Varian Medical Systems, Inc.’in tek kontrolünün Siemens Healthineers Holding I GmbH aracılığıyla Siemens AG…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı: 2020-3-048 (Devralma) Karar Sayısı: 21-11/145-60

Karar Tarihi: 04.03.2021

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,

Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN

B. RAPORTÖRLER: Pelin TEBER KARABUDAK, Öykü SARIASLAN,

Abdulsamed TÜRLÜ

C. BİLDİRİMDE

BULUNANLAR : - Siemens Healthineers AG

Temsilcileri: Av. M. Togan TURAN, Av. Deniz BENLİ

Orjin Maslak Eski Büyükdere Cad. No:27 K:11 34485

Maslak/İstanbul

- Varian Medical System, Inc.

Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Eda DURU

Yıldız Mah. Çitlenbik Sok. No:12 Beşiktaş/İstanbul

(1) D. DOSYA KONUSU: Varian Medical Systems, Inc.’in tek kontrolünün Siemens Healthineers Holding I GmbH aracılığıyla Siemens AG tarafından devralınması işlemi.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 30.10.2020 tarih ve 11634 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 29.01.2021 tarih ve 2020-3-048/Öİ sayılı Ön İnceleme Raporu Rekabet Kurulunun (Kurul) 04.02.2021 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 21-06/69-Mİ sayılı Kurul kararı ile bildirime konu işlem kapsamında Avrupa Birliği Komisyonunda (Komisyon) devam eden sürecin araştırılmasına ve tarafların küresel pazar paylarının da incelenmesine yönelik olarak ek çalışma yapılmak üzere dosyanın Kurul gündeminde incelemeye alınmasına karar verilmiştir.

(3) Bunun üzerine yapılan inceleme sonunda düzenlenen 03.03.2021 tarih ve 2020-3- 048/BN-01 sayılı Bilgi Notu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(4) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili rapor ve bilgi notunda, bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

(5) Başvuruda, Varian Medical Systems, Inc.’in (VARIAN) paylarının tamamının ve tek kontrolünün Siemens Healthineers Holding I GmbH (SHS GmbH) aracılığıyla Siemens Healthineers AG (SIEMENS HEALTHINEERS) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmektedir.

(6) Bildirime konu devralma işleminin, SHS GmbH, SHS GmbH’nin doğrudan yüzde yüz iştiraki olan Falcon Sub Inc. (FALCON SUB) ve devre konu VARIAN arasında 02.08.2020 tarihinde imzalanan Birleşme Anlaşması’na dayandığı belirtilmiştir. Birleşme Anlaşması uyarınca, VARIAN’ın devralınması amacıyla SHS GmbH tarafından kurulan FALCON SUB ile VARIAN birleşecek ve daha sonra FALCON SUB infisah edecektir. Dolayısıyla, FALCON SUB’ın infisah etmesi sonucunda VARIAN, SHS GmbH’ın %100 iştiraki haline gelecektir.

(7) SHS GmbH, SIEMENS AG’nin (SIEMENS) tek kontrolündeki SIEMENS HEALTHINEERS’ın yüzde yüz iştirakidir. Planlanan işlemin imza tarihinde SIEMENS, SIEMENS HEALTHINEERS’ın sermayesinin yaklaşık %(…..)’inin doğrudan ve dolaylı olarak sahibi konumundadır. Planlanan işlemin tamamlanmasını takiben, SIEMENS HEALTHINEERS’ın yeniden finanse edilmesi amacıyla yapılacak sermaye artırımına SIEMENS katılmayacağı ve sermaye artırımı sonrası SIEMENS’in, SIEMENS HEALTHINEERS üzerindeki pay sahipliği oranının %(…..) olmasının beklendiği ifade edilmektedir. 1

(8) Bildirim konusu işlem, devre konu şirketin kontrolünde kalıcı değişikliğe sebep olacağından, 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralmadır. Ayrıca, tarafların cirolarının anılan Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde öngörülen eşikleri aşması nedeniyle işlemin izne tabi olduğu anlaşılmıştır.

(9) Tarafların sunduğu bilgilere göre; SIEMENS HEALTHINEERS, dünya çapında 70’ten fazla ülkede faaliyet gösteren, global bir sağlık hizmetleri sağlayıcısıdır. SIEMENS HEALTHINEERS ise, nihai olarak SIEMENS tarafından kontrol edilmekte olup, görüntüleme, laboratuvar teşhisleri ve ileri tedaviler olmak üzere üç ana işkolunda hizmet sunmaktadır:

- Görüntüleme işkolu; manyetik rezonans görüntüleme (MRI), bilgisayarlı tomografi

(CT), X-Ray sistemleri, nükleer görüntüleme (NI) ve ultrason (U/S) gibi ekipmanları

da içeren görüntüleme ürünleri ve hizmetleri sunmaktadır.

- Laboratuvar teşhisleri işkolu; SIEMENS HEALTHINEERS’ın sağlık hizmetleri

sağlayıcılarına laboratuvar teşhisi, moleküler teşhis ve hasta başı teşhis alanlarında

sunduğu in-vitro teşhis ürünleri ve hizmetlerini kapsamaktadır.

- İleri tedavi işkolu; kardiyoloji, girişimsel radyoloji, ameliyat ve radyasyon onkolojisi

gibi alanlarda görüntü rehberliğinde minimal girişimsel tedavileri kolaylaştıran

entegre ürün ve hizmetleri içermektedir.

(10) SIEMENS HEALTHINEERS’ın Türkiye’deki faaliyetleri; MRI, CT, U/S ve NI gibi farklı teknolojilere dayalı tıbbi görüntüleme ekipmanlarını üretme ve tedarik etmeyi kapsamaktadır. Görüntüleme ekipmanları, insan vücudunun içinin görsel temsillerini oluşturmak için kullanılmakta ve öncelikle hastalıkları veya diğer anormal durumları teşhis etmek için kullanılmakta olup, ayrıca bu hastalıkların tedavisini planlamak ve desteklemek için de kullanılabilmektedir. SIEMENS HEALTHINEERS’ın tıbbi görüntüleme ekipmanlarından bazıları, hedef alınmış tümörlere müdahaleyi optimize etmek için bazı girişimsel onkoloji tedavileri sırasında da kullanılabilmektedir. Aşağıdaki tabloda SIEMENS HEALTHINEERS tarafından sunulan faaliyetlere ilişkin açıklayıcı bilgilere yer verilmiştir:

1 SIEMENS’in, sermaye artırımı sonrasında SIEMENS HEALTHINEERS üzerindeki pay sahipliği oranının yaklaşık %(…..)'ye düşeceği belirtilmiş olsa da, SIEMENS’in kapanış sırasında daha yüksek bir paya sahip olmasının (yaklaşık azami %(…..)) mümkün olabileceği belirtilmiştir.

Tablo-1: SIEMENS HEALTHINEERS Tarafından Sunulan Tıbbi Görüntüleme Ekipmanlarına İlişkin Genel

mıknatısları içeren büyük bir tüp gibi şekillendirilmiş bir ekipman türü olan bir MRI tarayıcısı aracılığıyla üretilir. MRI ekipmanı tıbbın birçok alanında çeşitli teşhis ve tedavi planlama amaçlarıyla kullanılmaktadır.

