Emsan Emaye Tel Sanayi A.Ş., Kavi Kablo ve Emaye Bobin Teli Sanayi A.Ş., Botel Bobin Teli Kablo Sanayi ve…

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2002-1-49 (Ortak Girişim)

Karar Sayısı: 02-43/504-209

Karar Tarihi: 11.7.2002

A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU

Üyeler: Dr. Kemal EROL, İsmet CANTÜRK, A. Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER, Mustafa PARLAK, Prof Dr. Zühtü AYTAÇ

B- RAPORTÖRLER: Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Abdulgani GÜNGÖRDÜ,

M. Oğuzcan BÜLBÜL

C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Emsan Emaye Tel Sanayi A.Ş.

- Kavi Kablo ve Emaye Bobin Teli Sanayi A.Ş.

- Botel Bobin Teli Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş.

- Bektaş Bakır Emaye Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Temsilcisi: Hüsamettin KAVİ

Sanayi Mah. Sanayi Yolu Cad. No:20

Kurtköy Pendik - İstanbul

D- TARAFLAR: - Emsan Emaye Tel Sanayi A.Ş.

Fevzi Çakmak Cad. No:18 Sefaköy - İstanbul

- Kavi Kablo ve Emaye Bobin Teli Sanayi A.Ş.

Sanayi Mah. Sanayi Yolu Cad. No:20

Kurtköy Pendik - İstanbul

- Botel Bobin Teli Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Mahmut Bey Merkez Mah. Taşocağı Cad. No:25

Bağcılar - İstanbul

- Bektaş Bakır Emaye Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Sarkuysan İş Merkezi Okçu Musa Cad. No:1

Şişhane - İstanbul

E- DOSYA KONUSU: Emsan Emaye Tel Sanayi A.Ş., Kavi Kablo ve Emaye Bobin Teli Sanayi A.Ş., Botel Bobin Teli Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Bektaş Bakır Emaye Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin faaliyetlerini Bemka Emaye Bobin Teli ve Kablo Sanayi A.Ş. adında bir ortak girişimin bünyesinde birleştirmelerine izin verilmesi talebi.

F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.5.2002 tarih ve 2054 sayı, 13.5.2002 tarih ve 2176 sayı, 31.5.2002 tarih ve 2468 sayı, 17.6.2002 tarih ve 2681 sayı, 20.6.2002 tarih ve 2731 sayı ile intikal bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı "Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ"in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 5.7.2002 tarih ve 2002-1-49/Öİ-

REKABET KURUMU 1

02-HHÜ sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme Raporu 5.7.2002 tarih ve REK.0.05.00.00/81 sayılı Başkanlık önergesi ile 02-43 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G- RAPORTÖRÜN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Emsan Emaye Tel Sanayi A.Ş., Kavi Kablo ve Emaye Bobin Teli Sanayi A.Ş., Botel Bobin Teli Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş ve Bektaş Bakır Emaye Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından Bemka Emaye Bobin Teli ve Kablo Sanayi A.Ş. (Bemka) unvanıyla bir ortak girişim kurulması işleminin;

- 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in kapsamında izne tabi bir işlem olduğu,

- İlgili ürün pazarında hakim durum yaratacak ya da hakim durumu güçlendirecek nitelikte olmadığı ve ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı,

bu nedenle, söz konusu işleme izin verilmesi gerektiği ifade edilmektedir.

H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. Taraflar

H.1.1. Emsan Emaye Tel Sanayi A.Ş. (Emsan)

Yönetim Kurulu, Mehmet Emin CANKURTARAN, Uğur EKŞİOĞLU, Çelik ARSEL, Ali Cüneyt CANKURTARAN'dan oluşmaktadır. Şirketin ortaklık yapısına aşağıda yer verilmiştir.

Tablo1-Emsan'ın ortaklık yapısı

Hissedar Hisse Oranı (%)

Cankurtaran Holding A.Ş. 53.85

H.1.2. Kavi Kablo ve Emaye Bobin Teli Sanayi A.Ş. (Kavi)

Yönetim Kurulu Zeki KAVİ, Hüsamettin KAVİ, Nizamettin Nafiz KAVİ, Mehmet Alp AĞAOĞLU, Ali ÇETİNER, Ünal TOPÇUOĞLU, Turgut PAMUK'dan oluşmakta olup, ortaklık yapısına aşağıda yer verilmiştir.

