Skip to content
All decisions

Competition Board Decision

Güney Süt Sanayi ve Gıda Maddeleri Ticaret AŞ ve Ak Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ’nin aralarında anlaşarak süt ve…

Competition Infringement26-16/477-174Decision date: 30.04.2026Publication date: 14.09.2026

Güney Süt Sanayi ve Gıda Maddeleri Ticaret AŞ ve Ak Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ’nin aralarında anlaşarak süt ve süt ürünlerinin tedarik fiyatlarını belirlediği; BİM Birleşik Mağazalar AŞ ve Şok Marketler Ticaret AŞ’nin ise Güney Süt Sanayi ve Gıda Maddeleri Ticaret AŞ aracılığıyla rekabete hassas bilgi değiştirdiği ve söz konusu teşebbüslerin bu suretle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası.

Decision details

Case number
26-16/477-174
Decision date
30.04.2026
Publication date
14.09.2026
Decision type
Competition Infringement (Rekabet İhlali)

Decision text

64 pages · 194.324 characters

The text below is extracted from the decision document published by the Turkish Competition Authority; page numbers, tables and figures keep their position in the original document. The summaries, classifications and explanations on this page are provided for information only and do not constitute legal opinion or advice; the binding text is the decision as published by the Authority.

View the official decision at the Competition Authority

Page 1

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı: 2024-2-035(Soruşturma)
Karar Sayısı: 26-16/477-174
Karar Tarihi: 30.04.2026

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,

Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Rıdvan DURAN,

Ayşe USLU CEVLEK

B. RAPORTÖRLER: Cansu TOPAK KORKMAZ, Berkay KURDOĞLU, Harun ÇALI, Nur

KÖKSAL, Murat KARA, Asena YAMAN, Zekiye KARALİ, Burcu

SÖNMEZ

C.BAŞVURUDA

BULUNAN: - Gizlilik talebi bulunmaktadır.

D. HAKKINDA SORUŞTURMA

YAPILAN: - Ak Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ

Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Ebru İNCE

Çitlenbik Sokak No:12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/İSTANBUL

- BİM Birleşik Mağazalar AŞ

Temsilcileri: Metin PEKTAŞ, Av. Beyza SARIPINAR, Av. Derviş Boran BEYSÜLEN, Av. Hüseyin Taha KAYA, Av. Ahmet ÖNDER Eskişehir Yolu Bilkent Kavşağı Mustafa Kemal Mahallesi 2118. Cadde No:4 Maidan İş ve Yaşam Merkezi B Blok Kat:3 Daire:14 Çankaya/ANKARA

- Güney Süt Sanayi ve Gıda Maddeleri Ticaret AŞ

Temsilcileri: Av. Cihan VARAL, Av. Hande VARAL, Av. Ozan VARAL

Şehitmustafa Mahallesi 3508 Sokak Yarbay Apartmanı Kat:1 Daire:4 Tarsus/MERSİN

- Şok Marketler Ticaret AŞ

Temsilcileri: Av. Büşra KİRİŞÇİOĞLU YARDIM, Av. Elzem BARIŞ

Kısıklı Mahallesi Çeşme Çıkmazı Sokak No:6/1 34692 B. Çamlıca Üsküdar/İSTANBUL

(1) E. DOSYA KONUSU: Güney Süt Sanayi ve Gıda Maddeleri Ticaret AŞ ve Ak Gıda

Sanayi ve Ticaret AŞ’nin aralarında anlaşarak süt ve süt ürünlerinin tedarik fiyatlarını

belirlediği; BİM Birleşik Mağazalar AŞ ve Şok Marketler Ticaret AŞ’nin ise Güney Süt

Sanayi ve Gıda Maddeleri Ticaret AŞ aracılığıyla rekabete hassas bilgi değiştirdiği

ve söz konusu teşebbüslerin bu suretle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında

Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası.

(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 03.04.2024 tarih, 50667 sayı

ile intikal eden ve (.....) tarafından yapılan şikayet başvurusunda özetle;

Page 2

- BİM Birleşik Mağazalar AŞ (BİM)'nin süt ve süt ürünleri tedarikçilerinin fiyat

bilgilerinin; BİM Satınalma Sorumlusu (.....) tarafından, Güney Süt Sanayi ve Gıda

Maddeleri Ticaret AŞ (GÜNEY SÜT)'de Satış Müdürü olarak görev yapan ve aynı

zamanda BİM Satınalma Sorumlusu (.....) ile akrabalık ilişkisi olan (.....) ile

paylaşıldığı,

- GÜNEY SÜT Satış Müdürü (.....)'ın ise söz konusu fiyat bilgilerini, süt ve süt

ürünlerinde genellikle BİM'e en düşük fiyat teklifinde bulunan teşebbüs olan Ak

Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ (AK GIDA) ile paylaşarak AK GIDA'nın vereceği fiyat

tekliflerini artırmayı amaçladığı ve

- GÜNEY SÜT Satış Müdürü (.....)'ın ayrıca BİM'in süt ve süt ürünleri tedarikçilerinin

fiyat bilgilerini Şok Marketler Ticaret AŞ (ŞOK)'nin GÜNEY SÜT’ten daha fazla

miktarda süt ve süt ürünü satın alması karşılığında ŞOK ile paylaştığı ve ŞOK'un

söz konusu tedarikçi fiyatlarını kullanarak süt ve süt ürünleri tedarikçileri karşısında

pazarlık gücünü artırdığı

iddia edilmektedir.

(3) G. DOSYA EVRELERİ: Anılan başvuruya istinaden hazırlanan 03.05.2024 tarihli ve 2024- 2-035/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu (Kurul)’nun 09.05.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 24-22/507-M sayılı karar ile GÜNEY SÜT’ün ve AK GIDA’nın aralarında anlaşarak süt ve süt ürünlerinin tedarik fiyatlarını birlikte belirlediği, BİM’in ve ŞOK’un ise GÜNEY SÜT aracılığıyla rekabete hassas bilgi değiştirdiği ve söz konusu teşebbüslerin bu suretle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddialarına ilişkin olarak aynı Kanun’un 40. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

(4) Başkanlık Makamının 09.01.2025 tarihli ve 104429 sayılı Oluru çerçevesinde 13.01.2025 tarihi itibarıyla başlatılan önaraştırma kapsamında; AK GIDA’da, BİM’de, GÜNEY SÜT’te ve ŞOK’ta 14.01.2025 tarihinde yerinde incelemeler yapılmış ve taraflardan bilgi taleplerinde bulunulmuştur.

(5) Söz konusu bilgi taleplerine istinaden; AK GIDA tarafından gönderilen cevabi yazılar 17.01.2025 tarih ve 61490 sayı, 17.01.2025 tarih ve 61491 sayı ve 27.01.2025 tarih ve 61861 sayı, BİM tarafından gönderilen cevabi yazılar 24.01.2025 tarih ve 61845 sayı, 30.01.2025 tarih ve 62104 sayı, 03.02.2025 tarih ve 62322 sayı, 05.02.2025 tarih ve 62553 sayı, 12.02.2025 tarih ve 63033 sayı, 12.02.2025 tarih ve 63047 sayı, 12.02.2025 tarih ve 63049 sayı ve 12.02.2025 tarih ve 63054 sayı , GÜNEY SÜT tarafından gönderilen cevabi yazılar 23.01.2025 tarih ve 61744 sayı ve 10.02.2025 tarih ve 62760 sayı ve ŞOK tarafından gönderilen cevabi yazılar 15.01.2025 tarih ve 61434 sayı, 24.01.2025 tarih ve 61822 sayı, 28.01.2025 tarih ve 61959 sayı, 30.01.2025 tarih ve 62142 sayı, 07.02.2025 tarih ve 62666 sayı ve 11.02.2025 tarih ve 62939 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

(6) Dosya kapsamında ayrıca, AK GIDA’dan ve süt ve süt ürünleri tedarikçisi olarak faaliyet gösteren; Arpacı Süt ve Gıda Mamülleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (ARPACI)’den, Ayca Süt Ürünleri Ltd. Şti. (AYCA)’den, Güneşoğlu Süt Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ (GÜNEŞOĞLU)’den, Seksüt Endüstrisi Kurumu AŞ (SEKSÜT)’den ve Yörük Süt AŞ (YÖRÜKSÜT)’den bilgi taleplerinde bulunulmuştur. AK GIDA tarafından gönderilen cevabi yazı 03.02.2025 tarih ve 62244 sayı, ARPACI tarafından gönderilen cevabi yazı 03.02.2025 tarih ve 62307 sayı, AYCA tarafından gönderilen cevabi yazı 03.02.2025 tarih ve 62277 sayı, GÜNEŞOĞLU tarafından gönderilen cevabi yazılar 31.01.2025 tarih ve 62171 sayı ve 11.02.2025 tarih ve 62909 sayı, SEKSÜT tarafından gönderilen cevabi yazı 03.02.2025 tarih ve 62293 sayı ve YÖRÜKSÜT tarafından gönderilen cevabi yazı 04.02.2025 tarih ve 62367 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

Page 3

(7) Önaraştırma sürecinde elde edilen bilgilerden ve bulgulardan hareketle hazırlanan 12.02.2025 tarihli ve 2024-2-035/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, Kurulun 20.02.2025 tarihli toplantısında ele alınmış olup 25-07/166-M sayı ile AK GIDA, BİM, GÜNEY SÜT ve ŞOK hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir.