U/S, vücudun içini görüntülemek için yüksek frekanslı ses dalgaları kullanır. X-ışını görüntülemenin aksine, ultrason görüntülemeyle ilişkili iyonlaştırıcı

U/S (Ultrason) U/S

radyasyona maruz kalma durumu söz konusu değildir. U/S görüntüleme ekipmanı, tıbbın birçok alanında çeşitli teşhis ve tedavi amaçları için kullanılmaktadır. NI, tipik olarak kan dolaşımına enjekte edilen, solunan veya yutulan radyoaktif maddeler adı verilen az

(PET) ışınları formunda enerji yayar. NI görüntüleme ekipmanı, tıbbın birçok alanında çeşitli teşhis ve tedavi amaçları için kullanılmaktadır.

Kaynak: Bildirim Formu

(11) SIEMENS HEALTHINEERS, Türkiye’den elde ettiği gelirin yaklaşık %(…..)’ini dolaylı

olarak %100’üne sahip olduğu iştiraki Siemens Healthcare Sağlık A.Ş. (SHS TÜRKİYE)

aracılığıyla yaptığı satışlardan elde etmektedir. 2

(12) Devre konu VARIAN ise; küresel ölçekte kanser hastalığının radyasyon terapisi/tedavisi

ve diğer gelişmiş yöntemlerle tedavi edilmesine yönelik tıbbi cihazların ve yazılım

hizmetlerinin üretimi alanında faaliyet göstermektedir. VARIAN’ın, onkoloji sistemleri,

SIEMENS HEALTHINEERS’in, yurt dışında yerleşik iştirakleri tarafından doğrudan Türkiye’deki

müşterilerine yapılan satışlar aracılığıyla Türkiye’den sınırlı ölçüde ciro elde ettiği belirtilmektedir.

proton çözümleri ve girişimsel çözümler olmak üzere üç ana alanda hizmet sunduğu ifade edilmektedir [3]:

- Onkoloji Sistemleri; harici ışınlarla radyasyon terapisi ve brakiterapi gibi farklı

tedavilerle kanserin tedavisine yönelik donanım ve yazılım ürünleri tasarlamakta,

üretmekte, satmakta ve bunlara ilişkin hizmet sunmaktadır. Söz konusu sistemler

arasında lineer hızlandırıcılar (Linacs) ve brakiterapi ekipmanı, onkoloji bilgi

sistemleri (OIS) ve tedavi planlama yazılımları (TPS) gibi tedavi ekipmanları yer

almaktadır.

- Proton Çözümleri; kanser tedavisi için, proton ışınları kullanılan bir başka dışsal ışın

radyasyon terapisi (EBRT) yöntemi olan proton tedavisi için gerekli ürün ve

sistemlerin geliştirilmesi, tasarlanması, üretimi, satışı ve bunlara ilişkin hizmet

sağlanmasıdır.. 4

- Girişimsel Çözümler; kriyoablasyon, mikrodalga ablasyon ve embolizasyon gibi

girişimsel onkoloji işlemleri ve tedavileri için ürünler sunmaktadır. 5

(13) VARIAN’ın Türkiye’deki faaliyetleri ise radyasyon terapisine [6] odaklanmaktadır. Radyasyon terapisi; hastanın tedavisini yönetmek ve planlamak için yazılım hizmetlerini ve gerekli ekipmanı kapsamaktadır. VARIAN, iki ana tip radyasyon terapisi hizmeti sunmaktadır:

- EBRT, hücreleri çevreleyen sağlıklı dokuyu mümkün olduğunca korurken kanserli

hücreleri yok etmek için hastanın vücudundan belirli bir mesafede (genellikle 1 metre)

yüksek enerjili X ışınları (veya fotonlar) yayan Linacs ile uygulanır. Bahsi geçen

yöntem, en yaygın radyasyon terapisi şeklidir ve çoğu kanser türünü tedavi etmek

için kullanılmaktadır.

- Brakiterapi ise; tümörün çok yakınında bulunan bir radyasyon kaynağı kullanan ve

Linacs veya proton terapisi ile EBRT'den farklı olan, dolayısıyla invazif (cerrahi işlem

gerektiren) bir tedavi prosedürüdür. Brakiterapi uygulama ekipmanı, radyoaktif

kaynakları doğrudan tedavi gerektiren bölgenin içine veya yanına yerleştirerek son

yükleyicileri ve aplikatörleri kullanır. Brakiterapi genellikle rahim ağzı, meme, prostat

ve cilt kanserlerini tedavi etmek için kullanılmaktadır.

(14) VARIAN, Türkiye’de sunduğu ürünlerinin dolaylı satışını gerçekleştiren iştiraki V.O.S.S. Varinak Onkoloji Sistemleri Satış ve Servis A.Ş. (VARİNAK) [7] aracılığıyla Türkiye’de faaliyet göstermektedir. VARİNAK’ın Türkiye’deki faaliyetleri radyasyon onkolojisi pazarında VARIAN markalı lineer hızlandırıcılar ile brakiterapi sistemlerinin ve ilgili

[3] VARIAN’ın, tedavi merkezleri aracılığıyla onkoloji tedavi alanında da sınırlı ölçüde faaliyeti bulunmaktadır. Haziran 2019'da VARIAN, Amerika Onkoloji Enstitüsü işkolu aracılığıyla Hindistan'da dokuz multidisipliner kanser merkezi ve bir özel hastane ile Sri Lanka'da bir multidisipliner kanser merkezi işleten Cancer Treatment Services International'ı (CTSI) devralmıştır. CTSI ayrıca Hindistan'da AmPath adında bir referans laboratuvarı ve patoloji sağlayıcısı işletmektedir. Varian’ın CTSI segmenti, Varian’ın 2019’daki gelirinin yaklaşık %(…..)’ine tekabül eden ihmal edilebilir seviyede gelir elde etmiştir ((…..) ABD Doları). Elde edilen gelir miktarı ve bu faaliyetlerin sınırlı coğrafi kapsamı göz önüne alındığında, Bildirim Formu kapsamında söz konusu faaliyetlere ilişkin herhangi bir değerlendirme sunulmadığı belirtilmiştir. 4 Proton terapisi bir çeşit partikül terapisidir. Bir diğer partikül terapisi çeşidi iyon terapisidir (örneğin karbon kullanılması).

[5] VARIAN’ın girişimsel çözümlerinden bazıları, örneğin embozen mikroküreleri, kanserli olmayan girişimsel radyoloji prosedürlerinde ve tedavilerinde de kullanılabilmektedir.

6 Radyasyon terapisi, kanser hücrelerini öldürmek, tümörleri küçültmek ve ağrı gibi kanser semptomları için geçici tedavi sağlamak için radyasyon kullanır. Radyasyon terapisi, kanser tedavisi için ana terapilerden biridir ve tek başına veya cerrahi, kemoterapi, immünoterapi veya girişimsel onkoloji gibi diğer kanser tedavileriyle kombinasyon halinde kullanılabilmektedir.

7 28.07.2020 tarih ve 20-36/491-216 sayılı Kurul kararıyla VARIAN tarafından VARİNAK’ın %100 oranında hissesinin devralınması işlemine izin verilmiştir.

yazılımların hastanelere yeniden satışından ibarettir. [8] VARİNAK ayrıca tüm radyoterapi, radyocerrahi, brakiterapi ve yazılım ürünlerinin servis ve bakımını da sağlamaktadır. Bu faaliyetler, VARIAN’ın saha servis mühendisleri aracılığıyla sağlanan ekipman kurulumunu, güncellemelerin uygulanmasını ve donanım bakımı ve onarımlarını da içermektedir.

