San. ve Tic. A.Ş.

BULUNAN Temsilcisi: Av. Dr. Nurkut İNAN,

Çobanyıldızı Sok. 8/12 Çankaya/Ankara

Temsilcisi: Av. Boğaç ÇEKİNMEZ

2047. Sokak No:15 Beysukent/Ankara

D. TARAFLAR: - Knauf İnşaat ve Yapı Elemanları San. ve Tic. A.Ş.

Alçıpan Fabrikası 7. Cadde Bilkent/Ankara

- PFT Sıva Sistemleri San. ve Tic. A.Ş.

Alçıpan Fabrikası 7. Cadde Bilkent/Ankara

- Mehmet İzzet ÖZAYDIN

Alçıpan Fabrikası 7. Cadde Bilkent/Ankara

- Orhan DÜZGÜN

Alçıpan Fabrikası 7. Cadde Bilkent/Ankara

- Nevzat EVİK

Alçıpan Fabrikası 7. Cadde Bilkent/Ankara

- Bilal ŞAHİN

Kızılırmak Mah. Muhsin Yazıcıoğlu Cad. No:37/23 Çukurambar Çankaya/Ankara

- Naciye ŞAHİN

Kızılırmak Mah. Muhsin Yazıcıoğlu Cad. No:37/23 Çukurambar Çankaya/Ankara

- Mehtap ÇELİK

Kızılırmak Mah. Muhsin Yazıcıoğlu Cad. No:37/23 Çukurambar Çankaya/Ankara

- Zehra Şahin ÇAĞLAYAN

Kızılırmak Mah. Muhsin Yazıcıoğlu Cad. No:37/23 Çukurambar Çankaya/Ankara

E. DOSYA KONUSU: Mina Alçı ve Harç Madencilik Sanayi Ticaret A.Ş. (Mina) hisselerinin %64’ünün Knauf İnşaat ve Yapı Elemanları San. ve Tic. A.Ş. (Knauf), PFT Sıva Sistemleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (PFT), Mehmet İzzet ÖZAYDIN, Orhan DÜZGÜN ve Nevzat EVİK tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.5.2010 tarih ve 4197 sayı ile intikal eden ve eksiklikleri en son 01.07.2010 tarih ve 5126 sayıyla tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri çerçevesinde düzenlenen 02.07.2010 tarih ve 2010-2-160/Öİ-10-138.AFK sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 5.7.2010 tarih ve REK.0.06.00.00-120/323 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-49 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; anılan devralma işleminin 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğu, pazar payı eşiği yönüyle yalnızca “alçı levha pazarı” bakımından 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut hakim durumu güçlendiren bir nitelik arz etmediği bu nedenle söz konusu işleme izin verilmesi gerektiği ifade edilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. İşlemin Kapsamı

Mina ortakları ile Knauf, PFT Sıva Sistemleri, Mehmet İzzet Özaydın, Orhan Düzgün ve Nevzat Evik arasında 11.05.2010 tarihinde imzalanan Hisse Alım Sözleşmesi uyarınca, Mina hisselerinin %64’ünün devri ile kontrolün el değiştirmesi söz konusudur. Hisse Alım Sözleşmesi’nin 4. maddesi gereğince Rekabet Kurulu izninden sonra sözleşme geçerlilik kazanacaktır.

Dosya mevcudu bilgilere göre işlem sonucunda, Ankara-Bilkent’te konut bölgesi içinde kalan tesislerini, çevresel nedenlerle şehir dışına taşımayı planlayan Knauf, bu plan kapsamında Gölbaşı-Ahiboz’daki Mina’dan devralacağı tesisleri değerlendirmeyi amaçlamaktadır.

H.2. Taraflar

H.2.1. Devralanlar

H.2.1.1. Knauf

Knauf, dünyanın 35 ülkesinde 100’den fazla fabrikası bulunan Almanya merkezli yapı malzemeleri üreticisinin Türkiye’de faaliyet gösteren bağlı ortaklığıdır. Türkiye’de faaliyete başlaması, Tepe Grubu’nun 1989’da Bilkent’te kurduğu alçı levha fabrikasına 1997 yılında ortak olmasıyla gerçekleşmiştir. Bu tarihten sonra Tepe Knauf İnşaat ve Yapı Elemanları San. ve Tic. A.Ş. adıyla faaliyetine devam eden şirket 2003 yılında Tepe Grubu’nun tüm hisselerini Knauf International GmbH‘ye devretmesiyle tamamen Knauf’un kontrolüne geçmiştir. Knauf’un Türkiye’de alçı

2

levha alanında (…..) m’lik, toz alçıda ise (…..) ton’luk kapasitesi bulunmaktadır. Bunun yanında Knauf, elinde alçıtaşı madenleri işletme haklarını bulunduran Madinsan Madencilik San. ve Tic. A.Ş. (Madinsan) adlı şirketin %(…..), Maget

A.Ş.’nin %(…..), Knauf Lebanon S.A.R.L.’nin %(…..) ve Knauf Artfix’in %(…..) oranlarında hissesine sahiptir.

