Vodafone Telekomünikasyon A.Ş., TT Mobil İletişim Hizmetleri A.Ş. ve Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Ömer TORLAK

Üyeler: Arslan NARİN (İkinci Başkan), Adem BİRCAN, Mehmet AYAN,

Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Şükran KODALAK

B. RAPORTÖRLER: Hatice YAVUZ, Mesut MORGÜL, Kemal KÜÇÜKKAVRUK,

Betül AYHAN, Yunus Salih YİĞİT, Mehmet Mustafa ŞEREF C. BAŞVURUDA

BULUNAN: - Vodafone Telekomünikasyon A.Ş.,

Temsilcileri: Av. Prof. Dr. İ. Yılmaz ASLAN, Av. Orhan ÜNAL

Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza 38/8 Balmumcu

Beşiktaş/İstanbul

(1) D. DOSYA KONUSU: Vodafone Telekomünikasyon A.Ş., TT Mobil İletişim Hizmetleri A.Ş. ve Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. arasında imzalanan “TT Mobil-Vodafone-Turkcell Tesis Konsolidasyonu İşbirliği Sözleşmesi”ne muafiyet tanınması talebi.

(2) E. DOSYA EVRELER İ: Kurum kay ı tlar ı na 20.04.2018 tarih ve 3210 say ı ile giren ba ş vuru ü zerine haz ı rlanan 04.04.2019 tarih v e 2018 - 2 - 22 / MM say ı l ı Muafiyet/ Menfi Tespit Raporu g ö r üşü lerek karara ba ğ lanm ış t ı r.

(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;

- Vodafone Telekomünikasyon A.Ş. (Vodafone), TT Mobil İletişim Hizmetleri A.Ş.

(TT Mobil) ve Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. (Turkcell) arasında imzalanan “TT

Mobil-Vodafone-Turkcell Tesis Konsolidasyonu İşbirliği Sözleşmesi”ne

(Sözleşme) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı

Kanun) 5. maddesindeki koşulların tamamının varlığı nedeniyle beş yıl süreyle

bireysel muafiyet tanınabileceği,

- Sözleşme’nin “Ortak Bölgesel Çözüm Ortakları”na ilişkin hükümlerinin başvuru

kapsamından çıkarılması nedeniyle bu hususa ilişkin bir değerlendirme

yapılmasına gerek kalmadığı

ifade edilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

G.1. Bildirime Konu S ö zle ş menin Taraflar ı na İ li ş kin Bilgiler

G.1.1. Vodafone Telekom ü nikasyon A. Ş. (Vodafone)

(4) Vodafone, 24.05.2006 tarihinde Telsim Mobil Telekom ü nikasyon Hizmetleri A. Ş.’ nin Vodafone Grubu’ na d â hil olmas ı sonucunda T ü rkiye’ de faaliyetine ba ş lam ış olup, kurumsal ve bireysel kullan ı c ı lara y ö nelik ses ve veri hizmetleri sunmaktad ı r. Vodafone, Bilgi Teknolojileri ve İ leti ş im Kurumu (BTK) d ü zenlemeleri ç er ç evesinde; sabit telefon, internet servis sa ğ lay ı c ı l ığı, altyap ı i ş letmecili ğ i, uydu haberle ş me ve sanal mobil ş ebeke hizmetlerini sunabilecek ş ekilde yetkilendirilmi ş tir. Vodafone’ un

t ü m hisseleri Vodafone Holding A. Ş.’ ye (Vodafone Holding) aittir. Vodafone Holding, %99,96 hissesine sahip olan Vodafone International Holdings B.V.’ nin kontrol ü alt ı nda bulunmaktad ı r.

G.1.2. Turkcell İ leti ş im Hizmetleri A. Ş. (Turkcell)

(5) 05.10.1993 tarihinde kurulan ve 27.04.1998 tarihinde Ula ş t ı rma Bakanl ığı ile 25 y ı ll ı k GSM lisans anla ş mas ı imzalayan Turkcell’ in faaliyet konular ı “GSM-Pan Avrupa Mobil Telefon Sistemi” ihalesinde ö ng ö r ü len i ş ve hizmetler ile 406 say ı l ı Telgraf ve Telefon Kanunu’ na ayk ı r ı olmamak ü zere her t ü rl ü telefon, telekom ü nikasyon ve benzeri hizmetler ve IMT-2000/UMTS hizmet ve altyap ı lar ı na ili ş kin yetkilendirme kapsam ı ndaki faaliyetler olarak belirlenmi ş tir. Turkcell i ş tirakleri arac ı l ığı yla Ukrayna, KKTC, Belarus, Hollanda ve Almanya’ da da faaliyette bulunmaktad ı r. Bununla birlikte 2006 y ı l ı nda kule ve altyap ı hizmetleri sunmak ü zere Turkcell’ in %100 i ş tiraki olarak Global Tower kurulmu ş tur. Halka a çı k bir ş irket olan (%48,95) Turkcell’ in %51 oran ı nda hissesi Turkcell Holding A. Ş.’ ye aittir.

G.1.3. TT Mobil İ leti ş im Hizmetleri A. Ş. (TT Mobil)

(6) TT Mobil, Aycell Haberle ş me ve Pazarlama A. Ş. (Aycell) ve İş -Tim Telekom ü nikasyon A. Ş.’ nin (Aria) 19.02.2004 tarihi itibar ı yla TT-TIM İ leti ş im Hizmetleri A. Ş. (TT&T İ M) ad ı alt ı nda birle ş meleri sonucu resmen faaliyetlerine ba ş lam ış t ı r. Birle ş meden sonra Aria ve Aycell markalar ı n ı n TT&T İ M ç at ı s ı alt ı nda varl ığı n ı korudu ğ u k ı sa bir d ö nemi takiben 23.06.2004 tarihi itibar ı yla “Avea” markas ı, bu iki markay ı temsilen piyasaya sunulmu ş tur. 15.10.2004 tarihinde “TT&T İ M” in ticari unvan ı “Avea İ leti ş im Hizmetleri A. Ş.” olmu ş tur. 2018 y ı l ı itibar ı yla ise bu unvan “TT Mobil İ leti ş im Hizmetleri A. Ş.” olarak de ğ i ş tirilmi ş tir. TT Mobil’ in hisselerinin tamam ı T ü rk Telekom ü nikasyon A. Ş.’ ye (T ü rk Telekom) aittir. T ü rk Telekom'un %55 oran ı ndaki hissesinin ö zelle ş tirme s ü reci Kas ı m 2005 itibar ı yla tamamlanm ış, ö zelle ş tirme sonunda, Oger Telecom (OTA Ş) T ü rk Telekom'un %55 hissesine sahip olmu ş tur. OTA Ş’ı n ald ığı krediyi ö deyememesi sonucunda hisselerinin tamam ı n ı Akbank A. Ş., Garanti Bankas ı A. Ş. ve T ü rkiye İş Bankas ı A. Ş. taraf ı ndan kurulan Levent Yap ı land ı rma Y ö netimi A. Ş.’ ye (LYY) devretmi ş tir.

G.2. Bildirim Konusu Anla ş ma

(7) Bildirimin konusunu Vodafone, Turkcell ve TT Mobil aras ı nda imzalanm ış “TT Mobil- Vodafone-Turkcell Tesis Konsolidasyonu İş birli ğ i S ö zle ş mesi” olu ş turmaktad ı r. S ö zle ş me ile;

- Taraflar aras ı nda mobil elektronik haberle ş me hizmetlerinin sunulmas ı nda

kullan ı lan her t ü rl ü kule, konteyner, sistem odas ı, kabinet, anten elemanlar ı,

anten monte yerleri, kablo ve kablo g ü zerg â hlar ı, bunlar ı n tamamlay ı c ı par ç alar ı

vb. pasif mobil alt yap ı unsurlar ı n ı n payla şı m ı n ı n yap ı laca ğı,

- S ö zle ş me’ nin temel amac ı n ı n taraflar ı n tabi olduklar ı mevzuattaki y ü k ü ml ü l ü klerin

yerine getirilmesini sa ğ layacak i ş birli ğ i ortam ı n ı n olu ş turulmas ı, maliyet

etkinli ğ inin art ı r ı lmas ı ve kaynaklar ı n daha etkin bir ş ekilde kullan ı lmas ı oldu ğ u, - S ö zle ş me’ nin, bina i ç i tesisler, bina ü st ü, kule, mobil istasyonlar d â hil t ü m bina

d ışı tesisler i ç in sadece pasif mobil altyap ı unsurlar ı n ı n payla şı m ı n ı kapsad ığı,

aktif mobil altyap ı ve sabit altyap ı unsurlar ı n ı n kapsam d ışı nda tutuldu ğ u,

- Taraflar ı n tesis konsolidasyonunu S ö zle ş me’ de belirtilen iki modelden biri

kapsam ı nda ger ç ekle ş tirebilece ğ i,

 Taraflardan bir veya ikisinin diğer bir tarafın tesisini katılım suretiyle kullanmaya başladığı modelin “Konsolidasyon Model 1” olarak ifade edilirken,

 Tarafların tamamı veya ikisinin yeni bir tesis kurmak suretiyle gerçekleştirdikleri tesis paylaşımı modelinin ise “Konsolidasyon Model 2” olarak ifade edildiği,

- Sözleşme’nin “Konsolidasyon Planlama Komitesi” ba ş l ı kl ı 4. maddesi uyar ı nca;

ü lke genelindeki konsolidasyona konu olabilecek tesislerin listesini olu ş turmak,

listeyi g ü ncel tutmak, liste ü zerinden tesis konsolidasyonunun

ger ç ekle ş tirilebilece ğ i noktalar ı belirlemek amac ı yla taraflar ı n iki ş er temsilcilerinin

g ö rev yapaca ğı bir “Konsolidasyon Planlama Komitesi” (Komite) kurulaca ğı,

- Taraflar ı n konsolidasyona tabi tutulacak tesislerinin Komite taraf ı ndan

belirlenece ğ i, Komite’ nin yaln ı zca hangi tesislerin konsolidasyona tabi olabilece ğ i

ve konsolidasyonun hangi modelle hayata ge ç irilmesinin daha uygun olaca ğı

y ö n ü nde g ö r üş bildirece ğ i, g ö r üş lerinin taraflar i ç in ba ğ lay ı c ı olmad ığı,

 Konsolidasyon Model 1 çerçevesinde katılım sahasının paylaşılmasının uygun olacağı kararlaştırıldığında Katılımcı İşletmeci’nin (Kİ), Altyapı Sahibi İşletmeci’ye (ASİ) katılım sahasında kurulacak cihazların özelliklerini içeren bir listeyi incelenmek üzere göndereceği, ASİ’nin süresi içerisinde incelemesini tamamlayacağı ve kararını gerekçeli bir biçimde Kİ’ye bildireceği,

 Konsolidasyon Model 2 çerçevesinde yeni saha kurulmasının uygun olduğuna karar verilmesi halinde, kurulum aşamasında tarafların kurulumu en etkin şekilde gerçekleştirecek Sorumlu İşletmeci (Sİ) tayin edeceği ve Sİ’nin tüm kurulum maliyetlerini üstleneceği, yeni sahanın kiralanması hususunda Sİ ve Ortak İşletmeci (Oİ) arasında Alt Kira Sözleşmesi akdedileceği, Oİ’nin kiralanan yeri elverişli biçimde kullanabilmesi için Sİ’nin üzerine düşen tüm yükümlülükleri yerine getirmekle sorumlu olduğu

d ü zenlenmi ş tir.

(8) Ö te yandan, S ö zle ş me’ de, taraflarca saha kurulumlar ı, kiralama hizmetleri, saha

bak ı m ve i ş letme hizmetleri, ş ebeke ar ı za/alarm/kalite y ö netimi hizmetleri, depo ve

envanter y ö netimi hizmetleri, mobil baz istasyonu i ş letme ve bak ı m hizmetleri,

m üş teri ş ikayetlerine m ü dahale hizmetleri ve benzeri faaliyetlerin tek elden ortakla ş a

ş ekilde y ü r ü t ü lmesi amac ı yla Ortak B ö lgesel Çö z ü m Ortaklar ı’ n ı n (B Ç O)

yetkilendirilebilece ğ i ifade edilse de, taraflardan gelen cevabi yaz ı lara g ö re taraflar ı n

ortak mutabakat ı ile B Ç O kullan ı m ı ndan vazge ç ilmi ş olup, an ı lan husus i ş lem

kapsam ı ndan çı kar ı lm ış t ı r. Bu nedenle S ö zle ş me’ de yer alan B Ç O h ü k ü mlerinin

de ğ erlendirmesi yap ı lmam ış t ı r.

G.3. İ lgili D ü zenlemeler

(9) BTK mobil haberle ş me a ğı n ı n geli ş tirilmesine ili ş kin i ş lemlerini, 5809 say ı l ı Elektronik

Haberle ş me Kanunu ve ikincil mevzuat olan H ü cresel Sistem Anten Tesisleri İ le

Telsiz Eri ş im Ş ebekelerinin Payla şı m ı na İ li ş kin Usul ve Esaslar Hakk ı nda Y ö netmelik

(HSAT Y ö netmeli ğ i) ile Eri ş im ve Araba ğ lant ı Y ö netmeli ğ i kapsam ı nda yapmaktad ı r.

(10) 5809 say ı l ı Kanun’ un 1. maddesinde mevzuat ı n amac ı n ı n kaynaklar ı n etkin ve verimli

kullan ı lmas ı, haberle ş me altyap ı, ş ebeke ve hizmet alan ı nda teknolojik geli ş imin ve

yeni yat ı r ı mlar ı n te ş vik edilmesi ve bunlara ili ş kin usul ve esaslar ı n belirlenmesi

oldu ğ u d ü zenlenmi ş olup BTK taraf ı ndan haz ı rlanan ikincil mevzuat altyap ı geli ş tirme

ve payla şı m ı konusunu daha kapsaml ı olarak ele almaktad ı r.

(11) Mezkur Kanun’ un 17. maddesiyle BTK, tesis payla şı m ı ve ortak yerle ş imi sa ğ lamak

amac ı yla g ö revlendirilmi ş olup tesis payla şı m ı ndan beklenen fayda ç evrenin

korunmas ı, kamu sa ğ l ığı ve g ü venli ğ i, ş ehir ve b ö lge planlamas ı ile kaynaklar ı n etkin

kullan ı lmas ı olarak ifade edilmi ş tir. 5809 say ı l ı Kanun tesis payla şı m ı n ı n sa ğ lanmas ı

amac ı yla te ş ebb ü slerin yan ı s ı ra belediyeler, m ü lki amirler ve di ğ er kamu

kurumlar ı na da y ü k ü ml ü l ü kler getirmektedir. A ş a ğı da da g ö r ü lece ğ i ü zere, s ö z

konusu Kanun’ un 17. maddesinin üçü nc ü f ı kras ı na g ö re BTK d ü zenlemeleri

ç er ç evesinde kamu kurum ve kurulu ş lar ı te ş ebb ü slere yer temini, ortak anten sistemi

vb. konularda yard ı mc ı olmakla y ü k ü ml ü d ü r.

“MADDE 17 – (1) Bir i ş letmecinin tesislerini kamuya veya üçü nc ü ş ah ı slara ait bir arazinin ü zerine veya alt ı na yerle ş tirebildi ğ i veya bu t ü r arazileri kullanabildi ğ i veya kamula ş t ı rma m ü essesesinden yararlanabildi ğ i hallerde Kurum, ç evrenin korunmas ı, kamu sa ğ l ığı ve g ü venli ğ i, ş ehir ve b ö lge planlamas ı ve kaynaklar ı n etkin kullan ı lmas ı gereklerini g ö zeterek ilgili i ş letmeciye s ö z konusu tesisleri ve/veya araziyi makul bir bedel kar şı l ığı nda di ğ er i ş letmecilerle payla ş mas ı na ili ş kin rekabet ü zerindeki etkileri dikkate alarak y ü k ü ml ü l ü kler getirebilir.

(2) Kurum, i ş letmecilere kendi tesislerinde, di ğ er i ş letmecilerin ekipmanlar ı i ç in maliyet esasl ı bir bedel kar şı l ığı nda, ba ş ta fiziksel ortak yerle ş im olmak ü zere her t ü rl ü ortak yerle ş im sa ğ lama y ü k ü ml ü l üğü getirebilir. Kurumca ö ng ö r ü lmesine ra ğ men i ş letmecilerin ortak yerle ş im tarifelerini maliyet esasl ı belirlememesi ve bu durumun tespit edilmesi halinde, Kurum ortak yerle ş im tarifelerini; maliyetleri, uluslararas ı uygulamalar ı ve/veya rayi ç bedelleri uygun oldu ğ u ö l çü de dikkate alarak belirler.

(3) Radyo ve televizyon yay ı nlar ı n ı da i ç eren her t ü rl ü yay ı n ı n belirlenmi ş emisyon noktalar ı ndan yap ı labilmesini teminen, ortak anten sistem ve tesisleri kurulmas ı da dahil tesis payla şı m ı ve ortak yerle ş im ile ilgili usul ve esaslar Kurumca belirlenir. Gerekli hallerde uygulamay ı te ş vik amac ı yla ortak anten sistem ve tesisleriyle ilgili olarak bu Kanuna ekli ü cret tarifesinde yer alan ü cretlerden muafiyet uygulamas ı da dahil olmak ü zere gerekli i ş ve i ş lemler Kurumca y ü r ü t ü l ü r. Ortak anten sistem ve tesisleri hakk ı nda da elektronik haberle ş meyle ilgili alt yap ı olu ş umuna ili ş kin h ü k ü mler uygulan ı r. Kurum d ü zenlemeleri ç er ç evesinde, belediyeler, m ü lki amirler ve di ğ er kamu kurumlar ı ortak anten sistem ve tesisleriyle ilgili yer temini de dahil her t ü rl ü kolayl ığı g ö stermek ve yard ı mda bulunmakla y ü k ü ml ü d ü rler.”

(12) Ö te yandan, Eri ş im ve Araba ğ lant ı Y ö netmeli ğ i, elektronik haberle ş me sekt ö r ü nde

verimlili ğ in ve s ü rd ü r ü lebilir rekabet ortam ı n ı n sa ğ lanmas ı, ş ebekelerin b ü t ü nl üğü ve

birlikte ç al ış abilirli ğ i ile hizmetlerin kar şı l ı kl ı i ş letilebilirli ğ inin sa ğ lanmas ı ve uzun

vadede kullan ı c ı lar ı n yarar ı na olacak rekabet ortam ı n ı n olu ş turulmas ı na y ö nelik

altyap ı yat ı r ı mlar ı n ı n desteklenmesi i ç in elektronik haberle ş me ş ebekelerine eri ş im

ve araba ğ lant ı ya ili ş kin usul ve esaslar ı d ü zenlemeyi hedeflemektedir. An ı lan

Y ö netmelik’ in 6. maddesinde eri ş im kavram ı ve bu kavram ı n kapsam ı belirlenmi ş

olup ilgili d ü zenleme ş u ş ekildedir:

“MADDE 6 – (1) Bu Y ö netmelikte ge ç en eri ş im ifadesi;

a) Yerel a ğ a ayr ış t ı r ı lm ış eri ş im ve veri ak ış eri ş imini de i ç erecek ş ekilde elektronik haberle ş me ş ebekesi bile ş enlerine ve ilgili tesislerine her t ü rl ü y ö ntemle eri ş imi,

b) Binalar, borular ve direkleri de i ç erecek ş ekilde fiziksel altyap ı ya eri ş imi,

c) İş letim destek sistemlerini de i ç erecek ş ekilde ilgili yaz ı l ı m sistemlerine eri ş imi, ç) Numara d ö n üşü m ü ne veya e ş de ğ er i ş levselli ğ e sahip sistemlere eri ş imi,

d) Hizmetlerin kar şı l ı kl ı ç al ış abilirli ğ i veya sanal ş ebeke hizmetleri i ç in gerekli aray ü zlere, protokollere veya di ğ er teknolojilere eri ş imi,

e) Araba ğ lant ı y ı,

f) Ak ı ll ı ş ebeke hizmetlerine y ö nelik bile ş enlere eri ş imi ve mobil ş ebekelerde ulusal dola şı m ı da i ç erecek ş ekilde kullan ı c ı lara sunulan hizmetlerin kar şı l ı kl ı ç al ış abilirli ğ inin temini i ç in belirli hizmetlerin sa ğ lanmas ı n ı,

g) Yeniden sat ış amac ı yla hizmetlerin toptan seviyede sunulmas ı n ı,

ğ) Ko ş ullu eri ş im sistemlerine eri ş imi,

h) Kurum d ü zenlemeleri ile belirlenen di ğ er hallerdeki eri ş imi

kapsar.”