Tablo 2- Kavi'nin ortaklık yapısı

Hissedar Hisse Oranı (%)

Kavi Holding A.Ş. 94.97

Toplam 100.00

REKABET KURUMU 2

H.1.3. Botel Bobin Teli Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Botel)

Yönetim Kurulu, Samuel KAMHİ, Levent GABAY, Hayati KAMHİ, Vili KAMHİ,

Şahan L. KÜÇÜK, Pal RAKOS, Sabri DELİÇ'den oluşmakta olup, ortaklık yapısı

aşağıda sunulmuştur.

Tablo 3- Botel'in ortaklık yapısı

Hissedar Hisse Oranı (%)

Profilo Holding A.Ş. 26.00

H.1.4. Bektaş Bakır Emaye Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Bektaş)

Yönetim Kurulu, Cihan BEKTAŞ, Sami SUCU, İbrahim GÜNGÖR Maksut

URUN, Hayrettin ÇAYCI'dan oluşmakta olup, ortaklık yapısı aşağıda sunulmuştur.

Tablo 5- Bektaş'ın ortaklık yapısı

Hissedar Hisse Oranı (%)

Sarkuysan Elektronik Bakır

91.51

San. ve Tic. A.Ş.

Sarda Dağıtım ve Tic. A.Ş. 8.33

Diğer 0.16

Toplam 100.00

H.2. İlgili Pazar

H.2.1. Ürün Pazarı

Bildirim konusu ortak girişimin tarafları Emsan, Kavi, Botel ve Bektaş bakırdan

elde edilen ve üzeri emaye kaplanan emaye bobin teli üretimini ve pazarlamasını

yapmaktadır. Kurulacak olan ortak girişim şirketi Bemka da aynı ürün pazarında

faaliyet göstereceğinden ilgili ürün pazarı bakırdan elde edilen "emaye bobin teli"

olarak belirlenmiştir.

H.2.2. Coğrafi Pazar

İlgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak kabul edilmiştir.

REKABET KURUMU 3

H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

H.3.1. Ortak Girişimin Niteliği

Dosya mevcudu belgelerde, Emsan, Kavi, Botel ve Bektaş arasında emaye bobin teli üretimi ve pazarlanması konusunda kurulması düşünülen ortak girişim “...birbirinden bağımsız 4 teşebbüsün, amaçlarını gerçekleştirmek üzere kendi iş gücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde tüm 4 teşebbüsün bilgi, kabiliyet, kapasite ve teknolojisini bir çatı altında toplayarak bağımsız bir iktisadi varlık...” olarak tanımlanmış ve ortak girişimin aşağıda yer alan usul ve esaslar çerçevesinde kurulması hususunda taraflar arasında mutabakata varıldığı ifade edilmiştir:

- Ortak girişimin, katılımcı teşebbüsler olan Emsan, Kavi, Botel ve Bektaş’ın

bilanço aktif ve pasiflerinin devri suretiyle değil, esas olarak katılımcı

teşebbüslerin aktiflerinde olup, bildirim formuna ekli listede sayılan makine

parkuru ve kapasiteleri, belirlenecek değerleri karşılığı ayni ve nakdi

sermayeyi oluşturmak üzere kurulacak ortak girişim şirketine devretmeleri

suretiyle yapılması uygun görülmüştür.

- Kurulacak ortak girişim şirketinin ilk yıllarda arsa, bina ve alt yapı

maliyetlerinin oluşmaması için katılımcı ortakların mevcut gayrimenkulleri

ile kuruluş tesislerinin kiralanması yoluna gidilmesi benimsenmiştir.

- Ortak girişimin fiilen gerçekleştiği tarihten itibaren, katılımcı şirketler ve bu

şirket ortakları emaye bobin teli iş kolunda hiçbir suretle faaliyet

göstermeyeceklerini taahhüt etmişlerdir.

- Ortak girişime katılan firmalar önceki alacak ve borçlarından kendileri

sorumlu olacaktır.