(8) Soruşturma bildirimleri; AK GIDA’ya 06.03.2025 tarihli ve 109399 sayılı, BİM’e 06.03.2025 tarihli ve 109367 sayılı, GÜNEY SÜT’e 06.03.2025 tarihli ve 109366 sayılı ve ŞOK’a 06.03.2025 tarihli ve 109358 sayılı yazılar ile elektronik tebligat yoluyla tebliğ edilmiştir [1].

(9) Soruşturma süreci devam ederken 25.03.2025 tarihli ve 110921 sayılı yazı ile AK GIDA’dan, 25.03.2025 tarihli ve 110920 sayılı yazı ile GÜNEY SÜT’ten, 25.03.2025 tarihli ve 110919 sayılı yazı ile ŞOK’tan, 25.03.2025 tarihli ve 110930 sayılı yazı ile ARPACI’dan, 25.03.2025 tarihli ve 110931 sayılı yazı ile AYCA’dan, 25.03.2025 tarihli ve 110934 sayılı yazı ile SEKSÜT’ten, 25.03.2025 tarihli ve 110935 sayılı yazı ile GÜNEŞOĞLU’ndan, 25.03.2025 tarihli ve 110941 sayılı yazı ile YÖRÜKSÜT’ten bilgi taleplerinde bulunulmuştur. AK GIDA tarafından gönderilen cevabi yazılar 28.03.2025 tarih ve 65570 sayı, 22.04.2025 tarih ve 66820 sayı, 04.06.2025 tarih ve 69066 sayı, GÜNEŞOĞLU tarafından gönderilen cevabi yazı 09.04.2025 tarih ve 66056 sayı, GÜNEY SÜT tarafından gönderilen cevabi yazılar 11.04.2025 tarih ve 66171 sayı ve 14.04.2025 tarih ve 66301 sayı, ARPACI tarafından gönderilen cevabi yazı 11.04.2025 tarih ve 66190 sayı, SEKSÜT tarafından gönderilen cevabi yazılar 14.04.2025 tarih ve 66287 sayı, 04.06.2025 tarih ve 69069 sayı, 04.06.2025 tarih ve 69072 sayı, 04.06.2025 tarih ve 69073 sayı, 04.06.2025 tarih ve 69074 sayı, 04.06.2025 tarih ve 69075 sayı ve 04.06.2025 tarih ve 69076 sayı, YÖRÜKSÜT tarafından gönderilen cevabi yazı 14.04.2025 tarih ve 66290 sayı, AYCA tarafından gönderilen cevabi yazılar 14.04.2025 tarih ve 66298 sayı ve 04.06.2025 tarih ve 69071 sayı, ŞOK tarafından gönderilen cevabi yazılar 14.04.2025 tarih ve 66337 sayı ve 09.05.2025 tarih ve 67707 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. İlaveten Bizim Toptan Satış Mağazaları AŞ (BİZİM TOPTAN)’den bilgi talebinde bulunulmuş olup BİZİM TOPTAN tarafından gönderilen cevabi yazı 24.06.2025 tarih ve 69751 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

(10) Devam eden süreçte AK GIDA, ŞOK ve BİM tarafından soruşturma bildirimlerine yönelik açıklamalarını içeren cevabi yazılar gönderilmiş olup ilgili yazılar sırasıyla 25.04.2025 tarih ve 67055 sayı, 20.06.2025 tarih ve 69603 sayı ve 07.07.2025 tarih ve 70205 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

(11) İlaveten Başkanlık Makamının 16.05.2025 tarihli ve 114987 sayılı Oluru çerçevesinde soruşturmaya ilave raportör görevlendirmesi yapılmıştır.

(12) Dosyanın ilerleyen aşamalarında, 02.07.2025 tarihli ve 118214 sayılı yazı ile AK GIDA’dan, 02.07.2025 tarihli ve 118215 sayılı yazı ile ŞOK’tan, 02.07.2025 tarihli ve 118216 sayılı yazı ile GÜNEY SÜT’ten, 02.07.2025 tarihli ve 118217 sayılı yazı ile BİM’den ve 02.07.2025 tarihli ve 118218 sayılı yazı ile BİZİM TOPTAN’dan bilgi talebinde bulunulmuştur. AK GIDA tarafından gönderilen cevabi yazı 07.07.2025 tarih ve 70221 sayı, BİM tarafından gönderilen cevabi yazı 09.07.2025 tarih ve 70360 sayı, GÜNEY SÜT tarafından gönderilen cevabi yazı 10.07.2025 tarih ve 70409 sayı, ŞOK tarafından gönderilen cevabi yazı 11.07.2025 tarih ve 70451 sayı ve BİZİM TOPTAN tarafından gönderilen cevabi yazı 11.07.2025 tarih ve 70460 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 1 Elektronik Tebligat Yönetmeliği’nin “Elektronik tebligatın hazırlanması ve muhataba ulaştırılması” başlıklı 9. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca elektronik yolla tebligatın, muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapıldığı kabul edilmektedir.

Page 4

(13) Bununla birlikte soruşturma süresinin altı ay uzatılması talepli 18.07.2025 tarihli ve 2024- 2-035/BN-03 sayılı Bilgi Notu Kurulun 24.07.2025 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 25- 27/635-M sayı ile soruşturma süresinin 20.08.2025 tarihinden itibaren altı ay uzatılmasına karar verilmiştir.

(14) İlaveten 05.11.2025 tarihli ve 127955 sayılı yazı ile BİM’den, 05.11.2025 tarihli ve 127956 sayılı yazı ile ŞOK’tan, 05.11.2025 tarihli ve 127960 sayılı yazı ile GÜNEY SÜT’ten ve 05.11.2025 tarihli ve 127962 sayılı yazı ile AK GIDA’dan bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. GÜNEY SÜT tarafından gönderilen cevabi yazılar 11.11.2025 tarih ve 76527 sayı ve 12.11.2025 tarih ve 76586 sayı, AK GIDA tarafından gönderilen cevabi yazı 12.11.2025 tarih ve 76597 sayı, BİM tarafından gönderilen cevabi yazı 12.11.2025 tarih ve 76611 sayı ve ŞOK tarafından gönderilen cevabi yazı 14.11.2025 tarih ve 76670 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

(15) Ayrıca ilerleyen süreçte AK GIDA’dan, BİM’den ve ŞOK’tan e-posta ile bilgi talebinde bulunulmuş ve ilgili cevabi yazılar sırasıyla 26.12.2025 tarih, 78613 sayı; 29.12.2025 tarih, 78643 sayı ve 29.12.2025 tarih, 78704 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

(16) Dosya kapsamında elde edilen bilgiler ve belgeler doğrultusunda 18.02.2026 tarihli ve 2024-2-035/SR sayılı Soruşturma Raporu hazırlanmış olup söz konusu Rapor; 20.02.2026 tarihinde 136727 sayılı yazı ile BİM’e, 136728 sayılı yazı ile AK GIDA’ya, 136730 sayılı yazı ile GÜNEY SÜT’e ve 136729 sayılı yazı ile ŞOK’a elektronik tebligat yoluyla tebliğ edilmiştir [2].

(17) Soruşturma Raporu’nun taraflara tebliğ edilmesinin ardından AK GIDA tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 23.02.2026 tarih ve 81144 sayı ile intikal eden yazıda; 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi uyarınca yazılı savunmanın sunulması bakımından 30 günlük ek süre tanınması talep edilmiştir. Söz konusu talebe ilişkin hazırlanan 02.03.2026 tarihli ve 2024-2-035/BN-04 sayılı Bilgi Notu Kurulun 05.03.2026 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 26-08/236-M sayı ile yazılı savunma süresinin, 4054 sayılı Kanun’un 45’inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bitiminden itibaren 30 gün uzatılmasına karar verilmiştir.

(18) Devam eden süreçte Soruşturma Raporu’na yönelik beyan dilekçeleri ŞOK tarafından 12.03.2026 tarih ve 81954 sayı, BİM tarafından 16.03.2026 tarih ve 82044 sayı, AK GIDA tarafından 20.04.2026 tarih ve 83434 sayı ile süreleri içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. İlgili beyan dilekçelerinde AK GIDA, BİM ve ŞOK tarafından, Soruşturma Raporu’nda yer alan raportör görüşüne katıldıkları ve sözlü savunma toplantısı yapılması taleplerinin bulunmadığı ifade edilmiştir. GÜNEY SÜT tarafından ise herhangi bir beyanda bulunulmamıştır.

H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;

(19) Soruşturma kapsamında yapılan incelemeler ve tespitler ile bunlara ilişkin değerlendirmeler ışığında, AK GIDA, GÜNEY SÜT, BİM ve ŞOK hakkında yürütülen soruşturma sonucunda söz konusu teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine ilişkin herhangi bir bilgiye ve belgeye ulaşılamadığından anılan teşebbüslere idari para cezası verilmesine yer olmadığı ifade edilmektedir.

2 Elektronik Tebligat Yönetmeliği’nin “Elektronik tebligatın hazırlanması ve muhataba ulaştırılması” başlıklı 9. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca elektronik yolla tebligatın, muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapıldığı kabul edilmektedir.

Page 5

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Teşebbüsler

I.1.1. AK GIDA

(21) Süt, peynir, yoğurt, ayran, tereyağı, krema, kaymak, kefir, ketçap, mayonez, büyüme küpü ve puding kategorilerindeki ürünlerinin üretimini, satışını ve dağıtımını gerçekleştiren AK GIDA, 1996 yılında kurulmuştur. Merkezi İstanbul’da bulunan teşebbüs; Kahramanmaraş’ta, Karaman’da, Lüleburgaz’da, Sakarya’da ve Tire’de bulunan altı tesisi ile üretim faaliyetlerini sürdürmektedir.