(13) Eri ş im ve Araba ğ lant ı Y ö netmeli ğ i’ nin 7-16. maddeleri aras ı nda BTK taraf ı ndan

i ş letmecilere tesis payla şı m ı, ortak yerle ş im gibi konularda y ü k ü ml ü l ü k getirilebilece ğ i

d ü zenlenmekte, metnin tamam ı incelendi ğ inde ise tesis payla şı m ı n ı n desteklendi ğ i

g ö r ü lmektedir.

(14) Di ğ er taraftan, h ü cresel sistemlere ait anten tesisleri ile telsiz eri ş im ş ebekelerinin

birden fazla i ş letmeci taraf ı ndan kullan ı m ı na imk â n tan ı yacak ş ekilde tasar ı m ı,

kurulumu ve payla şı m ı na ili ş kin usul ve esaslar ı belirlemek amac ı yla haz ı rlanan

HSAT Y ö netmeli ğ i kapsam ı nda payla şı m ı n ç er ç evesi ve temel esaslar ı belirlenmi ş tir.

HSAT Y ö netmeli ğ i’ nin 5. maddesinde ise mobil altyap ı ya ili ş kin tesis payla şı m ilkeleri

a ş a ğı daki ş ekilde ifade edilmi ş tir:

“MADDE 5 – (1) Anten tesisleri ve telsiz eri ş im ş ebekelerinin tasar ı m ı, kurulumu ve payla şı m ı nda a ş a ğı daki ilkelerin g ö zetilmesi esast ı r:

a) Her t ü rl ü anten tesisi ve telsiz eri ş im ş ebekesinin; kaynak israf ı n ı n ö nlenmesi, hizmetin yayg ı nla ş t ı r ı lmas ı, hizmete eri ş imin kolayla ş t ı r ı lmas ı, kent ve yap ı esteti ğ i ile ç evre gereklerini sa ğ layacak ş ekilde tasarlanmas ı, kurulmas ı ve payla şı lmas ı,

b) Kurum taraf ı ndan etkin rekabet ortam ı n ı n sa ğ lanmas ı ve korunmas ı,

c) İş letmeciler taraf ı ndan üçü nc ü taraflarla yap ı lacak anla ş ma veya s ö zle ş melerde payla şı ma engel te ş kil edecek hususlara yer verilmemesi ve mevcut anla ş ma veya s ö zle ş melerde bu tip h ü k ü mlerin bulunmas ı durumunda, payla şı m talebinde bulunan i ş letmeci taraf ı ndan talep edilmesi halinde, s ö z konusu h ü k ü mlerin çı kar ı lmas ı i ç in s ö zle ş meyi yapan i ş letmeci taraf ı ndan muvafakat verilmesi,

ç) Payla şı m taleplerinin kar şı lanmas ı nda ayr ı m g ö zetilmemesi ancak; milli g ü venlik, kamu d ü zeni gerekleri, do ğ al afetler ve acil durum ihtiya ç lar ı na y ö nelik taleplerin ö ncelikle kar şı lanmas ı.”

(15) Yukar ı daki maddeden de anla şı laca ğı ü zere, tesis payla şı m ı nda dikkat edilmesi

gereken ilkeler HSAT Y ö netmeli ğ i kapsam ı nda d ü zenlenmi ş olup etkin rekabet

ortam ı n ı n sa ğ lanmas ı ve korunmas ı, milli g ü venlik, kamu d ü zeni gerekleri, do ğ al

afetler gibi istisnalar haricinde payla şı m taleplerinin kar şı lanmas ı nda ayr ı m

g ö zetilmemesi, üçü nc ü taraflar ı n payla şı m taleplerinin olumsuz sonu ç lanmas ı na yol

a ç acak h ü k ü mlerin tesis payla şı m s ö zle ş melerinde yer almas ı n ı n engellenmesi

h ü k ü m alt ı na al ı nm ış t ı r.

(16) Di ğ er yandan, HSAT Y ö netmeli ğ i’ nin 7. maddesinde ise a ş a ğı da belirtilen payla şı m

tipleri belirlenmi ş tir:

- Tip 1: Arazi ve/veya bina payla şı m ı,

- Tip 2: Kule veya direk payla şı m ı,

- Tip 3: Kanal ve/veya borular ı n payla şı m ı,

- Tip 4: Oda/konteyner ve/veya iklimlendirme sistemlerinin payla şı m ı,

- Tip 5: Anten ve anten elemanlar ı n ı n payla şı m ı,

- Tip 6: Baz istasyonu payla şı m ı,

- Tip 7: Baz istasyonu kontrol istasyonu payla şı m ı,

- Tip 8: Baz istasyonu ve baz istasyonu kontrol istasyonu aras ı ndaki iletim

hatt ı n ı n payla şı m ı.

(17) Ba ş vuruda verilen bilgilere g ö re S ö zle ş me’ nin konusunu tip 1, 2 ve 3 payla şı m tipleri

olu ş turmaktad ı r.

(18) HSAT Y ö netmeli ğ i’ nin 8, 9 ve 10. maddelerinde anten tesislerinin kurulum ve

payla şı m ı na ili ş kin esaslar belirlenmi ş olup 10.000’ in alt ı ve ü st ü n ü fusa sahip

yerle ş im yerleri, IMT yetki belgesi [1] olan ve olmayan i ş letmeciler olmak ü zere farkl ı

stat ü ler belirlenmi ş tir. İ lgili maddelerde i ş letmecilere a ş a ğı daki ş ekilde tesis payla şı m

y ü k ü ml ü l üğü getirildi ğ i g ö r ü lmektedir:

“N ü fusu 10.000’ in alt ı nda olan yerle ş im yerleri i ç in anten tesislerinin kurulmas ı ve payla şı m esaslar ı

MADDE 8 – (1) N ü fusu 10.000 (onbin)’ in alt ı nda olan yerle ş im yerlerinde i ş letmeci;

a) IMT yetki belgesi verilmesinden ö nce di ğ er i ş letmeciler taraf ı ndan kurulmu ş anten sistemi bulunmas ı halinde; fiziki, teknik, idari veya hukuki k ı s ı tlar bulunmad ığı durumlarda payla şı m tiplerinden azamisini,

b) IMT yetki belgesi verilmesini m ü teakip kurulan yeni anten tesisi bulunmas ı halinde kullan ı lan teknolojinin imk â nlar ı na g ö re payla şı m tiplerinin t ü m ü n ü, uygulamakla y ü k ü ml ü d ü r.

(2) N ü fusu 10.000’ in alt ı nda olan yerle ş im yerlerinde IMT yetki belgesi verilmesinden ö nce i ş letmeci;

a) Kendisine ait bir anten tesisi var ise kapsama alan ı ve hizmet kalitesi gibi kriterleri kar şı lad ığı takdirde farkl ı teknolojideki yeni sistemini mevcut anten tesisine kurmakla,

ITU (Uluslararası Telekomünikasyon Birliği) tavsiye kararları ile belirlenen, IMT-2000 ve IMT-

Advanced standartlarını kapsayan mobil elektronik haberleşme standartları ailesini ifade etmek için

kullanılmaktadır.

b) Kendisine ait bir anten tesisi var ise bu tesisini anten tesisi kuracak di ğ er i ş letmecilerle payla ş makla,

c) Di ğ er i ş letmeciler taraf ı ndan kurulmu ş bir anten tesisi var ise kapsama alan ı ve hizmet kalitesi gibi kriterleri kar şı lamas ı halinde bu tesisi kullanmakla, y ü k ü ml ü d ü r.

(3) N ü fusu 10.000’ in alt ı nda olan yerle ş im yerlerinde i ş letmeci;

a) Di ğ er i ş letmecilere ait IMT yetki belgesi verilmesinden ö nce kurulmu ş anten tesisini kullanamamas ı durumunda bu durumu gerek ç e ve belgeleriyle Kuruma bildirir. Gerek ç elerin Kurum taraf ı ndan kabul edilmesi halinde i ş letmeciye yeni bir anten tesisi kurma izni verilir.

b) Yeni kuraca ğı anten tesisini, kendisi hari ç en az iki i ş letmeci ile t ü m payla şı m tiplerine imk â n verecek ş ekilde kurmakla ve payla ş makla y ü k ü ml ü d ü r.

(4) N ü fusu 10.000’ in alt ı nda olan yerle ş im yerlerinde bina i ç i anten tesisleri i ç in bu maddede yer alan y ü k ü ml ü l ü kler aranmaz.

Karayollar ı, demiryollar ı ve t ü neller i ç in anten tesislerinin kurulmas ı ve payla şı m esaslar ı

MADDE 9 – (1) Otoyollar, h ı zl ı ve y ü ksek h ı zl ı tren hatlar ı, b ö l ü nm üş karayollar ı, t ü neller ile konvansiyonel tren hatlar ı kapsamas ı i ç in IMT yetki belgesi verilmesini m ü teakip kuraca ğı yeni anten tesislerinde i ş letmeci yerle ş im yeri n ü fusuna bak ı lmaks ı z ı n 8 inci maddede yer alan y ü k ü ml ü l ü klere tabidir.

N ü fusu 10.000 ve ü zeri yerle ş im yerleri i ç in anten tesislerinin kurulmas ı ve payla şı m esaslar ı

MADDE 10 – (1) N ü fusu 10.000 ve ü zeri olan t ü m yerle ş im yerlerinde i ş letmeci, ilgili mevzuat ve imtiyaz s ö zle ş meleri ile IMT Yetki Belgesi h ü k ü mlerine ayk ı r ı olmamak kayd ı yla; fiziki, teknik, idari veya hukuki k ı s ı tlar bulunmad ığı durumlarda payla şı m tiplerinden azamisini uygulamakla y ü k ü ml ü d ü r.

(2) N ü fusu 10.000 ve ü zeri olan t ü m yerle ş im yerlerinde i ş letmeci;

a) Kendisine ait bir anten tesisi var ise kapsama alan ı ve hizmet kalitesi gibi kriterleri kar şı lad ığı takdirde farkl ı teknolojideki yeni sistemini mevcut anten tesisine kurmakla,

b) Kendisine ait bir anten tesisi var ise bu tesisini anten tesisi kuracak di ğ er i ş letmecilerle payla ş makla,

c) Di ğ er i ş letmeciler taraf ı ndan kurulmu ş bir anten tesisi var ise kapsama alan ı ve hizmet kalitesi gibi kriterleri kar şı lamas ı halinde bu tesisi kullanmakla, y ü k ü ml ü d ü r.

(3) N ü fusu 10.000 ve ü zeri olan t ü m yerle ş im yerlerinde yeni anten tesisi kuracak i ş letmeci;

a) Fiziki, teknik, idari veya hukuki k ı s ı tlar nedeniyle di ğ er i ş letmecilere ait mevcut anten tesisini kullanamamas ı durumunda bu durumu gerek ç e ve belgeleriyle Kuruma bildirir. Gerek ç elerin Kurum taraf ı ndan kabul edilmesi halinde yeni bir anten tesisi kurma izni verilir.

b) Yetkilendirmesi kapsam ı nda yer alan di ğ er elektronik haberle ş me hizmetlerini de dikkate alarak kuraca ğı kule tipi anten tesisini, 6 nc ı maddeyi de g ö zeterek Tip

1, Tip 2 ve Tip 3 payla şı m ı na imk â n verecek ş ekilde, kendisi hari ç en az bir i ş letmecinin daha faydalanabilece ğ i kapasitede tasarlamakla ve kurmakla y ü k ü ml ü d ü r.

(4) N ü fusu 10.000 ve ü zeri olan t ü m yerle ş im yerlerinde; bina i ç i/ ü zeri/yan duvar ı, bina ü zeri direk, minare, ç evreye uyum kapsam ı nda de ğ erlendirilen tesisler ile elektrik ve ayd ı nlatma dire ğ i gibi yerlere kurulan anten tesislerinin payla şı m ı zorunlu de ğ ildir.

(5) Yerle ş im yeri n ü fusunun, anten tesisi ve/veya telsiz eri ş im ş ebekesi kurulumu amac ı yla Kuruma m ü racaat tarihini m ü teakiben 10.000’ in alt ı na inmesi durumunda, s ö z konusu yerle ş im yerindeki anten tesisi sahibi i ş letmeci, mevcut anten tesisinin payla şı m ı na y ö nelik gelen her bir talepte, kapasite art ı r ı m ı na y ö nelik t ü m masraflar talep eden i ş letmeci taraf ı ndan kar şı lanmak kayd ı yla, payla şı m tiplerinin t ü m ü n ü uygulamakla y ü k ü ml ü d ü r.”

(19) BTK mevzuat ı n ı n tamam ı lafzi ve ama ç sal olarak birlikte yorumland ığı nda, tipleri

halihaz ı rda belirlenmi ş ve tan ı mlanm ış olan payla şı m bi ç imlerinin te ş vik edildi ğ i ve

belirli alanlarda da zorunlu tutuldu ğ u g ö r ü lmektedir. HSAT Y ö netmeli ğ i’ nden de

anla şı ld ığı ü zere mobil operat ö rler mevzuattan do ğ an y ü k ü ml ü l ü kleri gere ğ i tesis

payla şı m ı i ç in gerekli ş artlar ı sa ğ lamak zorundad ı r.

G.4. BTK G ö r üşü

(20) Ba ş vuru konusuna ili ş kin olarak, 5809 say ı l ı Kanun’ un 7. maddesinin ikinci f ı kras ı

uyar ı nca BTK’ dan al ı nan g ö r üş te ö zetle;

- Mobil i ş letmecilerin, BTK ile yapt ı klar ı GSM (2N) ve IMT-2000/UMTS (3N) imtiyaz s ö zle ş meleri ve BTK taraf ı ndan 5809 say ı l ı Kanun kapsam ı nda verilen IMT (4,5N) yetki belgesi ç er ç evesinde hizmetlerini sundu ğ u,

- IMT-2000/UMTS imtiyaz s ö zle ş melerinin “Telsiz eri ş im ş ebekesinin payla şı m ı” ba ş l ı kl ı 14. maddesi ve “Tesis payla şı m ı ve ortak yerle ş im” ba ş l ı kl ı 15. maddesi ile IMT (4,5N) yetki belgesinin “Telsiz eri ş im ş ebekesinin payla şı m ı” ba ş l ı kl ı 10. maddesi ve “Tesis payla şı m ı ve ortak yerle ş im” ba ş l ı kl ı 11. maddesinin mobil i ş letmecilerin kuracaklar ı ş ebekeleri aktif ve pasif payla şı ma imk â n verecek ş ekilde kurmalar ı na, kurulmu ş ş ebeke elemanlar ı n ı birbirleriyle payla ş malar ı na ili ş kin y ü k ü ml ü l ü kler getirdi ğ i, s ö z konusu y ü k ü ml ü l ü kler ile m ü kerrer yat ı r ı mlar ı n ö n ü ne ge ç ilerek ü lkemiz kaynaklar ı n ı n etkin ve verimli kullan ı m ı n ı n ama ç land ığı,

- Elektronik haberle ş me sekt ö r ü nde kaynaklar ı n etkin kullan ı m ı n ı n sa ğ lanmas ı, yat ı r ı m ve hizmet giderleri ile g ö r ü nt ü ve ç evre kirlili ğ inin azalt ı lmas ı, s ü rd ü r ü lebilir rekabet ortam ı n ı n olu ş turulmas ı na y ö nelik altyap ı yat ı r ı mlar ı n ı n desteklenmesi ve gelecek teknolojiler i ç in kapasite olu ş turulmas ı amac ı yla h ü cresel sistemlere ait anten tesisleri ile telsiz eri ş im ş ebekelerinin birden fazla i ş letmeci taraf ı ndan kullan ı m ı na imk â n tan ı yacak ş ekilde tasar ı m ı, kurulumu ve payla şı m ı na ili ş kin usul ve esaslar ı belirlemek amac ı yla HSAT Y ö netmeli ğ i’ nin haz ı rland ığı,

- An ı lan mevzuat ve imtiyaz s ö zle ş melerinde yer alan ilgili h ü k ü mleri ile altyap ı ve tesis payla şı m ı n ı n ö zellikle te ş vik edildi ğ i ve bu ş ekilde gereksiz yat ı r ı m ve masraflardan ka çı n ı lmas ı n ı n ve ü lke kaynaklar ı n ı n etkin ş ekilde kullan ı lmas ı n ı n hedeflendi ğ i, bu kapsamda mobil i ş letmecilerin imzalam ış olduklar ı, pasif ş ebeke unsurlar ı n ı n payla şı m ı n ı ö ng ö ren “TT Mobil-Vodafone-Turkcell Tesis

Konsolidasyonu İş birli ğ i S ö zle ş mesi” nde ilgili mevzuata ayk ı r ı herhangi bir

hususun bulunmad ığı,

- Hem sabit hem de mobil elektronik haberle ş me sekt ö r ü nde altyap ı payla şı m ı n ı n,

sekt ö r ü n ü n b ü y ü mesine katk ı sa ğ layacak kritik bir unsur olarak g ö r ü ld üğü,

bununla birlikte yap ı lan d ü zenlemelerde de ş ebeke ve altyap ı payla şı m ı na izin

verilirken, elektronik haberle ş me sekt ö r ü nde yeni yat ı r ı mlar ı n, teknoloji

geli ş iminin ve ü retiminin ö zendirilmesi, internet de d â hil yeni nesil eri ş im

hizmetlerinin yayg ı nla ş mas ı n ı n te ş viki ve altyap ı eksenli rekabetin geli ş mesinin

ö nemli oldu ğ u,

- Nitekim d ü nya uygulamalar ı nda da mobil i ş letmecilerin verimlili ğ ine katk ı

sa ğ layan ş ebeke payla şı m ı, spektrum payla şı m ı ve ulusal dola şı m gibi

giri ş imlerin oldu ğ u, artan veri t ü ketimi ve yeni nesil teknolojilerin geli ş imine ba ğ l ı

olarak altyap ı yat ı r ı mlar ı n ı n artmas ı n ı n beklendi ğ i,

- Artan altyap ı yat ı r ı mlar ı n ı n ise altyap ı payla şı m ı anla ş malar ı ile azalt ı larak

t ü keticilere asgari seviyede yans ı t ı lmas ı ve mobil haberle ş mede s ü rd ü rebilirli ğ in

sa ğ lanmas ı a çı lar ı ndan s ö z konusu giri ş imlerin faydal ı olaca ğı

ifade edilmi ş tir.

G.5. Mobil Haberle ş me Altyap ı Payla şı m ı Hakk ı nda Bilgi

(21) Bildirime konu S ö zle ş me kapsam ı nda mobil i ş letmeciler aras ı nda ger ç ekle ş ebilecek altyap ı payla şı mlar ı na ili ş kin bilgilere a ş a ğı da yer verilmi ş tir.

(22) Mobil i ş letmeciler aras ı ndaki altyap ı payla şı m ı temel olarak pasif ve aktif olmak ü zere iki ş ekilde ortaya çı kmaktad ı r. Pasif altyap ı lar, aktif elemanlar ı n ü zerine tak ı ld ığı fiziksel yap ı lard ı r. Bu ba ğ lamda, pasif altyap ı payla şı m ı kule, saha, kabin, enerji, havaland ı rma gibi pasif elemanlar ı n payla şı m ı n ı i ç ermektedir.