Knauf’un 2009 yılı yurtiçi satışı (…..) TL olup, ortaklık yapısı aşağıda gösterilmektedir:

Verwalltungsgessellschaf (…..)

H.2.1.2. PFT

Almanya’da kurulu, Knauf PFT GmbH & Co. firmasının üretimini yaptığı toz alçı ve çimento bazlı sıvaların uygulanmasında kullanılan makinelerin Türkiye’deki satış ve pazarlama faaliyetlerini yürüten şirkettir. Şirketin ortaklık yapısı ise aşağıdaki şekildedir:

H.2.1.3. Mehmet İzzet Özaydın, Orhan Düzgün ve Nevzat Evik

Knauf ve PFT Sıva Sistemleri ile birlikte Mina’yı devralan ve sembolik oranda hisseye sahip olan gerçek kişilerdir.

H.2.2. Devredenler

Bilal Şahin, Naciye Şahin, Mehtap Çelik, Zehra Şahin Çağlayan devre konu olan Mina’nın devirden önce hissedarı olan gerçek kişilerdir.

H.2.3. Devralınan: Mina

Mevcut durumda yatırım aşamasında olan şirketin herhangi bir faaliyeti ve cirosu bulunmamaktadır. Mina, Knauf ile aynı pazarda yer almaktadır. Hisse devri öncesi ve sonrası ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:

Oranı (%)

Toplam 100,00 100,00000 H.3. İlgili Pazar

H.3.1. İlgili Ürün Pazarı

Mina henüz üretime geçmemiş olmasına rağmen, aşağıdaki alanlarda faaliyet göstermeyi planlamaktadır:

Alçı Bazlı Ürünler: Toz Alçı ve Alçı Levha

Çimento Bazlı Ürünler: Çimento Bazlı Sıvalar, Mantolama Sıvaları, Fayans ve Seramik Yapıştırıcıları

Knauf, yukarıda yer verilen ürün gruplarının tamamında faaliyet göstermektedir. İncelemeye etkisi olmaması sebebiyle, kesin bir pazar tanımına gidilmeksizin, “alçı bazlı ürünler” bakımından ilgili ürün pazarları “toz alçı pazarı” ve “alçı levha pazarı” olarak, “çimento bazlı ürünler” bakımından ise “çimento bazlı sıvalar pazarı”,”mantolama sıvaları pazarı” ve “fayans ve seramik yapıştırıcıları pazarı” olarak varsayılmıştır.

H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar

İşlem açısından ilgili ürün pazarında ülkenin herhangi bir bölgesindeki rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermemesi, bir başka deyişle rekabet koşullarının ülkenin tamamında homojen bir yapı sergilemesi nedeniyle, ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.

H.4. Değerlendirme

H.4.1. 1997/1 Sayılı Tebliğ Açısından Yapılan Değerlendirme

Yukarıda da belirtildiği gibi dosya konusu devralma işlemi esas olarak, Mina hisselerinin %64’ünün Knauf Grubu tarafından devralınmasıyla kontrolün tamamen Knauf Grubuna geçmesine ilişkindir.

Söz konusu başvuruda kontrol el değiştireceği için bildirim konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2(b) maddesi anlamında bir devir işlemi niteliği arz etmektedir.

Söz konusu devralma işleminin, aynı Tebliğ’in “İzne Tabi Birleşme veya Devralmalar” başlıklı 4. maddesinin; “Bu Tebliğ’in 2. maddesinde belirtilen bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirasını aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” hükmü uyarınca, Tebliğ’de belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerini aşıp aşmadığının incelenmesi gerekmektedir.

Dosya mevcudu belgelerden, Knauf’un 2009 yılı toplam cirosunun (…..) TL olduğu, bu cironun (…..)’lük kısmının alçı levha pazarından geldiği, Mina’nın ise yatırım aşamasında olmasından dolayı mevcut durumda cirosunun olmadığı anlaşılmıştır.

Knauf’un “alçı levha pazarı”ndaki cirosunun Tebliğ ile belirlenen 25 milyon TL sınırının üstünde olduğu, dolayısıyla bildirim konusu devralma işleminin, “alçı levha pazarı”nda Rekabet Kurulu’nun iznine tabi bir devralma işlemi olduğu, diğer ilgili pazarlarda ise Tebliğ’de belirtilen ciro ve pazar payı eşiklerinden her ikisinin de aşılmadığı, bu sebeple başvurunun söz konusu pazarlarda izne tabi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

H.4.2. 4054 Sayılı Kanun’un 7. maddesi Açısından Değerlendirme

4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi “Bir ya da birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak, ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır” demek suretiyle hakim durum doğuran ya da mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda rekabetin önemli ölçüde azalmasına yol açan birleşme ve devralmaları yasaklamaktadır.

