19-24/378-173
- Devralan teşebbüs NAGASE’nin de faaliyet alanlarından biri olan yaşam ve
sağlık kategorisi kapsamında nişasta bazlı bir şeker olan maltoz üretimi ve
satışı faaliyeti gösterdiği 3
ifade edilmiştir.
(8) Bu noktada, pazarlarda örtüşme olup olmadığının tespiti için işlem taraflarının faaliyette bulundukları pazarlar olan nişasta bazlı şekerler ile yoğun tatlandırıcıların birbirinin ikamesi olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.
(9) Dünyada tatlandırıcı talebi, üç değişik kaynaktan karşılanmaktadır. Bunlar [4];
- Şeker pancarı veya şeker kamışından üretilen; çay şekeri, sofra şekeri, toz
şeker, kristal şeker, sakkaroz adlarıyla bilinen şeker (sakaroz kökenli şeker),
- Mısır, buğday, patates gibi nişasta içeren ham maddelerden elde edilen,
nişastanın uygun koşullarda asit ve enzimlerle hidrolizi ile üretilen ve
yapısında -sakkarozda olduğu gibi- glukoz ve fruktoz yer alan şekerler (nişasta
bazlı şeker/glikoz, izoglukoz- fruktoz) ve
- Sakarin, aspartam, asesulfam-K gibi yüksek yoğunluklu sentetik
tatlandırıcılardır.
(10) Sakaroz kökenli şekerler ile nişasta bazlı şekerler kalorili tatlandırıcılar sınıfında, yüksek yoğunluklu tatlandırıcılar ise kalorisiz tatlandırıcılar sınıfında yer almaktadır.
(11) Ülkemizde glukoz ve izoglukoz (fruktoz) olmak üzere iki temel türü üretilen [5], doğrudan tüketilmeyen ve gıda sanayiinde girdi olarak kullanılan nişasta bazlı şekerlerin başlıca kullanım alanları; şekerlemeler, şekerli ve unlu ürünler, dondurma, helva, reçel, marmelat, alkollü ve alkolsüz içeceklerdir [6]. Sakaroz kökenli şekerlerde olduğu gibi nişasta bazlı şekerler de 4634 sayılı Şeker Kanunu (4634 sayılı Kanun) kapsamında kota sistemine tâbi tutulmuştur.
(12) Ülkemizde üretimi bulunmayan ve sakaroz kökenli şeker ile nişasta bazlı şekere kıyasla çok daha tatlı olan yüksek yoğunluklu tatlandırıcılar ise gıda sanayinde kalori düşüklüğü, obezite kontrolü, diyabetik kullanım gibi sebeplerle tercih edilmekte ve sıklıkla diyabetik ürünlerin, meşrubatların ve sakızların üretiminde kullanılmakta olup, söz konusu ürünlerin ilaç sanayi, ağız ve diş sağlığı ürünleri gibi alanlarda da kullanımı bulunmaktadır. 4634 sayılı Kanun’da yer almayan yüksek yoğunluklu tatlandırıcıların ithalatı, Yüksek Yoğunluklu Tatlandırıcıların İthaline İlişkin Tebliğ uyarınca Tarım ve Orman Bakanlığından uygunluk yazısı alınması şartına bağlanmıştır.
3 Bildirim Formunda yaşam ve sağlık kategorisinden elde edilen gelirin NAGASE’nin satışlarının %(…..)’unu oluşturduğu belirtilmiştir. Ayrıca NAGASE’nin bu kategoride yer alan nişasta bazlı şeker üretiminin son derece sınırlı olduğu ve alternatif pazar tanımlarından biri olabilecek nişasta bazlı şeker pazarındaki 2015-2016 pazarlama yılına ilişkin Türkiye pazar payının %(…..)’den az olduğunun tahmin edildiği ifade edilmiştir.
4 Bu bilgiler, için Kurulun 08.05.2018 tarihli ve 18-14/269-131 sayılı kararından ve ayrıca Nişasta ve Glikoz Üreticileri Derneği (https://www.nud.org.tr/seker-ve-saglik/) ile T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı Şeker Dairesi Başkanlığının (https://www.tarimorman.gov.tr/SDB/Menu/93/Sentetik-Tatlandiricilar) internet sayfalarından faydalanılmıştır. İnternet sayfalarına erişim tarihi: 01.07.2019.
5 Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. 2017 yılı Faaliyet Raporu, s.121-122. Anılan raporda, aspartam ve asesulfam K’nın 200 kat, sakkarinin 300 kat, sukralozun 600 kat, neohesperidin dihidrokalkonun (nhdc) ise 1800 kat oranında şekerden daha tatlı olduğu belirtilmiştir.
6 Kurulun 21.01.2010 tarihli ve 10-08/65-29 sayılı kararı.