(23) Bir di ğ er payla şı m t ü r ü olan aktif altyap ı payla şı m ı ise ş ebeke altyap ı s ı n ı n anten, d üğü m (NODE), radyo ş ebekesi kontrol elemanlar ı (radio network controllers-RNC) gibi aktif elemanlar ı n payla şı m ı olarak nitelendirilmektedir [2]. Aktif ş ebeke payla şı m ı radyo eri ş im ş ebekesi (radio access network-RAN), anten sahas ı, saha destek kabinleri (site support cabinets-SSC) ve enerji sa ğ lay ı c ı lar ı n ı n yan ı s ı ra anten, birle ş tiriciler ve transmisyon ba ğ lant ı lar ı, NODE B ve birden fazla NODE B’ nin her birini kontrol eden ve ç ekirdek ş ebeke [3] ile ba ğ lant ı l ı olan RNC’ lerden olu ş maktad ı r [4].

(24) Bununla birlikte bir ba ş ka aktif altyap ı payla şı m ı olarak nitelendirilebilecek spektrum payla şı m ı nda, frekanslar ı n da taraflarca ortak kullanabilmesine imk â n tan ı nmaktad ı r.

(25) Bu kapsamda taraflar aras ı ndaki aktif payla şı m ı n kapsam ı n ı n geni ş letilmesi veya daralt ı lmas ı m ü mk ü n olabilmektedir. Aktif payla şı m RAN payla şı m ı, spektrum payla şı m ı ve ç ekirdek ş ebekenin payla şı m ı ş eklinde ger ç ekle ş ebilmektedir.

(26) Ş ebeke payla şı m ı n ı n tan ı m ı, payla şı m ı n seviyesine ba ğ l ı olarak de ğ i ş ebilmektedir. Pasif altyap ı payla şı m ı ndan aktif altyap ı payla şı m ı na do ğ ru payla şı m ı ger ç ekle ş tiren taraflar aras ı ndaki i ş birli ğ i artmaktad ı r. Ayr ı ca aktif payla şı ma do ğ ru taraflar ı n sa ğ lad ı klar ı maliyet tasarruflar ı nda art ış g ö r ü lmekle birlikte, son kullan ı c ı ya sunduklar ı hizmetteki farkl ı la ş man ı n da bu kapsamda azalabilece ğ i s ö ylenebilecektir. 2 Case COMP/38.369, T-Mobile Deutschland/O2 Germany, 2003, para. 12-17.

[3] Çekirdek şebeke, mobil anahtarlama merkezleri (Mobile Switching Centers-MSC) ve çeşitli veri tabanlarını içermektedir.

4 Case COMP/38.369, T-Mobile Deutschland/O2 Germany, 2003, para. 12-17.

(27) Altyap ı ve ş ebeke payla şı m ı n ı, payla şı m ı n t ü r ü (pasif, aktif, spektrum, ç ekirdek), kapsad ığı teknoloji (2N, 3N, 4,5N), co ğ rafi b ö lge ve payla şı m ı yapan taraf say ı s ı na g ö re s ı n ı fland ı rmak m ü mk ü nd ü r. Taraflar, S ö zle ş me kapsam ı nda altyap ı ve ş ebeke payla şı m ı n ı n, herhangi bir teknolojik s ı n ı rlama olmaks ı z ı n, hem mevcut teknolojiler olan 2N, 3N ve 4,5N’ yi hem de gelecek nesil teknolojileri kapsayaca ğı n ı belirtmi ş lerdir. Ö te yandan, taraflar aras ı nda payla şı m ı n yaln ı zca k ı rsal b ö lgelerde veya yaln ı zca n ü fusun yo ğ un oldu ğ u ş ehirlerde ger ç ekle ş tirilmesi gibi bir co ğ rafi b ö lge s ı n ı rlamas ı da getirilmemi ş tir.

G.6. İ lgili Pazar

G.6.1. İ lgili Ü r ü n Pazar ı

(28) GSM hizmetleri, kullan ı c ı lara mobilite imk â n ı tan ı yarak mek â n s ı n ı rlamas ı olmaks ı z ı n ileti ş im olana ğı vermektedir. Bununla birlikte GSM ş ebekelerinin kapasitelerinin artmas ı ve kapsama alanlar ı n ı n geni ş lemesi mobil telefonlar ı n kullan ı m ı n ı n yayg ı nla ş mas ı ndaki ö nemli fakt ö rler aras ı nda say ı labilecektir. İ laveten, mobil ş ebekeler ü zerinden ses, SMS/MMS hizmetlerinin yan ı s ı ra, geni ş bant internet hizmetleri de sunulabilmekteyken, sabit telefon hatlar ı ü zerinden ise daha dar kapsaml ı ve mek â n bak ı m ı ndan s ı n ı rl ı hizmet verilebilmektedir. Bu ba ğ lamda GSM hizmetlerinin, sabit ileti ş im hizmetlerinden ç ok daha geni ş kapsaml ı oldu ğ u, ç ok farkl ı ve ç ok y ö nl ü ama ç lar ı sa ğ lamaya y ö nelik oldu ğ u anla şı lmaktad ı r.

(29) Bildirim konusu i ş lem her ne kadar mobil operat ö rlerin pasif altyap ı payla şı m ı n ı i ç erse de pasif altyap ı, mobil haberle ş me hizmetinin sunulmas ı i ç in gerekli olan girdilerden yaln ı zca birini olu ş turmaktad ı r. Bu ç er ç evede dosya kapsam ı nda mobil haberle ş me hizmetinin sunumu ile ili ş kili di ğ er pazarlar da dikkate al ı nm ış t ı r [5]. A ş a ğı daki ş ekilde mobil haberle ş me hizmetlerinin sunumuna ili ş kin ü st pazarlar ve alt pazarlar/hizmetler ili ş kisine yer verilmektedir:

Şekil 1: Mobil Haberleşme Hizmetlerinin Sunumu Pazar Yapısı

Saha

(Yer Sağlayıcılar)

Pasif Altyapı Aktif Altyapı

Kule, anten elemanları, kabin, Radyo dizaynları, transmisyon (1)

enerji, havalandırma vb. bağlantıları, Node B, RNC vb.

Fiziksel Altyapı Pazarı

Mobil Haberleşme Hizmetleri

 Toptan Düzeyde Hizmetler

 Perakende Düzeyde Hizmetler

[5] Nitekim Kurulun 09.06.2016 tarih ve 16-20/326-146 sayılı Tesis Paylaşımı kararında da elektronik haberleşme hizmetleri pazarı açısından üst pazar niteliğindeki ilgili ürün pazarı ile alt pazarlar arasındaki ilişki benzer şekilde tanımlanmıştır.

(30) Mobil ileti ş im hizmetlerinin sunumu i ç in operat ö rler ö ncelikle, pasif ve aktif saha altyap ı elemanlar ı n ı n kurulumu i ç in sahaya ihtiya ç duymaktad ı r. Bildirim konusu s ö zle ş me kapsam ı nda, pasif altyap ı unsurlar ı n ı n payla şı m ı i ç in kullan ı lacak tesisler bina i ç i ve bina d ışı tesisler olmak ü zere s ı n ı fland ı r ı lm ış t ı r. Bu ba ğ lamda bina i ç i tesisler, genellikle al ış veri ş merkezi (AVM), hastane, stadyum, b ü y ü k kurumsal ş irket binalar ı gibi kiraya verenin t ü zel ki ş ili ğ e sahip oldu ğ u lokasyonlar olarak tan ı mlanmakta ve son kullan ı c ı lar i ç in s ö z konusu lokasyonlarda kesintisiz bir ş ekilde hizmet alma gibi hususlar ö nem ta şı maktad ı r. Benzer ş ekilde bina d ışı tesisler ise kullan ı c ı lara kesintisiz ve kaliteli bir hizmet sunulmas ı i ç in gerekli olan kule, direk ve mobil istasyonlar gibi tesisleri kapsamaktad ı r. Bu kapsamda, mobil telekom ü nikasyon hizmetinin sunumu i ç in gerekli altyap ı n ı n kurulumu bak ı m ı ndan bina i ç i ve/veya bina d ışı saha gereklili ğ i ortaya çı kmaktad ı r. Ancak sa ğ l ı k ve ç evresel endi ş eler, d ü zenleyici uygulamalar, co ğ rafi engeller, havaalan ı, metro gibi ileti ş im s ü reklili ğ inin ö nem arz etti ğ i alanlardaki yer s ı n ı rlamalar ı ve yer sa ğ lay ı c ı lar ile kar şı la şı lan sorunlar (mal sahiplerinin engel ve istekleri, kiralama sorunlar ı vb.) gibi fakt ö rlerin zaman zaman uygun bir saha edinimini s ı n ı rlayabildi ğ i taraflarca belirtilmektedir.

(31) Mobil ileti ş im hizmetlerinin sunumu i ç in gerekli bir di ğ er unsur olan pasif ve aktif altyap ı lar fiziksel altyap ı pazar ı n ı olu ş turmaktad ı r. Pasif altyap ı mobil elektronik haberle ş me hizmetinin sunumunda kullan ı lan her t ü rl ü kule, konteyner, sistem odas ı, kabinet, anten elemanlar ı, anten monte yerleri, kablo ve kablo g ü zergahlar ı, bunlar ı n tamamlay ı c ı par ç alar ı vb. ü zerine radyo transmisyon ekipmanlar ı n ı n yerle ş tirildi ğ i fiziksel yap ı lar olarak tan ı mlanmaktad ı r [6]. Aktif altyap ı n ı n ise genel olarak anten, d üğü m ve radyo ş ebekesi kontrol elemanlar ı ndan olu ş tu ğ u belirtilmi ş tir. Aktif ve pasif elemanlardan olu ş an fiziksel altyap ı lar, mobil haberle ş me hizmetleri i ç in kullan ı lan girdi niteli ğ inde olup ü st pazar niteli ğ i arz ederken; mobil haberle ş me hizmetleri ise s ö z konusu hizmetin sunumu i ç in gerekli olan girdilerin bir araya getirilerek son kullan ı c ı ya nihai hizmetin sunuldu ğ u alt pazar ı te ş kil etmektedir. Ba ş ka bir deyi ş le, s ö z konusu fiziksel altyap ı lar kullanarak operat ö rler taraf ı ndan toptan d ü zeyde di ğ er operat ö rlere veya perakende d ü zeyde nihai kullan ı c ı lara mobil ileti ş im hizmetleri sunulmaktad ı r.

(32) Bu kapsamda telekom ü nikasyon hizmetlerinin sunuldu ğ u pazarlar ı genellikle toptan ve perakende olmak ü zere ikiye ay ı rmak m ü mk ü nd ü r. Mobil altyap ı lar ü zerinden operat ö rler aras ı nda toptan d ü zeyde mobil ş ebekelere eri ş im ve ç a ğ r ı ba ş latma hizmetleri ve mobil ç a ğ r ı sonland ı rma hizmetleri sunulmaktayken, perakende d ü zeyde ise mobil SSM/MMS hizmetleri, ses hizmetleri ve geni ş bant internet hizmetleri sunulmaktad ı r.

(33) Operat ö rlerin aktif ve/veya pasif altyap ı payla şı m ı na ili ş kin muafiyet tan ı nmas ı taleplerini inceleyen Komisyon karalar ı ndaki [7] pazar tan ı m ı na bak ı ld ığı nda, ö ncelikle rekabet endi ş esi olu ş mas ı muhtemel ilgili ü r ü n pazarlar ı aras ı nda mobil ileti ş im ekipmanlar ı i ç in saha ve saha altyap ı s ı pazar ı ve 3G ileti ş im hizmetleri i ç in ulusal dola şı ma [8] toptan eri ş ime ili ş kin pazarlar ı n say ı ld ığı g ö r ü lmektedir. Bunu yan ı s ı ra 3G hizmetinin sunuldu ğ u perakende hizmetlerinin de dolayl ı olarak etkilenece ğ i belirtilmi ş tir.

6 Office Of Fair Trading (OFT), Vodafone Limited-Telefonica UK, 28.09.2012

[7] Case COMP/38.369, T-Mobile Deutschland/O2 Germany, 2003, Case COMP/38.370, O2 UK Limited/ T-Mobile UK Limited, 2003.

[8] Bir cep telefonu operatörüne ait abonelerin, başka bir cep telefonu operatörünün altyapı hizmetlerinden o operatörün kapsama alanı içindeyken yararlanmasıdır. Bu durumda her iki operatör de aynı ülke içinde faaliyet göstermektedir.

(34) An ı lan kararlarda s ö z konusu s ö zle ş me ile etkilenmesi muhtemel mobil ileti ş im ekipmanlar ı i ç in saha ve saha altyap ı s ı pazar ı na ili ş kin de ğ erlendirmelere yer verilmi ş tir. Bu ç er ç evede 2G ve 3G mobil telekom ü nikasyon ş ebeke operat ö rlerinin, kule, saha destek kabinleri, enerji sa ğ lay ı c ı lar, transmisyon ba ğ lant ı lar ı gibi saha altyap ı lar ı n ı n kurulumu i ç in sahaya ihtiya ç duydu ğ u belirtilmi ş tir. Bu t ü r sahalar ı n edinimi i ç in ise saha sahipleri ile ger ç ekle ş tirilen anla ş malar, yerel otoritelerden planlama izni ve baz ı durumlarda radyo frekans risklerini s ı n ı rlamak i ç in d ü zenleyici otoritelerin onay ı na ihtiya ç duyuldu ğ u ifade edilmi ş tir. Ö te yandan, mobil ileti ş im ekipmanlar ı n ı n kurulumu i ç in teoride bir ç ok sahaya ihtiya ç duyulmas ı na ra ğ men, planlama d ü zenlemeleri, sa ğ l ı k ve ç evresel endi ş eler veya ş ehir merkezleri, havaalanlar ı ve metro gibi kesintisiz ileti ş imin ö nemli oldu ğ u noktalardaki (hot spots) alan s ı n ı rlamalar ı ndan dolay ı uygun sahan ı n ç o ğ u zaman bulunmayabildi ğ i tespitinde bulunulmu ş tur.

(35) İ laveten, kararlarda payla şı mlar ı n kapsad ığı teknoloji bak ı m ı ndan (2G, 3G) da de ğ erlendirmeler yap ı lm ış t ı r. Bu ç er ç evede esas olarak 2G ve 3G sahalar ikame edilebilse de kulland ı klar ı farkl ı frekanslar ve 3G hizmetler i ç in ihtiya ç duyulan ek kapasiteden dolay ı, 3G ş ebekelerinin yo ğ unlu ğ unun daha fazla oldu ğ u ve 2G ş ebekesine g ö re ortalama iki kat daha fazla alana ihtiya ç duyuldu ğ u belirtilerek 3G sahalar ı n yaln ı zca belirli bir b ö l ü m ü n ü n mevcut 2G sahalar ı ndan kar şı lanabilece ğ i vurgulanmaktad ı r [9]. Bunun yan ı s ı ra arz bak ı m ı ndan bak ı ld ığı nda ise 2G ve 3G saha ve saha altyap ı lar ı na eri ş imin ö ncelikle mevcut 2G ve 3G ş ebeke operat ö rleri arac ı l ığı yla sa ğ lanabilece ğ i, operat ö rlerin kendi ş ebeke faaliyetlerini y ü r ü tmek i ç in sahalar ı geli ş tirebilece ğ i belirtilmektedir. B ö ylece operat ö rlerin kar şı l ı kl ı payla şı m ile arama ve i ş lem maliyetlerini azaltabilece ğ i de ifade edilmi ş tir. T ü m bu de ğ erlendirmeler sonucunda s ö z konusu kararlarda ilgili ü r ü n pazarlar ı ndan birinin mobil ileti ş im ekipmanlar ı i ç in saha ve saha altyap ı s ı pazar ı olarak tan ı mlanabilece ğ i sonucuna ula şı lm ış t ı r. Bununla birlikte mobil altyap ı lar ü zerinden sunulan toptan ve perakende hizmetler pazarlar ı ise di ğ er etkilenmesi muhtemel pazarlar aras ı nda say ı lm ış t ı r.

(36) Benzer ş ekilde İ ngiltere’ de Vodafone ve Telefonica UK taraf ı ndan Adil Ticaret Ofisi’ ne (Office Of Fair Trading-OFT) pasif ve aktif ş ebeke payla şı m ı na muafiyet tan ı nmas ı na ili ş kin yap ı lan ba ş vuru do ğ rultusunda al ı nan karar ı n ilgili ü r ü n pazar ı b ö l ü m ü nde [10], Komisyon kararlar ı na at ı f yap ı larak ö ncelikle mobil ileti ş im ekipmanlar ı n ı n kurulumu i ç in saha altyap ı s ı n ı n sa ğ lanmas ı n ı n ayr ı bir ü r ü n pazar ı olu ş turdu ğ u ifade edilmi ş tir. Bununla birlikte OFT, dosya kapsam ı nda kesin bir pazar tan ı m ı n ı n yap ı lmas ı na gerek olmad ığı na, ancak mobil ş ebeke operat ö rlerinin baz istasyonu sahas ı na eri ş iminin rekabet ü zerindeki etkilerinin incelenmesinin gerekti ğ ine dikkat ç ekmi ş tir.

(37) Yukar ı da yer verilen bilgiler do ğ rultusunda ve bildirim konusu S ö zle ş me’ nin operat ö rlerin yaln ı zca pasif altyap ı payla şı m ı na ili ş kin olmas ı nedeniyle mobil elektronik haberle ş me hizmetinin sunuldu ğ u altyap ı lara ili ş kin kesin bir pazar tan ı m ı yap ı lmas ı n ı n, ger ç ekle ş tirilecek i ş lemin yol a ç t ığı etkiler ve buna y ö nelik yap ı lacak muafiyet analizi bak ı m ı ndan ula şı lan sonucu de ğ i ş tirecek nitelikte olmad ığı de ğ erlendirilmektedir. Ö te yandan, altyap ı pazar ı ndaki rekabeti etkileyecek bir i ş lem s ö z konusu altyap ı lar ü zerinden sunulan toptan ve perakende hizmetlere ili ş kin pazarlar ı da etkileyebilecektir. Dolay ı s ı yla mobil haberle ş me hizmetlerinin sunuldu ğ u 9 Komisyon kararlarında 4,5G’ye ilişkin bir açıklama yapılmamış olup benzer tartışmaların 4,5G için de mümkün olabileceği değerlendirilmektedir.

10 ME/5556/12, Office of Fair Trading, 2012, para. 51-52.

fiziksel altyap ı pazar ı na ili ş kin kesin bir pazar tan ı m ı yap ı lmas ı na ihtiya ç olmad ığı kanaatine ula şı lm ış t ı r. Di ğ er yandan Komisyon kararlar ı ndaki yakla şı ma benzer ş ekilde mobil elektronik haberle ş me hizmetlerinin de etkilenen pazarlar kapsam ı nda dikkate al ı nmas ı gerekti ğ i anla şı lm ış t ı r.

G.6.2. İ lgili Co ğ rafi Pazar

(38) Taraflar bildirime konu S ö zle ş me’ nin T ü rkiye genelinde uygulanmak ü zere y ü r ü rl üğ e konulaca ğı n ı, dolay ı s ı yla n ü fus yo ğ unlu ğ u ya da k ı rsal-kentsel bazda ayr ı m yap ı lmayaca ğı n ı belirtmi ş tir. Bu ç er ç evede dosya kapsam ı nda incelenen hizmetler co ğ rafi b ö lgelere g ö re farkl ı l ı k g ö stermeyece ğ inden, ilgili co ğ rafi pazar “T ü rkiye” olarak tespit edilmi ş tir.