(15) SIEMENS HEALTHINEERS ve VARIAN sağlık hizmeti sağlayıcılarına tıbbi ürün ve hizmetler sağlanması alanında faaliyet göstermekte, ancak SIEMENS HEALTHINEERS, MRI ve CT ekipmanı gibi, çeşitli tıbbi teşhis alanlarında kullanılan görüntüleme hizmetlerini sağlamakta [9] iken, VARIAN radyasyon terapisi için özellikle Linac, brakiterapi ve proton terapi sistemleri kullanarak onkolojik tedavi sağlamaktadır. Dolayısıyla tarafların faaliyetleri arasında herhangi bir yatay veya dikey örtüşme bulunmadığı, bununla birlikte işlem taraflarının faaliyetlerinin arasında tamamlayıcılık ve zayıf ikame ilişkilerinin olabileceği değerlendirilmektedir. [10] Taraflar ürünler arasındaki tamamlayıcılık ilişkisine dair aşağıdaki açıklamaları yapmışlardır:

- SIEMENS HEALTHINEERS’ın CT, MRI, ve pozitron emisyon tomografi CT (PET/CT)

tarayıcılarıyla alınan görüntüler VARIAN’ın radyasyon terapi cihazları ile birlikte

hastaların tedavisinin planlanması amacıyla kullanılmaktadır. 11

- Hastaların, VARIAN’ın ürettiği embolizasyon cihazlarıyla tedavisinin planlanmasında

ve desteklenmesinde, SIEMENS HEALTHINEERS’ın ürettiği sabit C-kollarından 12

alınan X-ray görüntüleri kullanılmaktadır. 13

- VARIAN’ın kanser ablasyon cihazları (girişimsel onkolojinin bir başka yolu)

bulunmaktadır ve SIEMENS HEALTHINEERS’in ürettiği CT tarayıcılar kanser

ablasyon süreçlerini yönlendirmede kullanılmaktadır. 14

(16) Bunun yanı sıra, SIEMENS HEALTHINEERS’ın satışını gerçekleştirdiği tıbbi görüntüleme cihazları CT, MRI, PET/CT tarayıcıları ve sabit C-kollarının temelde farklı amaçlar için kullanıldığı ve radyasyon terapisi ya da VARIAN tarafından satılan girişimsel onkoloji cihazlarının dâhil olmadığı klinik ortamlarda kullanıldığı ifade edilmiştir.

(17) Hâlihazırda SIEMENS HEALTHINEERS tarafından sunulan ürünler, başlıca kanser ya da diğer hastalıkların teşhisinde kullanılmakta iken, VARIAN tarafından sunulan ürünler ise tanı koyulan hastalıklara yönelik radyasyon terapisi hizmetleri, başka bir deyişle 8 VARİNAK, VARIAN markalı radyoterapi ürünlerinin bakım ve onarımında yan faaliyet olarak, radyoterapi cihazlarının yardımcı sistemi olarak kullanılan EPIQA markalı yazılımların satış ve servisi alanlarında da faaliyet göstermiştir. Ancak VARİNAK ile EPIQA arasındaki distribütörlük anlaşması feshedilmiştir ve VARİNAK artık EPIQA ekipmanına ilişkin olarak faaliyet göstermemektedir.

9 SIEMENS HEALTHINEERS önceden Linacs üretimi ve tedariki alanında faaliyet gösterdiği, ancak bu faaliyetlerinin 2011 yılında sonlandırıldığı, 2011 yılından itibaren SIEMENS HEALTHINEERS radyoterapi ekipmanı üretmediği, Linac’lerin uzun kullanım ömründen dolayı, geçmişte kurulumu yapılmış olan ve hala işlemekte olan SIEMENS HEALTHINEERS Linac’lerinin bulunduğu, SIEMENS HEALTHINEERS’ın bu alandaki faaliyetlerinin bu cihazların bakım ve onarım hizmetlerini sağlamakla sınırlı olduğu ve SIEMENS HEALTHINEERS’ın kendi ürettiği ekipman haricindeki ekipmanlara bakım ve onarım hizmeti vermediği ifade edilmiştir.

10 Kurulun 17-12/143-63 sayılı ve 06.04.2017 tarihli kararı.

11 SIEMENS HEALTHINEERS’ın CT, MRI, ve PET/CT tarayıcıları ve genel olarak CT, MRI ve PET/CT tarayıcıları, ağırlıklı olarak tanısal görüntüleme ve radyasyon terapisi planlaması hariç birçok diğer uygulamada kullanılmaktadır.

[12] C-kolları, operasyon odasına kurulabilecek veya seyyar olabilecek X-ray tabanlı görüntüleme tarayıcıları (sabit C-kolları) anlamına gelmektedir.

[13] SIEMENS HEALTHINEERS’ın sabit C-kolları ve genel olarak sabit C-kolları, ağırlıklı olarak embolizasyon içermeyen pek çok kardiyoloji, ameliyat ve radyoloji uygulamasında kullanılmaktadır. 14 CT tarayıcıları ağırlıklı olarak tanı koymada kullanılmakta olup, ablasyonda ise nadiren kullanılmaktadır.

tedavi sunmaya yöneliktir. Görüldüğü üzere, VARIAN ve SIEMENS HEALTHINEERS tarafından tedarik edilen ürünler arasında doğrudan dikey ve yatay bir ilişki bulunmamaktadır. Dolayısıyla, tarafların Türkiye’deki faaliyetleri arasında yatay ya da dikey örtüşme bulunmadığı ve bu pazarlarda herhangi bir yoğunlaşma yaşanmayacağı değerlendirilmektedir. [15] Bununla birlikte, işlemin gerçekleşmesi durumunda; SIEMENS HEALTHINEERS’ın kanser tedavi süreci bakımından piyasaya sunacağı ürünler arasındaki tamamlayıcılık ilişkisinin de değerlendirilmesi gerekmektedir.

(18) Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz’da (Kılavuz) belirtildiği üzere, çok pazarlı (konglomera) yoğunlaşmalar, birbirleriyle tamamlayıcılık ya da zayıf ikame ilişkisi olan veya aynı ürün serisi içinde yer alan ürünlerin sağlayıcıları arasındaki işlemlerdir. [16] Bu tür yoğunlaşmalarda, birleşen teşebbüslerin arasındaki ilişki ne tam anlamıyla yatay (aynı ilgili pazarda bulunma) ne de dikey (sağlayıcı-alıcı ilişkisi) türde bir ilişkidir. [17] Çok pazarlı birleşmelerde esas endişe, birleşik teşebbüsün paket satış veya bağlama yöntemiyle pazar kapama eylemlerinde bulunmasıdır. Bu doğrultuda öncelikle tarafların Türkiye’deki ilgili ürün pazarlarında sahip oldukları pazar payları ve ilgili pazarlardaki rekabet koşulları ortaya konmalıdır. Bu kapsamda, işlem taraflarının Türkiye’de faaliyet gösterdiği pazarlarda son beş yıl içerisinde elde ettikleri pazar payı verilerine aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir:

Tablo-2: Tıbbi Görüntüleme Ekipmanı Pazarına İlişkin Son Beş Yıla Ait Hacim Bazlı Pazar Payları (%)

2015 2016 2017 2018 2019

Teşebbüs Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar

Hacmi Payı Hacmi Payı Hacmi Payı Hacmi Payı Hacmi Payı

SIEMENS

Kaynak: Belge-8

15 Taraflar küresel ölçekte de birbirlerinden farklı iş kollarında faaliyet göstermekte, dolayısıyla küresel ölçekte yatay örtüşme bulunmadığı anlaşılmaktadır. Sunulan ek bilgilerde, taraflar arasında küresel ölçekte dikey örtüşmeye sebebiyet verebilecek ilişkiler bulunsa da tarafların küresel ölçekte birbirlerine temin ettikleri parçaların Türkiye’de üretilmediği ya da Türkiye’ye satılmadığı, ayrıca söz konusu parçaların Türkiye’de herhangi bir üretim faaliyetinde girdi olarak kullanılmadığı, dolayısıyla söz konusu dikey ilişkilerin Türkiye pazarına etkisinin olmadığı ifade edilmektedir.