Yukarıda açıklanan rekabetin önemli öçlüde azalmasına yol açacak bir işlemin yatay veya dikey bir birleşme veya devralma olması da değerlendirme açısından önemlidir. Ekonomide aynı kademede faaliyet gösteren teşebbüslerin taraf olduğu devralma yatay bir işlemdir ve pazardaki rekabet üzerindeki etkilerinin, aynı pazarda faaliyet gösteren oyuncu sayısında azalma yaratması ve işlem sonucu ortaya çıkan yapının pazardaki payında yükselmeye yol açması sebepleriyle, dikey devralmalara göre daha dikkatli bir şekilde incelenmesi gerektiği kabul edilmektedir. İşbu dosya kapsamında Knauf’un Mina’yı devralması işlemi, Mina’nın üretmeyi planladığı ürünlerin bazılarının Knauf tarafından üretilen ürünlerin muadili olması sebebiyle yatay bir işlem olarak kabul edilmiştir.

Daha önce de belirtildiği üzere, Mina henüz üretime başlamamış, dolayısıyla pazar payı ve cirosu olmayan bir şirkettir. Ancak teşebbüse ait binaların kullanıma hazır, (tamamıyla kesin kabul işlemleri tamamlanmamış olmakla birlikte) makine, teçhizat ve ekipmanların montajı gerçekleştirilmiş, deneme üretimleri yapılmış ve işletmeye alma safhasına girilmiş olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, gerekli izin ve işletme ruhsatları için başvuruda bulunulmuş olmasına rağmen henüz sonuç alınamadığı da ifade edilmiştir. Mina’nın üretim aşamasına geçmemiş olması sebebiyle, değerlendirmede kullanılacak pazar payları yalnızca Knauf’a aittir.

Aşağıdaki tablodan görüleceği Knauf, alçı levha pazarında pazar lideri konumundadır.

Kapasite bakımından ise, Knauf ve Mina’nın paylarının ilgili pazarlardaki sektörel kapasiteye tahmini oranı aşağıdaki şekildedir:

Tablo 5: Knauf ve Mina’nın ilgili ürün pazarlarındaki fiili üretim ve kapasite miktarları ile sektörel kapasite payı (2009)

Knauf Knauf Mina

Mina 2009 Knauf Mina

2009 Kapasite Kapasite Pazar Üretim Kapasite Kapasite

Üretim Sektörel Sektörel

Miktarı Miktarı Miktarı

Miktarı Payı (%) Payı (%) Toz Alçı Pazarı (ton) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

Ürünler (ton)

-Çimento bazlı sıvalar

-Mantolama sıvaları

-Fayans ve seramik

yapıştırıcılar

Gelecekteki muhtemel pazar payları ve kapasite oranlarını etkileyebilecek bir unsur ise, Knauf’un Ankara-Bilkent’te bulunan, toz alçı ve alçı levha üretimi yapılan tesisinin çevreye olan zararı, hammaddeye görece uzaklığı ve makine teçhizatının teknik ve ekonomik ömrünün dolma sınırına yaklaşmasından dolayı üretimin sonlandırılmasının planlanmasıdır. Söz konusu durum, işbu devralmanın amaçları arasında da yer almaktadır. Zira Knauf, faaliyet gösterdiği Bilkent’teki tesisinin üretiminin durdurulmasının ardından ortaya çıkan yeni yatırım ihtiyacını Mina’yı devralarak gerçekleştirmeyi planlamaktadır.

Dolayısıyla, Knauf, Mina’yı devralmasa dahi, yapacağı yeni yatırımlar ile Bilkent tesisinin kapanmasından sonra halihazırdaki kapasitesini korumayı planlamaktadır. Nitekim Dosya mevcudunda yer alan ve yukarıdaki tabloda da gösterilen bilgilere göre, kapatılacak olan Knauf Bilkent tesisinin yıllık “alçı levha” üretim kapasitesi (…..)

2 2

m’dir. Devralınması planlanan Mina’nın yıllık kapasitesi ise (…..) m’dir. Dolayısıyla ilgili işlemin ardından alçı levha pazarında Knauf’un kapasitesinde önemli bir artış olmayacaktır. Öte yandan, Knauf’un Mina’yı devralarak bir üretim kapasitesi ve pazar payı elde etmesi ile yeni bir yatırımda bulunarak bir üretim kapasitesi ve pazar payı elde etmesi arasında fark bulunmaktadır. Zira, Mina’nın devralınmasıyla ilgili ürün pazarlarında potansiyel bir rakibin ortadan kalkması söz konusudur. Bu sebeple işlemin potansiyel rekabet bakımından da incelenmesi gerekmektedir.