G.7. De ğ erlendirme

G.7.1. 4054 Say ı l ı Kanun’ un 4. Maddesi Kapsam ı nda De ğ erlendirme

(39) Muafiyet tan ı nmas ı talep edilen ve rakip te ş ebb ü sler aras ı nda ger ç ekle ş tirilecek i ş birli ğ inin esaslar ı n ı d ü zenleyen pasif ş ebeke payla şı m ı na ili ş kin S ö zle ş me’ nin, taraflar ı aras ı nda altyap ı i ş letmecili ğ i faaliyeti bak ı m ı ndan koordinasyon do ğ urma riski bulunmaktad ı r. Zira S ö zle ş me ö zellikle taraflar aras ı bilgi payla şı m ı, maliyetlerin benze ş mesi, ö n al ı m hakk ı, yer sahipleri kar şı s ı nda artan al ı m g ü c ü ve kiralama konusunda birlikte hareket ş eklinde s ı ralanabilecek hususlarda yaratabilece ğ i rekabet ç i kayg ı lar nedeniyle 4054 say ı l ı Kanun’ un 4. maddesi kapsam ı ndad ı r.

G.7.2. Bireysel Muafiyet De ğ erlendirmesi

(40) 4054 say ı l ı Kanun’ un 5. maddesinin birinci f ı kras ı nda rekabeti k ı s ı tlay ı c ı bir anla ş man ı n Kanun’ un 4. maddesinden muaf tutulmas ı i ç in gereken ş artlar a ş a ğı daki ş ekilde d ü zenlenmi ş tir:

- Mallar ı n ü retim veya da ğı t ı m ı ile hizmetlerin sunulmas ı nda yeni geli ş me ve

iyile ş melerin ya da ekonomik veya teknik geli ş melerin sa ğ lanmas ı (etkinlik

kazan ı mlar ı),

- T ü keticinin bundan yarar sa ğ lamas ı,

- İ lgili piyasan ı n ö nemli bir b ö l ü m ü nde rekabetin ortadan kalkmamas ı,

- Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki ama ç lar ı n elde edilmesi i ç in zorunlu olandan

fazla s ı n ı rlanmamas ı.

(41) Yukar ı da s ı ralanan ş artlar ı n birlikte ger ç ekle ş mesi gerekmektedir. Bu do ğ rultuda a ş a ğı da bildirim konusu S ö zle ş me’ nin s ö z konusu ş artlar ç er ç evesinde de ğ erlendirmesi yap ı lm ış t ı r.

- Mallar ı n Ü retimi veya Da ğı t ı m ı ile Hizmetlerin Sunulmas ı nda Yeni Geli ş me ve İ yile ş melerin ya da Ekonomik veya Teknik Geli ş menin Sa ğ lanmas ı

(42) 4054 say ı l ı Kanun’ un 5. maddesinin birinci f ı kras ı n ı n (a) bendine g ö re bir anla ş man ı n muafiyet h ü k ü mlerinden faydalanabilmesi i ç in i ç erdi ğ i rekabet k ı s ı tlar ı n ı bertaraf edebilecek d ü zeyde etkinlik art ışı sa ğ lamas ı gerekmektedir. Bu etkinlikler objektif olan t ü m ekonomik etkinlikleri kapsamakla birlikte, genel olarak maliyetlerin d üşü r ü lmesi, yeni ü r ü n ortaya çı kar ı lmas ı, ö l ç ek ve kapsam ekonomilerinden faydalan ı lmas ı, ü retimde veya mallar ı n sunulmas ı nda iyile ş me sa ğ lanmas ı hususlar ı nda; te ş ebb ü slerin tek ba ş lar ı na etkin bir ş ekilde ba ş aramad ı klar ı ama ç lar ı ger ç ekle ş tirebilmek i ç in varl ı klar ı n bir araya getirilmesi sonucu ortaya çı kabilmektedir.

(43) Bildirim konusu i ş lemle pasif mobil altyap ı unsurlar ı n ı n birlikte kurulumu ve kullan ı lmas ı ama ç lanmaktad ı r. İş lem taraflar ı mobil ş ebeke payla şı m ı ile ortaya çı kacak en ö nemli etkinli ğ in maliyet etkinli ğ i oldu ğ unu belirtmektedir. Dosya mevcudu bilgilere g ö re, pasif ş ebeke elemanlar ı n ı n maliyeti toplam ş ebeke maliyetlerinin yar ı s ı n ı, toplam maliyetlerin (mobil telekom ü nikasyon hizmetleri) ise yakla şı k y ü zde %(…..)’ ini olu ş turmakta olup pasif ş ebeke payla şı m ı %(…..)-%(…..)aras ı nda maliyet tasarrufu sa ğ lamaktad ı r [11].

(44) Şü phesiz payla şı ma konu altyap ı n ı n toplam maliyetler i ç indeki pay ı ile i ş lem sonras ı nda sa ğ lanacak maliyet etkinli ğ i do ğ ru orant ı l ı d ı r. Bu bak ı mdan yukar ı da yer alan sekt ö rel oranlardan ziyade operat ö r baz ı nda ger ç ekle ş en veriler ö nem arz etmektedir. A ş a ğı daki tabloda her bir operat ö r bak ı m ı ndan pasif ş ebeke elemanlar ı n ı n GSM hizmetlerinin sunumundaki genel maliyetler i ç indeki pay ı yer almaktad ı r:

Tablo 1: Pasif Şebeke Elemanlarının Genel Maliyetler İçindeki Payı (%)

Operatör 2015 2016 2017

Turkcell (…..) (…..) (…..)

Vodafone (…..) (…..) (…..)

TT Mobil (…..) (…..) (…..)

Kaynak: Teşebbüslerden gelen bilgiler

(45) Yukar ı daki tablodan da g ö r ü lece ğ i ü zere pasif ş ebeke elemanlar ı n ı n operat ö rlerin maliyet kalemleri i ç erisindeki b ü y ü kl üğü operat ö re g ö re de ğ i ş mekle birlikte, s ö z konusu maliyetin toplam maliyetler i ç indeki oran ı %(…..)ile %(…..)aras ı nda de ğ i ş mektedir. Sunulan bilgiye g ö re, Turkcell, Vodafone ve TT Mobil S ö zle ş me s ü resi boyunca (be ş y ı l) (…..) adet bina i ç i ve (…..)adet bina d ışı sahay ı konsolidasyona tabi tutmay ı planlamaktad ı r. Bunun yan ı nda i ş lem taraflar ı y ü r ü rl ü kteki mevzuat kapsam ı nda payla ş t ı klar ı pasif ş ebeke unsurlar ı bak ı m ı ndan s ı f ı rdan ş ebeke kurulumuna k ı yasen tesis ba şı na belirli miktarda maliyet etkinli ğ i sa ğ land ığı n ı ifade etmi ş tir. A ş a ğı daki tabloda operat ö rlerin y ü r ü rl ü kteki mevzuat kapsam ı nda ger ç ekle ş en maliyet tasarruf oranlar ı ve bildirim konusu S ö zle ş me ile ger ç ekle ş mesi planlanan maliyet tasarruf oranlar ı yer almaktad ı r:

Turkcell (…..) (…..) (…..)

Vodafone (…..) (…..) (…..)

TT Mobil (…..) (…..) (…..) Kaynak: Teşebbüsten gelen bilgiler

(46) Yukar ı daki tablodan da g ö r ü lece ğ i gibi pasif ş ebeke payla şı m ı, gerek ger ç ekle ş en gerekse planlanan tasarruf oranlar ı bak ı m ı ndan kayda de ğ er bir etkinlik sa ğ lamaktad ı r.

11 Başvuru Formunda bazı ülkelerde altyapı paylaşımının sağladığı maliyet etkinliğine ilişkin çalışmalar sunulmuştur. BEREC, Analysys Mason, Oliver Wyman ve Nortel Network tarafından yapılan çalışmalarda altyapı paylaşımının operatörlerin sermaye ve operasyonel maliyetlerinde önemli tasarruflar sağladığı ifade edilmiştir.

12 OPEX: Operational Expenditure (Operasyon Giderleri)

13 CAPEX: Capital Expenditure (Sermaye Giderleri)

(47) Ba ş vuru kapsam ı nda Vodafone taraf ı ndan g ö nderilen ç al ış mada bir tesisin s ı f ı rdan kurulumu ve payla şı ml ı kullan ı m ı durumunda ortaya çı kan maliyet tasarruflar ı k ı rsal alan, kent yak ı n ı ve kent merkezi ayr ı m ı yla somut veriler ü zerinden a çı klanm ış t ı r. A ş a ğı daki tabloda kent merkezine ili ş kin kar şı la ş t ı rmaya ö rnek olarak yer verilmektedir:

Tablo 3: Kent Merkezine İlişkin Uygulama Örneği

Paylaşımlı Saha

Maliyet Kalemleri Paylaşımsız Saha

Ev Sahibi Katılımcı

CAPEX (İlk Yatırım)

Pasif Ekipman Temin ve (…..) (…..) (…..)

Kurulum

Aktif Ekipman Temin ve (…..) (…..) (…..)

Kurulum

Saha Güçlendirme/Geliştirme (…..) (…..) (…..)

OPEX (Yıllık İşletim)

Gideri

Yıllık Pasif Ekipman (…..) (…..) [14] (…..)

Kullandırma Gideri

Kaynak: Vodafone’dan Gelen Bilgiler

(48) Tablodan da anla şı laca ğı gibi payla şı m yap ı larak sahan ı n kurulmas ı durumda ev sahibi i ş letmeci bak ı m ı ndan tabloda yer alan saha g üç lendirme/geli ş tirme maliyeti d ışı nda ek bir CAPEX maliyeti s ö z konusu olmayaca ğı belirtilmi ş tir. OPEX giderleri bak ı m ı ndan ise saha yer kiras ı bak ı m ı ndan %(…..) aras ı nda bir tasarruf ger ç ekle ş ebilece ğ i ö ng ö r ü lmektedir. Bununla birlikte payla şı m yap ı ld ığı i ç in enerji giderlerinin yakla şı k iki kat artt ığı, ancak ev sahibi i ş letmeci taraf ı ndan enerji giderinin yar ı s ı n ı n kat ı l ı mc ı i ş letmeciye yans ı t ı laca ğı g ö r ü lmektedir. Buna kar şı n, pasif ekipmanlar ı n ortak kullan ı lmas ı nedeniyle bu ekipmanlara ili ş kin enerji giderlerinde bir d üşüş beklendi ğ i dile getirilmi ş tir.

(49) Kat ı l ı mc ı i ş letmeci a çı s ı ndan ise CAPEX maliyetlerinden sadece aktif ekipmanlar ı n temin ve kurulum maliyetinin s ö z konusu oldu ğ u g ö r ü lmektedir. Bunun nedeni ev sahibi i ş letmecinin kat ı l ı mc ı i ş letmeciden di ğ er CAPEX maliyet kalemlerini talep etmek yerine, ileride kat ı l ı mc ı i ş letmeci taraf ı ndan kurulabilecek olas ı bir emsal tesise ayn ı ş artlarda kat ı l ı m yapmay ı tercih etmesi olarak belirtilmektedir. Bu durumun sebebi; payla şı m yap ı lan her saha ö zelinde ayr ı bir masraf ve ü cret m ü zakeresi ile fatura s ü recinin son derece zor olmas ı ve uzun s ü rmesi olarak a çı klanm ış t ı r. Bununla birlikte kat ı l ı mc ı i ş letmecinin katlanaca ğı OPEX giderlerinde de saha yer kiras ı bak ı m ı ndan %(…..) aras ı nda bir tasarruf beklentisi bulunmaktad ı r.

(50) Bununla birlikte pasif ş ebeke elemanlar ı n ı n, ekipmanlar ı n ü zerine kurulaca ğı sahalar ı n kiralama giderlerinin de operat ö rlerce payla şı lmas ı n ı n, payla şı m taraf ı i ş letmecilere maliyet a çı s ı ndan oldu ğ u gibi kurulum vb. i ç in gerekli operasyonel s ü re ç lerde de zaman ve kaynak tasarrufu sa ğ layaca ğı belirtilmi ş tir. Nitekim Bildirim 14 Söz konusu bedelin, Sözleşme’nin Ek-4’ünde yer alan Kule+Sistem Odası’nın (Konteyner dahil) aylık kullanım bedeli olan (…..) TL’nin 12 (ay) ile çarpılması şeklinde hesaplandığı açıklanmıştır.

Formunda bir mobil i ş letmecinin kendi ba şı na bir sistem kurabilmesi i ç in kiralama a ş amas ı n ı n ortalama iki- üç ay s ü rerken payla şı m halinde bu s ü renin yakla şı k iki haftaya d üş ece ğ i, benzer ş ekilde kurulum a ş amas ı bak ı m ı ndan gereken 10-60 g ü nl ü k s ü renin payla şı m halinde ö nemli ö l çü de k ı salaca ğı belirtilmektedir.

(51) Ö te yandan mobil elektronik haberle ş me hizmetlerinin kaliteli ve kesintisiz olarak son kullan ı c ı lara sunulmas ı i ç in ihtiya ç duyulan mevcut mobil altyap ı tesislerinin i ş letmecilerce payla şı lmas ı n ı n, kaynaklar ı n etkin kullan ı m ı n ı n yan ı nda enerji tasarrufu [15], ç evre planlamas ı [16], m ü kerrer yat ı r ı m ı n ö nlenmesi bak ı m ı ndan da etkinlik do ğ uraca ğı s ö ylenebilecektir.

(52) Dolay ı s ı yla ü lke d ü zenlemeleri, akademik ç al ış malar ve te ş ebb ü sten gelen bilgiler dikkate al ı nd ığı nda, mobil ileti ş im hizmetlerinde ş ebeke payla şı m ı n ı n gerek operat ö rler gerekse t ü keticiler bak ı m ı ndan etkinlik do ğ uraca ğı de ğ erlendirilmektedir.

(53) Bununla birlikte vurgulanmas ı gereken en ö nemli husus raporun ö nceki b ö l ü mlerinde de yer verildi ğ i ü zere, ü lkemizde tesis payla şı m ı konusu 5809 say ı l ı Kanun ve buna dayal ı olarak çı kar ı lan ikincil mevzuatta d ü zenlenmekte ve gereksiz yat ı r ı m ile masraflardan ka çı n ı lmas ı ve ü lke kaynaklar ı n ı n en etkin ş ekilde kullan ı lmas ı te ş vik edilmektedir. Ba ş ka bir ifadeyle operat ö rler taraf ı ndan mobil ileti ş im hizmetlerinde altyap ı payla şı m ı mevcut durumda ger ç ekle ş tirilmektedir. A ş a ğı daki tabloda 2018 y ı l ı itibar ı yla operat ö rlerin toplam ve payla şı ml ı tesis say ı lar ı yer almaktad ı r:

Tablo 4: 2018 Yılı İtibarıyla Operatörlerin Toplam Tesis ve Paylaşımlı Tesis Sayıları

Bina İçi Bina Dışı (Kule+Çatı Tipi)

Operatörler Toplam Paylaşılan Paylaşılan Toplam Paylaşılan Paylaşılan

Tesis Tesis Tesis Oranı(%) Tesis Tesis Tesis Oranı(%)

Turkcell [17] (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

Vodafone (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

TT Mobil (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler

(54) Tablodaki veriler dikkate al ı nd ığı nda operat ö rlerin h â lihaz ı rda belirli bir oranda tesis payla şı m ı ger ç ekle ş tirdi ğ i g ö r ü lmektedir. Bu bak ı mdan muafiyet de ğ erlendirmesi bak ı m ı ndan operat ö rler aras ı nda imzalanacak S ö zle ş me’ nin ilave olarak ne gibi etkinlikler ortaya çı karaca ğı ö nem arz etmektedir.

(55) Dosya kapsam ı nda taraflardan elde edilen bilgilerden anla şı ld ığı na g ö re aktif ve pasif ş ebeke payla şı m ı n ı te ş vik eden mevcut d ü zenlemelere ra ğ men, bildirim konusu s ö zle ş menin imzalanmas ı nda temel neden mevzuatta tesis payla şı m ı na ili ş kin detayl ı d ü zenlemelere yer verilmemi ş olmas ı d ı r. Operat ö rler aras ı ndaki ortak g ö r üş bu durumun taraflar aras ı nda uygulamada belirsizlik yaratt ığı ve payla şı m s ü recini uzatt ığı, operasyonel zorluklara neden olarak etkinsizlik do ğ urdu ğ u y ö n ü ndedir. Dolay ı s ı yla bildirim konusu s ö zle ş me BTK d ü zenlemelerinin gere ğ i ve tamamlay ı c ı s ı olarak g ö r ü lmektedir.

(56) Bu ba ğ lamda ba ş vuruya konu S ö zle ş me kapsam ı nda;

- Payla şı m s ü recinin olu ş turulacak Komite taraf ı ndan yerine getirilmesiyle

operat ö rlerin nas ı l bir koordinasyon ve i ş birli ğ i i ç inde olacaklar ı belirlenerek 15 Bildirim Formunda tesis paylaşımıyla birlikte enerji kullanımının yaklaşık %30’lara varan oranlarda azalacağının tahmin edildiği belirtilmiştir.

16 Bildirim Formunda paylaşıma konu sahaların her birinde yaklaşık 100 m2'lik bir alanın farklı bir amaç için kullanılmasının mümkün olacağı ifade edilmiştir.

17 Turkcell tarafından paylaşımı yapılan tesis sayısına, mülkiyeti ve/veya işletme hakkı Kule Hizmet ve İşletmecilik A.Ş.’de (Global Tower) olan tesisler dâhil edilmemiştir.

y ö netimsel b ü t ü nl ü k sa ğ lanaca ğı, karar alma s ü recinin k ı salaca ğı ve m üş terilerin kapsama ihtiya ç lar ı n ı n daha h ı zl ı yerine getirilebilmesi,

- Mevzuatta tarifelerin, payla şı mdan do ğ an masraf ve ü cretlerin nas ı l belirlenece ğ ine ili ş kin yeknesak ve detayl ı d ü zenlemelere yer verilmemesi sebebiyle operat ö rler aras ı her tesis payla şı m talebinin ayr ı ayr ı m ü zakere edilmesinden kaynakl ı belirsizli ğ in ve sorunlar ı n ortadan kalkmas ı,

- Mevcut d ü zenlemelerde yer almayan yeni mobil altyap ı tesislerinin ortak kurulmas ı suretiyle payla şı lmas ı n ı (Konsolidasyon Model 2) ö ng ö ren modelin uygulamaya konularak payla şı m esaslar ı n ı n kar şı l ı kl ı olarak belirlenmesi,

- Mevzuat gere ğ i payla şı m ı zorunlu olmayan altyap ı ekipmanlar ı n ı n payla şı lmas ı ve pasif ekipmanlara (mevzuat gere ğ i payla şı m ı zorunlu olmayanlar d â hil) ili ş kin ortak ü cret tarifesi belirlenmesi suretiyle daha geni ş bir payla şı m ı n sa ğ lanmas ı,

- Alt kiralama y ö ntemi sayesinde, her bir operat ö r ü n m ü lk sahibi ile ayr ı ayr ı kira s ö zle ş mesi akdetti ğ i duruma k ı yasla kiralama masraflar ı ve s ü re ç bak ı m ı ndan avantaj sa ğ lanmas ı,

- Yeni bir tesis kurulurken t ü m operat ö rler aras ı ndaki kapsaml ı de ğ erlendirmelerle en ideal noktay ı ve en nitelikli tesisi belirleme ş ans ı n ı n artmas ı,

- Daha az say ı da ve daha d ü zenli istasyonlar ı n kurulmas ı n ı sa ğ layarak ç evresel d ü zenlemelere katk ı sa ğ lamas ı

gibi ilave etkinlik kazan ı mlar ı n ı n sa ğ lanaca ğı ve be ş y ı ll ı k d ö nemde ger ç ekle ş tirilecek

tesis payla şı m say ı s ı ve kapsam ı n ı n artaca ğı ö ng ö r ü lmektedir.

(57) Sonu ç olarak mevcut d ü zenlemelerle te ş vik edilen ş ebeke payla şı m ı n ı n bildirim

konusu S ö zle ş me ile daha etkin bir ş ekilde uygulanaca ğı ve S ö zle ş me’ nin 4054 say ı l ı

Kanun’ un 5. maddesinin birinci f ı kras ı n ı n (a) bendindeki ko ş ulu sa ğ lad ığı

de ğ erlendirilmektedir.

