Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları A.Ş. (Erdemir)'nin "yassı demir çelik" pazarındaki hakim durumunu kötüye…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

10

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)

Üyeler: Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ,

İsmail Hakkı KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA

B. RAPORTÖRLER: Abdulgani GÜNGÖRDÜ, Seda Nurtaç FİRENGİZ

C. ŞİKAYET EDEN: - Gizlilik talebi bulunmaktadır.

D. HAKKINDA İLK

İNCELEME YAPILAN: - Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları A.Ş.

Uzunkum No:7 Kdz. Ereğli/Zonguldak

E. DOSYA KONUSU: Ereğli Demir ve Çelik Fabrikaları A.Ş. (Erdemir)’nin “yassı demir çelik” pazarındaki hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde;

- Özelleştirilmesi sonrası, Erdemir’in şeffaf ve adil bir satış politikası sürdürmek ve

ülkenin önemli sanayi gruplarına eşit mesafede olmak yerine bazı müşterilerine

ayrıcalık tanıyıp bazı firmaları dışladığı;

- Erdemir’in özellikle 2008 yılından itibaren hammadde alımı ve mamul satışlarında

yanlış politikalar izlediği; Avrupalı yassı ürün üreticilerinin fiyatları yüksek olmasına

rağmen; Erdemir’in bu fiyatların da çok üzerinde liste yayınladığı; küresel krizin

etkileri belirginleşmesine rağmen Erdemir’in zam yaptığı;

- Erdemir’in önemli müşterilerine mal tedarikini kıstığı ve sadece bazı ayrıcalıklı

müşterilerine indirimli fiyatlar uygulayarak ayrımcılık yaptığı;

- Erdemir’in mal tedarikini kısması ve hammaddelere zam yapması nedeniyle

piyasanın ithalata yöneldiği; ancak Erdemir’in yönlendirmeleri sonucunda yassı

ürünlerinin ithalatına %8 ek vergi konulmasının zaten daralmış olan iç piyasada

rekabette zorlanan boru, otomotiv, makine, beyaz eşya sektörleri için söz konusu

ithalat imkanını da ortadan kaldırdığı;

- Erdemir’in sıcak sac fiyatları ile soğuk sac fiyatları arasındaki farkı içeride re-rolling

yapan sanayicileri ezmek için 90-100$’dan 20-30$’a çektiği,

- Erdemir’in iç piyasada boru üreticilerine yüksek fiyatla satarken, iç piyasa liste

fiyatının altında ihracat yaptığı ve bu fiyatlarla uluslar arası ihalelerde Türk

üreticilerine rakip olduğu

iddia edilmektedir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 19.3.2009 tarih ve 2026 sayı ile giren şikayet üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 22.4.2009 tarih ve 2009-1-25/İİ-09-AG sayılı İlk İnceleme Raporu, 24.4.2009 tarih, REK.0.05.00.00-110/53 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-20 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; anılan şikayet ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı ve şikayetin reddedilmesi gerektiği ifade edilmektedir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. İlgili Pazar

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Çelik ürünlerini “yassı ürünler”, “uzun ürünler” ve “vasıflı” (kaliteli) ürünler olmak üzere temelde üç gruba ayırmak mümkündür. Yassı demir çelik ürünleri, demir cevheri veya hurdadan üretilen sıvı çeliğin sürekli döküm yöntemiyle katılaştırılması sonucu meydana gelen dikdörtgen kesitli ara ürünün (slab) haddehanelerde haddelenmesi ile üretilmektedir. Yassı hadde ürünleri; sıcak haddelenmiş saclar, soğuk haddelenmiş saclar, galvanizli saclar, teneke/krom kaplı saclar, kalın levhalar ve yan ürünlerden oluşmaktadır.

Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde; işbu şikayetin kapsamı da dikkate alındığında ilgili ürün pazarı “yassı demir çelik ürünleri”; alt pazarları da “sıcak haddelenmiş saclar”, “soğuk haddelenmiş saclar”, “galvanizli saclar” olarak belirlenmiştir.

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak kabul edilmiştir.