16 Kılavuz para.9.

17 Kılavuz para.90.

Tablo-3: Tıbbi Görüntüleme Ekipmanı Pazarına İlişkin Son Dört Yıla Ait Değer Bazlı Pazar Payları [18] (%)

2015 2016 2017 2018

Teşebbüs Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar

(USD) Payı (USD) Payı (USD) Payı (USD) Payı

SIEMENS

Samsung

Kaynak: Belge-8

Tablo-4:VARIAN’ın Türkiye’de Faaliyet Gösterdiği Pazarlara İlişkin Son Beş Yıla Ait Değer Bazlı [19] Pazar Payları (%)

2015 2016 2017 2018 2019

Teşebbü

s Pazar Pazar Pazar Pazar Pazar

Satış Satış Satış Satış Satış

Payı Payı Payı Payı Payı

Radyasyon Onkolojisi Cihazları Pazarı

Lineer Hızlandırıcılar Pazarı

Brakiterapi Sistemleri Pazarı

Kaynak: Belge-8

Tablo-5: VARIAN’ın Türkiye’de Faaliyet Gösterdiği Pazarlara İlişkin Son Beş Yıla Ait Hacim Bazlı Pazar Payları (%)

2015 2016 2017 2018 2019

Teşebbüs Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar

Hacmi Payı Hacmi Payı Hacmi Payı Hacmi Payı Hacmi Payı

Radyasyon Onkolojisi Cihazları Pazarı

Lineer Hızlandırıcılar Pazarı

Brakiterapi Sistemleri Pazarı

Kaynak: Belge-8

18 SIEMENS HEALTHINEERS’ın, hâlihazırda gelire dayalı pazar payı verilerinin kaydının tutulmadığı, bu sebeple gelire dayalı kayıt tutulan 2015-2018 yıllarına ilişkin pazar payı verilerinin sunulduğu ve SIEMENS HEALTHINEERS’ın 2019 yılı değer bazlı pazar payının, sipariş alımı bazındaki pazar payından (yaklaşık %(…..) önemli ölçüde farklılaşacağının öngörülmediği belirtilmiştir.

19 Satış değerleri ABD Doları cinsinden verilmiştir.

(19) Yukarıda yer alan veriler incelendiğinde, SIEMENS HEALTHINEERS’ın hacim bazlı pazar payının son beş yıl içerisinde %(…..) seviyelerinden 2019 yılı itibarıyla %(…..)’e gerilediği, değer bazlı pazar paylarının ise hacim bazlı pazar paylarına oranla daha yüksek seyretmekle beraber, son dört yıl içerisinde dalgalı bir düşüş trendiyle %(…..)’dan %(…..)’ya gerilediği görülmektedir. Ayrıca Türkiye tanısal görüntüleme pazarında SIEMENS HEALTHINEERS haricinde, GE Healthcare gibi görece daha istikrarlı ve SIEMENS HEALTHINEERS’a yakın pazar paylarına sahip önemli bir rakip bulunduğu, Philips ve Esaote gibi dönem dönem yoğun bir satışla yüksek pazar payı elde edebilen rakiplerin de faaliyet gösterdiği ve görece daha az pay alan birçok üreticinin de pazarda yer aldığı anlaşılmaktadır.

(20) VARIAN’ın verilerine bakıldığında ise, son beş yıl itibarıyla değer ve hacim bazlı pazar paylarının birbirine yakın seyrettiği görülmektedir. Her ne kadar VARIAN’ın söz konusu pazarlarda en büyük oyuncu olduğu söylenebilecekse de bir cihaz satışının dahi pazar paylarını ciddi oranda etkileyebileceği anlaşılmaktadır. VARIAN’ın radyasyon onkolojisi cihazları pazarında değer bazlı payı 2016 yılı itibarıyla %(…..)’ya ulaşmışken, 2018 yılında %(…..)’e düşmüş, 2019 yılında ise tekrar yükseliş göstererek %(…..)’a çıkmıştır. Nitekim lineer hızlandırıcılar ve brakiterapi sistemleri pazarlarında da pazar paylarının dalgalı bir seyir izlediği görülmektedir. Bunun yanında, söz konusu pazarlarda, Elekta Medikal Sistemler A.Ş. (ELEKTA) ve ACCURAY [20] gibi güçlü rakiplerin faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır. Bunun yanı sıra, radyasyon onkolojisi pazarının görece küçük bir pazar olduğu ve yıllar itibarıyla pazar büyüklüğünün dalgalı bir seyir izlediği tespit edilmektedir.

(21) Alıcı gücü açısından bakıldığında, tanısal görüntüleme ve radyasyon onkolojisi cihazlarının alıcılarının kamu kurumları, kamu ve üniversite hastaneleri ile özel hastaneler olduğu anlaşılmaktadır. Dosya konusu cihazların satışı çoğunlukla ihale yöntemiyle yapılmaktadır. Kamu ihalesi yöntemiyle yapılan alımlarda, fiyatların yaklaşık maliyetten yüksek olması veya tekliflerin ihale kapsamından farklılaşması (paket satış, bağlama) halinde hastanelerin/müşterilerin, ilgili ihaleyi iptal ederek yeniden ihaleye çıkabildiği bilinmektedir. Dolayısıyla, mevzuattan ileri gelen söz konusu imkânın, birleşik teşebbüsün paket satış veya bağlama stratejilerini caydırabilecek nitelikte olduğu kanaatine varılmıştır.

(22) Ayrıca taraflar ve tarafların önemli müşterilerinden elde edilen bilgiler çerçevesinde, tıbbi görüntüleme cihazlarının ve radyasyon onkolojisi cihazlarının birlikte satılmasının sektörde yerleşik bir uygulama olmadığı, geçmiş yıllarda nadiren söz konusu cihazların birlikte tedarik edildiğine dair birkaç ihalenin gerçekleştirildiği, tıbbi görüntüleme cihazları ile radyasyon onkolojisi cihazlarının kullanım ömürlerinin birbirlerinden farklı olduğu ve cihazların kullanım ömrünün sonunun aynı zamana denk gelme ihtimalinin düşük olduğu, cihazların alım tercihinin ürünlerin yalnızca fiyatına bağlı olmadığı, aynı zamanda ürünlerin kullanım geçmişi, ürünleri kullanacak sağlık birimlerinin klinik tercihleri gibi birtakım sebeplere de bağlı olduğu, alıcı gücünün varlığı ile birlikte göz önüne alındığında, bağlama, paket satış gibi satış stratejilerinin zorunlu tutulacak şekilde uygulanma ihtimalinin zayıf olduğu değerlendirilmektedir.

(23) SIEMENS HEALTHINEERS’ın en büyük müşterisi (…..) ve VARIAN’ın ikinci en büyük müşterisi (…..) ile 20.01.2020 tarihinde telefonla yapılan görüşmelerde; tıbbi görüntüleme ve radyasyon onkolojisi cihazlarının birlikte alım zorunluluğunun bulunmadığı, söz konusu cihazlar için ayrı ayrı ihalelere çıkılabileceği, söz konusu ürünler için birlikte ihaleye çıkılması halinde ise rakip markalarının birlikte bir paket hazırlayıp ihaleye katılmasının önünde herhangi bir engel bulunmadığı ifade edilmiştir. 20 ACCURAY’in Türkiye distribütörleri Meditel Medikal Teknik Elektronik A.Ş. (MEDİTEL) ile Radontek Medikal İthalat İhracat San. ve Tic. Ltd. Şti.’dir (RADONTEK).