- T ü keticinin Yarar Sa ğ lamas ı

(58) Bir s ö zle ş meye bireysel muafiyet tan ı nmas ı n ı n ikinci ş art ı, ortaya çı kan etkinlik

kazan ı mlar ı ndan t ü keticinin de yarar sa ğ lamas ı d ı r. K ı lavuz’ da beklenen t ü ketici

faydas ı n ı n ö l çü s ü a ş a ğı daki ş ekilde dile getirilmi ş tir:

“4. madde kapsam ı nda rekabeti k ı s ı tlay ı c ı bir anla ş man ı n muafiyetten yararlanabilmesi i ç in anla ş ma sonucunda ortaya çı kan etkinlik kazan ı mlar ı n ı n, anla ş man ı n rekabet veya t ü keticiler ü zerindeki ger ç ekle ş en veya potansiyel negatif etkisini t ü keticiler bak ı m ı ndan telafi etmesi gerekmektedir. Bu durumda genel prensip olarak anla ş man ı n t ü keticiler ü zerindeki net etkisinin en az ı ndan n ö tr olmas ı beklenmektedir. Anla ş ma t ü keticileri anla ş ma ger ç ekle ş tirilmeden ö nceki durumdan daha k ö t ü bir duruma getiriyorsa muafiyetin ikinci ş art ı sa ğ lanamaz.”

(59) Rekabet hukuku kapsam ı nda t ü ketici refah ı olduk ç a geni ş yorumlanan bir kavram

olup incelemeye konu i ş lemin do ğ rudan ve dolayl ı d ış sall ı klar ı n ı da kapsamaktad ı r.

Bu do ğ rultuda taraflar aras ı nda imzalanan S ö zle ş me’ nin maliyet, fiyat, hizmet kalitesi

ve ç evresel etkileri incelenecektir.

(60) Dosya kapsam ı nda te ş ebb ü sler taraf ı ndan sunulan, bildirim konusu s ö zle ş me

sonucunda beklenen t ü ketici faydalar ı n ı a ş a ğı daki gibi s ı ralamak m ü mk ü nd ü r:

- Maliyet tasarrufu elde edilmesi ve s ö z konusu maliyet tasarrufu ile i ş letmecilerin stratejik yat ı r ı mlara daha fazla sermaye ay ı rabilmesi,

- D üş en maliyetler sonucu i ş letmecilerin tek ba şı na kapasite b ü y ü tmek yerine daha kaliteli hizmet sunumuna odaklanabilmesi,

- Ö zellikle bina i ç i tesisler olmak ü zere kapsama kalitesini sa ğ laman ı n zaman ve u ğ ra ş gerektirdi ğ i alanlarda kapsama kalitesinin art ı r ı lmas ı,

- Te ş ebb ü slerin kapsama alan ı n ı art ı rmak amac ı yla harcad ığı kaynaklar ı n azalmas ı, kaynaklar ı n etkin kullan ı m ı n ı n sa ğ lanmas ı ilgili kaynaklar ı n dijital hizmetler alanlar ı na kayd ı r ı lmas ı (yeni nesil veri merkezleri, arama motorlar ı, i ç erik hizmetleri vb.),

- Ş ehir merkezlerinde daha az say ı da kule olmas ı n ı n kaynak israf ı n ı n ö nlemesinin yan ı s ı ra ç evre ve ş ehir esteti ğ i a çı s ı ndan da olumlu sonu ç lar do ğ urmas ı,

- Enerji harcamalar ı nda tasarruf elde edilmesi,

- Yurtd ışı ndan al ı nacak ü nitelerin bir k ı sm ı n ı n al ı nmayacak olmas ı ndan dolay ı ithalat ı n azalmas ı,

- İş birli ğ inin mevzuattan kaynaklanan y ü k ü ml ü l ü k yerine ihtiyari bir ş ekilde yap ı lmas ı n ı n saha payla şı mlar ı n ı n daha az maliyetle, planl ı ve h ı zl ı bir ş ekilde artmas ı na imk â n tan ı mas ı,

- Sinyal seviyesinin yeterli olmad ığı lokasyonlarda baz istasyonu say ı s ı art ı r ı larak abonelerin konu ş ma kalitesinin art ı r ı lmas ı,

- Konu ş ma kanal say ı lar ı n ı n yeterli olmad ığı lokasyonlardaki baz istasyonu say ı s ı n ı n art ı r ı larak abonelerin kapasite ihtiyac ı n ı n kar şı lanmas ı,

- Baz istasyonu say ı s ı ve kapasitede art ış ya ş anmas ı n ı n abone kazanmak i ç in i ş letmecilerin fiyat ve hizmet kalitesi anlam ı nda daha rekabet ç i tarifeler sunulmas ı na zemin haz ı rlayacak olmas ı.

(61) Yukar ı da beklenen faydalar ı n yan ı s ı ra tesislerin ortak kullan ı lmas ı n ı n teknik

anlamda olumsuz bir etki do ğ urmayaca ğı ve abonelere sunulan hizmet kalitesinde bir

d üşüş ya ş anmayaca ğı belirtilmi ş tir.

(62) Di ğ er yandan, h â lihaz ı rda operat ö rler aras ı a ş a ğı da da g ö r ü ld üğü ü zere abone

ge ç i ş lerine i ş aret edilerek, pazar ı n rekabet ç i bir yap ı ya sahip oldu ğ u ve

maliyetlerdeki d üşüş lerinin, m üş teri kazanabilmek ve mevcut m üş teriyi elde

tutabilmek amac ı yla daha kaliteli, kapsaml ı, ç e ş itli ve daha ucuz hizmet sunulmas ı na

imk â n tan ı yaca ğı ifade edilmektedir.

Şekil 2: Operatörler Arası Numara Taşıma Sayıları

Kaynak: Teşebbüsten gelen bilgiler

(63) Ayr ı ca a ş a ğı daki ş ekilde g ö r ü lece ğ i ü zere, y ı ll ı k bazda yap ı lan yat ı r ı m miktarlar ı incelendi ğ inde üç te ş ebb ü s ü n y ı ll ı k toplam yat ı r ı m ı n ı n 2016 ve 2017 y ı llar ı nda 4 milyar TL’ nin ü zerine çı kt ığı, dolay ı s ı yla bu alan ı n olduk ç a y ü ksek yat ı r ı m gerektirdi ğ i ve yat ı r ı m rekabetinin de y ü ksek oldu ğ u belirtilmi ş tir. Bu ba ğ lamda, s ö z konusu maliyetlerde tasarruf sa ğ lanmas ı n ı n ü lke kaynaklar ı n ı n etkin kullan ı m ı a çı s ı ndan ö nem arz etti ğ i de ğ erlendirilmektedir.

Şekil 3: İşletmecilerin Yıllık Bazda Altyapı Yatırım Harcamaları (Milyon TL)

Kaynak: Teşebbüsten gelen bilgiler

(64) S ö zle ş me’ den ö nce yap ı lan tesis payla şı mlar ı nda ortalama %10-15 aras ı nda maliyet d üşüşü oldu ğ u, S ö zle ş me’ yle birlikte kaynaklar ı n daha etkin kullan ı lmas ı n ı n m ü mk ü n olaca ğı ve kaynaklar ı n daha fazla kullan ı c ı ya ula ş abilmek amac ı yla harcanabilece ğ i ve mevcut hizmetlerin yayg ı nla ş mas ı n ı n yan ı s ı ra yeni hizmetlerin verilebilmesinin de kolayla ş aca ğı taraflarca ifade edilmi ş tir.

(65) Di ğ er yandan, 2015-2018 d ö nemi Kalk ı nma Bakanl ığı n ı n Bilgi Toplumu Stratejisi ve Eylem Plan ı’ nda mobil i ş letmeciler aras ı ndaki tesis payla şı m ı n ı n geli ş tirilmesinin ö nemine ş u ş ekilde de ğ inilmi ş tir: “Sabit ve mobil haberle ş me hizmeti sunan i ş letmeciler aras ı nda altyap ı payla şı m ı yeterince geli ş memi ş tir. Bu durum i ş letmecilerin maliyetlerinin y ü kselmesine, ç evrenin olumsuz etkilenmesine ve kaynak israf ı na neden olmakta, sonu ç olarak geni ş bant eri ş im maliyetlerini y ü kselterek kullan ı m oranlar ı na etki etmektedir.” Devam ı nda ise “… Yeni nesil eri ş im altyap ı lar ı ndaki yayg ı nl ığı art ı rmak amac ı yla i ş letmeciler aras ı nda altyap ı payla şı m ı na y ö nelik destek ve d ü zenlemeler hayata ge ç irilecektir.” denilmi ş tir. Dolay ı s ı yla bildirim konusu i ş birli ğ inin Kalk ı nma Bakanl ığı taraf ı ndan da te ş ebb ü slerce dile getirilen faydalar k ı smen dikkate al ı narak desteklendi ğ i anla şı lmaktad ı r.

(66) Dosya kapsam ı nda mobil operat ö rlerin tesislerini konsolide etmesi ile insan sa ğ l ığı ü zerinde olumsuz etkilere yol a ç abilece ğ ine ili ş kin bir endi ş e olu ş makta ve her ne kadar bu hususun rekabet hukuku mevzuat ı kapsam ı nda olup olmad ığı tart ışı lmakta ise de bu endi ş enin nas ı l giderilece ğ i sorusu ortaya çı kmaktad ı r. BTK taraf ı ndan yap ı lan a çı klamalarda baz istasyonlar ı n ı n insan ve ç evre sa ğ l ığı na zararl ı oldu ğ una dair bilimsel olarak kan ı tlanm ış bir bilgi bulunmad ığı belirtilmekte [18], ancak yine de baz istasyonu yerle ş tirebilmenin kat ı d ü zenlemelere tabi tutuldu ğ u g ö r ü lmektedir. Halihaz ı rda ö l çü m yetkisi BTK taraf ı ndan tan ı nan kurulu ş lar [19] bulunmakta olup, bunlar ı n yan ı s ı ra yetkilendirilip radyasyon ö l çü m ü yapmak isteyen kurulu ş lara da 18 https://tuketici.btk.gov.tr/uploads/pages/tuketici-rehberi/baz-istasyonu-brosur.pdf

19 https://www.btk.gov.tr/olcum-yetki-belgeli-kuruluslar

ş artlar ı sa ğ lad ığı takdirde yetki tan ı nmaktad ı r. Yetkilendirilmi ş kurulu ş lar sadece kurulum an ı nda de ğ il, d ü zenli olarak radyasyon de ğ erlerini Uluslararas ı Radyasyondan Koruma Komisyonu (ICNIRP) taraf ı ndan konulan hedefleri baz alarak ö l ç mektedir. Mevcut ö l çü mlere g ö re elektromanyetik limit alan de ğ erlerinin 2/9’ una tekab ü l edecek d ü zeyde sal ı n ı m ger ç ekle ş ti ğ i g ö r ü lmektedir.

(67) Konuya ili ş kin olarak, Turkcell taraf ı ndan mobil haberle ş menin sa ğ lanabilmesi i ç in istasyonlar ı n bal pete ğ i bi ç iminde kurulmas ı ve her pete ğ in i ç erisinde en az bir tane baz istasyonu bulunmas ı gerekti ğ i, baz istasyonlar ı n ı n daha d üşü k g üç ve daha fazla say ı da kurulmas ı yerine daha g üç l ü ve az say ı da kurulmas ı n ı n daha sa ğ l ı kl ı olaca ğı belirtilmektedir.

(68) TT Mobil taraf ı ndan ise baz istasyonlar ı ndan yay ı lan dalgalar ı n elektromanyetik dalgalar oldu ğ u ve radyasyon yaymad ığı belirtilmi ş, konu hakk ı ndaki idare mahkemesi kararlar ı nda baz istasyonlar ı n insan sa ğ l ığı ü zerinde ispatlanm ış zararl ı bir etkisi bulunmad ığı na ve ICNIRP limitleri alt ı nda belirlendi ğ i takdirde baz istasyonu kurulmas ı n ı n engellenmesinin yasal ve hukuksal bir dayana ğı olmad ığı na h ü kmedildi ğ i ifade edilmi ş tir.

(69) BTK’ n ı n y ü r ü rl ü kteki mevzuat ve denetimleri de ğ erlendirildi ğ inde, baz istasyonlar ı n ı n olas ı olumsuz etkileri konusunda yetkili makam ı n BTK oldu ğ u ve BTK taraf ı ndan gerekli denetimlerin yap ı ld ığı anla şı lmaktad ı r.

(70) Yukar ı da belirtilen hususlar ç er ç evesinde bildirime konu S ö zle ş me’ nin 4054 say ı l ı Kanun’ un 5. maddesinin birinci f ı kras ı n ı n (b) bendindeki ko ş ulu sa ğ lad ığı anla şı lm ış t ı r.

- İ lgili Piyasan ı n Ö nemli Bir B ö l ü m ü nde Rekabetin Ortadan Kalkmamas ı

(71) Bireysel muafiyet de ğ erlendirmesinin üçü nc ü ş art ı n ı ilgili piyasan ı n ö nemli bir b ö l ü m ü nde rekabetin ortadan kalkmamas ı olu ş turmaktad ı r. De ğ erlendirmede esas olan ilgili pazardaki rekabet ç i s ü recin devam etmesidir. Rakipler aras ı nda yap ı lan bir anla ş man ı n pazardaki rekabete olan olumsuz etkileri ö zellikle; anla ş man ı n pazar ı n yap ı s ı nda ortaya çı kard ığı sonu ç lara ve anla ş ma taraflar ı n ı n pazar g üç lerine g ö re belirlenmektedir. Bildirim konusu anla ş ma ö zelinde bak ı ld ığı nda S ö zle ş me’ nin pasif mobil altyap ı pazar ı nda altyap ı rekabeti ü zerinde etki do ğ urabilece ğ i g ö r ü lmektedir. Mobil altyap ı lar ı n yayg ı n bir ş ekilde kurulmas ı te ş ebb ü slerin nihai t ü keticiye sunduklar ı hizmetler bak ı m ı ndan zorunlu girdi niteli ğ inde bulundu ğ undan, te ş ebb ü slerin altyap ı payla şı m ı s ı ras ı nda yaln ı zca altyap ı pazar ı de ğ il toptan ve perakende d ü zeydeki hizmet pazarlar ı ndaki rekabet ü zerindeki olumsuz etkilerinin de incelenmesi ö nem arz etmektedir. Bu do ğ rultuda bu ş art ı n kar şı lan ı p kar şı lanmad ığı n ı n analizinde, taraflar ı n ve rakiplerin pazardaki durumu, pazar ı n yap ı s ı, giri ş engelleri, anla ş man ı n etkileri ve anla ş ma konusu olan ü r ü n ü n ö zellikleri gibi hususlar dikkate al ı nmaktad ı r.

(72) Bu noktada ö nemle vurgulanmas ı gereken husus her ne kadar muafiyetin konusu mobil operat ö rlerin pasif altyap ı lar ı n ı n payla şı lmas ı olsa da bu pazardaki bir aksakl ığı n s ö z konusu altyap ı lar ü zerinden sunulan hizmetlere ili ş kin pazarlar ı da olumsuz etkileyece ğ idir. Bu ba ğ lamda ilgili piyasalardaki rekabetin de ğ erlendirilmesi bak ı m ı ndan S ö zle ş me konusu altyap ı lar ü zerinden sunulan hizmetlerin de dikkate al ı nmas ı gerekmektedir. Mobil altyap ı lar ü zerinden operat ö rler aras ı nda toptan d ü zeyde mobil ş ebekelere eri ş im ve ç a ğ r ı ba ş latma hizmetleri ve mobil ç a ğ r ı sonland ı rma; perakende d ü zeyde ise mobil SSM/MMS hizmetleri, ses hizmetleri ve geni ş bant internet hizmetleri sunulmaktad ı r.

- Pazar ı n Yap ı s ı ve Sunulan Hizmetlerin Niteli ğ i

(73) Ba ş vuru konusu i ş lemin piyasalardaki rekabet ü zerine etkilerinin incelenmesinden ö nce pazar ı n h â lihaz ı rdaki konumuna bak ı lmas ı ö nem ta şı maktad ı r. Buna g ö re ba ş vuru sahibi i ş letmecilerin sahip olduklar ı mobil altyap ı say ı lar ı ve buna g ö re belirlenen pazar paylar ı a ş a ğı da yer almaktad ı r: [20]

(74) Yukar ı daki tablolardan Turkcell ve Vodafone’ un TT Mobil’ e g ö re daha y ü ksek say ı da tesise sahip oldu ğ u ve Vodafone’ un ö zellikle 4,5 G teknolojisine sahip altyap ı larda ö ne çı kt ığı g ö r ü lmektedir. Di ğ er yandan tesis adetleri k ı yasland ığı nda mobil i ş letmecilerin a ğı rl ı kl ı olarak 2G ve 3G teknolojisine uygun altyap ı lar ı oldu ğ u 4,5 G teknolojisine y ö nelik altyap ı lar ı n hen ü z di ğ er altyap ı lar kadar geli ş emedi ğ i anla şı lmaktad ı r. Dolay ı s ı yla sekt ö rdeki kullan ı m trendlerinden de hareketle i ş letmecilerin altyap ı gereksinimine ihtiya ç duydu ğ unu s ö ylemek yanl ış olmayacakt ı r.

(75) Yukar ı da da bahsedildi ğ i ü zere i ş lemin kapsam ı her ne kadar pasif altyap ı lar ile s ı n ı rl ı olsa da bu altyap ı lar ü zerinden sunulan hizmetlere ili ş kin pazarlar ı n da etkilenece ğ i de ğ erlendirilmektedir. Dolay ı s ı yla, s ö z konusu pazarlardaki rekabet ç i yap ı n ı n da incelenmesi daha sa ğ l ı kl ı bir de ğ erlendirme yap ı lmas ı n ı sa ğ layacakt ı r. Bu kapsamda, ü lkemizdeki mobil operat ö rlerin abone say ı s ı baz ı nda paylar ı n ı n da ğı l ı m ı na a ş a ğı da yer verilmektedir:

20 Turkcell tarafından paylaşımı yapılan tesis sayısına, mülkiyeti ve/veya işletme hakkı Kule Hizmet ve İşletmecilik A.Ş.’de (Global Tower) olan tesislerin dahil edilmediği belirtilmiştir.

Şekil 4: Mobil İşletmecilerin Abonelere Göre Pazar Payları (%)

Kaynak: BTK Üç Aylık Pazar Verileri Raporu - 2018 Yılı 3. Çeyrek

(76) Ş ekil 4’ ten, sekt ö rdeki lider oyuncu Turkcell’ in ilgili d ö nemde pazar pay ı kaybetti ğ i ve 2018 y ı l ı üçü nc ü üç ayl ı k d ö nem itibar ı yla abone say ı s ı na g ö re Turkcell’ in %43,3, Vodafone’ un %30,9 TT Mobil’ in ise %25,8’ lik paya sahip oldu ğ u g ö r ü lmektedir.

(77) Ayr ı ca mobil hizmetlerin kullan ı m ı giderek artan bir e ğ ilim g ö stermektedir. İ lk olarak mobil trafi ğ e bak ı ld ığı nda, BTK verilerine g ö re 2018 y ı l ı üçü nc ü ç eyrekte toplam mobil trafik hacmi 68,9 milyar dakika olarak ger ç ekle ş mi ş tir. 2018 y ı l ı üçü nc ü üç ayl ı k d ö nem trafi ğ inin ge ç en senenin ayn ı d ö nemi ile k ı yasland ığı nda ise %2,7 oran ı nda artt ığı belirtilmektedir.

(78) 2016-2018 d ö neminde operat ö rler baz ı nda mobil trafik hacmi a ş a ğı daki ş ekilde g ö sterilmektedir:

Şekil 5: Mobil Trafik Hacmi (Milyar Dakika)

Kaynak: BTK Üç Aylık Pazar Verileri Raporu - 2018 Yılı 3. Çeyrek

Şekil 6: Mobil İşletmecilerin Trafiğe Göre Pazar Payları (%)

Kaynak: BTK Üç Aylık Pazar Verileri Raporu - 2018 Yılı 3. Çeyrek

(79) Ş ekilden g ö r ü ld üğü ü zere, trafi ğ e g ö re TT Mobil’ in pazar pay ı %27,8, Vodafone’ un pazar pay ı %34,6 ve Turkcell’ in pazar pay ı ise %37,6’ d ı r.