(22) AK GIDA’ nın bünyesinde bulunduğu LACTALIS Grup’ un [3] ana şirketi niteliğindeki BSA International S.A., hâlihazırda AK GIDA’ nın tüm hisselerine ve tek kontrolüne sahiptir. AK GIDA, ürettiği markalı ve özel markalı süt ve süt ürünlerinin organize ve geleneksel kanala satışını ve dağıtımını hem doğrudan hem de hisselerinin tamamına sahip olduğu Seher Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret AŞ (SEHER GIDA) aracılığıyla gerçekleştirmektedir. AK GIDA tarafından üretimi gerçekleştirilen ürünler; ulusal, yerel ve geleneksel perakende kanallarının yanı sıra ev dışı tüketim, ihracat ve B2B [4] kanallarına da sunulmaktadır. AK GIDA’nın organize (yerel ve ulusal) kanala ve geleneksel kanala markalı ürün satış ve dağıtımını SEHER GIDA; özel markalı ürünlerin satışını ise kendisi gerçekleştirmektedir [5].

(23) AK GIDA 2020-2024 yıllarında “İçim”, “İçimino”, “Ak”, “President”, “Dolcia”, “Masterini”, “Has”, “Alpimilk”, “Alpella”, “Çokokrem”, “Darı”, “Judi”, “Pride”, “Salakis”, “Sante”, “Santissimo” ve “Victoria” [6] markalı ürünlerin üretimini gerçekleştirmiştir. Diğer yandan AK GIDA, BİM için “Aknaz”, “Dost”, “Daphne”,“Pervin”, “Kerem”, “Üç Köşem”; Metro Grosmarket Bakırköy Av. Hiz. Ltd. Şti. (METRO) için “Aro”; “Fine Life”, “Metro”, “Rioba”; BİZİM TOPTAN için “Aytaç”, “Besler”, “Halk”, “Ömür”; CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret Merkezi AŞ (CARREFOURSA) için “Carrefour”; Dimes Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ (DİMES) için “Dimes”; Hakmar Gıda Turizm Hayvancılık ve İnşaat Sanayi Ltd. Şti. (HAKMAR) için “Göynük”; FİLE Market Mağazacılık AŞ (FİLE) [7] için “Harras”; Migros Ticaret AŞ (MİGROS) için “Migros” ve ŞOK için “Mis” markalarıyla özel markalı ürün üretimi gerçekleştirmektedir.

I.1.2. BİM

(24) Faaliyetlerine 1995 yılında başlayan BİM, organize perakende sektöründe faaliyet göstermektedir. Merkezi İstanbul’da bulunan teşebbüs, çoğunluğunu kendine ait markalarının oluşturduğu yaklaşık 900 üründen oluşan ürün kategorisini Türkiye çapında faaliyet gösteren perakende mağazaları aracılığıyla tüketicilere sunmaktadır. File markalı mağazalar hariç olmak üzere BİM’in Aralık 2025 tarihi itibarıyla Türkiye çapında 12.749 3 Süt toplama, işleme ve süt ve süt ürünlerinin üretimi ve tedariki alanlarında faaliyet gösteren LACTALIS GRUP’un dünyanın en büyük 15. gıda üreticisi olduğu belirtilmektedir. Kaynak: https://www.akgida.com.tr/grup-lactalis/ (Erişim Tarihi: 23.12.2025).

[4] B2B, “Business to Business” ifadesinin kısaltması olup şirketlerin kendi aralarındaki ticaretini ifade etmektedir.

5 AK GIDA’nın endüstriyel kanala (üreticilere) yönelik olarak süt tozu ve peynir altı suyu tozu üretimi ve satışı da bulunmaktadır.

[6] AK GIDA’nın lisans sözleşmesi çerçevesinde üretimini gerçekleştirdiği “Alpella”, “Çokokrem”, “Ülker” marka ürünler de bulunmaktadır. Marka lisans sözleşmelerinin sona ermesi nedeniyle bu ürünlerden “Çokokrem” ve “Ülker” markalı ürünlerin lisans sözleşmeleri uyarınca üretim ve satışı 2022 yılı sonu, “Alpella” marka ürünlerin üretim ve satışı ise 2023 yılı içerisinde sonlanmıştır. Ayrıca AK GIDA, Türkiye pazarında satışa konu olmayan (ihracat ürünü olan) “Judi”, “Victoria”, “Santissimo”, “Pride”, “Darı” ve “Sante” markalı ürünlerin de üretimini gerçekleştirmektedir.

7 2015 yılında faaliyete başlayan ve BİM ile aynı ekonomik bütünlük içinde yer alan FİLE, 20.03.2025 tarihinden itibaren “FİLE Market Mağazacılık AŞ” olarak ayrı bir ticari ünvana sahiptir.

Page 6

mağazası bulunmakta olup ürün portföyünde yaklaşık 1000 ürün mevcuttur. Teşebbüs, BİM markalı mağazalara kıyasla daha büyük alanlı ve yaklaşık olarak 4.900 farklı ürünün satışa sunulduğu FİLE mağaza zinciriyle de 2015 yılından itibaren faaliyet göstermektedir. FİLE’nin Eylül 2025 tarihi itibarıyla Türkiye çapında 329 mağazası bulunmaktadır. BİM ve FİLE aynı ekonomik bütünlükte faaliyet göstermekle birlikte 20.03.2025 tarihinden itibaren FİLE’nin BİM’den ayrı bir ticari ünvanı bulunmaktadır. Ek olarak, BİM; 2021 yılında “BİM Market” mobil uygulaması üzerinden gıda dışı ürünlerde çevrim içi alışveriş hizmeti vermeye başlamış olup ayrıca “BİMCell” markası ile de GSM sektöründe faaliyet göstermektedir.

(25) BİM; süt ve süt ürünleri pazarında süt, peynir, yoğurt, ayran, tereyağı, krema, kaymak, kefir, büyüme küpü ve puding kategorilerinde hem markalı hem de özel markalı ürünlerin perakende satışını gerçekleştirmektedir. BİM’in bu pazarda satışını gerçekleştirdiği özel markalı ürünler; “Aknaz”, “Binvezir”, “Dost”, “Dost Gurme”, “Kerem” ve “Üç Köşem”dir. Bununla birlikte, BİM tarafından satışa sunulan diğer süt ve süt ürünleri markaları; “Activia”, “Altınkılıç”, “Anasultan Çiftliği”, “Arpacı”, “Atatürk Orman Çiftliği”, “Ayca”, “Bakraç”, “Bahçıvan”, “Binvezir”, “Birsaş”, “Bozova”, “Cebel”, “Çağlak”, “Dağlı”, “Dany Danone”, “Danone”, “Danone Hüpper”, “Danone Süprix”, “Dostino”, “Eker”, “Enka”, “Er Has”, “Foça”, “Güney”, “Güney&Vakıfkebir İskenderoğlu&Kaanlar”, “Güneşoğlu”, “İçim”, “İçimino”, “İtimat”, “Kaanbey”, “Karlıdağ”, “Kaanlar”, “Kaya Çiftliği”, “Kebir”, “Lezzine”, “Meram Obruk”, “Otat”, “Pervin”, “Peysan”, “Pınar”, “Pınar Kido”, “Sakıpağa”, “Saray Çiftliği”, “SEK”, “Sürsena”, “Sümeli”, “Taraklı”, “Taşarzade”, “Teksüt”, “Tire Süt”, “Torku”, “Torku Miniki”, “Ulussan”, “Vadim”, “Vakfı Kebir”, “İskenderoğlu”, “Yörükoğlu”, “Yörsan”, “Yörükçiftliği” ve “Zinde” dir.

I.1.3. GÜNEY SÜT

(26) 1970 yılında Adana ilinin Çukurova ilçesinde peynir alımı ve satımı ile faaliyet göstermeye başlayan GÜNEY SÜT, hâlihazırda süt ve süt ürünlerinin üretimini ve satışını gerçekleştirmektedir. Bunun yanı sıra GÜNEY SÜT, 1993 yılında kurduğu ve aynı ekonomik bütünlük içinde olan Yummy Meyve Suları Gıda Sanayi Ticaret AŞ (YUMMY) ünvanlı teşebbüs aracılığıyla meyve suyu üretimi yapmaktadır.

(27) GÜNEY SÜT “Güney” ve “Selin” markaları ile süt, yoğurt, ayran, krema, peynir, tereyağı ve kaymak; “Kid” ve “Medi” markaları ile aromalı içecek ve meyve suyu üretimi gerçekleştirmektedir. GÜNEY SÜT tarafından ayrıca; BİM için “Dost” ve “Pervin”; BİZİM TOPTAN için “Aytaç”, “Besler”, “Halk” ve “Ömür”; ŞOK için “Mis” ve Yeni Mağazacılık AŞ (A101) için “Birşah”, “Milkten” ve “Ahir” markalı süt ve süt ürünleri üretilmektedir.

I.1.4. ŞOK

(28) 1995 yılında perakende sektöründe faaliyetlerine başlayan ve merkezi İstanbul’da bulunan ŞOK, Türkiye genelinde 11.000’e yakın mağazası ile organize perakende sektöründe faaliyetlerine devam etmektedir. ŞOK, aralarında özel markaların da bulunduğu, gıda ve gıda dışı ürün kategorisi altında yer alan 1.800’den fazla ürünün perakende mağazaları aracılığıyla satışını gerçekleştirmektedir.