Ayrıca, SIEMENS HEALTHINEERS’ın bir başka önemli müşterisi olan (…..) ile 28.01.2021 tarihinde yapılan telefon görüşmesinde özetle; bildirilen işleme ilişkin herhangi bir endişe duyulmadığı, görüntüleme ve radyasyon tedavi cihazlarının birlikte alım zorunluluğunun olmadığı, örneğin yakın zamanda gerçekleştirilen (…..) projesi kapsamında görüntüleme cihazlarının SIEMENS HEALTHINEERS’tan, radyasyon onkolojisi cihazlarının ise ELEKTA’dan temin edildiği, ilerleyen süreçte de SIEMENS HEALTHINEERS ve VARIAN’ın paket satış yapabilme ihtimallerinin düşük olduğu ifade edilmiştir.

(24) Kılavuz’da paket satış̧ ve bağlama uygulamalarının önemli etkilere yol açmasının ancak birleşme taraflarından en az birisinin ürünlerinin müşterilerce oldukça önemli bir ürün olarak değerlendirilmesi ve bu ürünün az sayıda alternatifinin bulunması halinde söz konusu olabileceği ifade edilmektedir. [21] Yukarıda belirtildiği gibi, tanısal görüntüleme ve tedavi cihazları pazarının her ikisinde de önemli alternatifler bulunmakta olup, müşteriler fiyat, kalite gibi parametrelere bağlı olarak farklı markalı ürünleri birlikte tedarik edebilme imkânına sahiptir. Birleşik teşebbüsün faaliyet gösterdiği pazarlarda tek hizmet sağlayıcısı olmadığı ve alternatiflerinin bulunduğu da göz önüne alındığında, pazardaki rekabetin olumsuz etkilenme ihtimalinin zayıf olduğu değerlendirilmektedir.

(25) Giriş engelleri bakımından ise, tıbbi cihazlarda pazara yeni girişler yüksek maliyetler gerektirmekle birlikte, mevcut oyuncular Türkiye pazarı bakımından ciddi bir giriş engeli ile karşılaşmayacakları değerlendirilmektedir.

(26) Etkinlik kazanımları açısından ise, Kılavuz’da aynı tüketici grubuna satılan farklı ürünlerin sağlayıcıları arasındaki birleşmelerin, tüketici bakımından tek duraklı alışveriş imkanı sağlama gibi faydaların gerçekleşebileceği ifade edilmektedir [22]. Bu bakımdan bildirilen işlemin, talep eden müşteriler için tek duraklı alışveriş imkânı sağlaması işlem maliyetlerini düşürebilecektir. Yine benzer şekilde SIEMENS HEALTHINEERS’ın kanser hastalığının teşhis edilmesinden tedavi edilmesine kadar hizmet sağlayacak olmasının, ürünlerin geliştirilmesi, pazarlanması, satışı ve satış sonrası hizmetler yönünden fayda sağlayabileceği anlaşılmaktadır.

(27) Kılavuz’daki açıklamalar çerçevesinde, çok pazarlı yoğunlaşmaların rekabeti önemli ölçüde azaltabilme ihtimali oldukça düşüktür. [23] Mevcut dosya özelinde de birleşik teşebbüsün tanısal görüntüleme ve radyasyon onkolojileri pazarlarındaki olası pazar kapama eylemlerine karşı tepki verebilecek rakiplerin ve alıcı gücü ile giriş engelleri bakımından da pazarda dengeleyici faktörlerin bulunduğu [24], bu nedenle rekabetin önemli ölçüde azaltılması ihtimalinin düşük olduğu değerlendirilmektedir. 25

(28) Tüm bu açıklamalara ek olarak, bildirim konusu işleme ilişkin tarafların Komisyona sunmuş oldukları taahhütlerin incelenmesi ve küresel ölçekte sahip oldukları pazar payları dosya bakımından yapılacak değerlendirmeye ışık tutacaktır. Bu kapsamda öncelikle, tarafların küresel ölçekte sahip oldukları pazar paylarına, sonrasında dosya konusu işlemle bağlantılı olarak Komisyona sunulmuş olan taahhütlere ve bunların 21 Kurulun 13-71/957-405 sayılı 19.12.2013 tarihli kararı.

22 Kılavuz para.16.

23 Kılavuz para.12.

24 Kurulun 19-22/322-141 sayı ve 20.06.2019 tarihli kararında da pazarda güçlü rakiplerinin bulunması sebebiyle tamamlayıcılık ilişkisinin ortaya çıkarabileceği pazar kapama endişesinin ilgili pazarlar bakımından söz konusu olmadığı sonucuna varılmıştır.

25 Taraflar, işleme ilişkin Brezilya, Karadağ, Kuzey Makedonya, Pakistan, Sırbistan, Güney Afrika ve ABD’den koşulsuz onay aldıklarını, 23.12.2020 tarihinde de Komisyona başvuru yaptıklarını belirtmişlerdir,

25 https://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/index.cfm?fuseaction=dsp_result&policy_area_id=2&cas e_title=%20VARIAN%20MEDICAL%20SYSTEMS Erişim Tarihi: 28.01.2021.

Türkiye pazarına olan etkisine yer verilmiş, ardından rakiplerin belirttiği endişelere ilişkin

değerlendirme yapılmıştır.

(29) İşlem taraflarının, faaliyet gösterdikleri pazarlarda küresel ölçekte son beş yıl içerisinde

elde ettikleri pazar payı verilerine aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir:

Tablo-6: VARIAN’ın Global Faaliyet Gösterdiği Pazarlara İlişkin Son Beş Yıla Ait Değer Bazlı [26] Pazar

Payları (%)

2015 2016 2017 2018 2019

Teşebbüs Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar

Değeri Payı Değeri Payı Değeri Payı Değeri Payı Değeri Payı

Radyasyon Onkolojisi Cihazları Pazarı

Toplam 3.344.203.601 100 3.215.580.386 100 3.091.904.217 100 2.972.984.824 100 2.858.639.254 100

Lineer Hızlandırıcılar Pazarı

Toplam 3.203.769.824 100 3.080.547.907 100 2.962.065.295 100 2.848.139.707 100 2.738.595.872 100

Brakiterapi Sistemleri Pazarı

Toplam 140.433.778 100 135.032.478 100 129.838.922 100 124.845.117 100 120.043.382 100 Kaynak: Belge-14

26 Satış değerleri ABD Doları cinsinden verilmiştir.

Tablo 6’nın devamı

2015 2016 2017 2018 2019 Teşebbüs Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar

Hacmi Payı Hacmi Payı Hacmi Payı Hacmi Payı Hacmi Payı

Radyasyon Onkolojisi Cihazları Pazarı Hacmi

Lineer Hızlandırıcılar Pazarı

Brakiterapi Sistemleri Pazarı

Kaynak: Belge-14

Tablo-7: SIEMENS’in Global Faaliyet Gösterdiği Pazarlara İlişkin Son Beş Yıla Ait Alınan Siparişler Bazında Satış Değeri [27] Bazlı Pazar Payları (%)

2015 2016 2017 2018 2019

Teşebbüs Satış Satış Satış Satış Satış

Pazar Pazar Pazar Pazar Pazar

Değeri Payı Değeri Payı Değeri Payı Değeri Payı Değeri Payı

Alınan Sipariş

Siemens

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) General

Electric

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Philips

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Canon

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Hitachi

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) United

Imaging

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Samsung

Medison

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Mindray

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Neusoft

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Esaote

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Wandong

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Shimadzu

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Anke

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Mediso

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Innvolution

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Fujifilm

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Spectrum

Dynamics

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) DDD

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Alltech

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Allengers

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Diğer

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Toplam 14.067 100 15.106 100 15.955 100 16.447 100 17.815 100 Kaynak: Belge-14