Şekil 7: Mobil İşletmecilerin Abonelerden Elde Ettikleri Gelire Göre Pazar Payları (%)

Kaynak: BTK Üç Aylık Pazar Verileri Raporu - 2018 Yılı 3. Çeyrek

(80) Mobil operat ö rlerin gelirlerine bak ı ld ığı nda ise Turkcell’ in trafik ve abone say ı s ı ndan ald ığı paya k ı yasla daha y ü ksek oranda (%45,2) gelir elde etti ğ i yukar ı daki ş ekilde g ö r ü lmektedir.

(81) Yukar ı daki ş ekillerden ba ş vuru konusu i ş leme taraf olan operat ö rlerin halihaz ı rda pazar ı n tamam ı n ı elinde bulundurdu ğ u ve pazarda giderek artan bir rekabet olmas ı na ra ğ men ö nemli giri ş engelleri nedeniyle pazar ı n uzun s ü reden beri devam eden üç l ü oyunculu yap ı s ı nda bir de ğ i ş iklik olmad ığı anla şı lmaktad ı r. Dolay ı s ı yla pazar ı n bu yap ı s ı pazardaki oyuncular ı n tamam ı n ı n taraf oldu ğ u bir anla ş man ı n rekabet ü zerinde muhtemel etkilerinin de dikkatlice incelenmesini gerekli k ı lmaktad ı r.

(82) Her ne kadar pazardaki oyuncular de ğ i ş memi ş olsa da payla şı ma konu altyap ı lar ü zerinden sunulan hizmetlerin niteli ğ i zaman i ç erisinde de ğ i ş mektedir. A ş a ğı daki ş ekilde g ö r ü lece ğ i ü zere, mobil geni ş bant internet kullan ı m ı n ı n yayg ı nla ş mas ı ile mobil altyap ı lar ü zerinden en fazla sunulan hizmet %65,5 payla data olmu ş tur.

Şekil 8: Mobil İşletmecilerin Gelir Dağılımı (%)

Kaynak: BTK Üç Aylık Pazar Verileri Raporu - 2018 Yılı 3. Çeyrek

(83) Di ğ er yandan, payla şı ma konu altyap ı unsurunun yak ı nsamas ı n ı n piyasadaki rekabet ü zerindeki etkileri incelenirken bir di ğ er ara ş t ı r ı lmas ı gereken husus ise hizmetin homojen olma derecesidir. Zira K ı lavuz’ un 61. paragraf ı nda “anla ş maya taraf olan te ş ebb ü slerin piyasaya sundu ğ u ü r ü nlerin ikame derecesi ne kadar y ü ksekse anla ş man ı n rekabeti s ı n ı rlay ı c ı etkisinin de o kadar b ü y ü k olmas ı beklenmektedir” denilmektedir. Bu ba ğ lamda te ş ebb ü slerin sundu ğ u ü r ü nlerin farkl ı la ş ma ö l çü s ü olarak gelir yap ı lar ı n ı n kullanılabileceği değerlendirilmektedir.

Şekil 9: Mobil İşletmecilerin İşletmeci Bazında Gelir Dağılımı (%)

Kaynak: BTK Üç Aylık Pazar Verileri Raporu - 2018 Yılı 3. Çeyrek

(84) Yukar ı daki ş ekilden mobil operat ö rlerin gelir yap ı s ı nda ö nemli ö l çü de bir farkl ı la ş ma oldu ğ u g ö r ü lmektedir. Her ne kadar data gelirleri her üç operat ö r i ç in en b ü y ü k kalemi olu ş tursa da TT Mobil’ in konu ş ma gelirlerinin rakiplerinden ö nemli ö l çü de y ü ksek oldu ğ u, Turkcell’ in ise rakiplerinden daha y ü ksek d ü zeyde katma de ğ erli hizmetlerden gelir elde etti ğ i g ö r ü lmektedir. S ö z konusu bu gelir da ğı l ı mdan sunulan hizmetin farkl ı la ş abildi ğ i ve her üç operat ö r ü n abone kitlesinin genel anlamda farkl ı e ğ ilimleri olabilece ğ i de ğ erlendirilmektedir. Bu husus ise pasif altyap ı lar ı n payla şı m ı sonucu olu ş abilecek rekabet kar şı t ı etkileri s ı n ı rland ı rmaktad ı r.

- Pazara Giri ş Engelleri

(85) K ı lavuz’ da giri ş engellerinin d üşü k oldu ğ u pazarlarda potansiyel rekabetin taraflar ü zerinde rekabet ç i bask ı unsuru olabilece ğ i belirtilerek s ö z konusu hususun da incelenmesi gerekti ğ i belirtilmektedir. Pazara giri ş engelleri yap ı sal ya da hukuki olabilmektedir. Hukuk î ya da d ü zenleyici giri ş engelleri pazardaki oyuncular ı n pozisyonlar ı n ı do ğ rudan etkileyen hukuksal, idari ya da di ğ er devlet yapt ı r ı mlar ı n ı ifade etmektedir. Yap ı sal giri ş engelleri ise pazar ı n kendi yap ı s ı ndan kaynaklanan

teknik ya da ekonomik engeller olabilmektedir. Genel olarak hukuki ve yap ı sal giri ş engelleri aras ı nda kamu tekelleri, yetkilendirme ve lisanslama gereklilikleri, fikri m ü lkiyet haklar ı gibi yasal ve idari engeller, bat ı k maliyetler, ö l ç ek ve kapsam ekonomileri, ş ebeke etkileri, t ü keticilerin ba ş ka bir sa ğ lay ı c ı ya ge ç i ş maliyetleri, at ı l kapasite, dikey b ü t ü nle ş ik yap ı, g üç l ü bir da ğı t ı m a ğı ve geni ş bir ü r ü n portf ö y ü, y ü ksek marka bilinirli ğ i, finansal ve ekonomik g üç say ı labilir.

(86) Bildirim konusu i ş lem bak ı m ı ndan ilk olarak belirtilmesi gereken husus hukuki engellerin varl ığı d ı r. Ö ncelikli olarak mobil operat ö rler s ı n ı rl ı frekans bantlar ı i ç in BTK taraf ı ndan yetkilendirilmi ş olmakla y ü k ü ml ü d ü r. Bunun ü zerine BTK ve T.C. Ula ş t ı rma ve Altyap ı Bakanl ığı n ı n yasal d ü zenlemeleri uyar ı nca, yeni bir anten tesisine ihtiya ç oldu ğ unda, di ğ er i ş letmeciler taraf ı ndan kurulan bir anten tesisi olmas ı halinde, fiziki, teknik, idari veya hukuki k ı s ı tlar bulunmad ığı durumlarda tesis payla şı m ı na ba ş vurulmas ı zorunlulu ğ u getirilmi ş tir. Ancak tesis payla şı m ı n ı n m ü mk ü n olmad ığı n ı n ispatlanmas ı halinde BTK taraf ı ndan yeni bir anten tesisi kurma izni verilmektedir. Ayr ı ca i ş letmeciler yeni bir anten tesisi kurarken belirli durumlarda kendisi hari ç en az bir veya iki i ş letmeci ile mevzuatta belirlenen payla şı m tiplerine uygun olarak tesisi kurma y ü k ü ml ü l üğü alt ı ndad ı r.

(87) Yukar ı da say ı lan yasal giri ş engellerine ek olarak yeni bir altyap ı kurulmas ı a ş amas ı nda tesis payla şı m ı y ü k ü ml ü l üğü n ü n yan ı s ı ra, tesisin kurulaca ğı yerin kiralanmas ı amac ı yla yer sahiplerinden al ı nmas ı gereken izinler de zorla ş t ı r ı c ı bir unsur olarak ortaya çı kmaktad ı r.

(88) Di ğ er yandan altyap ı ya yat ı r ı m yapmak i ç in gerekli ba ş lang ıç maliyetlerinin y ü ksekli ğ i ve bat ı k maliyetlerin varl ığı, pazara giri ş leri engellemek ve/veya geciktirmek suretiyle yerle ş ik i ş letmeci ile alternatif i ş letmeciler aras ı nda asimetrik ko ş ullar olu ş turan giri ş engelleri meydana getirmektedir. Bu anlamda hem yap ı sal hem de hukuki giri ş engellerinin varl ığı ndan s ö z edilmesi m ü mk ü nd ü r.

(89) Ayr ı ca elektronik haberle ş me sekt ö r ü, ö l ç ek ve kapsam ekonomisinin yo ğ un olarak ya ş and ığı sekt ö rlerin ba şı nda gelmektedir. Dosya konusu pasif mobil altyap ı lar ve di ğ er mobil altyap ı unsurlar ı fiber sabit altyap ı lar ile ba ğ lanmaktad ı r. Buna g ö re, mobil altyap ı lar ve sabit altyap ı lar birbirini tamamlay ı c ı nitelik arz etmektedir. T ü rk Telekom, bu sekt ö rdeki dikey b ü t ü nle ş ik yap ı s ı ve ü lke genelinde yayg ı n ş ebekesi nedeniyle ö l ç ek ve kapsam ekonomisinden ö nemli ö l çü de istifade edebilmektedir. Şö yle ki, bu ş irketin kiral ı k devreler, telefon ve internet eri ş imi gibi ç e ş itli hizmetleri ayn ı ş ebeke ü zerinden sunuyor olmas ı; personel giderleri, pazarlama ve altyap ı n ı n ortak kullan ı m ı suretiyle m üş terek maliyetlerin ortaya çı kmas ı n ı ve bu sayede ortalama maliyetlerin d üş mesini sa ğ lamaktad ı r. Alternatif i ş letmecilerin de kendi altyap ı lar ı bak ı m ı ndan bu avantaja sahip oldu ğ u akla gelmekle birlikte, T ü rk Telekom ile alternatif i ş letmecilerin sahip olduklar ı altyap ı lar ı n yayg ı nl ı k fark ı ve mevcut hukuki engeller dikkate al ı nd ığı nda, alternatif i ş letmecilerin k ı sa vadede T ü rk Telekom’ un sahip oldu ğ u g ü c ü s ı n ı rland ı rabilme potansiyeline sahip olmad ığı g ö r ü lmektedir.

(90) Perakende d ü zeydeki mobil hizmetler bak ı m ı ndan giri ş engellerinin bulunup bulunmad ığı incelendi ğ inde ise g üç l ü bir bayilik a ğı na ve geni ş bir ü r ü n portf ö y ü ne, y ü ksek marka bilinirli ğ ine, finansal ve ekonomik g ü ce sahip olunmas ı ihtiyac ı n ı n da piyasadaki te ş ebb ü slerin b ü y ü mesi veya piyasaya yeni te ş ebb ü slerin girmesinin ö n ü nde engel olu ş turmas ı n ı n muhtemel olaca ğı de ğ erlendirilmektedir.

- Anla ş man ı n Pazardaki Etkileri

(91) Bildirim konusu i ş lemin pazardaki etkilerinin incelenmesi ba ğ lamda, i ş lemin

pazardaki rekabet ü zerinde kayg ı ya yol a ç t ığı hususlar a ş a ğı da s ı ralanmaktad ı r:

- Taraflar aras ı bilgi de ğ i ş imi,

- Maliyetlerin benze ş mesi,

- Yer sahipleri kar şı s ı nda artan al ı m g ü c ü ve kiralama hususunda birlikte hareket etme,

- S ö zle ş me’ nin 11.2. maddesinde d ü zenlenen ö n al ı m hakk ı.

 Taraflar Arası Bilgi Değişimi

(92) Bildirim konusu i ş lem sonucunda, toptan mobil hizmetler pazar ı n ı n tamam ı na

yak ı n ı n ı elinde bulunduran i ş letmecilerin rekabete duyarl ı bilgilerinin payla şı l ı p

payla şı lmayaca ğı endi ş esi ortaya çı kmaktad ı r. Ayr ı ca S ö zle ş me’ nin 4. maddesine

g ö re bir “Konsolidasyon Planlama Komitesi” kurulmas ı planlanmaktad ı r. An ı lan

Komite’ nin g ö revi ve ç al ış ma ş ekli ise an ı lan maddede ş u ş ekilde belirlenmi ş tir:

“4.1. S ö zle ş me’ nin y ü r ü rl üğ e girdi ğ i tarihte ü lke genelindeki Konsolidasyon’ a konu olabilecek tesislerin tam bir listesini olu ş turmak bu listeyi, s ü rekli olarak g ü ncel tutmak ve liste ü zerinden tesis konsolidasyonunun ger ç ekle ş tirilebilece ğ i noktalar ı belirlemek amac ı yla Taraflar’ı n iki ş er temsilcilerinin g ö rev yapaca ğı bir Komite kurulacakt ı r. Komite, i ş bu maddede an ı lan listeyi 4.3. maddesinde belirtilen toplant ı g ü n ü n ü m ü teakip en ge ç 30 (otuz) i ş g ü n ü i ç erisinde haz ı rlamakla y ü k ü ml ü d ü r. Komite ayda en az 1 (bir) defa toplanacakt ı r.

…

4.5. Taraflar’ı n konsolidasyona tabi tutulabilecek tesisleri ilk olarak Komite taraf ı ndan belirlenecektir. Konsolidasyon Model 1 ve/veya Konsolidasyon Model 2’ nin uygulanmas ı bak ı m ı ndan Taraflar’ı n konsolide edecekleri ve yeni kuracaklar ı tesis lokasyonu veya lokasyonlar ı n ı n alan et ü d ü ile her t ü rl ü teknik, finansal, idari, hukuki ve sair hususlar g ö z ö n ü ne al ı nacakt ı r.

…

4.7. Komite’ nin tesislerin konsolidasyona uygun oldu ğ una dair g ö r üşü toplant ı tarihinden itibaren en ge ç 5 (be ş) i ş g ü n ü i ç inde Taraflar’ la payla şı l ı r. Komite’ nin payla ş aca ğı g ö r üş te tesislerin konsolidasyonunun hangi modele g ö re ger ç ekle ş tirilmesinin uygun olaca ğı belirtilir.

4.8. Komite taraf ı ndan yap ı lan ç al ış malar, al ı nan kararlar, haz ı rlanan raporlar, tutulan tutanaklar, ve olu ş turulan ya da g ü ncellenen listeler Komite taraf ı ndan Taraflara sunulur.

…

4.10. Komite’ nin kurulu ş amac ı na paralel olarak, Komite’ nin ger ç ekle ş ece ğ i periyodik toplant ı lar ı n g ü ndemi Taraflar’ı n konsolidasyonunu ger ç ekle ş tirecekleri tesislere ili ş kin ç al ış ma esaslar ı n ı n ve i ş planlar ı n ı n haz ı rlanmas ı ile olas ı sorunlar ı n çö z ü m ü ne ili ş kin kararlar ı n al ı nmas ı d ı r.”

(93) Yukar ı da da belirtildi ğ i ü zere payla şı ma a çı lacak veya payla şı ml ı bir ş ekilde yeni

kurulacak tesislerin belirlenmesi her bir taraftan iki ü yenin atanaca ğı ve toplamda alt ı

ü yeden olu ş an Komite taraf ı ndan yap ı lacakt ı r. Komite’ nin g ü ndeminin ise ba ş vuru

konusu i ş lem ile s ı n ı rland ı r ı ld ığı anla şı lmaktad ı r. Dolay ı s ı yla mevcut haliyle ilgili

s ö zle ş me h ü km ü rakipler aras ı nda S ö zle ş me s ı n ı rlar ı n ı a ş an bir koordinasyon riskine

yol a ç mayacakt ı r.

(94) Ayr ı ca S ö zle ş me’ nin 5.3. maddesi uyar ı nca konsolidasyonun yaln ı zca mutab ı k kalan

taraflar aras ı nda yap ı laca ğı h ü k ü m alt ı na al ı nm ış t ı r. Dolay ı s ı yla Komite g ö r üşü

sonras ı nda taraflar ı n tamam ı n ı n konsolidasyonu ger ç ekle ş tirme zorunlulu ğ u bulunmad ığı ve bu konuda her bir tarafa bir irade hakk ı tan ı nd ığı anla şı lmaktad ı r.

(95) Di ğ er yandan ba ş vuru kapsam ı nda “Taraflar ı n gelecekteki davran ış ve stratejilerine ili ş kin belirsizlikleri azaltarak piyasan ı n ö ng ö r ü lebilirli ğ ini art ı rmak suretiyle rekabeti s ı n ı rlayabilecek ve te ş ebb ü sler aras ı nda koordinasyona yol a ç abilecek nitelikte herhangi bir bilgi payla şı m ı ger ç ekle ş tirilmeyecektir.” ş eklinde bir beyanda bulunulmu ş tur. Komite d ışı nda konsolidasyon s ü recine dair bilgi ve belgelerin de ğ erlendirilmesi ve g ö r üş bildirilmesi i ş levini ger ç ekle ş tirecek bir organ ı n olmamas ı ve Komite’ nin s ı n ı rl ı say ı da ki ş iden olu ş mas ı ile konsolidasyonla do ğ rudan ilgisi olmayan ki ş ilerin belgelere ula şı m ı n ı n ve bilgi payla şı m ı n ı n ö n ü ne ge ç ilmesinin ama ç land ığı ifade edilmektedir.

(96) Bunlar ı n yan ı s ı ra S ö zle ş me’ nin “Taraflar Aras ı nda Bilgi Payla şı m ı” ba ş l ı kl ı 15. maddesinde payla şı lacak bilgilerin s ı n ı rlar ı a ş a ğı daki gibi ç izilmektedir:

“15.1. Taraflar i ş bu S ö zle ş me konusu koordinasyonu sa ğ lamak amac ı ile

yaln ı zca i ş birli ğ inin ger ç ekle ş tirilebilmesi i ç in gerekli ve yeterli d ü zeyde bilgi

payla şı m ı nda bulunacakt ı r. Bilgi payla şı m ı Taraflar’ı n kar şı l ı kl ı olarak bildirdi ğ i

elektronik posta adresleri ü zerinde ve Komite ü yeleri ile s ı n ı rl ı olarak yap ı lacakt ı r.

15.2. Payla şı ma a çı lan bilgiler yaln ı zca Taraflar aras ı ndaki i ş birli ğ inin

ger ç ekle ş tirilmesi i ç in gerekli bilgiler olacak ve bunun ö tesinde herhangi bir

rekabete duyarl ı bilgi payla şı m ı nda bulunulmayacakt ı r. Her bir Taraf, payla şı ma

a çı lacak bilgilerin i ş birli ğ inin ger ç ekle ş tirilmesi i ç in gerekli olup olmad ığı n ı

de ğ erlendirmekle y ü k ü ml ü d ü r.”

(97) An ı lan S ö zle ş me h ü km ü ile de dosya konusu i ş lem kapsam ı nda taraflar ı n bilgi payla şı m ı yoluyla olu ş abilecek rekabeti k ı s ı tlay ı c ı etkilerin s ı n ı rland ı r ı ld ığı anla şı lmaktad ı r.