- Makineler dışında ortak girişimde esas alınacak isim hakkı, marka gibi

gayri maddi hakların tespiti ve değerlemesi şirket temsilcileri tarafından

hisse oranlarına yansıtılmıştır. Buna göre tarafların ortak girişim şirketi

Bemka'daki ortaklık paylarının aşağıdaki gibi olması öngörülmüştür:

Tablo 6- Tarafların Bemka'daki Hisse Oranları

Taraflar Hisse Oranı (%)

Emsan 36.50

H.3.2. Ortak Girişimin Değerlendirilmesi

1997/1 sayılı Tebliğ'in"Birleşme ve Devralma Sayılan Haller" başlıklı 2. maddesinde,"Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint-venture)." tanımlaması yer almaktadır.

REKABET KURUMU 4

Bu tanımdan hareketle, bir ortak girişimin yoğunlaşma doğurucu nitelikte kabul edilmesi, dolayısıyla 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir değerlendirme yapılabilmesi için aranan şartlar şu şekilde sıralanabilir:

- Ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması (ortak girişim),

- Bu ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması,

- Ortak girişimin, taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki

rekabeti sınırlayıcı amaç veya etkisinin olmaması.

H.3.2.1. Ortak Girişimde Ortak Kontrolün Sağlanması

Ortak kontrol, iki veya daha fazla ana şirketin ortak girişimin karar verme mekanizması üzerinde tek başına etkili olmaması olarak tanımlanabilir. Bu çerçevede, herhangi bir şirkette ortak kontrolün olup olmadığı tespitinde, bazı unsurların varlığı aranmalıdır. Bu hususlar; ortak girişimdeki hisselerin ana teşebbüsler arasındaki oransal dağılımı, hisseler arasındaki farklılıklar (altın hisse, veto hakkı, vb.), imzalanan anlaşma çerçevesinde verilen bazı özel haklar, yönetim kurulunun bazı konularda karar alma nisabı, bilançonun onaylanmasında, önemli yatırım kararlarının alınmasında, yüksek düzeyde borçlanmaların gerçekleştirilmesinde, şirketin üst düzey yöneticilerinin atanmasında ortak girişimin taraflarının oybirliğinin gerekmesi olarak sayılabilir. Bu kriterlerden bir veya birkaçının sağlanması halinde ortak kontrolün varlığı kabul edilmektedir.

Emaye Bobin Teli Üreticileri Ortak Girişim Ön Protokolü (Ön Protokol)’nün 2.6. maddesinde “... yeni kurulacak şirketin yönetim kurulu üye sayısının her bir katılımcı firmayı temsil edecek 2’şer üyeden olmak üzere toplam 8 üyeden oluşması ... ortak girişim kurulu tarafından benimsenmiştir.” ifadesi bulunmaktadır. Bemka'nın Ana Sözleşmesi'nin “Yönetim Kurulu Toplantıları” başlıklı 10. maddesinde “... Yönetim Kurulunun herhangi bir konuda karar verebilmesi için, kurul üyelerinin yarıdan bir fazlasının hazır olması şarttır. Görüşülen bir konunun karara bağlanması için her hal ve şartta en az beş üyenin aynı doğrultudaki oyu gereklidir. Ancak, nama yazılı hisse senetlerinin ortaklık dışından şahıslara devri, şirkete yeni ortak alınması ve sermaye artırımı gibi ana sözleşme değişikliği gerektiren konularda ve Yönetim Kurulunun oluşumu, bütçenin onayı, 5 yıllık planlar, büyük boyutlu borçlanma ve yatırımlarla ilgili stratejik kararlarda toplantı ve karar nisabı 7/8’dir.” ifadesi yer almaktadır.

Buna göre ana sözleşme değişikliği gerektiren konularda, yönetim kurulunun oluşumunda, bütçenin onaylanmasında, 5 yıllık planlarda, büyük boyutlu borçlanma ve yatırımlarla ilgili stratejik kararlarda ortak girişimi meydana getiren dört teşebbüsün oybirliği gerektiğinden, ortak girişim üzerinde tarafların ortak kontrolünün bulunduğu kanaatine varılmıştır.