(29) ŞOK, süt ve süt ürünleri kategorisinde kendi özel markası olan “Mis” ile süt, peynir, yoğurt ve ayran satışı gerçekleştirmektedir. ŞOK tarafından süt ve süt ürünleri kategorisinde müşterilere sunulan diğer markalar ise “Activia”, “Aksantaş”, “Akpınar”, “Alpella”, “Alpro”, “Altınkılıç”, “Aynes”, “Arden”, “Arpacı”, “Atatürk Orman Çiftliği”, “Bahçıvan”, “Birinci”, “Boyacıoğlu”, “Buffa”, “Burdan”, “Cebir”, “Cihan - Ser”, “Danette”, “Danino”, “Danone”, “Dimes”, “Disney”, “Dolcia”, “Duranlar”, “Eker”, “Ekici”, “Elta Ada”, “Efendioğulları”, “Enka”, “Evde”, “Festa”, “Güney”, “Hüptrik”, “İçim”, “İskenderoğlu”, “Kaanlar”, “Karbem”, “Karsüt”,

Page 7

“Keri”, “Karper”, “Kaya Çiftliği”, “Kebir”, “Ketaş”, “Kiri”, “La Vache Qui Rit”, “La Fiesta” “Lente Cheese”, “Lezzine”, “Micro Çıtır’s”, “Mis”, “Milkeese”, “Milgo”, “Muratbey”, “Nilky”, “Orvital” “Otat”, “Özerhisar”, “Pınar”, “President”, “Sardis”, “Sek”, “Sütaş”, “Tahsildaroğlu”, “Tarım Kredi Kooperatifi”, “Teksüt”, “Tikveşli”, “Tire”, “Torku”, “Truva Çiftliği”, “Ülker”, “Ünal”, “Yaylamaya”, “Yelken”, “Yemeli”, “Yörükoğlu” ve “Westland”dir.

I.2. Sektör Hakkında Bilgi

I.2.1. Perakende Pazarı Hakkında Bilgi

(30) Hızlı tüketim malları (HTM) perakendeciliği, tedarikçiler tarafından sağlanan hızlı tüketime konu olan gıda, içecek, kişisel bakım, kozmetik ve temizlik ürünleri gibi ürünlerin, son kullanıcılar olan tüketicilere çeşitli yollarla ulaştırılmasını sağlayan faaliyetler bütünüdür. Söz konusu kategorilerden gıda ana kategorisi altında içecek (gazlı içecek, gazsız içecek, çay, kahve, su, maden suyu vb.), süt ürünleri ve kahvaltılıklar (süt, peynir, yoğurt, tereyağ, margarin, yumurta, zeytin vb.), atıştırmalık ve şekerlemeler (bisküvi, kek, çikolata kaplama, çikolata, krem çikolata, sakız, çerez, kuru meyve ve kuruyemiş), yağ (ayçiçek yağı, zeytinyağ vb.), unlu mamuller (makarna, un, paketli ekmek çeşitleri) et ve et ürünleri gibi alt kategoriler bulunmaktadır.

(31) Raf devir hızları yüksek, stok süreleri kısa olan ve sürekli tüketilen ürünlerin satışının gerçekleştirildiği bu pazarda, aynı zamanda büyük ölçekli HTM perakende mağazalarının bir kısmında mobilya, elektronik gibi dayanıklı tüketim malları ile tekstil, cam gibi çeşitli ürünlerin satışı da yapılmaktadır. Bununla birlikte, sektörün cirosunun büyük bir bölümü HTM satışından elde edilmekte olup tüketicilerin gözünde bu mağazaların asıl işlevi HTM satışıdır.

(32) Son yıllarda büyük ölçüde gelişim gösteren HTM perakendeciliği sektörü, ekonomiye sağladığı katkı ve tedarik zinciri içerisinde tüketiciye en yakın halka olması nedeniyle gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde, günümüzün en önemli faaliyet alanlarından biri haline gelmiştir. Tüketiciler bakımından bir hayli önemli olan HTM perakendeciliğinin temel aktörlerine bakıldığında ise söz konusu aktörlerin geleneksel perakendecilerle organize/modern perakendecilerden oluştuğu görülmektedir [8].

(33) Geleneksel perakendecileri, esnaf niteliği taşıyan ve aile işletmeleri şeklinde yönetilen, temel gıda ve ihtiyaç malzemelerinin satışını gerçekleştiren; mahalle içlerindeki bakkal, kasap, manav ve kuruyemişçi türündeki işletmeler; modern perakendecileri ise, çok sayıda mağazası bulunan, geniş ürün yelpazesine sahip, marka imajını öne çıkaran, uzman ekipler tarafından yönetilen işletmeler olarak tanımlamak mümkündür. Modern perakendecilere; süpermarketler, hipermarketler, indirim marketler (BİM, ŞOK vb.) gibi ulusal zincirler ve aynı zamanda kozmetik ve temizlik ürünleri gibi belirli ürün kategorilerine odaklanan mağazalar ile bir veya birden fazla ilde faaliyet gösteren bölgesel/yerel zincirler 9 ve toptan satış yapan teşebbüsler örnek olarak verilebilecektir.

(34) Aşağıdaki tablolarda, HTM perakendeciliği pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar paylarına yer verilmektedir.

8 HTM perakendeciliği sektöründe; geleneksel perakendecilerden oluşan satış kanalı geleneksel kanal, modern perakendecilerden oluşan satış kanalı ise modern kanal olarak bilinmektedir.

9 Bölgesel veya yerel perakendeciler, faaliyet alanları belirli bir il veya bölgeyle sınırlı olan zincir marketler ve bağımsız tekil marketlerden oluşmaktadır. Çoğunlukla süpermarket formatında hizmet veren bu işletmeler, Türkiye’de ulusal düzeyde faaliyet gösteren büyük gıda perakende zincirleriyle rekabet içerisinde bulunmaktadır.

Page 8

Tablo 1- Perakendecilerin 2021-2025 Yılları Arasında Ciro Bazında Türkiye HTM Perakendeciliğinde Pazar Payları (%)

Türkiye HTM Perakendeciliği

Teşebbüs

2021 2022 2023 2024 2025 BİM (.....) (.....) (.....) (.....) (.....)

A101(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
MİGROS(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
ŞOK(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)

CR4 38,0 41,4 43,1 44,9 45,9

CARREFOURSA (.....) (.....) (.....) (.....) (.....)

CR5 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Diğer 60,8 57,5 55,7 54,0 53,0 Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0

Kaynak: IPSOS’un 2020-2024 Yıllarına İlişkin Raporu ve Teşebbüslerden Gelen Bilgiler

(35) Pazarın son beş yıllık seyrine bakıldığında BİM’in açık ara pazar lideri olduğu görülmektedir. Pazarda en büyük ikinci pazar payına sahip olan A101’i ise yaklaşık iki puanlık fark ile MİGROS, MİGROS’u ise sırasıyla; ŞOK ve CARREFORSA takip etmektedir. Teşebbüslerin HTM organize perakende kanalı özelindeki pazar paylarına ise aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.

Tablo 2- Perakendecilerin 2021-2025 Yılları Arasında Ciro Bazında Türkiye HTM Organize Perakendeciliğinde Pazar Payları (%)

Türkiye HTM Organize Perakendeciliği

Teşebbüs

2021 2022 2023 2024 2025 BİM (.....) (.....) (.....) (.....) (.....)

A101(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
MİGROS(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
ŞOK(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)

CR4 77,3 76,4 75,0 75,9 74,2

CARREFOURSA (.....) (.....) (.....) (.....) (.....)

CR5 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Diğer 20,3 21,5 22,9 22,2 24,1 Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0

Kaynak: IPSOS’un 2020-2024 Yıllarına İlişkin Raporu ve Teşebbüslerden Gelen Bilgiler

(36) HTM organize perakendeciliğinin HTM perakendeciliği pazarındaki satış değeri bakımından payı 2022 yılında %(.....), 2023 yılında %(.....) ve 2024 yılında %(.....); mağaza sayısı bakımından ise 2022 yılında %(.....), 2023 yılında %(.....) ve 2024 yılında %(.....) olarak gerçekleşmiştir. HTM organize perakendeciliği pazarı özelinde teşebbüslerin son beş yıldaki pazar paylarına bakıldığında, BİM’in pazar liderliği daha belirgin bir şekilde ortaya çıkmaktadır. Bununla birlikte ilgili yıllarda, MİGROS haricindeki perakendecilerin sınırlı ölçüde pazar payı kaybettiği görülmektedir.

(37) İşbu soruşturma kapsamındaki teşebbüslerden BİM ve ŞOK, HTM perakendeciliği alanında faaliyet göstermektedir. Süt ve süt ürünleri perakende satışı, HTM perakendeciliği sektörünün önemli bir alt kategorisi olarak değerlendirilebilecektir. Nitekim dosya kapsamında sunulan bilgiler kapsamında, 2024 yılında dosya tarafı perakendecilerin süt ve süt ürünlerinin satışlarının değerinin toplam satışlarının içindeki payına bakıldığında, söz konusu dağılımın BİM bakımından %(.....); ŞOK bakımından ise %(.....) olarak gerçekleştiği görülmektedir.