I.2. Değerlendirme

80

Erdemir’in eşit durumdaki alıcılara farklı şartlar ileri sürdüğü, bazı müşterilerine doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yaparak dışladığı, Avrupalı üreticilerden daha yüksek fiyatlarda satış yaptığı; ancak bazı ayrıcalıklı müşterilerine indirimli fiyatlar uyguladığı, sıcak sac fiyatları ile soğuk sac fiyatları arasındaki farkı aşağı çektiği iddialarının 4054 sayılı Kanun kapsamında ihlal teşkil edebilmesi için öncelikle Erdemir’in ilgili ürün pazarında hakim durumda bulunması gerekmektedir. 4054 sayılı Kanun’da hakim durum “Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” şeklinde tanımlanmaktadır. Bu çerçevede dosyadaki bilgiler doğrultusunda, yassı demir çelik ürünleri pazarına ve Erdemir’in ilgili pazardaki konumuna yönelik değerlendirmelere aşağıda yer verilmiştir.

Erdemir, Türkiye’nin en büyük ve tek entegre yassı çelik üreticisi olarak, 5,4 milyon ton/yılın üzerinde ham çelik ve 4,5 milyon ton/yılın üzerinde nihai mamul kapasitesine sahiptir. Türkiye’de Erdemir, Borçelik, Assan Çelik ve Tezcan yassı sac üretimi yoluyla; ArcelorMittal, Tata Steel, MMK, NLMK gibi yabancı firmalar da ithalat yoluyla faaliyet göstermektedir. Türkiye’de “sıcak haddelenmiş sac”, “kalın levha” ve “kalay/krom kaplı teneke” üretimi yapan tek teşebbüs Erdemir’dir. “Soğuk haddelenmiş sac” ve

“galvanizli sac” üretimi yapan belli başlı üreticiler Erdemir, Borçelik, Tezcan ve Assan Demir ve Sac’dır.

Aşağıdaki tabloda 2000-2007 döneminde Türkiye’nin yassı ürün üretim, tüketim, ithalat ve ihracat rakamları yer almaktadır:

Kaynak: Demir Çelik Üreticileri Derneği

Türkiye’de 2007 yılında 4,3 mt’luk yassı demir çelik üretimine karşılık, 10,9 mt olarak gerçekleşen tüketimi karşılamak için 7,8 mt ithalat yapılmıştır.

AB-27 1.738.105 2.156.622 1.998.435 2.862.444 2.923.553 3.339.878 BDT 1.919.782 1.774.007 2.864.499 3.005.357 3.761.813 3.942.181 Uzak Doğu ve Güney

Asya 69.249 160.878 93.072 89.442 280.315 362.077 Orta Doğu ve Körfez 14 12 474 363 15 585 Kuzey Afrika 30.774 49.694 12.992 34.099 48.007 105.616 Diğer 78.633 141.160 224.908 216.213 282.364 142.867 Toplam 3.840.937 4.292.916 5.195.347 6.208.374 7.296.338 7.896.562 Kaynak: Demir Çelik Üreticileri Derneği

Türkiye’nin yassı ürün ithalatının bölgelere göre dağılımına bakıldığında; yıllar itibarıyla genellikle artan bir seyir izleyerek en fazla ithalatın AB-27 ve BDT ülkelerinden yapıldığı görülmektedir.

Yassı çelik sektöründe yeni yatırımlar gerçekleşmektedir. Erdemir’in kontrolünde olan İsdemir yassı çelik üretimine başlamıştır. Yassı çelik üretimi yapmak üzere planlanan ya da devam eden projeler arasında Çolakoğlu’nun slab üretim projesi, ArcelorMittal ve Borusan’ın Gemlik’te sıcak sac üretim projesi, MMK-Atakaş, Kibar Holding, NLMK, Tezcan, İçdaş ve Tat Metal’in yeni yatırım projeleri sayılabilir. Söz konusu yatırımların gerçekleşmesi durumunda 2007’den 2012’ye kadar olan dönemde 5,3 mt olan sıcak hadde kapasitesinin 26,1’e, 3,9 mt olan soğuk hadde kapasitesinin 8,950 mt’a ve 1,380 mt olan galvanizli ürün kapasitesinin 3,680 mt’a çıkması beklenmektedir.