27 Satış değeri milyon Avro üzerinden verilmiştir.

Tablo-8: SIEMENS’in Global Faaliyet Gösterdiği Pazarlara İlişkin Son Beş Yıla Ait Alınan Siparişler Bazında Satış Hacmi Bazlı Pazar Payları (%)

2015 2016 2017 2018 2019

Teşebbüs

Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar Satış Pazar

Payı Payı Payı Payı Payı

Alınan Sipariş

Siemens

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) General

Electric

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Philips

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Canon

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Mindray

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Samsung

Medison

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Hitachi

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Esaote

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) United

Imaging

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Neusoft

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Wandong

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Anke

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Xgy

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Shimadzu

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Innvolution

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Allengers

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Mediso

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Spectrum

Dynamics

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Fujifilm

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) DDD

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Hologic

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Alltech

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Diğer

(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Toplam 126.026 100 142.329 100 156.288 100 163.964 100 168.722 100 Kaynak: Belge-14

(30) Yukarıdaki tablolardan görüldüğü üzere, tıbbi görüntüleme cihazları pazarında SIEMENS HEALTHINEERS ve rakiplerin pazar payları Türkiye’deki görünüme benzer bir yapı sergilemektedir. Öte yandan, yukarıda yer verilen Türkiye pazar payları ile kıyaslandığında, ELEKTA’nın lineer hızlandırıcılar ve brakiterapi cihazları pazarında,

küresel çapta sahip olduğu pazar payının Türkiye’deki paylarına oranla daha yüksek olduğu görülmektedir.

(31) Diğer taraftan, Komisyona sunulan taahhütler görüntüleme ve tedavi cihazlarının birlikte işlerliğine (interoperability) ilişkindir. Görüntüleme ve tedavi cihazlarının neden uyumlu olması gerektiğine ilişkin sunulan şema ve yapılan açıklamalar şu şekildedir:

Şema 2- Radyasyon Terapisi Sürecinde Görüntüleme ve Tedavi Cihazları ve Yazılımları

- VARIAN, radyasyon onkolojisi cihazlarının yanı sıra OIS [28] ve TPS [29] olarak bilinen

onkoloji yazılımlarını da sağlamaktadır. Bu yazılımlar görüntüleme cihazında üretilen

görüntüleri kullanarak işlemektedir.

- OIS, TPS'ye ve tedavi uygulama ekipmanına, özellikle lineer hızlandırıcıya

bağlanmaktadır. TPS, OIS tarafından iletilen verilere dayanarak doz dağıtımını

planlamakta, simüle etmekte, dozu hesaplamakta ve ardından bu bilgileri OIS ile

paylaşmaktadır.

- SIEMENS HEALTHINEERS’ın görüntüleme ekipmanı, OIS (veya TPS veya

VARIAN’ın tedavi sağlama ürünleri) ile belirli bir ara yüze bağlanmamaktadır.

Görüntüleme ekipmanı ürettiği görüntü verilerini (örneğin CT taramaları) DICOM 30

standart formatında DICOM ağı üzerinden PACS'a iletmektedir.

[28] OIS (oncology information systems), kanser hastalarının profil ve tedavi yönetimini kolaylaştırmak için tek bir portal sağlayan bir yazılımdır. Hastanın teşhisi ve tedavisi hakkında onkoloji tedavisine dâhil olan çeşitli sağlık uzmanlarından ve cihazlardan temin edilen bilgileri entegre etmektedir. OIS hasta verisi, sigorta verileri, planlama bilgileri, fatura verileri gibi bilgileri bünyesinde barındırır ve hastane ekosisteminde laboratuvar, eczane, resim arşivleme ve bilgi sistemi (PACS – picture archiving and information system) gibi çeşitli birimlerle bağlantı halinde çalışır.

[29] TPS (treatment planning systems), doktorların kanser tedavisini uygulamak için radyasyon tedavisi ekipmanının nasıl kullanılacağını planlamasına imkân sağlamaktadır. Amaç, hedef tümör için öngörülen doz hedeflerine ve çevredeki sağlıklı dokular için tolerans dozlarına uyan optimal bir doz dağılımı elde etmektir.

[30] DICOM: Tıpta dijital görüntüleme ve iletişim (di igital imaging and communications in medicine) standardı, tıbbi görüntüleme bilgilerinin iletilmesi, depolanması, geri alınması, yazdırılması, işlenmesi ve görüntülenmesi için tıp endüstrisinin her alanında geçerli, tescilli olmayan bir standarttır.

- DICOM ağı, bir tıbbi kurum veya departman içerisindeki tüm DICOM uyumlu cihazları

standart bir Yerel Alan Ağı (LAN – Local Area Network) aracılığıyla birbirine

bağlamaktadır.

- Görüntüleme verileri, tüm DICOM uyumlu cihazlar ve yazılımlar tarafından

erişilebilen PACS sunucusuna kaydedilmektedir.

- Böylelikle oluşan görüntü verileri, belirli ara yüzler olmadan bir veri ağı aracılığıyla

hastane genelinde paylaşılabilmektedir.

- OIS ve TPS de DICOM ağı aracılığıyla (doğrudan görüntüleme ekipmanı aracılığıyla

değil) bir hastanın tedavisi için gerekli görüntü verilerini almaktadır.

- Lineer hızlandırıcı ise ilgili verileri OIS aracılığıyla elde etmektedir.

(32) Mevcut dosyada bildirilen işlem hakkında görüşleri sorulan rakiplerden olan (…..) tarafından gönderilen cevabi yazıda; tanısal görüntüleme ve radyasyon onkolojisi pazarlarında paket satış, bağlama gibi uygulamaların yaygın olduğuna ilişkin herhangi bir olaya şahit olunmadığı, (…..) SIEMENS HEALTHINEERS tarafından üretilen ya da satılan herhangi bir ürüne veya hizmete bağlı olmağı, SIEMENS HEALTHINEERS’ın VARIAN’ı devralmasının söz konusu pazarlardaki rekabet üzerinde önemli bir etki doğurmasının beklenmediği belirtilmiştir.

(33) (…..) tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle; radyasyon onkolojisi pazarında paket satış, bağlama gibi uygulamaların gerçekleştirilmediği ancak tıbbi görüntüleme cihazları pazarının kendi içinde paket satış, bağlama gibi uygulamaların yaygın olduğu, SIEMENS HEALTHINEERS tarafından üretilen ya da satılan herhangi bir ürüne veya hizmete bağlı olmadıkları, SIEMENS HEALTHINEERS’ın VARIAN’ı devralmasının ortaya çıkaracağı paket gücünün söz konusu pazarlardaki rekabet açısından olumsuz sonuçlar doğurabileceği ifade edilmiştir.