H.3.2.2. Ortak Girişimin Bağımsız Bir İktisadi Varlığının Olması

Tam fonksiyonlu bir ortak girişim, ilgili pazarda faaliyette bulunan diğer işletmelerin yapabildiği tüm fonksiyonları yerine getirebilir ve ilgili pazarda faaliyette bulunan diğer şirketlerle tam olarak rekabet edebilir. Ortak girişim şirketinin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkmasına ilişkin protokolde ve ana sözleşmede yer alan düzenlemeler aşağıdaki gibidir:

REKABET KURUMU 5

Bemka'nın Ana Sözleşmesi'nin “Sermaye” başlıklı 6. maddesinde ortak girişimin ayni ve nakdi sermayesi şu şekilde tespit edilmiştir: “Şirketin sermayesi 20,000,000,000,000.-TL (Yirmitrilyon Türk Lirası)’dır. Bu sermaye beheri 500,000,000.-TL (Beşyüzmilyonlira) itibarı kıymette (40,000) adet paya ayrılmış olup, bunun … tarafından muvazaadan ari bir şekilde tamamen, aynen ve nakden taahhüt edilmiştir. Nakdi Sermayenin ¼’üne tekabül eden 125,000,000,000.-TL (Yüzyirmibeşmilyarlira) kuruluşun tescilini müteakip en geç bir ay içinde ve bakiye ¾’üne tekabül eden 375,000,000,000.-TL (Üçyüzyetmişbeşmilyarlira) da ¼’lük kısmın ödenmesini takip eden iki ay içinde ödenecektir.” Nakdi sermaye olarak ortak girişimin tarafları olan Emsan, Kavi, Botel ve Bektaş ellerindeki makine parkurlarını ortak girişime devredeceklerdir.

Ön Protokolün 2.2. maddesinde “Yeni kurulacak olan şirketin ilk yıllarda arsa, bina ve alt yapı maliyetlerinin oluşmaması için katılımcı ortakların mevcut gayri menkulleri ile kuruluş tesislerinin kiralanması yoluna gidilmesi benimsenmiştir.” ifadesi yer almaktadır.

Bunun dışında ana sözleşmenin, yönetim kurulunun kuruluşu, toplantı ve karar alma safhasını düzenleyen 9. ve 10. maddelerinde ve şirket yöneticilerinin atanmasına ilişkin 12. maddesinde yer alan hükümler, ortak girişimin bağımsız olarak karar alabilecek nitelikte olduğunu ve kararlarını uygulayacak organlarının bulunduğunu göstermektedir.

Bu çerçevede ortak girişimin, amaçlarını gerçekleştirmek üzere bağımsız bir iktisadi varlığa sahip olduğu anlaşılmıştır.

H.3.2.3. Ortak Girişimin Taraflar Arasındaki Rekabeti Sınırlayıcı Amaç veya Etkisinin Olmaması

Bu koşulun sağlanabilmesi için öncelikle ana şirketlerin birbirleriyle veya ortak girişimle aynı pazarda rakip olmamaları gerekmektedir. Buna göre; ortak girişimin, kendisini oluşturan teşebbüslerin daha önceki faaliyetlerini devralıp devralmadığının, onların adına yeni faaliyetlere girişip girişmediğinin, ortak girişim taraflarının ilgili pazarlarda veya ilgili ürün pazarının üst veya alt pazarlarında ya da komşu pazarlarda faaliyet gösterip göstermediğinin tesbit edilmesi gerekmektedir.

Ön Protokolün 2.3. maddesinde “Girişimin fiilen gerçekleştiği tarihten itibaren, katılımcı şirketler ve bu şirket ortakları emaye bobin teli iş kolunda hiçbir suretle faaliyet göstermeyeceklerini taahhüt edeceklerdir. Bu nedenle taraflar arasında ve taraflarla ortak girişim arasında herhangi bir rekabet ve/veya rekabeti bozucu bir uygulama söz konusu değildir.” ifadesi yer almaktadır.

Bildirim formunda da ortak girişimi meydana getiren taraflar olan Emsan, Kavi, Botel ve Bektaş’ın ortak girişim şirketinin kurulması ile emaye bobin teli üretim ve pazarlama faaliyetinden çekilecekleri ve ortak girişim şirketi dışında söz konusu ortaklık süresi boyunca ilgili ürün pazarında faaliyet göstermeyecekleri ifade edilmektedir. Dolayısıyla ortak girişimin, taraflar arasındaki rekabeti sınırlayıcı amaç veya etkisinin söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.

Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler ışığında, başvuru konusu işlemin yoğunlaşma doğurucu olduğu kabul edilmiştir.

REKABET KURUMU 6

H.3.3. Eşikler Yönünden Değerlendirme

Ortak girişim taraflarının 2001 yılı toplam cirosunun ….. trilyon ….. milyar TL., ilgili ürün pazarındaki paylarının ise %…… olduğu, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde belirtilen %25’lik pazar payı ve 25 trilyonluk ciro eşiklerinin aşıldığı, bu çerçevede bildirime konu ortak girişimin, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu anlaşılmaktadır.

H.3.4. Hakim Durum Değerlendirmesi

Yurt içinde emaye bobin teli üretimi yapan 23 teşebbüs bulunmaktadır. Bunların önemli bir bölümü küçük kapasiteli teşebbüslerdir. Kapasitesi belli bir büyüklüğün üzerinde olan 11 emaye bobin teli üreticisi bulunmaktadır. Bu teşebbüslerin kapasite ve üretim bilgilerine aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.

Tablo 7- Türkiye'deki Emaye Bobin Teli Üreticilerinin 2001 Yılı

Kapasite ve Üretim Miktarları (ton/yıl)

Teşebbüs Kapasite Kullanım

Emsan…….…….…….……. 50.00

Ortak girişim sonrasında Emsan, Kavi, Botel ve Bektaş üretimlerini birleştireceğinden toplam yurt içi üretimindeki payları %….. olacaktır. En yakın rakiplerinden HES Hacılar Elektrik Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Hes) %….., Erikoğlu ise %…..’lük pazar payı ile ortak girişim şirketini takip edecektir.

Birleşme/devralma işlemlerinde teşebbüslerin erişecekleri pazar payı, hakim durumu gösteren unsurlardan birisi olmakla birlikte, her zaman tek başına yeterli bir veri olmamaktadır. Tarafların işlem sonrasında ulaşacakları pazar payının yanında; sektördeki yurt içi ve yurt dışı rekabet koşulları, ithalat imkanları, pazara giriş imkanları, alıcıların gücü, pazardaki rakip teşebbüslerin mevcut ve potansiyel rekabet güçleri de hakim durum değerlendirmelerinde göz önünde bulundurulması gereken hususlardandır.

H.3.4.1. Uluslararası Rekabet Bakımından Ölçek Büyüklüğünün Önemi

Emaye bobin telinin özellikleri gözönünde bulundurulduğunda, fiyat seviyesinin en önemli rekabet gücü olduğu anlaşılmaktadır. Bu nedenle maliyetlerin asgari düzeyde tutulması bakımından belli bir ölçek büyüklüğüne sahip olunması

REKABET KURUMU 7

önemlidir. Bu açıdan bakıldığında, yerli emaye bobin teli üreticilerinin ölçeklerinin yurt dışındaki üreticilere göre küçük ölçekli olduğu görülmektedir. ABD’de 120,000 ton/yıl, İngiltere’de 110,000 ton/yıl kapasiteye sahip olan tesisler bulunmakta, Avrupa Birliği (AB)'ndeki emaye bobin teli üreticilerinin asgari ölçek büyüklüğü 15,000 ton/yıl olarak gerçekleşmektedir. Yurt içindeki üreticilerden en büyük ölçeğe sahip olan üreticinin kapasitesi 7,000 ton/yıl olup, çoğunun kapasitesi 4,000 ton/yıl'dır. Ortak girişimi oluşturacak olan teşebbüslerin toplam kapasiteleri ise 18,000 ton/yıl olacaktır. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, ölçek büyüklüğünün sektördeki önemine ilişkin olarak ortak girişimin tarafları dışında sektörde faaliyet gösteren emaye bobin teli üreticisi rakip teşebbüslerin görüşlerinin alındığı anlaşılmıştır.