Burada öncelikle Mina’nın halihazırdaki ortaklarının, tesislerini Knauf’a satmak istemesinin sebebi ve ilgili işlem gerçekleşmezse ne gibi bir sonucun ortaya çıkabileceği hususları önem kazanmaktadır.

Dosyadaki bilgilerde, Mina’nın ana hissedarı olan Bilal Şahin’in, kendisinin ilerlemiş yaşını ve çok ciddi sağlık problemlerini, ailevi sebepleri ve sektörde gelecek yıllarda kapasite kullanımının ve karlılığın düşük olacağını öne sürerek ilgili işlemi gerçekleştirmek istediği belirtilmektedir. Bunun yanında, devralma teklifini Knauf’un Mina’ya değil, Mina’nın Knauf’a yapmış olduğu ve Mina’ya ait tesis ile Knauf’un Ahiboz tesisinin arazilerinin bitişik olmasının bu noktada etkili olduğu da ifade edilmektedir. Görüldüğü üzere, Knauf’un Mina’yı devralmaması halinde Mina’nın ilgili ürün pazarlarında Knauf karşısına bir rakip olarak çıkamaması ve dolayısıyla pazardaki rekabet dinamiklerini etkileyememesi ihtimali bulunmaktadır.

Sonuç olarak,

- Mina’nın henüz faaliyete geçmemiş olması ve dolayısıyla halihazırda pazar payı ve cirosunun bulunmaması,

- Devralma işlemine yönelik teklifin Mina’dan gelmiş olması, işlemin gerçekleşmemesi halinde faaliyete geçememe ihtimalinin bulunması,

- Knauf’un pazar lideri olduğu “alçı levha pazarı” bakımından, Bilkent tesisini kapatmayı planlaması sebebiyle, ilgili işlem sonrasında Knauf’un alçı levha üretim kapasitesinde gözle görülür bir artış beklenmemesi,

- Öte yandan, Knauf’un Bilkent tesisi kapanmasa dahi “alçı levha pazarı”nda Mina tesisinin Knauf’a sadece %(…..)-(…..) dolayında bir ek kapasite sağlayacağı, bu durumun ise halihazırda Knauf’un mevcut kapasitesinin yalnızca yaklaşık % (…..) kadarını kullanabildiği göz önüne alındığında, Knauf’a rakipleri karşısından en fazla %5’lik bir ek pazar payı sağlayabileceği, bu durumun ise mevcut pazar yapısını değiştirmeyeceği,

sebepleriyle dosya konusu devralma işleminin piyasada 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında herhangi bir hakim durum yaratmayacağı veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeyeceği ve bu suretle rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunun söz konusu olmayacağı, bu nedenle dosya konusu devralma işlemine izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı anlaşılmaktadır.

H.4.3. İşlemin Yan Sınırlamalar Açısından Değerlendirilmesi

Taraflar arasında imzalanmış olan Hisse Alım Sözleşmesi’nin 9. maddesi şu şekildedir:

(………TİCARİ SIR………)

250

Bilindiği gibi rekabet hukuku uygulamalarında, rekabet yasakları devredilen malvarlığının değerinin korunması gereğinden ortaya çıkmıştır ve alıcıların yaptıkları yatırımların karşılıklarını tam olarak almalarının bir aracı olarak görülmektedir. Genel olarak rekabet yasaklarının yan sınırlama olarak değerlendirilmesi için yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olması, sadece taraflar açısından kısıtlayıcı olması ve orantılı olması gerekmektedir. Bu kapsamda, söz konusu sınırlamaların işlemin gerçekleştirilmesine yardımcı unsur olarak düzenlenmiş olması, yoğunlaşmanın daha kısa sürede daha az maliyetle ve daha rahat bir şekilde sonuca ulaşması bakımından gerekli olması, üçüncü kişilerin ticari faaliyetlerini sınırlayıcı bir yönünün bulunmaması, kısıtlamanın nitelik, süre ve kapsam bakımından da işlemin yürütülmesi için gerekli olandan fazla sınırlama getirmemiş olması gerekmektedir. Yukarıda bahsi geçen koşullar çerçevesinde, sözleşmede düzenlenen rekabet yasağı hükmü değerlendirildiğinde, söz konusu hükmün süresi, muhatabı, kapsamı bakımından devralma işleminin gerçekleşmesi için gerekli olandan daha fazla bir kısıtlama içermemesi, dolayısıyla makul olması, Rekabet Kurulu’nun önceki kararları ile uyum içinde olması sebepleriyle yan sınırlama olarak değerlendirilmiştir.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.