(38) Süt ve süt ürünleri kategorisinde yer alan başlıca ürünler; süt, ayran, peynir, tereyağı ve yoğurt olarak sıralanabilecektir. Bununla birlikte, krema, kaymak, kefir, süt tozu, peynir altı suyu tozu ve büyüme küpü de aynı kategoride yer almaktadır. Aşağıdaki tabloda, teşebbüslerin ve markalarının 2021, 2022 ve 2023 yıllarında süt ve süt ürünleri pazarındaki pazar paylarına yer verilmektedir.

Page 9

Tablo 3- Teşebbüslerin/Markaların Süt ve Süt Ürünleri Pazarındaki Pazar Payları (%)

2021 2022 2023 2024

Teşebbüs/Marka Satış Satış Satış Satış Satış Satış Satış Satış

Miktarı Değeri Miktarı Değeri Miktarı Değeri Miktarı Değeri

Özel Markalar 60,8 50,7 62,2 53,1 61,5 52,7 60,0 50,0 -BİM [10] (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) -ŞOK [11] (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) -Diğer Özel

Markalar(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
SÜTAŞ(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
AK GIDA(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
PINAR(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
TORKU(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
DANONE(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
EKER(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
GÜNEY SÜT(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Diğer11,919,510,918,011,418,811,820,7
Toplam100,0100,0100,0100,0100,0100,0100,0100,0

Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler ve Dosya Kapsamında Yapılan Hesaplamalar.

(39) Yukarıda yer alan tablo incelendiğinde; 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında süt ve süt ürünleri pazarında özel markalı ürünlerin pazarda lider konumda olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca tablodan; 2024 yılında özel markalı ürünlerin satış miktarı bakımından pazar payının %(.....), satış değeri bakımından pazar payının %(.....) olduğu ve özel markalı ürünler içinde BİM’in en yüksek pazar payına sahip olan teşebbüs olduğu görülmektedir. 2024 yılında BİM’in satış değeri bakımından pazar payı %(.....), satış miktarı bakımından pazar payı %(.....); ŞOK’un satış değeri bakımından pazar payı %(.....), satış miktarı bakımından pazar payı ise %(.....)’dir. 2024 yılında pazar payı büyüklüğü bakımından ikinci ve üçüncü sırada yer alan teşebbüsler olan SÜTAŞ’ın ve AK GIDA’nın satış değeri bakımından pazar paylarının sırasıyla %(.....) ve %(.....), satış miktarı bakımından pazar paylarının sırasıyla %(.....) ve %(.....) olduğu; soruşturma tarafı GÜNEY SÜT’ün satış değeri bakımından pazar payının %(.....), satış miktarı bakımından pazar payının ise %(.....) olduğu görülmektedir. I.2.2. Tedarik Pazarı Hakkında Bilgi

(40) Organize HTM perakendeciliği, üretici/tedarikçiler tarafından sağlanan, ağırlıklı olarak gıda ve temizlik/hijyen ana kategorilerinde yer alan ürünlerin nihai tüketicilere ulaştırılmasını sağlayan bir sektördür. Organize HTM perakendeciliğinin ana unsuru, perakende hizmetleri ve bu hizmetleri sağlayan perakende zincirleridir.

(41) Perakendeciler ile satışa sundukları ürünleri tedarik ettikleri üreticiler/tedarikçiler arasındaki dikey ilişki, pazarın tedarik ayağını oluşturmaktadır. Ülkemizde HTM tedarik pazarında, geniş ürün yelpazesine sahip uluslararası teşebbüslerin yanı sıra yerel, nispeten daha sınırlı üretim yelpazesine sahip olan teşebbüsler de bulunmaktadır.

(42) Üretici/tedarikçilerin alternatif ürünlerin üretimine geçişinin sınırlı olması ve perakende noktalarında satılan ürünlerin tamamını üretememelerinin doğal bir sonucu olarak sektörde tek bir tedarik pazarından bahsedilememektedir. Bu kapsamda tedarik pazarları, tedarik

[10] “Aknaz”, “Binvezir”, “Dost”, “Dostino”, “Kerem”, “Pervin” ve “Üçköşem” markaları ile faaliyet göstermektedir.

[11] “Mis” markası ile faaliyet göstermektedir.

12 Sütaş Süt Ürünleri AŞ

13 Pınar Süt Mamülleri Sanayi AŞ

14 Konya Şeker Sanayi ve Ticaret AŞ

15 Danone Tikveşli Gıda İçecek Sanayi ve Ticaret AŞ

16 Eker Süt Ürünleri Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ

Page 10

edilen ürün grupları açısından gıda ve temizlik/hijyen olarak iki ana grup altında kategorize edilebilmektedir.

(43) Gıda ana kategorisi altında içecek (gazlı içecek, gazsız içecek, çay, kahve, su, maden suyu vb.), süt ürünleri ve kahvaltılıklar (süt, peynir, yoğurt, tereyağı, margarin, yumurta, zeytin vb.), atıştırmalık ve şekerlemeler (bisküvi, kek, çikolata kaplama, çikolata, krem çikolata, sakız, çerez, kuru meyve ve kuruyemiş), yağ (ayçiçek yağı, zeytinyağı vb.), unlu mamuller (makarna, un, paketli ekmek çeşitleri) et ve et ürünleri gibi alt kategoriler bulunmaktadır.

(44) Soruşturma kapsamındaki teşebbüslerden AK GIDA ve GÜNEY SÜT, süt ve süt ürünlerinin üretimi ve tedariki alanında faaliyet göstermektedir. Süt ve süt ürünlerinin üretiminin ilk aşamasında çiğ süt, üreticilerden (çiftçiler, süt çiftlikleri, kooperatifler vb.) toplanmaktadır. Çiğ süt üreticileri ile çiğ süt tedarikçileri arasındaki süt alımına ilişkin akdedilen sözleşmeler, Sözleşmeli Üretimin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik çerçevesinde hazırlanmakta olup T.C. Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından yayımlanmaktadır. Ulusal Süt Konseyi (USK) tarafından, çiğ süt üreticilerine ticari ilişkilerinde temel teşkil etmesi üzere belli aralıklarla çiğ süt tavsiye fiyatı açıklanmaktadır. Aşağıda yer verilen tabloda 2022-2025 yılları arasında USK tarafından açıklanan çiğ süt tavsiye fiyatlarına yer verilmektedir.

Tablo 4- USK Tarafından 2022-2025 Yılları Arasında Açıklanan Çiğ Süt Tavsiye Fiyatları

Fiyat Açıklama Tarihleri Çiğ Süt Tavsiye Fiyatları (TL/litre)

01.01.2022 4,70

01.04.20225,70
15.05.20227,50
15.10.20228,50
01.01.20238,50
01.08.202311,50
01.01.202411,50
22.01.202413,50
01.05.202414,65
01.01.202517,15
01.08.202518,35
01.10.202519,60

Kaynak: USK İnternet Sayfası

(45) Çiğ süt, toplandıktan sonra soğutularak işleme tesislerine taşınmaktadır. Akabinde, tesislerde kalite ve hijyen kontrolünden geçirilmekte ve sütün bileşenleri (yağ oranı, protein miktarı, asidite [17] vb.) analiz edilmektedir. Analizin ardından, bakteri ve zararlı mikroorganizmaların yok edilmesi ve sütün besin değerinin korunması amacıyla süt, belirli bir sıcaklıkta ısıl işleme/pastörizasyona [18] tabi tutulmaktadır. Pastörize edilen süt, türlerine göre ayrıştırıldıktan sonra işlenmektedir.

(46) Her bir süt ürününün üretim süreci farklılık arz etmektedir. Örneğin pastörize edilen süt, yoğurt üretimi için soğutma, bakteri kültürünün eklenmesi ve fermantasyon [19]; peynir üretimi için peynir mayasının eklenmesi, kesim, ısıtma ve olgunlaştırma; tereyağı üretimi için ayrıştırılan kremanın çırpılması, yıkama ve tuzlama aşamalarından geçmektedir.

(47) Üretilen süt ve süt ürünleri, hijyenik ortamda ambalajlanmakta ve son olarak, uygun koşullarda depolanarak tüketime sunulacak şekilde dağıtıma hazırlanmaktadır. Ülkemizde 17 Asit oranı

18 Gıda sanayisinde besin maddelerini zararlı mikroorganizmalardan arındırmak amacıyla uygulanan ısıtma yöntemidir.

19 Ürünün kıvamını ve lezzetini oluşturan mayalanma sürecidir.

Page 11

süt ve süt ürünlerinin üretimine, depolanmasına, taşınmasına ve pazarlanmasına ilişkin şartlar Türk Gıda Kodeksi Yönetmeliği ile belirlenmektedir.

(48) Türkiye’de çiğ süt tedarik eden işletmeler tarafından, 2021 yılında 10.051.820 ton, 2022 yılında 9.750.801 ton, 2023 yılında 10.219.042 ton ve 2024 yılının ilk 10 ayında 9.394.237 ton inek sütü toplanmıştır. Toplanan inek sütünden üretilen süt ve süt ürünlerinin üretim miktarlarına aşağıdaki grafikte ve tabloda yer verilmektedir.