Konu ile ilgili olarak, Hes, Elsan Elektrik Gereçleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Elsan), Emtel Emaye Tel & Kablo Sanayi A.Ş., Er-bakır Elektrolit Bakır Mamülleri A.Ş. (Erbakır) yetkilileri ile görüşmede bulunulduğu ve özetle, emaye bobin teli ihracatı bakımından büyük kapasiteye sahip olmanın, özellikle Avrupa’da büyük müşteriler bulunması ve bu müşterilere teklif verilebilmesi açısından büyük önem taşıdığı, bu nedenle birleşmek isteyen emaye bobin teli üreticilerinin amaçlarının, yurt dışı pazarlarda rekabet gücünü artırmak, kapasiteyi artışı ile kaynakların verimli kullanılmasını sağlamak, ham madde alımında ve üretimde avantajlı hale gelinerek maliyetleri düşürmek olduğu hususları ifade edilmiştir.

Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Emaye bobin teli müşterilerinden Valeo Otomotiv Sistemleri A.Ş., Alstom Elektrik Endüstrisi A.Ş., Türk Philips A.Ş., Arçelik A.Ş.'nin de görüşlerinin alındığı ve anılan teşebbüslerin yukarıda yer verilen açıklamalara benzer görüşler ifade ettikleri anlaşılmıştır.

Emaye bobin teli sektöründe yüzden fazla farklı çap kalınlığında ürün bulunduğundan, ürünün çapında yapılan her değişiklik tesisteki hattın durdurulup tekrar çalıştırılması maliyetini beraberinde getirmektedir. Ayrıca böyle bir değişiklik, hem üretimi durdurulan hem de yeni üretilecek ürünlerde fireye yol açmaktadır. Bu nedenle, bir hatta belli bir çaptaki telin sürekli üretilmesi büyük maliyet avantajı sağlamaktadır. Bu açıdan özellikle AB ülkelerindeki büyük miktarlarda emaye bobin teli telebinde bulunan sanayi üreticilerine mal satışı oldukça önem kazanmaktadır. Bu müşterilere satış yapılabilmesi ise, üretimde esnekliğin sağlanmasına bağlı olup, belirli çaptaki ürünlerin sürekli üretilebilmesini, dolayısıyla üretim tesisinin yüksek kapasiteye sahip olmasını gerektirmektedir. Buna karşılık daha öncede belirtildiği üzere yurt içi üreticilerin tesislerinin kurulu kapasitesi çok düşüktür. Nitekim bu üreticiler tarafından ölçeklerinin küçük olması nedeniyle bu tür müşterilerin mal alım ihalelerine girilemediği ifade edilmiştir.

Ortak girişimin taraflarıyla yapılan görüşmede, öncelikle ölçek ekonomisine ulaşılması ve girdi maliyetlerinin düşürülmesi, mevcut kapasiteleri ile talebi karşılanamayan Avrupa ülkelerindeki müşterilere teklif sunma imkanının sağlanması, daha uygun fiyatlarla hammadde temin edilebilmesi, işçilik maliyetlerinin, genel giderlerin ve fire oranlarının azaltılması hususlarının ortak girişimin taraflara getireceği yararlar olarak sayıldığı anlaşılmıştır.

REKABET KURUMU 8

H.3.4.2. İthalat İmkanları

Emaye bobin telinin ithalatını engelleyen veya zorlaştıran hukuki veya fiili herhangi bir husus bulunmamaktadır. Ürün tercihini etkileyen en önemli faktör fiyat olduğundan, sektördeki birçok emaye bobin teli kullanıcısı, gerektiğinde ithalat yapabileceklerini ifade etmektedirler. Yurt içindeki emaye bobin teli üreticilerinin fiyatları ithal ürün fiyatları ile rekabet edebilir düzeyde olduğundan bugüne kadar ithalat yolu fazla tercih edilmemiştir.

İthalatın önünde fiili veya hukuki bir engel bulunmamakla birlikte, yerli ürünlerin ithal ürünlere tercih edilmesini etkileyen bazı hususlar bulunmaktadır. Esasen, tüm ithal ürünleri için geçerli olabilen bu hususlar; nakliye, finansman giderleri, gümrük ve diğer bürokrasi giderleri ile belli miktarlarda mal getirme zorunluluğundan kaynaklanan stok maliyeti gibi gider kalemleridir. Sektörde görüşme yapılan üreticiler ve müşteriler, sayılan tüm ithalat giderlerinin ürün fiyatını yaklaşık %3-7 oranında artırdığını, bu nedenle yurt içi emaye bobin teli fiyatı %10 veya daha fazla arttığı takdirde ithalatın cazip hale geleceğini ve teşebbüslerin ithalata yöneleceklerini ifade etmişlerdir. Bu durumun yurt içi emaye bobin teli fiyatları üzerinde belli bir baskı oluşturduğu ve oluşturmaya da devam edeceği açıktır. Emaye bobin teli kullanıcılarından önemli bir kısmının uluslararası ticari bağlantılarının bulunduğu, yurt içi fiyatların artması durumunda, ithalata yönelinmesinin daha da kolay olacağı anlaşılmaktadır. İthalatın cazip olması durumunda, ithalatçı firmaların emaye bobin telini topluca ithal ederek perakende satmasının önünde de herhangi bir engel bulunmamaktadır.