Aşağıdaki tablolarda yassı çelik sektöründe yıllar bazında teşebbüslerin pazar paylarına yüzde (%) olarak yer verilmiştir:

Kaynak: 1.12.2008 tarihli, SR/08–5 sayılı Soruşturma Raporu

Kaynak: 1.12.2008 tarihli, SR/08–5 sayılı Soruşturma Raporu

Kaynak: 1.12.2008 tarihli, SR/08–5 sayılı Soruşturma Raporu

Yukarıdaki tablolardan Erdemir’in sıcak sac pazarında %(…) oranındaki, soğuk sac pazarında ise %(…) oranındaki payıyla lider konumda olduğu; ancak hakim durumda bulunmadığı görülmektedir. Benzer şekilde galvanizli saclar pazarında %(…) oranında paya sahip olması nedeniyle Erdemir’in hakim durumda olması söz konusu değildir.

140

Sıcak, soğuk ve galvanizli ürünlerde özellikle ithalat kaynaklı arz kaynağı çeşitliliğinin mevcut olması Erdemir’in bu pazarlarda tek başına hakim durumda olmasını engelleyici önemli bir unsur olarak görülmektedir.

Erdemir’in hakim durumunu kötüye kullandığı iddialarının değerlendirildiği benzer nitelikte ve yakın tarihli Rekabet Kurulunun kararları söz konusudur. İlgili kararlarda da Erdemir’in hakim durumda bulunmadığı tespit edilmiştir. Bu çerçevede, 17.4.2008 tarihli, 08-29/351-112 sayılı kararda “Erdemir’in önceden yazılı bir ihbar ya da bildirim yapmaksızın hammadde vermeyi kestiği”ne ilişkin şikayetin değerlendirmesinde “Özelleştirme yoluyla bir kısım hisselerinin devredilmesi işlemine izin verilmesine ilişkin 15.9.2006 tarih ve 06-64/882-254 sayılı Rekabet Kurulu Kararında da Erdemir’in herhangi bir pazarda hakim durumda bulunduğuna ilişkin bir tespit yapılmadığı gibi, özellikle galvanizli yassı çelik ürünlerinde güçlü rakiplerinin olduğu belirtilmektedir. Şikayette yer alan pazarda ithalat imkanlarının da bulunduğu ifadesi dikkate alındığında, Erdemir’in hakim durumda bulunmadığı, dolayısıyla Kanun’un 6. maddesinin ihlalinden bahsedilemeyeceği anlaşılmaktadır.” denilmek suretiyle şikayetin reddine karar verilmiştir. 14.8.2008 tarih ve 08-50/745-301 sayılı kararda da; özelleştirme yoluyla bir kısım hisselerinin devredilmesi işlemine izin verilmesine ilişkin kurul kararına atfen Erdemir’in hakim durumda bulunmadığı ifade edilmiş; demir çelik ürünlerinin fiyatlarını çok yüksek oranda artırdığına ilişkin şikayet reddedilmiştir.

Yassı demir çelik ürünlerde AB dışı ülkelerden yapılan ithalatta gümrük vergileri uygulanmaktadır. Gümrük vergisi oranları teneke/krom kaplı ürünler ve galvanizli ürünler için %14 şeklindedir. Şikayet dilekçesi ve eklerinde sıcak sac için %5 olan gümrük vergisi oranının, 2009 yılında %13’e; soğuk sac için %5 olan gümrük vergisi oranının, 2009 yılında %14’e çıkarıldığı bilgisi yer almaktadır. Yeni vergi oranlarının pazara girişi zorlaştırıcı nitelikte olmasına rağmen, ilgili pazarlarda, Erdemir’i hakim duruma getirmeye yeterli olmadığı kanaatine ulaşılmaktadır.

Bu çerçevede Erdemir’in yassı demir çelik ve bunun alt pazarlarında hakim durumda bulunmadığı dikkate alındığında bunun kötüye kullanılması da söz konusu değildir. J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, başvuru konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.