mensuplarının birbirleri ve iş sahipleri ile olan ilişkilerinde dürüstlüğü ve güveni sağlamak; meslek düzenini, ahlâkını, saygınlığını, hukukun üstünlüğünü, insan haklarını savunmak ve korumak, avukatların ortak ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla tüm çalışmaları yürüten, tüzel kişiliği bulunan, çalışmalarını demokratik ilkelere göre sürdüren kamu kurumu niteliğinde meslek kuruluşlarıdır.” Bunun yanı sıra söz konusu Kanun’da Barolara, açıkça, tavsiye veya asgari ücret belirlenmesine ilişkin yetki tanınmadığı görülmektedir. Öte yandan, Kanun’un 168. maddesinde baro yönetim kurullarına avukatlık ücretinin asgari hadlerini gösteren birer tarife hazırlayarak Türkiye Barolar Birliği’ne gönderme yetkisi tanınmaktadır. Baro yönetim kurullarınca gönderilen tarife önerileri göz önüne alınarak Türkiye Barolar Birliğince Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi (AAÜT) hazırlanmakta ve onaylanmaktadır.
I.2. BAROLAR Tarafından Yayımlanan Tarifelere İlişkin Tespitler
(8) Önaraştırma sürecinde BAROLAR’dan edinilen bilgi yazılarından, inceleme konusu il barolarından Isparta, Afyonkarahisar ve Erzurum Baroları tarafından son beş yıl içerisinde herhangi bir ücret listesi yayımlanmadığı, baroya kayıtlı avukat sayısının en az olduğu Niğde ilinde ise, 2011 yılından sonra herhangi bir ücret tarifesi yayımlanmadığı anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, BAROLAR’ın belirlemiş oldukları ücret tarifeleri incelendiğinde, tarifelerde yer alan fiyatların Türkiye Barolar Birliği tarafından saptanan avukatlık asgari ücret tarifelerinden bir hayli farklılaştığı görülmektedir. Bu çerçevede, AAÜT ile baroların belirlediği ücretler arasındaki büyük farklılık göze çarpmaktadır.
(9) Yine bazı il barolarından alınan bilgilerden, TAAÜT’lerin belirlenmesinde diğer baroların TAAÜT listeleri, asgari ücret tarifesi artış oranları, enflasyon oranları, gösterilen emek ve çaba, ilin özel koşulları, yargılama zamanları gibi hususların etkili olduğu anlaşılmaktadır. Diğer taraftan, BAROLAR tarafından sunulan bilgi ve belgelere göre, avukatlık mesleği mensuplarınca TAAÜT’e uyulmamasının da herhangi bir yaptırımı bulunmamaktadır.
I.3. Değerlendirme
(10) 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde teşebbüs kavramı; “Piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler” olarak tanımlanmaktadır. Bu çerçevede, kanunda geniş bir teşebbüs tanımı kabul edilmektedir. Bu tanım çerçevesinde, bağımsız olarak ekonomik bir faaliyet yürüten avukatların teşebbüs niteliğini haiz olduğu kuşkusuzdur. Bu nedenle, avukatların mesleklerini icra edebilmek için kaydolmak zorunda oldukları il barolarının, anılan Kanun’un 3. maddesinde, “teşebbüslerin belirli amaçlara ulaşmak için oluşturduğu tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her türlü birlikler” olarak tanımlanan teşebbüs birliği niteliğini haiz olduğu değerlendirilmektedir. Öte yandan rekabet hukuku literatüründe bu tür kuruluşlar “profesyonel meslek birlikleri” olarak da tasvir edilmekle [2] beraber, konuyla ilgili Kurulumuz ve Danıştay kararları incelendiğinde, kamu kurumu niteliğindeki profesyonel meslek birliklerinin her türlü kararının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir teşebbüs birliği kararı olmadığı sonucuna ulaşıldığı görülmektedir.
(11) Konu hakkında verilen çeşitli yargı [3] ve Kurulumuz kararlarında [4], kanuni bir düzenlemeden kaynaklanan uygulamalara yönelik işlem tesis edilmediği görülmektedir. Öte yandan, rekabet hukuku bağlamında bir kararın teşebbüs birliği kararı olup olmadığının değerlendirilmesinde teşebbüs birliğinin düzenlemelerle açıkça verilen 2 Bkz. 04.03.2010 tarih, 10-21/280-104 sayılı; 26.05.2011 tarih, 11-32/676-212 sayılı Rekabet Kurulu kararları.
[3] Danıştay 13. Dairesinin 05.01.2010 tarih ve E:2007/2748, K:2010/8 sayılı; Ankara 12. İdare Mahkemesinin 19.11.2014 tarih, 2014/978 E. sayılı; Danıştay 13. Dairesinin 16.12.2014 tarih ve E:2010/4769, K:2014/4294 sayılı kararları.
4 Kurulumuzun 02.10.2001 tarih, 01-46/475-119 sayılı; 30.10.2003 tarih, 03-70/851-369 sayılı; 13.11.2003 tarih, 03- 73/876(a)-374 sayılı kararları.