H.3.4.3. Pazara Giriş Engelleri ve Pazardaki Rakip Teşebbüslerin Mevcut ve Potansiyel Rekabet Güçleri

Emaye bobin teli üretimi ileri düzeyde teknik bilgi ve uzmanlaşma gerektirmemektedir. Yatırım maliyetleri ise yüksek değildir. Her bin ton'luk emaye bobin teli kapasitesi için ortalama bir milyon ABD Doları yatırım maliyetinin olduğu ifade edilmektedir. Yatırım süresi de uzun olmayıp, ortalama büyüklükteki bir tesisi, bir yıldan daha kısa bir sürede kurmak mümkündür. Pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin kapasite artışı yapmaları ise daha da kolaydır. Mevcut durumda bile özellikle Erikoğlu ve Hes, sahip oldukları kapasite ve pazardaki faaliyetleri ile ortak girişimin karşısında önemli birer rakip durumundadırlar. Kaldı ki; her iki teşebbüs de gerektiğinde kapasitelerini kısa sürede kolaylıkla artırabileceklerini ifade etmişlerdir. H.3.4.4. Alıcıların Gücü

Emaye bobin teli kullanıcılarının önemli bir kısmı; yabancı sermayeli, yabancı ortaklı uluslar arası teşebbüsler veya yerli sermayeli olmakla birlikte uluslar arası pazarlarda faaliyet gösteren teşebbüslerdir. Emaye bobin telinin yurt içi talebinin önemli bir kısmı da bu nitelikteki teşebbüsler tarafından gerçekleştirilmektedir. İnceleme çerçevesinde görüşme yapılan dokuz emaye bobin teli müşterisi toplam yurt içi üretiminin yaklaşık olarak 1/3’ünü tüketmektedir. Diğer büyük alıcılarla birlikte bu miktarın, toplam yurt içi üretiminin yarısı olduğu ifade edilmektedir. Özellikle yurt dışı bağlantıları nedeniyle ithalat imkanı da göz önünde bulundurulduğunda bu nitelikteki emaye bobin teli kullanıcılarının, üreticilerin fiyatları ve satış politikaları üzerinde belli ölçüde baskı oluşturduğu anlaşılmıştır.

REKABET KURUMU 9

H.3.4.5. Ortak Girişimin Bakır Piyasasına Etkisi

Emaye bobin telinin temel hammaddesi bakırdır. Ortak girişimin taraflarından

Bektaş, bir bakır üreticisi olan Sarkuysan Elektronik Bakır Sanayi ve Ticaret A.Ş.

(Sarkuysan)'yle aynı ekonomik bütünlük içinde bulunmaktadır. Bu nedenle söz

konusu ortak girişimin bakır piyasasına etkisi incelenmiştir.

Bakır piyasasında faaliyet gösteren teşebbüslerin kapasite ve 2001 yılı üretim

miktarlarına ilişkin bilgiler aşağıdaki gibidir:

Tablo 8- Bakır piyasasındaki teşebbüslerin kapasite ve üretim miktarları

Teşebbüs Kapasite (ton/yıl) Üretim Miktarı (ton/yıl)

Sarkuysan………………

Diğer emaye bobin teli üreticilerinden Erikoğlu ve Hes'in de ekonomik

bütünlük içerisinde oldukları bakır üreticileri bulunmaktadır. Ortak girişim taraflarının

yıllara göre hangi teşebbüslerden ne kadar bakır alımı yaptıklarına ilişkin bilgiler

aşağıdaki tabloda yer almaktadır:

