Vasıflı çelik üretiminde önemli olan bir konu da, malzemenin üretimi kadar, bu malzemenin “tamamlama işlemi” adı verilen faaliyetler çerçevesinde, muayenesi, kontrolü ve tespit edilen hataların, toleranslara ve müşteri taleplerine uygun olarak temizlenmesi ve hatalardan arındırılmasıdır. Ayrıca, özellikle otomotiv sektörünün bir beklentisi olarak, üretim aşamalarında ve kontrol safhalarında tutulan tüm kayıtların, 15 yıl saklanmaları ve talep edildiğinde sunulmaya hazır tutulmaları istenilmektedir.
Yukarıda özetle ifade edilen hususlar çerçevesinde, GTİP’leri, 7218 ile 7229 arasında olan ve ithalatı/ihracatı yapılan ürünler, 22-220 mm yuvarlak kesit, 50-240 mm kare kesitler başta olmak üzere lama, altıköşe, greyder bıçağı, oluklu lama gibi bazı özel kesitler vasıflı çelik mamul kesitleridir. Bu bağlamda, “yapı çelikleri”, “ıslah çelikleri”, “mikro alaşımlı çelikler”, “borlu çelikler”, “rulman çelikleri”, “otomat çelikleri”, “soğuk/sıcak iş takım çelikleri”, “yay çelikleri”, “segmentasyon çelikleri”, “takım çelikleri” ve “yüksek karbon paslanmaz çelik” üretimleri vasıflı çelik tanımı kapsamında yer almaktadır.
Saf demir ile karbonun ve alaşım elementlerinin bileşiminden meydana gelen vasıflı çelik, müşterilerin kullanım amacına yönelik olarak ve müşteri istekleri doğrultusunda kimyasal analizden ve ısıl işlemlerden geçirilerek kullanıma sunulmaktadır. Kullanım yerine göre özellikleri değişkenlik gösteren vasıflı çelik, yük kaldırma ve esneme gücünün ölçülmesi amacıyla “çekme testi”ne tabi tutulmakta, uzun tünel fırınlarda ısıl işleminden geçmektedir. Özellikle otomotiv sanayinde kullanılan vasıflı çeliğin üretiminde, ısıl işlem, vazgeçilmez bir uygulama niteliğindedir. Vasıflı çelik üretim sürecinde başlıca iki aşamanın varlığından söz edilebilir. İlki, vasıflı hurda malzeme kullanımıdır. Vasıflı çeliğin üretiminde kullanılan hurdanın kalitesi, çeliğin dayanıklılığı açısından önem arz etmektedir. Bakır, kalay, arsenik gibi yan elementler açısından titiz olunması, hurdada bakır katışıklar olmamasına özen gösterilmesi ve hurdanın kontrol altında tutulması gerekmektedir. İkincisi mikro temizlik açısından, vakumda gaz alma ve vakum altında (potada) alaşımlandırma işlemlerinin mutlaka yapılması gerekmektedir. Hidrojen, azot ve oksijen gibi, çelikte bulunması istenmeyen elementlerin ayrışımı için 1 atmosfer basınç altında vakum işlemi uygulanmaktadır. Özetle, kaliteli vasıflı çelik üretimi için, yukarıda anlatılan işlemlerin tamamlanması ve kullanılan malzemenin kontrolü gerekmektedir. Yerinde inceleme sırasında hem Asil Çelik hem de Çemtaş yetkilileri tarafından sektörde “köprüaltı” olarak tabir edilen, üretim sırasında kontrolü yapılmayan vasıflı çelik satışının da yapıldığı ifade edilmiştir. Vasıflı çelik üretiminde toplam imalat maliyetlerinin analiz edilmesi çerçevesinde yapılan değerlendirmelerde, temel maliyet unsurlarının “hurda”, “alyaj malzemeleri”, “enerji” ve “işçilik” kalemleri olduğu görülmektedir. Üretilen çelik türüne bağlı olarak, kimyasal analizde yer alan alaşım element sınırları temel maliyet belirleyici unsurlardan birisi olması nedeniyle, her bir çelik türüne göre özellikle “hurda-alyaj” arası maliyet dağılımı %23 ile %56 arasında değişen farklılıklar arz etmektedir. Ayrıca, özelikle tamamlama işlemlerinin “emek yoğun” bir faaliyet olması sebebiyle, işçilik maliyetleri, nihai ürün maliyeti üzerinde ciddi bir paya sahip bulunmaktadır.
I.3. İlgili Pazar
I.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Çelik ürünlerini uzun ürünler, yassı ürünler ve vasıflı (kaliteli) ürünler olmak üzere, temelde üç gruba ayırmak mümkündür. Uzun ürünler, genelde inşaat ve yapı sektörleri