(34) (…..) gelen cevabi yazıda öncelikle; tanısal görüntüleme ve/veya radyasyon onkolojisi ekipmanlarının paket halinde sunulması uygulamasıyla sıklıkla karşılaşıldığı, bu bağlamda tanısal görüntüleme cihazları ile bu cihazlar için gerekli yazılımların paket satışa konu edildiği, benzer şekilde radyoterapi cihazları ile bu cihazlar için gerekli yazılımların paket şeklinde satıldığı ve bildirilen işlem sonrasında tıbbi görüntüleme ve radyoterapi cihazlarının da çapraz ürün indirimleri uygulamak suretiyle yine paket şeklinde sunma imkanı olacağı belirtilmektedir. Ayrıca, radyoterapi tedavisinin planlamasını sağlayan görüntüleme cihazları ile tedavinin uygulanmasını sağlayan radyasyon onkolojisi cihazlarının birlikte çalışabilir olması gerektiği, söz konusu birlikte çalışabilirliği sağlayan DICOM standardı ve ağının radyoterapi cihazı bünyesindeki OIS ve TPS yazılımları ile uyumlu olması gerektiği ifade edilmektedir. Görüntüleme cihazlarından CT simülasyonundan elde edilen görüntüler, daha sonra tedavinin planlamasında kullanılmaktadır. Daha spesifik olarak, CT simülatörlerinin ürettiği görüntülerin üç amacı bulunmaktadır: hedef bölgenin çizilmesi, radyasyonun hesaplanması ve sonraki seanslar için hasta pozisyonlaması için teyit referansı yapılması. Nitekim iki cihazın yazılımlarının uyumlu olması halinde, kanser hastalarının tıbbi görüntülerine ilişkin veriler tedavi cihazına ve sürecine de sağlıklı şekilde aktarılabilecektir. İşlem sonrası birleşik teşebbüs tarafından üçüncü tarafa ait cihazlar ile karşılıklı birlikte çalışabilirliğinin sağlanmaması ya da sınırlı sağlanması durumunda anılan pazarlar bakımından rekabetçi endişeler oluşturabileceği öne sürülerek, Komisyonun 19.02.2021 tarihli izin kararında yer alan taahhütlerin Türkiye pazarında da benzer şartlarla uygulanması gerektiği belirtilmektedir.

(35) Tarafların Komisyona sunduğu taahhütlerin, yukarıda yer verilen DICOM endüstri standardına uymaya devam etmeye ve üçüncü taraflara birlikte çalışabilirliği sağlamak

için ihtiyaç duyulabilecek bilgi ve teknik yardımı sağlamaya devam etmeye yönelik olduğu söylenebilecektir. Sunulan taahhütlerin kapsamının, tıbbi görüntüleme cihazları (CT tarayıcı, MRI tarayıcı ve PET/CT tarayıcılar) ile (i) TPS/OIS ve (ii) solunum hareketi yönetimi cihazlarının [31] birlikte çalışabilirliği [32] konusundaki olası şüphelerini ortadan kaldırmayı hedeflediği ifade edilmiştir. 33

(36) Bu bağlamda, birleşik teşebbüsün 10 yıl boyunca geçerli olmak üzere;

- Üçüncü taraf OIS, TPS ve tıbbi görüntüleme cihazı satıcılarına gerekli birlikte

çalışabilirlik bilgilerinin sağlanmasını,

- Tıbbi görüntüleme cihazı ile üçüncü taraf satıcı solunum yönetimi cihazları arasında

açık ara yüzün (ve mevcut bir üçüncü taraf ara yüzünün) sürdürülmesini,

- Birlikte çalışabilirlikle ilgili olarak OIS, TPS, tıbbi görüntüleme ekipmanı ve solunum

yönetimi cihazlarının üçüncü taraf satıcılarına geri bildirim ve teknik rehberlik

sağlanmasını,

- OIS, TPS, tıbbi görüntüleme ekipmanı veya solunum yönetimi cihazlarının birlikte

çalışabilirliğini azaltarak performansı ve işlevleri olumsuz etkileyecek şekilde

tasarlanmış herhangi bir özelliği veya işlevi uygulamaktan kaçınılmasını

taahhüt ettiği ve bunlara ilaveten bazı teknik gereksinimleri (örneğin, DICOM'u desteklemeye devam etme gereksinimi vb.) de içeren ek taahhütlerin bulunduğu ifade edilmiştir.

(37) Taahhütlerin coğrafi kapsamının ise, Avrupa Ekonomik Alanı veya Birleşik Krallık'ta CE [34] işareti almış veya alma sürecinde olan veya almak için adım atmış tüm cihazları kapsadığı ve Türkiye pazarında satılacak ürünler için CE işaretinin gerekli olduğu belirtilmiş ve AB taahhütlerinin coğrafi kapsamının aynı zamanda Türkiye'yi de kapsadığı bildirilmiştir.

(38) Rakipler tarafından işleme ilişkin dile getirilen iki temel endişeden ilki SIEMENS HEALTHINEERS’ın tıbbi görüntüleme cihazlarının, VARIAN’ın rakiplerine ait radyasyon onkolojisi cihazları ile birlikte çalışabilirliği konusunda endişeler bulunduğudur. Tarafların Komisyona sundukları taahhütlerin de tam olarak bu endişeler üzerine odaklandığı anlaşılmaktadır. Komisyon ise, taahhütlerin birlikte işlerliğe ilişkin endişeleri giderdiğini değerlendirerek, 19.02.2021 tarihli kararı ile işleme taahhütler çerçevesinde izin vermiştir. 35

(39) Taahhütler, Avrupa Ekonomik Alanı veya Birleşik Krallık'ta CE işareti almış veya alma sürecinde olan veya almak için adım atmış tüm cihazları kapsadığından ve Türkiye pazarında satılacak tıbbi cihazlar için CE işareti gerekli olduğundan, Komisyona sunulacak AB taahhütlerinin coğrafi kapsamının aynı zamanda Türkiye pazarını da içine aldığı sonucuna ulaşılmaktadır. Taraflar cevabi yazılarında, birleşik teşebbüsün 31 Solunum hareketi yönetim cihazları, CT taraması yapılırken hastanın solunum hareketini izler. Bu veriler daha sonra radyasyon tedavisi uygulanırken kullanılır, böylece aynı solunum hareketleri ve kalıpları hesaba katılabilir.

32 Birlikte çalışabilirlik, aynı üreticiden veya farklı üreticilere ait donanım ve/veya yazılım dâhil olmak üzere iki veya daha fazla cihazın, radyasyon alanında her bir cihazın amaçlanan amacına tam olarak ulaşmasını sağlayacak şekilde güvenilir ve güvenli bir şekilde etkileşime girme yeteneği olarak tanımlanmaktadır. Bunlarla sınırlı olmamak üzere; (a) bilgi alış verişi ve belirli bir işlevin doğru şekilde yürütülmesi için verilerin içeriğini ve/veya biçimini değiştirmeden karşılıklı olarak değiştirilen bilgileri kullanmayı, (b) birbiri ile iletişim kurmayı ve (c) amaçlandığı gibi birlikte çalışmayı içermektedir.

33 Tarafların Komisyona yapmış olduğu başvuru kapsamında yalnızca inceleme sürecini hızlandırmak ve Faz 1 aşamasında izin alabilmek amacıyla davranışsal taahhüt sunulduğu belirtilmiştir.

[34] C onformite E uropean (Avrupa’ya Uygunluk).