 Maliyetlerin Benze ş mesi

(98) Dosya konusu i ş lem kapsam ı nda ortaya çı kan endi ş elerden biri ise i ş lem taraflar ı n ı n pasif altyap ı lar ı n payla şı lmas ı ve ortak kiralama faaliyetleri sonucunda maliyet yap ı lar ı nda benze ş me meydana gelece ğ i, bu durumun ise fiyat rekabeti ü zerinde olumsuz etki yaratabilece ğ i veya taraflar aras ı nda olas ı bir koordinasyon riskini kolayla ş t ı rabilece ğ i y ö n ü ndedir. Bu ba ğ lamda dosya konusu i ş lem taraflar ı ndan pasif ş ebeke elemanlar ı n ı n maliyetini olu ş turan kalemler ve s ö z konusu kalemlerin OPEX ve CAPEX i ç erisindeki oran ı talep edilmi ş tir. Her üç operat ö rden de farkl ı oranlar ı i ç eren cevaplar al ı nm ış t ı r. TT Mobil taraf ı ndan verilen bilgiye g ö re pasif altyap ı ya ait OPEX giderlerinin oran ı %(…..) iken, CAPEX giderlerinin oran ı %(…..)’ dir. Vodafone, pasif ş ebeke unsurlar ı n ı n CAPEX kalemi oldu ğ u ve bir baz istasyonunun CAPEX’ i i ç erisinde %(…..) orana sahip bulundu ğ unu ifade etmi ş tir. Turkcell taraf ı ndan ise, pasif ş ebeke elemanlar ı n ı n CAPEX maliyeti oldu ğ u belirtilerek, toplam CAPEX i ç erisindeki oran ı n ı n %(…..) oldu ğ u ve bunun da payla şı m yap ı lmas ı halinde %(…..)’ e d üş ece ğ i belirtilmektedir.

(99) Di ğ er yandan te ş ebb ü slerden ayr ı ca son be ş y ı ll ı k ş ebeke maliyetlerinin GSM hizmetlerinin sunulmas ı ndaki toplam maliyetlere oran ı talep edilmi ş tir. 2017 y ı l ı verileri esas al ı nd ığı nda TT Mobil’ in ş ebeke maliyetlerinin toplam OPEX giderleri i ç erisinde %(…..), toplam CAPEX giderlerinde ise %(…..)’ l ı k bir paya sahip oldu ğ u anla şı lmaktad ı r. Vodafone ş ebeke maliyetlerinin GSM hizmetlerine y ö nelik maliyetleri i ç erisinde %(…..)’ luk, pasif ş ebeke maliyetlerinin ise %(…..)’ lik bir orana sahip

oldu ğ unu belirtmi ş tir. Turkcell ise ş ebeke maliyetlerinin GSM hizmetlerine y ö nelik maliyetleri i ç erisinde %(…..)’ lik bir paya sahip oldu ğ unu ifade etmi ş tir.

(100) Yukar ı daki veriler dikkate al ı nd ığı nda, ilk olarak te ş ebb ü slerin maliyet yap ı lar ı n ı n olduk ç a farkl ı oldu ğ u kanaatine ula şı lmaktad ı r. İ kinci olarak her ne kadar te ş ebb ü s baz ı nda g ö receli ö nemi de ğ i ş se de pasif altyap ı lar ı n toplam maliyetler i ç erisindeki pay ı n ı n te ş ebb ü slerin farkl ı la ş t ı r ı lm ış bir hizmetin sunumunda fiyatlar ı n ı n benze ş mesi endi ş esini azaltt ığı de ğ erlendirilmektedir. Dolay ı s ı yla te ş ebb ü slerin pasif altyap ı lar ı nda her ne kadar ortak lokasyon ve tesis kullan ı lmas ı ndan kaynakl ı bir paralellik olu ş aca ğı beklense de s ö z konusu maliyetlerin toplam maliyetler i ç erisindeki oran ı n ı n te ş ebb ü se g ö re de ğ i ş ti ğ i dikkate al ı nd ığı nda, toplam maliyetlerde de ciddi anlamda bir paralellik ya ş anaca ğı ve bunun da koordinasyon riskini art ı raca ğı sonucuna ula ş mak m ü mk ü n g ö r ü nmemektedir.

(101) Di ğ er yandan S ö zle ş me’ nin “Ortak Kullanma Esaslar ı ve Ö denecek Ü cretler” ba ş l ı kl ı 6. maddesi ile te ş ebb ü slerin kendi aralar ı ndaki tesis payla şı m ı n ı n kar şı l ı kl ı l ı k prensibiyle ger ç ekle ş tirilmesinin hedeflendi ğ i anla şı lmaktad ı r. S ö zle ş me'nin 6.2. maddesinde a ş a ğı daki h ü kme yer verilmi ş tir:

“Bina i ç i sahalarda kapsanan/kapsanm ış alandaki Indoor Anten Say ı s ı, kablo

boyu, kapsanan alan metrekaresi ve puan durumu e ş itli ğ i, binad ışı sahalarda ise

saha say ı s ı e ş itli ğ i "Kar şı l ı kl ı Payla şı m'' i ç in esas al ı nacakt ı r. Ancak payla şı m

dengesizli ğ i s ö z konusu oldu ğ unda Taraflar anla ş arak binai ç i ve binad ışı

sahalar ı n ı n payla şı m ı n ı maliyet esas ı na ba ğ l ı olarak yeniden belirleyebilirler.

Buna g ö re; Binai ç i payla şı mlarda iki Taraf aras ı ndaki puan fark ı n ı n 120.000'den

(y ü z yirmi bin) fazla, bina d ışı sahalarda payla şı m fark ı n ı n 150 (y ü z elli) adetten

fazla olmas ı durumunda yeni bir tarife belirlene kadar takip eden sahalar i ç in

mevcut tarifenin uygulanmas ı puan/saha fark ı aleyhine olu ş an Taraf’ç a tek tarafl ı

durdurulabilir. Bina d ışı sahalarda kabul edilmeyen payla şı m fark ı her sene

Komitesi taraf ı ndan belirlenecektir.”

(102) S ö z konusu maddenin amac ı taraflar aras ı ndaki menfaat dengesinin sa ğ lanmas ı ve S ö zle ş me konusu i ş birli ğ inin s ü rd ü r ü lebilir olmas ı ş eklinde a çı klanm ış t ı r. Aksi halde aleyhine puan/saha fark ı olu ş an taraf ı n t ü m maliyetlerine katlanarak s ü rekli tesis yat ı r ı m ı yap ı yor olmas ı na ra ğ men, di ğ er taraflar ı n kurulum maliyetlerine katlanmaks ı z ı n sadece anla şı lan tarifede belirtilen sabit bedeli ve kira bedelini ö deyerek aleyhine puan/saha fark ı olu ş an taraf ı n tesislerine kat ı l ı m yapmas ı durumunun ortaya çı kaca ğı belirtilmi ş tir. Bu durumun ise bir bedavac ı l ı k sorunu olu ş turaca ğı, zira aleyhine puan/saha fark ı olu ş an taraf ı n s ö zle ş me kapsam ı nda bekledi ğ i menfaatleri elde edemeyece ğ i, adeta di ğ er taraflar ı n ta ş eronu haline gelece ğ i ö ne s ü r ü lm üş t ü r. Bu nedenle S ö zle ş me kapsam ı nda ve hakkaniyete uygun olacak ş ekilde her bir taraf ı n gerekli tesis kurulum yat ı r ı mlar ı n ı yapmas ı ve puan/saha fark ı n ı n S ö zle ş me'de ö ng ö r ü len marjlar ı n ö tesine ge ç ecek ş ekilde olmamas ı n ı n hedeflendi ğ i bildirilmi ş tir.

(103) Ayr ı ca puan/saha fark ı n ı n an ı lan maddede belirtilen marjlar ı a ş mas ı halinde ise, takip eden sahalar i ç in aleyhine puan/saha fark ı a şı lan taraf ç a mevcut tarifenin uygulanmas ı na son verilebilece ğ i, bu durumda taraflar ı n mutabakat ı ile yeni bir tarifenin belirlenmesinin gerekece ğ i a çı klanm ış t ı r. Taraflar ı n mutabakat ı ile yeni bir tarife belirlenene kadar yap ı lacak payla şı mlar ı n ise mevzuat kapsam ı nda (HSAT Y ö netmeli ğ i 15. madde ve Ortak Yerle ş im ve Tesis Payla şı m ı na ili ş kin Usul ve Esaslar Hakk ı nda Tebli ğ 12. madde) ger ç ekle ş tirilece ğ i ifade edilmi ş tir.

(104) Di ğ er yandan S ö zle ş me'nin 6.4. maddesi ile taraflar ı n S ö zle ş me ve eklerinde belirlenen bedelleri d ışı nda, tesis altyap ı giderleri ile bak ı m ve i ş letmeye dair vaka ba şı na (…..) TL'yi a ş mayan durumlarda maliyeti payla ş ma y ü k ü ml ü l üğü n ü n bulunmayaca ğı kararla ş t ı r ı lm ış t ı r. (…..) TL'ye kadar olan maliyetlerin; AS İ veya S İ’ nin sorumlulu ğ unda olaca ğı bu e ş i ğ in ü st ü maliyetlerde ise (…..) TL ü zerindeki rakam ı n kat ı l ı mc ı i ş letmeciler aras ı nda maliyet payla şı m ı esas ı na g ö re e ş it b ö l ü nece ğ i belirtilmi ş tir. Taraflar ı n “ö zel talep etti ğ i i ş lemler” d ışı nda kendi sorumluluklar ı nda olan bak ı m, onar ı m ve bu gibi i ş lemler i ç in kar şı taraftan bir bedel talep etme haklar ı n ı n bulunmad ığı h ü k ü m alt ı na al ı nm ış t ı r. S ö z konusu S ö zle ş me h ü km ü ne ili ş kin olarak, her bir tesise ili ş kin kurulum giderleri i ç in faturala ş ma y ü k ü n ü n ve buna ili ş kin operasyon ve prosed ü rlerin kar şı l ı kl ı olarak azalt ı lmas ı n ı n hedeflendi ğ i belirtilmi ş tir.

(105) Yukar ı daki S ö zle ş me h ü k ü mlerine ili ş kin te ş ebb ü slerce yap ı lan a çı klamalar ı n makul oldu ğ u ve konuya ili ş kin de ğ erlendirmeler b ü t ü n olarak ele al ı nd ığı nda dosya konusu i ş lem sonucunda maliyetlerde ya ş anacak benze ş menin bir kayg ı ya yol a ç mayaca ğı de ğ erlendirilmektedir.

 Yer Sahipleri Karşısında Artan Alım Gücü ve Kiralama Hususunda Birlikte

Hareket Etme

(106) Ba ş vuru konusu i ş lem kapsam ı nda taraflar ı n y ı ll ı k yakla şı k olarak 150 adet bina i ç i ve 500 adet bina d ışı olmak ü zere be ş y ı l i ç erisinde toplam yakla şı k olarak 3.250 adet sahay ı konsolide etmeyi planlad ığı belirtilmi ş tir. Bu konsolidasyon esnas ı nda taraflar ı n bir OPEX gideri oldu ğ u kabul edilen kira bedellerinde de tasarruf sa ğ layaca ğı ifade edilmi ş tir. Taraflardan s ö z konusu tasarruf oranlar ı hakk ı nda bilgi talep edilmi ş tir. Buna cevaben TT Mobil taraf ı ndan S ö zle ş me kapsam ı nda yap ı lacak payla şı m ö zelinde mobil baz istasyonlar ı i ç in halihaz ı rda katlan ı lan kira bedeline oranla %(…..) aras ı nda bir tasarruf sa ğ lanmas ı n ı n beklendi ğ i dile getirilmi ş tir. Vodafone taraf ı ndan kira bedellerinin istasyonun kuruldu ğ u lokasyona, kurulan sistemin tipine ve kullan ı lan alana ba ğ l ı olarak de ğ i ş iklik g ö sterdi ğ i ve payla şı m yap ı lan sahalar ı n yer kiras ı nda %(…..) aras ı nda bir tasarrufun s ö z konusu olabilece ğ i belirtilmi ş tir. Turkcell taraf ı ndan ise payla şı m ortam ı ndan azami maliyet avantaj ı sa ğ layan ö ng ö r ü lerine g ö re y ı ll ı k kiralama b ü t ç esinin %(…..) oran ı nda d üş mesinin beklendi ğ i ifade edilmi ş tir.

(107) Kira maliyetlerine ili ş kin yukar ı da elde edilecek olan tasarruf, etkinlik kazand ı rmas ı a çı s ı ndan i ş lemin olumlu sonu ç lar ı ndan birini olu ş turmaktad ı r. İş lem taraflar ı n ı n ortak kiralama faaliyetleri i ç erisinde olmas ı kiralayanlar kar şı s ı ndaki al ı m g üç lerini art ı rmaktad ı r. Zira S ö zle ş me’ nin birinci ekinde taraflar ayr ı ca bir Kiralama Ş artnamesi d ü zenlemi ş tir. Ş artname’ nin 3. maddesinde gerek Konsolidasyon Model 1 gerekse Model 2 i ç in taraflar aras ı ndaki kiralama faaliyetlerinin nas ı l y ü r ü t ü lece ğ i d ü zenlenmi ş tir. Buna g ö re Konsolidasyon Model 1 kapsam ı nda AS İ’ nin kiraya verenden K İ ad ı na alt kiralama yetkisi almak i ç in t ü m gayreti g ö sterece ğ i ve s ö z konusu yetkinin al ı nmas ı durumunda AS İ ile K İ aras ı ndan alt kiralama s ö zle ş mesinin imzalanaca ğı belirtilmi ş tir.

(108) Konsolidasyon Model 2 kapsam ı nda ise benzer ş ekilde S İ’ nin kiraya verenden O İ ad ı na alt kiralama yetkisi almak i ç in t ü m gayreti g ö sterece ğ i ve s ö z konusu yetkinin al ı nmas ı durumunda S İ ile O İ aras ı ndan alt kiralama s ö zle ş mesinin imzalanaca ğı belirtilmi ş tir.

(109) AS İ /S İ’ nin kiraya verenden alt kiralama yetkisi alamamas ı halinde ise bunu derhal K İ /O İ’ ye bildirece ğ i ve bu durumda K İ /O İ’ nin do ğ rudan kiraya verenden kiralama yapabilece ğ i d ü zenlenmi ş tir.

(110) Ayr ı ca Kiralama Ş artnamesi’ nin 4. maddesine g ö re alt kira bedelinin, AS İ /S İ’ nin kiraya veren ile imzalam ış oldu ğ u kira s ö zle ş mesinden do ğ an toplam bedelin i ş letmeciler aras ı nda e ş it oranda payla şı laca ğı belirtilmektedir.

(111) Yukar ı daki a çı klamalar ç er ç evesinde, payla şı ma a çı lacak pasif altyap ı y ı kuran i ş letmecinin, payla şı m talep eden i ş letmeci ad ı na alt kiralama yetkisi almak i ç in kiraya veren taraf ile g ö r üş ece ğ i anla şı lmaktad ı r. Bu durumda kiraya verenler, alt kiralama yetkisini vermemeleri halinde halihaz ı rda tesisi bulunan i ş letmecinin ba ş ka bir lokasyona ta şı nmas ı veya yeni bir tesis kurulmas ı durumunda her üç i ş letmeciyi birden kaybetme riskleri ile kar şı kar şı ya kalacakt ı r. Dolay ı s ı yla, al ı c ı konumundaki mobil operat ö rlerin yer sahipleri kar şı s ı nda al ı m g üç lerinin artaca ğı de ğ erlendirilmektedir.

(112) Buna kar şı n tesisin bulundu ğ u konuma g ö re yer sa ğ lay ı c ı lar ı n ı n pazarl ı k g üç lerinin ö nemli ö l çü de de ğ i ş ti ğ i, tesis kurulumuna ili ş kin maliyetlere yer sa ğ lay ı c ı lar de ğ il i ş letmeciler taraf ı ndan katlan ı lmas ı nedeniyle yer sa ğ lay ı c ı lar ı n maliyetlerini kar şı layamama gibi bir durum ile kar şı kar şı ya kalmad ı klar ı ve yer sa ğ lay ı c ı lar ı n alt kiralama yetkisi verme noktas ı nda bir iradeye sahip oldu ğ u dikkate al ı nd ığı nda, s ö z konusu kiralama h ü km ü n ü n ö nemli bir rekabet endi ş esine yol a ç mad ığı de ğ erlendirilmektedir.

 Sözleşme’nin 11.2. Maddesinde Düzenlenen Ön Alım Hakkı

(113) S ö zle ş me’ nin “Tesis Payla şı m ı n Sonland ı r ı lmas ı” ba ş l ı kl ı 11. maddesinde pasif altyap ı sahibi taraf ı n zorunlu bir neden olmaks ı z ı n sahay ı terk etmesi durumunda fiilen tesisi payla ş an di ğ er tarafa bir ö n al ı m hakk ı tan ı maktad ı r. S ö z konusu madde ş u ş ekilde d ü zenlenmi ş tir:

“11.2. Tesisin bulundu ğ u yerden kald ı r ı lmas ı n ı zorunlu k ı lan bir neden yok ise

mahkeme ve yetkili idari merci karar ı vb.), ancak, AS İ’ nin sahay ı terk etmek

istemesi halinde K İ tesisin payla şı ma ve ortakla ş a kullan ı labilen k ı s ı mlar ı na konu

olan ekipman ı (kule, konteyner, jenerat ö r, pol dire ğ i, kablolar, indoor ortak alan

sistemleri vb) BTK’ dan gerekli izinleri almak ve kar şı l ı kl ı mutab ı k kal ı nacak ü creti

ö demek kayd ı yla ö n al ı m hakk ı olacakt ı r.… Ö n al ı m hakk ı n ı n kullan ı lmas ı

durumunda, AS İ sahay ı terk etme a ş amas ı nda taraf oldu ğ u kira s ö zle ş mesini,

di ğ er Taraf/lara devretme ç abas ı i ç erisinde olacakt ı r.”

(114) Yukar ı da a çı klanan S ö zle ş me h ü km ü nden beklenen faydalar te ş ebb ü slerce a ş a ğı daki ş ekilde a çı klam ış t ı r:

- İş letmecilerden birisinin tesisten ayr ı lmas ı durumunda; tesisin orada hizmet

vermeye devam etmek isteyen i ş letmeci taraf ı ndan yeni ve kaynak israf ı

mahiyetinde olacak bir harcama yap ı lmadan, sadece tesis ü creti ö denerek

faaliyetine devam etmesinin sa ğ lanmas ı,

- Tesisin bulundu ğ u yerde faaliyetine devam edecek i ş letmeciler bak ı m ı ndan,

kapsama kayb ı n ı n olu ş mas ı n ı n ö n ü ne ge ç ilmesi,

- Tesisten ayr ı lan i ş letmeci bak ı m ı ndan demontaj masraf ı olmayaca ğı, b ö ylece

CAPEX b ü t ç esine katk ı da bulunulaca ğı,

- Tesisten ayr ı lan i ş letmecinin ekipmanlar ı n ı n hurdaya ayr ı lmayaca ğı ve

de ğ erlendirilmi ş olaca ğı,

- Tesisten ayr ı lan i ş letmecinin, tesisin sat ışı sayesinde yeni alt yap ı yat ı r ı mlar ı i ç in

b ü t ç esine katk ı sa ğ lam ış olaca ğı.

(115) Ayr ı ca GSM haberle ş me ekipmanlar ı n kurulmas ı n ı n ciddi bir ç al ış ma ve teknik ko ş ullar ı n sa ğ lanmas ı n ı gerektirdi ğ i, bu ç er ç evede kurulan tesise i ş letmecinin teknik ve/veya ticari nedenler ile ihtiyac ı n ı n kalmamas ı durumunda, di ğ er i ş letmecilerin yat ı r ı mlar ı n ı korunmas ı n ı n hedeflendi ğ i a çı klanm ış t ı r. Say ı lan bu faydalar ı n yan ı s ı ra, ö n al ı m hakk ı n ı n taraflar ı n kar şı l ı kl ı mutab ı k kalaca ğı ü cretin ö denmesi ve BTK’ dan izin al ı nmas ı kayd ı yla kullan ı labilece ğ i belirtilmi ş tir.

(116) Te ş ebb ü slerden tesis payla şı m ı n ı n mevcut veya potansiyel rakipler i ç in pazara giri ş ö n ü nde bir giri ş engeline yol a çı p a ç amayaca ğı sorulmu ş tur. Al ı nan cevaplarda, BTK mevzuat ı ç er ç evesinde ö ng ö r ü len kriterlerin sa ğ lanmas ı durumunda, pazara yeni girenlerin tesis payla şı m ı kapsam ı nda kurulan her istasyona kat ı labilece ğ i belirtilmi ş tir. Ayr ı ca yine kurulacak yeni tesislerin de en az bir i ş letmecinin daha faydalanabilece ğ i ş ekilde kurulmas ı y ü k ü ml ü l üğü getirilmi ş tir.