Grafik 1- Türkiye’de Süt ve Süt Ürünleri Üretim Miktarı (ton)

5.000.000

4.000.000

3.000.000

2.000.000

1.000.000

0

2021 Yılı 2022 Yılı 2023 Yılı 2024 Yılı

İçme Sütü Yoğurt Ayran Peynir Tereyağı Kaymak

Kaynak: TÜİK ve USK İnternet Sayfası

Tablo 5- Türkiye’de Süt ve Süt Ürünleri Üretim Miktarı (ton)

Ürün2021202220232024
İçme Sütü1.523.1751.496.5591.525.6141.432.668
Yoğurt1.125.9581.169.3201.219.5861.196.953
Ayran716.882766.278829.554856.425
Peynir735.733702.867706.771750.682
Tereyağı84.82695.65587.06691.377
Kaymak41.18731.94929.16229.887

Kaynak: TÜİK ve USK İnternet Sayfası

(49) Yukarıda yer alan grafik ve tablo incelendiğinde; 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarında içme sütü, yoğurt, ayran, peynir ve tereyağı üretim miktarının yıllar içinde genel olarak artış eğiliminde olduğu, kaymak üretim miktarının ise azaldığı görülmektedir.

(50) Süt ve süt ürünleri üretimi gerçekleştiren teşebbüsler, kendi markaları ile ürettikleri ürünlerin yanı sıra özel markalı ürün üretimi de gerçekleştirebilmektedir. Bu kapsamda üretilen ürünlerin spektleri [20] özel markalı ürün ürettirmek isteyen teşebbüsler tarafından hazırlanabileceği gibi, üreticiler tarafından da müşterilere sunulabilmektedir. Süt ve süt ürünleri üreticileri ile müşterileri, genellikle vadeli satış koşulları çerçevesinde çalışmaktadır. Müşterilerle, ciro primi, ödeme koşulları gibi şartları içeren sözleşmeler yapılmaktadır. Söz konusu sözleşmeler genellikle, markalı ürün satın alan müşteriler ile yıllık, özel markalı ürün satın alan müşteriler ile daha uzun süreli yapılmaktadır.

(51) İşbu soruşturmanın tarafı olan AK GIDA ve GÜNEY SÜT, hem markalı hem de özel markalı ürün üretimi gerçekleştirmekte olup 2024 yılında özel markalı ürün satışlarından elde ettikleri cironun toplam süt ve süt ürünleri satışlarından elde ettikleri ciro içindeki payı AK GIDA’nın %(.....), GÜNEY SÜT’ün ise %(.....) olarak gerçekleşmiştir.

(52) Çiğ süt stoklanmaya elverişli bir ürün olmadığı için, tedarikin devamlılığının sağlanması ve fazla kapasitenin değerlendirilmesi amacıyla sektördeki oyuncular arasında dönemsel 20 Yağ oranı ve protein değeri gibi ürün özelliklerinin yer aldığı teknik şartname

Page 12

olarak çiğ süt, krema, süt tozu, peynir altı suyu gibi ürünlerin alım -satımı ve fason üretim ilişkileri de kurulabilmektedir.

(53) Süt ve süt ürünleri kısa sürede bozulabilir nitelikte oldukları için, dağıtım sürecinde, soğuk zincir sistemine uygun şekilde taşınmaktadır. Ürünler taşınırken soğuk hava depolarında, soğutmalı araçlarda, özel ambalajlar kullanılarak 0°C ile 8°C arasında muhafaza edilmektedir. Süt ve süt ürünlerinin taze kalabilmesi için teslimat süreleri kısa tutulmaktadır. Bundan dolayı dağıtım programları, ürünlerin tazelik seviyesini koruyacak şekilde genellikle haftalık veya günlük olarak yapılmaktadır.

(54) Süt ve süt ürünlerinin dağıtımı, üretimi gerçekleştiren teşebbüsler tarafından yapılabildiği gibi üçüncü taraf distribütörler aracılığıyla da yapılabilmektedir. Dağıtım ile birlikte ürünler; organize kanala (ulusal zincir marketler, indirim marketleri, yerel zincir marketler vb.), geleneksel kanala (bayi, bakkal vb.) ve ev dışı tüketim kanalına (ulusal ve yerel ev dışı tüketim) tedarik edilmektedir.

I.2.3. İlgili Ürün Pazarı

(55) İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz (İlgili Pazar Kılavuzu)’da ilgili ürün pazarı, tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal ve hizmetlerden oluşan pazar olarak tanımlanmaktadır. İşbu soruşturma tarafı teşebbüslerden AK GIDA ve GÜNEY SÜT başlıca; süt, peynir, yoğurt, ayran, tereyağı, krema ve kaymak ürünlerinin üretimi, pazarlanması ve satışı alanlarında; BİM ve ŞOK ise HTM perakendeciliği alanında faaliyet göstermektedir. Alternatif ilgili ürün pazarları; “gıda ürünlerinin üretimi/tedariki” ve “gıda ürünlerinin perakende satışı” olarak tanımlanabileceği gibi, söz konusu ilgili ürün pazarlarının alt kategorileri olan “süt ve süt ürünleri üretimi ve tedariki” ve “süt ve süt ürünleri perakende satışı” olarak da belirlenebilecektir. Nitekim Kurul kararlarına bakıldığında, hem her bir kategorinin ve hatta her bir kategori altında yer alan ürünlerin ayrı bir ilgili ürün pazarı olarak tanımlanabildiği [21], hem de doğrudan ana kategorilerin birer ilgili ürün pazarı olarak tespit edilebildiği [22] görülmektedir.

(56) Bununla birlikte, İlgili Pazar Kılavuzu’nun 20. paragrafında yer alan “İnceleme konusu işlem gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir” ifadesi de dikkate alınarak soruşturma kapsamında ilgili ürün pazarı belirlenmesinin ulaşılan sonucu değiştirmeyeceği değerlendirilmiş ve herhangi bir ilgili ürün pazarı tanımlaması yapılmamıştır.

I.2.4. İlgili Coğrafi Pazar

(57) İlgili Pazar Kılavuzu'nda coğrafi pazar; teşebbüslerin mal ve hizmetlerinin arz ve talebi konusunda faaliyet gösterdikleri, rekabet koşullarının yeterli derecede homojen ve özellikle rekabet koşulları komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı olduğu için bu bölgelerden kolayca ayrılabilen bölgeler olarak tanımlanmaktadır.

(58) Soruşturma taraflarından perakende seviyesinde faaliyet gösteren teşebbüsler (BİM ve ŞOK) ulusal çapta faaliyet gösteren zincir perakende satış noktalarıdır. Diğer yandan, soruşturma taraflarından üretim/tedarik seviyesinde faaliyet gösteren teşebbüslerin (AK GIDA ve GÜNEY SÜT) de faaliyetleri ulusal düzeydedir.

21 14.08.2008 tarihli ve 08-50/722-282 sayılı Kurul kararı

22 19.09.2018 tarihli ve 18-33/556-274 sayılı Kurul kararı

Page 13

(59) Kurulun özellikle devralmalara ilişkin geçmiş kararlarında, HTM perakende ve alt kırılımı olan HTM organize perakende pazarları kimi zaman il seviyesinde [23], kimi zaman ilçe seviyesinde [24] incelenmiştir. Bununla birlikte, işbu soruşturmanın tarafı olan perakendeci ve üretici/tedarikçi teşebbüslerin Türkiye’nin hemen her bölgesinde ürün tedariki/üretimi ve/veya satışı gerçekleştirdiği göz önüne alındığında, dosya kapsamında ilgili coğrafi pazarın " Türkiye" olarak belirlenebileceği değerlendirilmektedir.

(60) Öte yandan İlgili Pazar Kılavuzu’nun 20. paragrafında yer alan “inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.” ifadesi de dikkate alınarak pazar tanımı yapılmasının sonuca herhangi bir etkisi olmayacağından ilgili coğrafi pazarın tanımlanmasına gerek olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.

I.2.5 Soruşturma Tarafı Teşebbüsler Hakkında Geçmiş Tarihli Kurul Kararları ve Halen Yürütülen Soruşturmalar

28.10.2021 Tarihli ve 21-53/747-360 Sayılı Perakende Kararı

(61) Perakende kararında A101, BİM, CARREFOURSA, MİGROS ve ŞOK arasında doğrudan veya ortak tedarikçiler aracılığıyla dolaylı temaslar yoluyla fiyatların ve fiyat geçişlerinin koordinasyonunun sağlandığı; yine doğrudan veya ortak tedarikçiler aracılığıyla geleceğe dönük fiyatlar, fiyat geçiş tarihleri, dönemsel aktiviteler ve kampanyalar gibi rekabete hassas bilgilerin paylaşıldığı; fiyat indirimine giden veya pazar genelinde fiyatların arttığı dönemde henüz fiyat artışı yapmayan teşebbüslerin fiyatlarına tedarikçiler aracılığıyla müdahale edilmek suretiyle söz konusu fiyatların tüketiciler aleyhine yükseltilmesinin sağlandığı; rakip fiyatlarının yükselmemesi halinde ürün ve/veya bölge özelinde süratle hayata geçirilen fiyat indirimleri ve/veya tedarikçiye iade faturası kesmek gibi cezalandırma stratejileri yoluyla teşebbüsler arasındaki danışıklılığa uyumun sürekli olarak gözetildiği; böylelikle adı geçen teşebbüslerin satışa sundukları pek çok ürünün perakende satış fiyatlarının tespiti amacına sahip, topla-dağıt özelliği de sergileyen kartel niteliğindeki anlaşma veya uyumlu eylemler yoluyla, anılan teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine karar verilmiştir.