Tablo 9- Ortak Girişim Taraflarının 1999 Yılı Bakır Alımları

Bakır Sağlayıcıları Emsan Kavi Botel Bektaş TOPLAM

Sarkuysan 3,047 1,153 849 5,049

TOPLAM 3,271 2,838 2,640 849 9,598

Tablo 10- Ortak Girişim Taraflarının 2000 Yılı Bakır Alımları

Öz Un Bakır 66 66

TOPLAM 4,729 3,079 2,660 1,153 11,621

REKABET KURUMU 10

Tablo 11- Ortak Girişim Taraflarının 2001 Yılı Bakır Alımları

Bakır Sağlayıcıları Emsan Kavi Botel Bektaş TOPLAM

Sarkuysan……..………….…… 5,720

Emsan, Kavi, Botel ve Bektaş’ın son üç yıldaki bakır alımları incelendiğinde, yaklaşık olarak bakır alımlarının %95’inin Sarkuysan ve Erbakır’dan yapıldığı görülmektedir. Buna göre, ortak girişim sonrasında tüm bakır alımlarının Sakuysan’dan yapılacağı varsayıldığında, bu durumdan etkilenen Erbakır olacaktır. Erbakır’ın yılda 60,000 ton bakır ürettiği düşünüldüğünde, yıllara göre ortak girişim taraflarına yaptığı satışın toplam bakır satışları içerisindeki oranının oldukça düşük olduğu görülmektedir. Erbakır'ın satışlarının 1999 yılında %6.5’i, 2000 yılında %2.8'i, 2001 yılında %…..’sı ortak girişim taraflarına yapılmıştır.

Bununla birlikte ortak girişim tarafları bakır alımlarının tamamının Sarkuysan’dan yapılmasının söz konusu olmadığını ifade etmişlerdir. Ortak girişimin taraflarıyla yapılan görüşmede; uygun fiyat veren teşebbüsten mal alımı yapılacağı, tek sağlayıcıdan mal alımı yapılmasının riskli olduğu, bu nedenle her zaman için alternatif bir sağlayıcının bulunmasının gerektiği, bakır alımların çoğunun Sarkuysan’dan yapılmasının, bu şirketin uygun fiyat ve koşul vermesine bağlı olduğu, Sarkuysan'ın ortak girişim şirketinde Bektaş’ın sahip bulunduğu hisse miktarı kadar ortaklığının olabileceği, dolayısıyla öncelikli olarak ortak girişim şirketinin menfaatlerinin korunmasının söz konusu olduğu ifade edilmiştir.

Buna göre, Sarkuysan’ın Bektaş dolayısıyla ortak girişim şirketiyle ekonomik bağının bulunmasının bakır piyasasında herhangi bir sorun oluşturmayacağı anlaşılmaktadır.

Bu bilgiler çerçevesinde; %….. civarındaki pazar payına karşın, emaye bobin teli ithalatının mümkün ve kolay olması, pazara girişleri engelleyecek veya zorlaştıracak herhangi hukuki veya fiili durumun bulunmaması, pazarda yer alan rakip teşebbüslerin önemli bir fiili ve potansiyel rekabet gücüne sahip olmaları, belli ölçüde alıcı gücünün bulunması ve sektörde arz fazlası bulunması nedenleriyle, ortak girişimin rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleme gücüne sahip olamayacağı, dolayısıyla herhangi bir hakim durumun oluşmayacağı anlaşılmıştır.

İ- SONUÇ

Yukarıda yer verilen bilgiler ve değerlendirmeler ışığında, Emsan Emaye Tel Sanayi A.Ş., Kavi Kablo ve Emaye Bobin Teli Sanayi A.Ş., Botel Bobin Teli Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Bektaş Bakır Emaye Kablo Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından Bemka Emaye Bobin Teli ve Kablo Sanayi A.Ş. unvanıyla bir ortak girişim kurulması işleminin;

-1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi bir işlem olduğuna,

REKABET KURUMU 11

- ilgili ürün pazarında hakim durum yaratacak ya da hakim durumu güçlendirecek nitelikte olmadığına ve ülkenin bütünü yahut bir kısmında rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağına,

dolayısıyla, başvuru konusu ortak girişime izin verilmesine OY BİRLİĞİ ile karar verilmiştir.

REKABET KURUMU 12