(117) Yukar ı da yer alan a çı klamalardan, tesisi kuran i ş letmecinin ayr ı lmas ı durumunda halihaz ı rda tesisi payla ş an tarafa bir ö n al ı m hakk ı getirilmi ş olsa da s ö z konusu h ü km ü n gerek ç elerinin ticari olarak makul oldu ğ u ve BTK mevzuat ı uyar ı nca tesise ba ş ka bir rakibin girme olana ğı n ı n bulundu ğ u anla şı lmaktad ı r. Bu nedenle an ı lan h ü km ü n rekabeti ö nemli ö l çü de etkilemesi beklenmemektedir.

(118) Buna g ö re, taraflar ı n pazarda ö nemli bir g ü c ü n ü n bulundu ğ u, olduk ç a y ü ksek piyasaya giri ş engellerine ra ğ men ba ş vuru konusu i ş lemin pazardaki etkilerinin s ı n ı rl ı oldu ğ u ve pazardaki rekabetin ö nemli ö l çü de azalt ı lmas ı na yol a ç mayaca ğı de ğ erlendirildi ğ inden, taraflar aras ı ndaki S ö zle ş me’ nin 4054 say ı l ı Kanun’ un 5. maddesinin birinci f ı kras ı n ı n (c) bendindeki ko ş ulu sa ğ lad ığı de ğ erlendirilmektedir. - Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Ama ç lar ı n Elde Edilmesi İç in Zorunlu Olandan Fazla S ı n ı rlanmamas ı

(119) 4054 say ı l ı Kanun’ un 5. maddesinin son ko ş ulu anla ş man ı n, anla ş ma ile hedeflenen etkinlik kazan ı mlar ı na eri ş mek i ç in zorunlu olandan daha fazla s ı n ı rlay ı c ı olmamas ı n ı gerektirmektedir.

(120) Yukar ı da ifade edildi ğ i ü zere, h â lihaz ı rda y ü r ü rl ü kte bulunan BTK d ü zenlemeleri mobil operat ö rler aras ı nda mevzuatta ö ng ö r ü len h ü k ü mler uyar ı nca tesis payla şı m y ü k ü ml ü l üğü getirmektedir. Dolay ı s ı yla bu noktada BTK’ n ı n d ü zenlemeleri varken taraflar ı n aralar ı nda anla ş malar ı n ı n bir gereklilikten kaynaklan ı p kaynaklanmad ığı ve S ö zle ş me’ nin mevcut mevzuat ile m ü mk ü n k ı l ı nan payla şı ma ek olarak sundu ğ u avantajlar ı incelenmi ş tir.

(121) İ lk olarak HSAT Y ö netmeli ğ i’ nin 1. ama ç maddesi ile S ö zle ş me’ nin 3.1. ama ç maddesi aras ı nda ö nemli oranda bir ö rt üş me g ö r ü lmektedir. A ş a ğı da s ö z konusu maddelere yer verilmektedir:

HSAT Y ö netmeli ğ i: “MADDE 1 – (1) Bu Y ö netmeli ğ in amac ı; elektronik

haberle ş me sekt ö r ü nde kaynaklar ı n etkin kullan ı m ı n ı n sa ğ lanmas ı, yat ı r ı m ve

hizmet giderleri ile g ö r ü nt ü ve ç evre kirlili ğ inin azalt ı lmas ı, s ü rd ü r ü lebilir rekabet

ortam ı n ı n olu ş turulmas ı na y ö nelik altyap ı yat ı r ı mlar ı n ı n desteklenmesi ve

gelecek teknolojiler i ç in kapasite olu ş turulmas ı amac ı yla h ü cresel sistemlere ait

anten tesisleri ile telsiz eri ş im ş ebekelerinin birden fazla i ş letmeci taraf ı ndan

kullan ı m ı na imk â n tan ı yacak ş ekilde tasar ı m ı, kurulumu ve payla şı m ı na ili ş kin

usul ve esaslar ı belirlemektir.”

S ö zle ş me: “3.1. Bu S ö zle ş me ile mobil elektronik haberle ş me hizmetlerinin

sunulmas ı nda kullan ı lan her t ü rl ü kule, konteyner, sistem odas ı, kabinet, anten

elemanlar ı, anten monte yerleri, kablo ve kablo g ü zerg â hlar ı, bunlar ı n

tamamlay ı c ı par ç alar ı vb.’ nin; kaynaklar ı n etkin kullan ı m ı, maliyet etkinli ğ i, hizmetin yayg ı nla ş t ı r ı lmas ı, hizmete eri ş imin kolayla ş t ı r ı lmas ı, ç evre ve g ö r ü nt ü uyumu sa ğ lanmas ı nda i ş birli ğ i yap ı lmas ı ve Taraflar’ı n yat ı r ı m motivasyonlar ı n ı n artt ı r ı lmas ı ama ç lar ı do ğ rultusunda ve bu ama ç lara uygun d üş t üğü ö l çü de konsolidasyona tabi tutulmas ı nda izlenecek usul ve esaslar ı n belirlenmesidir.”

(122) Yukar ı da yer alan ö rt üş meye kar şı n, te ş ebb ü slerce S ö zle ş me ile ek fayda elde

edildi ğ i ve belirlilik sa ğ land ığı ifade edilmi ş tir.

(123) Te ş ebb ü slerce tesis payla şı m s ü recinde, payla şı m ı n sa ğ lanmas ı ve devam

ettirilmesine ili ş kin ko ş ullar ile payla şı m y ü k ü ml ü s ü i ş letmecilerin kar şı l ı kl ı

sorumluluklar ı n ı n belirlenmesi amac ı yla i ş letmecilerce imzalanan “Kat ı l ı m

S ö zle ş mesi” nin tesis payla şı m s ü recinin en temel unsuru oldu ğ u ve “Kat ı l ı m

S ö zle ş mesi” nin muhteviyat ı na ili ş kin yeg â ne d ü zenlemenin HSAT Y ö netmeli ğ i'nin

a ş a ğı da yer verilen 14. maddesi oldu ğ u belirtilmi ş tir:

“Kat ı l ı m s ö zle ş mesi

MADDE 14 - (1) Kat ı l ı m s ö zle ş mesi asgari olarak anten tesisi ve/veya telsiz eri ş im ş ebekesinin payla şı m ı na, idamesine ve varsa g üç lendirilmesine ili ş kin ko ş ullar ı ve taraflar ı n sorumluluklar ı n ı i ç erir.

(2) Kurum taraf ı ndan talep edilmesi halinde i ş letmeciler aras ı nda imzalanan kat ı l ı m s ö zle ş mesinin bir sureti Kuruma g ö nderilir.

(3) İş letmeciler, payla şı m yap ı lan sahalarda payla şı m s ı ras ı nda veya ayr ı lma durumunda olu ş abilecek olumsuz etkilerin giderilmesi ve/veya hizmet kalitesi sorunlar ı n ı n çö z ü m s ü recine ili ş kin hususlara kat ı l ı m s ö zle ş mesinde yer vermekle y ü k ü ml ü d ü r.”

(124) Ayr ı ca anten tesislerinin payla şı m ı na ili ş kin masraf ve ü cretlerin belirlenmesine

y ö nelik yeg â ne d ü zenlemenin, an ı lan Y ö netmelik’ in a ş a ğı da yer verilen 15. maddesi

h ü km ü nden olu ş tu ğ u ifade edilmi ş tir:

“Masraflar ı n payla şı m ı ve ü cretler

MADDE 15 - (1) Anten tesisi ve/veya telsiz eri ş im ş ebekesinin kurulmas ı, kullan ı lmas ı ve payla şı lmas ı na ili ş kin ü cret/er a ş a ğı daki ilkelere g ö re belirlenir: a) Masraflar ı n payla şı m ı ve ü cretler, Kurum d ü zenlemelerine ayk ı r ı olmamak ü zere serbest ç e belirlenir.

b) İş letmeciler taraf ı ndan mutab ı k kal ı nmak suretiyle belirlenen masraflar ı n payla şı m ş ekli ve ü crete ili ş kin hususlara kat ı l ı m s ö zle ş mesinde yer verilir.

c) Anten tesisi ve/veya telsiz eri ş im ş ebekesi payla şı m taleplerinin kar şı lanabilmesi i ç in kapasite art ı r ı m ı veya mevcut kapasitenin daha etkin kullan ı labilmesi amac ı yla yap ı lan masraflar, kat ı l ı m s ö zle ş mesinde aksi belirtilmedik ç e payla şı m talebinde bulunan i ş letmeci taraf ı ndan kar şı lan ı r.”

(125) Taraflarca, yukar ı da yer ver verilen Y ö netmelik h ü k ü mleri dayanak g ö sterilerek,

payla şı m s ü recinin i ş letilmesi, payla şı m ş ekli ve ü crete ili ş kin say ı l ı hususlar ı n Kat ı l ı m

S ö zle ş mesi’ nde d ü zenlenmesi y ü k ü ml ü l ü kleri haricinde, Kat ı l ı m S ö zle ş mesi'nin

muhteviyat ı na ve payla şı mdan do ğ an masraf ve ü cretlerin nas ı l belirlenece ğ i

hususlar ı nda detayl ı d ü zenlemelere yer verilmedi ğ i belirtilmi ş tir. Ayr ı ca tesis

payla şı m s ü re ç lerinin ortak y ö netilmesi i ç in i ş letmecilerin nas ı l bir koordinasyon veya

i ş birli ğ i ç al ış mas ı yapabilecekleri hususlar ı n ı n HSAT Y ö netmeli ğ i ve sekt ö rel

mevzuatta d ü zenlenmedi ğ i ifade edilmi ş tir. T ü m bu kritik hususlar ı n tamamen

i ş letmecilerin kendi aralar ı ndaki ticari m ü zakerelerine b ı rak ı ld ığı a çı klanm ış t ı r.

(126) Bu ba ğ lamda te ş ebb ü slerce S ö zle ş me’ den beklenen ek faydalar a ş a ğı daki ş ekilde

a çı klanm ış t ı r:

- Taraflar aras ı nda payla şı ma konu olan tesislerin her biri i ç in ticari olarak a çı kl ığ a kavu ş turulmas ı gereken payla şı m esaslar ı ve payla şı m ü cretleri tarifesinin S ö zle ş me’ yle belirli ve yeknesak hale getirilmesi,

- Taraflar ı n altyap ı lar ı n ı daha etkin ve seri bir ş ekilde kar şı l ı kl ı olarak payla ş malar ı na olanak sa ğ lanmas ı,

- İş letmecilerce ger ç ekle ş tirilecek tesis payla şı mlar ı n say ı s ı nda ve kapsam ı nda olumlu ve somut bir art ış olmas ı

- Taraflar ı n her bir tesise ili ş kin altyap ı kurulum giderlerini ortak belirlemek i ç in harcad ı klar ı operasyonel efor ve kar şı l ı kl ı faturala ş ma prosed ü rlerinin m ü mk ü n oldu ğ unca azalt ı lmas ı ve basitle ş tirilmesi suretiyle i ş lemlerin h ı zland ı r ı lmas ı,

- HSAT Y ö netmeli ğ i ve di ğ er mevzuat gere ğ i payla şı m ı zorunlu olmayan altyap ı ekipmanlar ı n ı n dahi ortak payla şı lmas ı ve bu kapsamda mevzuat gere ğ i payla şı m ı zorunlu olmayanlar d â hil payla şı ma konu tesislerdeki t ü m pasif ekipmanlara ili ş kin ortak ü cret tarifesi belirlenmesi suretiyle mevcut mevzuat ı n ö tesinde bir payla şı m ortam ı na kavu ş ulmas ı,

- İ lgili mevzuatta d ü zenlenmeyen saha kiralama s ü re ç lerinin e ş itlik ve kar şı l ı kl ı l ı k prensibiyle a çı kl ığ a kavu ş turulmas ı ve i ş letmecilerin kar şı l ı kl ı hizmet seviyesi taahh ü tleri belirlemesi ve ilgili mevzuatta azami olarak belirlenen s ü relerin i ş letmecilerin ortak karar ı yla k ı salt ı lmas ı,

- HSAT Y ö netmeli ğ i’ nde tan ı mlanmayan bir tesis payla şı m y ö ntemi olan Konsolidasyon Model-2’ nin kullan ı lmas ı,

- Mevzuat ı n i ş letilemedi ğ i alanlardaki bo ş luklar ı n g ö n ü ll ü l ü k esas ı ç er ç evesinde doldurulabilmesi,

- Tesis teknik ö zellikleri, saha haz ı rl ı k i ş ler, saha kullan ı m esaslar ı, tesis payla şı m ı n ı n sonland ı r ı lmas ı, sahan ı n/tesisin de ğ i ş tirilmesi gibi teknik hususlar ı n ba ş tan g ö t ü r ü bir ş ekilde belirlenmesi.

(127) Yukar ı da aktar ı lanlar ç er ç evesinde, tesis payla şı m s ü recinin daha etkin bir ş ekilde

i ş letilece ğ i belirtilmi ş tir. Bu ba ğ lamda, h â lihaz ı rda i ş letmecilerin tesis payla şı m

taleplerinin ne ö l çü de kar şı land ığı n ı n incelenmesi bahse konu s ü recin daha etkin

i ş letilmesine ne ö l çü de ihtiya ç duyuldu ğ unu g ö stermesi a çı s ı ndan ö nem arz

etmektedir. A ş a ğı daki tablolarda 2013-2018 d ö neminde te ş ebb ü slerce yap ı lan tesis

payla şı m talepleri ve bunlara ili ş kin kar şı lanma oranlar ı na yer verilmektedir:

Paylaşım Talep Eden İşletmeci

Voda

Altyapı Sahibi İşletmeci Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler

Paylaşım Talep Eden İşletmeci

Voda

Altyapı Sahibi İşletmeci Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler Doğrultusunda Raportörlerce Yapılan Hesaplamalar

21 2018 yılı verilerinin, 01.01.2018 ile 30.09.2018 tarihleri arasını kapsadığı belirtilmiştir.

(128) Yukar ı daki tablolardan te ş ebb ü slerin birbirlerine yapt ı klar ı tesis payla şı m taleplerinin altyap ı sahibi i ş letmeci taraf ı ndan kar şı lanma oranlar ı n ı n 2013-2018 d ö neminde %(…..) ile %(…..) aras ı nda de ğ i ş ti ğ i anla şı lmaktad ı r. Bu kapsamda, tesis payla şı m s ü recinin daha etkin hale getirilmesinin s ö z konusu oranlara olumlu katk ı yapaca ğı de ğ erlendirilmektedir.

(129) Ayr ı ca S ö zle ş me kapsam ı nda taraflardan birinin di ğ erine m ü nhas ı r bir hak tan ı mad ığı g ö r ü lmektedir. S ö zle ş me, taraflar ı payla şı m yapmak y ü k ü ml ü l üğü alt ı na sokmamaktad ı r. Di ğ er yandan, S ö zle ş me kapsam ı nda payla şı m yap ı lmas ı i ç in her üç taraf ı n mutabakat ı gerekli olmay ı p, iki tarafl ı payla şı mlar ı n yap ı lmas ı n ı n da m ü mk ü n oldu ğ u anla şı lmaktad ı r.

(130) Te ş ebb ü sler taraf ı ndan kurulumlar ı n m ü mk ü n oldu ğ u ö l çü de payla şı m yoluyla yap ı lmas ı hedeflenmekteyse de, taraflar ı n ba ğı ms ı z olarak da kurulum yapabilece ğ i ve yat ı r ı mlar ı n ı s ü rd ü rebilece ğ i belirtilmi ş tir. Di ğ er bir deyi ş le, taraflar hem tek ba ş lar ı na tesis kurma hem de di ğ er i ş letmeciler ile payla şı mda bulunma hakk ı n ı haizdirler. S ö zle ş me'nin 10.1.6. maddesinde Konsolidasyon Model 1 ve Konsolidasyon Model 2 ç er ç evesinde kullan ı lacak tesisler bak ı m ı ndan di ğ er i ş letmecilerin ilgili mevzuattan do ğ an payla şı m taleplerinin sakl ı oldu ğ u ifade edilmi ş tir.

(131) Yukar ı da yap ı lan a çı klamalar ışığı nda, bildirim konusu S ö zle ş me’ nin 4054 say ı l ı Kanun’ un 5. maddesinin birinci f ı kras ı n ı n (d) bendindeki ko ş ulu da sa ğ lad ığı sonucuna ula şı lm ış t ı r.

(132) Son olarak bildirim konusu S ö zle ş me’ nin s ü resi ü zerinde durulmal ı d ı r. S ö zle ş me’ nin 16. maddesinde be ş y ı ll ı k s ü re ö ng ö r ü lmekte ve s ü renin bitiminden 6 ay ö nce taraflar ı n bir araya gelerek S ö zle ş me konusu i ş birli ğ ine devam etmek isteyip istemediklerine karar verece ğ i belirtilmektedir. Bu s ü re ç te taraflar ı n g ö r üş lerinin olumlu olmas ı durumunda gerekli yasal ve idari t ü m izinlerin al ı nmas ı i ç in ç al ış ma ba ş lat ı laca ğı ifade edilmektedir.

(133) S ö z konusu maddenin k ü resel, b ö lgesel ve ulusal ekonomik geli ş meler, ilgili pazar ı n yap ı s ı, teknolojik ko ş ullar ve ilgili pazardaki potansiyel de ğ i ş me ve geli ş meler g ö z ö n ü nde bulundurularak de ğ erlendirilmesi gerekmektedir. Artan mobil geni ş bant kullan ı m trendleri ve 4,5G ile 5G teknolojilerinin daha y ü ksek kapasite ihtiyac ı ndan dolay ı daha yayg ı n bir altyap ı y ı gerekli hale getirmesi vb. hususlar dikkate al ı nd ığı nda s ö zle ş meye be ş y ı l s ü reyle bireysel muafiyet tan ı nabilece ğ i kanaatine var ı lm ış t ı r.

G.7.3. Ortak Bölgesel Çözüm Ortakları (B Ç O) Kullan ı m ı na İ li ş kin S ö zle ş me H ü k ü mleri

(134) S ö zle ş me’ de pasif altyap ı n ı n payla şı lmas ı n ı n yan ı s ı ra ortak B Ç O kullan ı m ı na ili ş kin h ü k ü mler de bulunmaktad ı r. Ancak te ş ebb ü sler Kuruma yapt ı klar ı ilk ba ş vurunun ard ı ndan ortak B Ç O kullan ı m ı ndan vazge ç tiklerini belirterek ba ş vurular ı n ı n bu k ı sm ı na ili ş kin muafiyet taleplerini geri ald ı klar ı n ı ifade etmi ş tir. Bunun ü zerine, s ö z konusu h ü k ü mlere ili ş kin bir muafiyet de ğ erlendirmesi yap ı lmam ış t ı r. Dolay ı s ı yla, ortak B Ç O kullan ı m ı na ili ş kin s ö z konusu h ü k ü mler muafiyetin kapsam ı d ışı nda tutulmu ş tur.

J. SONUÇ

(135) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,

- Vodafone Telekomünikasyon A.Ş., TT Mobil İletişim Hizmetleri A.Ş. ve Turkcell

İletişim Hizmetleri A.Ş. arasında imzalanan TT Mobil-Vodafone-Turkcell Tesis

Konsolidasyonu İşbirliği Sözleşmesi’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi

kapsamında olduğuna,

- Adı geçen Sözleşme’ye, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesindeki koşulların

tamamını sağlaması nedeniyle, 5 yıl süreyle bireysel muafiyet tanınmasına,

- Sözleşme’nin “Ortak Bölgesel Çözüm Ortakları”na ilişkin hükümlerinin başvuru

kapsamından çıkarılması nedeniyle bu hususa ilişkin bir değerlendirme

yapılmasına gerek olmadığına,

gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.