(62) Yukarıda adı geçen teşebbüslerle birlikte soruşturma tarafı tedarikçilerden Savola Gıda ve San. Tic. AŞ’nin de kendi ürünleri bakımından söz konusu perakendeciler arasında raf fiyatları ve fiyat geçişleri konusunda danışıklılığın/koordinasyonun sağlanması ve bu danışıklılığın sürdürülmesi, yine bu çerçevede perakendecilerin geleceğe dönük fiyatları ve fiyat geçiş tarihleri gibi rekabete hassas bilgilerin paylaşımına aracılık etmesi yönüyle açıkça perakende satış fiyatlarının tespiti amacına sahip topla-dağıt kartel görünümünde ortaya çıkan anlaşmalar veya uyumlu eylemler yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine ve bu ihlal nedeniyle perakendeciler ile birlikte ve eşit derecede sorumlu olduğuna hükmedilmiş ve bahse konu teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir. 23 Kurulun 17.06.2005 tarihli ve 05-40/557-136 sayılı, 04.05.2006 tarihli ve 06-32/392-102 sayılı, 18.12.2008 tarihli ve 08-73/1158-452 sayılı, 15.04.2010 tarihli ve 10-31/486-182 sayılı kararları

24 Kurulun 31.10.2005 tarihli ve 05-76/1030-287 sayılı, 06.07.2006 tarihli ve 06-47/632-180 sayılı, 05.04.2007 tarihli ve 07-30/293-110 sayılı, 15.07.2009 tarihli ve 09-33/728-168 sayılı, 23.02.2011 tarihli ve 11-10/186- 62 sayılı, 09.02.2012 tarihli ve 12-06/185-47 sayılı, 09.02.2017 tarihli ve 17-06/56-22 sayılı, 18.04.2018 tarihli ve 18-11/204-95 sayılı kararları

Page 14

15.12.2022 tarihli ve 22-55/863-357 Sayılı Tedarik Kararı

(63) Yukarıda yer verilen Perakende kararında, perakende gıda ve temizlik ürünleri ticareti ile iştigal eden zincir marketler ile bunların tedarikçileri konumunda olan üretici ve toptancı seviyesindeki teşebbüslerin fiyatlama davranışlarının incelenmesi sonucunda elde edilen delillerin bazılarında yazışmaların tarafı olan ya da yazışmalara konu olan tedarikçi teşebbüslerin dosya konusu soruşturmanın tarafı olmamakla birlikte topla-dağıt tipi kartel veya yeniden satış fiyatının tespiti gibi ihlale neden olacak eylemler içerisinde bulunmuş olabileceklerine yönelik makul şüphe oluşması sebebiyle Kurulun 17.03.2021 tarihli ve 21- 14/177-M sayılı kararıyla bazı tedarikçiler hakkında önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

(64) Önaraştırma kapsamında yapılan incelemeler sonucunda elde edilen delillerin ve bulguların ciddi ve yeterli bulunması sebebiyle Kurulun 26.04.2021 tarihli ve 21-23/271-M sayılı kararı ve diğer muhtelif kararları uyarınca hızlı tüketim malları sektöründe üretici/tedarikçi olarak faaliyet gösteren, Beypazarı İçecek Pazarlama Dağ. Amb. Tur. Pet. İnş. San. ve Tic. AŞ, Coca Cola Satış Dağıtım AŞ (CCSD), Doğanay Gıda Tarım ve Hayvancılık San. Tic AŞ (DOĞANAY), Düzey Tüketim Malları Sanayi Pazarlama ve Ticaret AŞ (DÜZEY), Eti Gıda San. ve Tic. AŞ (ETİ), Frito Lay Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ (FRITO LAY), Glaxosmithkline Tüketici Sağlığı AŞ (GSK), Haribo Şekerleme Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (HARİBO), Horizon Hızlı Tüketim AŞ, Kent Gıda Maddeleri Sanayi ve Ticaret AŞ, Pasifik Tüketim Ürünleri Satış ve Ticaret AŞ (PASİFİK), Pepsi Cola Servis ve Dağıtım Ltd. Şti. (PEPSİ), Red Bull Gıda Dağıtım ve Pazarlama Ticaret Limited Şirketi (RED BULL), Şölen Çikolata Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ (ŞÖLEN) ve Unmaş Unlu Mamuller Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ (UNMAŞ) olmak üzere on beş teşebbüs ile BİM, CARREFOURSA, MİGROS, ŞOK ve A101 olmak üzere perakendeci olarak faaliyet gösteren beş teşebbüs hakkında soruşturma açılmasına karar verilmiştir.

(65) Soruşturma sonucunda üretici/tedarikçi olarak faaliyet gösteren teşebbüslerden CCSD, DOĞANAY, DÜZEY, ETİ, FRİTO LAY, GSK, HARİBO, PASİFİK, PEPSİ, REDBULL, ŞÖLEN ve UNMAŞ’ın kendi ürünlerinde soruşturma tarafı perakendeciler arasında satış fiyatları ve fiyat artışları konusunda koordinasyonun sağlanması ve bu koordinasyonun sürdürülmesi, yine bu çerçevede perakendecilerin geleceğe yönelik fiyatları ve fiyat artış tarihleri gibi rekabete hassas bilgilerin paylaşımına aracılık edilmesi suretiyle perakende satış fiyatlarının tespiti amacına sahip topla-dağıt karteli niteliğindeki anlaşmalar veya uyumlu eylemlerle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine, bu ihlalden perakendeciler ile birlikte ve eşit derecede sorumlu olduklarına ve ilgili teşebbüslere idari para cezası verilmesine karar verilmiştir.

(66) Perakendeci olarak faaliyet gösteren beş teşebbüsün, ortak tedarikçiler aracılığıyla fiyatların ve/veya fiyat artışlarının koordinasyonunu sağladığı, ayrıca ortak tedarikçiler aracılığıyla geleceğe yönelik fiyatlar, fiyat artış tarihleri, dönemsel aktiviteler ve kampanyalar gibi rekabete hassas bilgilerin paylaşıldığı tespit edilmiştir. Bunlara ek olarak dosya kapsamında fiyat indirimine giden veya pazar genelinde fiyatların arttığı dönemde henüz fiyat artışı yapmayan perakendecilerin fiyatlarına, tedarikçiler aracılığıyla müdahale edilmek suretiyle söz konusu fiyatların tüketiciler aleyhine yükseltildiği; rakip fiyatlarının yükselmemesi halinde ürün özelinde fiyat düşürme (bozma) gibi çeşitli stratejiler yoluyla teşebbüsler arasındaki danışıklılığa uyumun sürekli olarak gözetildiği tespit edilmiştir. Anılan gerekçelerle perakendecilerin satışa sundukları pek çok ürünün perakende satış fiyatlarının belirlenmesine yönelik topla-dağıt karteli niteliğinde anlaşmalar veya uyumlu eylemler gerçekleştirdikleri ve bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda, anılan teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun'un

Page 15

16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiğine karar verilmiştir. Dosya kapsamında perakendeci teşebbüslerin zaman zaman tarafları değişen topla-dağıt karteli niteliğindeki anlaşmalar veya uyumlu eylemler yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine hükmedilmişse de, Perakende kararı ile söz konusu teşebbüslere ceza verildiğinden “ne bis in idem” hukuk genel ilkesi çerçevesinde söz konusu teşebbüsler bakımından soruşturma kapsamında yeni bir idari para cezasına hükmedilmesine yer olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

24.03.2022 Tarihli ve 22-14/245-105 Sayılı Kurul Kararı

(67) İlgili kararda Kurul, aralarında BİM ve ŞOK’un da bulunduğu zincir marketlerin yaş meyve- sebze ve ambalajlı su perakende satış fiyatlarını belirlerken 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerini ihlal edip etmediklerini incelemiştir. Yerinde incelemelerde rakip fiyatlarının takip edildiğini ve bazı ürünlerde fiyatların aynı ya da çok yakın seviyelerde oluştuğunu gösteren bulgulara rastlanmakla birlikte, teşebbüsler arasında fiyat tespiti veya koordinasyona işaret eden herhangi bir anlaşma, uyumlu eylem ya da belge tespit edilememiştir. Dosya kapsamındaki belgeler, fiyat değişimlerinin büyük ölçüde maliyet artışları, döviz kuru dalgalanmaları ve ürün bazlı rekabetçi stratejilerle açıklandığını ortaya koymuştur.

(68) Kurul, yapılan ekonomik analizlerde de limon ve muz dışındaki ürünlerde fiyatların maliyetleri yakından takip ettiğini, bu iki ürün bakımından ise olağanüstü bir kâr artışı veya kalıcı fiyat koordinasyonuna işaret eden bir durum bulunmadığını değerlendirmiştir. Pazarın çok sayıda teşebbüsün faaliyet gösterdiği rekabetçi bir yapıya sahip olması da dikkate alınarak, soruşturma konusu teşebbüslerin rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma veya uyumlu eylem içinde oldukları ya da hâkim durumlarını kötüye kullandıkları yönünde yeterli bulguya ulaşılamadığına karar verilmiş ve ihlal tespiti yapılmamıştır.

30.11.2023 Tarihli ve 23-55/1078-382 Sayılı Kurul Kararı

(69) İlgili karar kapsamında AK GIDA’nın alıcılarının yeniden satış fiyatını belirlediği şüphesi üzerine AK GIDA hakkında soruşturma açılmasına karar verilmiştir. Soruşturma sürecinde ise AK GIDA tarafından üretimi gerçekleştirilen ürünlerin satışını ve dağıtımını gerçekleştiren teşebbüsün AK GIDA’nın %100 pay sahipliğinde bulunan SEHER GIDA olduğu tespit edilmiştir. Bu nedenle AK GIDA soruşturmadan çıkarılacak SEHER GIDA soruşturmaya eklenmiştir. Yerinde incelemelerde elde edilen belgelerden; belirli ürünler için minimum raf fiyatlarının belirlendiği, müşterilerden bu fiyatların uygulanmasının talep edildiği, fiyat aralıklarının takip edildiği ve düşük fiyatlara müdahale edildiği tespit edilmiştir. Bu kapsamda SEHER GIDA’nın, perakendecilerin satış fiyatlarına doğrudan veya dolaylı şekilde müdahale ederek yeniden satış fiyatının tespiti niteliğinde davranışlarda bulunduğu değerlendirilmiştir.