[35] https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/IP_21_704, Erişim Tarihi: 24.02.2021.

rakiplerinin, Türkiye’de satılan CE işaretli bir ürün için birleşik teşebbüsten birlikte çalışabilirlik konusunda bilgi elde etmesi konusunda Komisyonun kabul ettiği taahhütlere dayanabileceklerini açıkça ifade etmektedir. Nitekim Tıbbi Cihaz Yönetmeliği tıbbi cihazlara (dosya konusu ürünleri de içermektedir) ilişkin Türkiye’de uygulanan teknik kuralların AB’dekiler ile uyumlaştırılmasını hayata geçirmiştir. Bu itibarla, belirtilen Yönetmelik kapsamındaki tıbbi cihazların Tıbbi Cihaz Yönetmeliği ve “CE” İşareti Yönetmeliği uyarınca, Türkiye’de pazarlanabilmesi için CE işaretini taşıması gerekmektedir. Dolayısıyla, taraflarca sunulan ek bilgide ifade edildiği üzere, mevcut veya gelecekteki yerel (Türkiye’de kurulmuş) veya dünya çapındaki bütün teşebbüslerin Türkiye pazarında faaliyet göstermek için yasal olarak zorunlu olan CE işaretini almış olmaları veya alma sürecinde olmaları veya almak için adım atmış olmaları halinde, taahhütler kapsamında olacaklardır. Diğer bir deyişle; birleşik teşebbüsün rakipleri, Türkiye’de kurulacak potansiyel rakipler de dâhil olmak üzere, Türkiye’de satılan CE işaretli bir ürün için, AB taahhütlerine dayanarak birleşik teşebbüsten birlikte çalışabilirlik bilgisi edinebilecektir. Dolayısıyla, mevcut dosya bakımından, (…..) dile getirdiği birlikte çalışabilirlik konusundaki endişenin, Komisyonun kabul ettiği taahhütlerle birlikte giderildiği kanaatine varılmaktadır. Söz konusu endişe bakımından, bildirime konu işleme Komisyonun 19.02.2021 tarihinde verdiği kararda yer alan taahhütler çerçevesinde izin verilebileceği değerlendirilmektedir. 36

(40) Bildirime konu işlem bakımından ortaya çıkan ikinci endişe ise, işlem sonucunda SIEMENS HEALTHINEERS ve VARIAN’ın ürünlerinin bağlama veya paket satış uygulamalarına konu edilerek pazardaki etkin rekabetin bozulup bozulmayacağı noktasında toplanmaktadır. Öncelikle belirtmek gerekir ki, ürünlerin ortalama fiyatları oldukça yüksek seyretmektedir. [37] Bu nedenle, söz konusu ürünlerden birinin satışının diğerine bağlanması ihtimalinin düşük olduğu değerlendirilmektedir. Nitekim hastanelerin, bu ürünlerin birlikte alımına zorlanması gibi bir uygulamanın olmadığı taraflarca ifade edilmekte, rakipler tarafından ise böyle bir zorlamanın varlığından bahsedilmemektedir. Ayrıca, rakipler her iki cihazın birlikte tedarik edildiği ihalelerin sınırlı sayıda olduğunu da belirtmektedir. Dolayısıyla, birleşik teşebbüsün ilgili pazarlar bakımından bağlama şeklinde zorlayıcı bir stratejiyi uygulaması ihtimalinin, alternatif sağlayıcıların olası karşı stratejileri düşünüldüğünde, oldukça düşük olduğu değerlendirilmektedir.

(41) Diğer yandan (…..), birleşik teşebbüsün tanısal görüntüleme ve radyoterapi cihazlarını çapraz ürün indirimleri uygulamak suretiyle yine paket şeklinde sunma imkanına sahip olacağını ve bunun da pazarda etkin rekabeti azaltacağını belirtmektedir. Ancak, birleşik teşebbüsün uygulayacağı bir indirim politikasının kendiliğinden rekabeti olumsuz etkileyeceğini ileri sürmek doğru olmayacaktır. Bunun yerine böylesi bir eylemin rekabete olumlu etkileriyle birlikte değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu bağlamda, söz konusu devralmanın işlem maliyetlerini düşürebileceği, kanser hastalığının teşhis edilmesinden tedavi edilmesine kadar yer alan ürünlerin geliştirilmesi yönünden fayda sağlayabileceği ve rakiplerin de birleşik teşebbüsün anılan davranışlarına cevap verebilme yetkinliğinde olduğu değerlendirilmektedir.

[36] Kurulun 08.05.2018 tarih ve 18-14/261-126 sayılı Bayer-Monsanto kararında da işleme Komisyona sunulan taahhütler çerçevesinde izin verilmiştir. Yine, 18.04.2019 tarih ve 19-16/231-103 sayılı Nidec kararında da işleme benzer şekilde, Komisyona verilen taahhütlerin gerçekleştirilmesi koşuluyla izin verilmiştir.

37 Söz gelimi taraf ve rakiplerden gelen cevabi yazılarda yer alan 2018 ve 2019 yıllarına ait satış değer ve hacim verileri üzerinden raportörlerce hesaplanan ortalama satış fiyatları incelendiğinde, tıbbi görüntüleme cihazlarının (…..) ABD Doları, radyoterapi cihazlarından lineer hızlandırıcıların (…..) milyon ABD Doları, brakiterapi cihazlarının ise (…..) ABD Doları seviyesinde fiyatlandığı görülmektedir.

(42) Bununla birlikte, taraflar işlem neticesinde meydana gelecek yapının bağlama ve paket satış yapma imkânı ve motivasyonlarının olmadığını, nitekim tarafların ilgili pazarlardaki pazar güçlerinin kayda değer ölçüde olmadığını belirtmektedir. Daha önce de belirtildiği üzere, lineer hızlandırıcılar bakımından VARIAN’ın yanı sıra Türkiye’de ACCURAY ve ELEKTA gibi güçlü küresel oyuncular bulunmaktadır. VARIAN’ın Türkiye’deki en yakın rakibi olan ELEKTA’nın, VARIAN’ın portföyünde bulunan lineer hızlandırıcılar ile etkin bir şekilde rekabet eden geniş çapta bir lineer hızlandırıcılar portföyüne sahip olduğu ifade edilmektedir. ELEKTA’nın ayrıca, VARIAN’ın sahip olmadığı hibrit bir MR-Linac sunduğu ve bu durumun VARIAN’ın pazar davranışlarını kısıtladığı belirtilmektedir. Söz konusu durum ELEKTA’nın da inovasyon rekabetinde geri kalmadığını göstermektedir. Bu bakımdan, VARIAN’ın herhangi bir zorlayıcı pazar davranışı sergilemesi halinde ELEKTA’nın, VARIAN’dan gelecek talebi karşılama imkânına sahip olduğu değerlendirilmektedir. ACCURAY ve ELEKTA’nın yanı sıra global çapta faaliyette bulunan teşebbüslerin Türkiye pazarına girebilme imkanlarının bulunması da VARIAN’ın üzerinde bir rekabetçi baskı oluşturabilecektir.

(43) Brakiterapi cihazı bakımından ise ELEKTA, yukarıda yer verilen tablolarda da görüldüğü üzere, brakiterapi cihazlarında küresel olarak pazar lideri olup VARIAN’ın Türkiye’deki en yakın rakibidir. ELEKTA’nın, 2019 yılında %(…..)’lük pazar payıyla Türkiye’de brakiterapi segmentine giriş yapmış olması ise önemli giriş engellerinin yokluğu sebebiyle, potansiyel yeni giriş yapan herhangi bir teşebbüsün, pazara giriş sonrasında pazarın dikkate değer bir bölümünü kazanabileceğini göstermektedir.

(44) Yukarıda yer alan tespit ve değerlendirmeler doğrultusunda, SIEMENS HEALTHINEERS ve VARIAN’ın Türkiye’deki faaliyetleri arasında yatay ve/veya dikey örtüşme bulunmadığı, bildirim konusu işlemin AB Komisyonuna sunulan taahhütlerle birlikte değerlendirildiğinde, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında başta hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili pazarda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı kanaatine ulaşılmaktadır.

H. SONUÇ

(45) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,

1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna;

2. Bildirim konusu işleme, AB Komisyonuna sunulan taahhütlerle birlikte değerlendirildiğinde başta hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere, ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili pazarda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmaması nedeniyle, izin verilmesine

gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı

yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.