(70) Soruşturma sürecinde SEHER GIDA uzlaşma talebinde bulunmuş; Kurul tarafından yürütülen uzlaşma görüşmeleri sonucunda teşebbüs ihlali kabul etmiş ve soruşturma uzlaşma usulü ile sonlandırılmıştır.

20.02.2025 Tarihli ve 25-07/165-M Sayılı Kurul kararı

(71) Söz konusu kararda BİM, CARREFOURSA, MİGROS, Nilky İçecek ve Gıda AŞ (NILKY), ŞOK ve A101 tarafından 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak soruşturma açılmasına karar vermiştir.

(72) Bu kapsamda NILKY aracılığıyla alt pazarda yer alan BİM, MİGROS ve ŞOK arasında geleceğe yönelik fiyatları ve fiyat artış tarihleri gibi rekabete hassas bilgilerin paylaşılması suretiyle perakende satış fiyatlarının tespiti amacına sahip topla-dağıt karteli niteliğindeki

Page 16

anlaşmalar yoluyla ve BİM’in, CARREFOURSA’nın, MİGROS’un, ŞOK’un ve A101’in paralel fiyatlama davranışları sergileyerek uyumlu eylemler yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti amacıyla incelemeler yapılmaktadır. Bahse konu soruşturma hâlihazırda devam etmektedir.

10.04.2025 Tarihli ve 25-14/316-M(1) Sayılı, 23.10.2025 Tarihli ve 25- 40/951-M Sayılı ve 27.11.2025 Tarihli ve 25-44/1090-M Sayılı Kurul Kararları

(73) İlgili kararlar uyarınca;

(i) Çiğ süt alımı pazarında faaliyet gösteren sanayicilerin rakipler arasında fiyat tespiti,

pazar paylaşımı ve rekabete hassas bilgi değişimi gibi rekabeti sınırlayıcı nitelikte

eylemlerde bulunmak suretiyle ve Ambalajlı Süt ve Süt Ürünleri Sanayicileri

Derneği’nin bu eylemleri kolaylaştırmak suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4.

maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti amacıyla AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün

de içinde bulunduğu 64 tüzel kişilik hakkında,

(ii) Süt yemi satışı pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin aralarındaki fason üretim

anlaşmasının ötesine geçerek fiyat tespit etmek, pazarı paylaşmak ve/veya

rekabete hassas nitelikte bilgi değişiminde bulunmak suretiyle 4054 sayılı

Kanun'un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti amacıyla üç tüzel kişilik

hakkında,

(iii) Paketlenmiş süt ve süt ürünleri üretimi ve satışı pazarında faaliyet gösteren

teşebbüslerin rekabete hassas bilgi değişimi yoluyla rekabeti sınırlamak suretiyle

4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti amacıyla 15

tüzel kişilik hakkında ve

(iv) Peynir altı suyu alımı pazarında alıcı konumundaki teşebbüsler arasında pazar

paylaşımı ve/veya fiyat tespiti niteliğindeki rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve/veya

uyumlu eylemler yoluyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.

maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespiti amacıyla 17 tüzel kişilik hakkında soruşturma açılmasına karar verilmiştir. Bahse konu soruşturma hâlihazırda devam etmektedir.

14.08.2025 Tarihli ve 25-31/718-M Sayılı Süt Karşılığı Yem Kararı

(74) İlgili karar uyarınca süt ve süt ürünleri üretimi ve satışı faaliyeti ile iştigal eden ve çiğ süt satın aldıkları hayvancılık işletmelerine söz konusu çiğ süt karşılığında yem satışı gerçekleştiren ve aralarında AK GIDA ile GÜNEY SÜT’ün de bulunduğu 39 teşebbüs hakkında, 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak soruşturma açılmasına karar verilmiştir.

(75) Kurul, süt ve süt ürünleri sektöründe faaliyet gösteren çok sayıda teşebbüsün, çiğ süt satın aldıkları üreticileri “süt karşılığı yem” uygulaması yoluyla baskı altına alarak rekabeti kısıtladıkları iddiası üzerine resen başlatılan önaraştırma kapsamında değerlendirme yapmıştır. Yerinde incelemelerde elde edilen belgeler, üreticilerin belirli miktar ve/veya markada yem almaya zorlandığına ve bu yolla teşebbüslerin çiğ süt alım ilişkilerinde pazarlık gücünü kötüye kullanabileceğine işaret etmiştir

(76) Bu bulgular doğrultusunda Kurul, nihai karar verilene kadar 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca geçici tedbir uygulanmasına karar vermiştir. Tedbir kapsamında, süt karşılığı yem uygulaması çerçevesinde üreticilere miktar veya marka zorlaması yapılmaması ve çiğ süt üretim sözleşmelerinde yer alan ilgili hükümlere uygun davranılması yükümlülüğü getirilmiş; böylece soruşturma süresince rekabetin ve

Page 17

üreticilerin korunması amaçlanmıştır. Bahse konu soruşturma hâlihazırda devam etmektedir.

I.2.6. Dosya Kapsamında Elde Edilen Belgeler 25

(77) Bu bölümde şikâyet kapsamında sunulan belgelere ve yerinde incelemede elde edilen belgeye aşağıda yer verilmektedir.

I.2.6.1. Şikâyet Kapsamında Sunulan Belgeler

(78) Delil 1: 24.06.2022 tarihinde GÜNEY SÜT Satış Müdürü (.....) tarafından YUMMY Satın Alma çalışanı (.....)’a gönderilen “yoğurt Fiyat çalışması” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır.

“(.....) Bey merhaba,

Yoğurt fiyat çalışması ektedir.

…”

(79) E-postanın ekinde yer alan “Yoğurt Çalışması.xlsx” isimli Excel belgesine ilişkin ekran görüntüsüne aşağıda yer verilmektedir.

Figure from the decision

(80) Delil 2: 27.06.2022 tarihinde GÜNEY SÜT Satış Müdürü (.....) tarafından YUMMY Satın Alma çalışanı (.....)’a gönderilen “bim bölge fiyat çalışması” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır.

“(.....) Bey merhaba,

Ekteki gibi çalıştım ancak Mis bidon yoğurt raf fiyatı (.....) TL bizim teklifimiz bu ürün

için (.....) TL…”

(81) E-postanın ekinde yer alan “bim bölge çalışması” isimli Excel belgesine ilişkin ekran görüntülerine aşağıda yer verilmektedir.

25 Belgelerdeki yazım yanlışları, herhangi bir düzeltme yapmadan aynı şekliyle korunmuştur.

Page 18

Figure from the decision
Figure from the decision

I.2.6.2. Yerinde İncelemede Elde Edilen Belge

(82) Delil 3: AK GIDA’da yapılan yerinde incelemede elde edilen, AK GIDA Endüstriyel Ürün Satış Müdürü (.....) tarafından AK GIDA Ticaret Direktörü (.....)’na gönderilen 23.03.2021 tarihli “Güney süt” konulu e-posta iletisinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

(.....) Bey,

Tereyağ için Güney sütü aradığımda (.....)’nin yerine geçen Eski Saraycı (.....)

piyasaları sorarken bahsetti. Biz uht sütte Bim’e 2,9 yerine 3 proteini aynı fiyattan

teklif etmişiz bundan rahatsız olmuşlar 😊 ben anlamam o işlerden dedim geçiştirdim

bilginiz olsun.

Saygılarımla

(83) Akabinde AK GIDA Ticaret Direktörü (.....) tarafından 23.03.2021 tarihinde cevaben gönderilen e-posta iletisinin içeriği ise aşağıda aktarılmaktadır.

Çok iYi demişsiniz. 😊

Arkadaşlar bilginize, (.....) ile konuşursanız bahsetmeyin lütfen, tşk.

I.3. DEĞERLENDİRME

(84) İşbu soruşturma kapsamındaki iddialar temel olarak iki başlık altında ele alınabilmektedir. Bu iddialardan ilki GÜNEY SÜT, BİM ve ŞOK hakkında olup GÜNEY SÜT’ün rakibi konumunda bulunan süt ve süt ürünleri tedarikçilerine ilişkin teklif edilen fiyat bilgilerini BİM’den aldığı ve GÜNEY SÜT’ün, BİM’den almış olduğu bu bilgileri daha fazla süt ve süt ürünü alması koşuluyla ŞOK’a ilettiği ve bu şekilde GÜNEY SÜT aracılığıyla ŞOK ile BİM arasında rekabete hassas bilgilerin dolaylı olarak paylaşıldığına yöneliktir. Diğer bir iddia ise GÜNEY SÜT ve AK GIDA hakkında olup GÜNEY SÜT’ün BİM’den elde etmiş olduğu bilgileri AK GIDA ile paylaşması ve bu sayede GÜNEY SÜT’ün ve AK GIDA’nın aralarında anlaşarak süt ve süt ürünlerinin tedarik fiyatlarını birlikte belirlediğine ilişkindir. Söz konusu iddialar dikkate alındığında GÜNEY SÜT’ün, AK GIDA’nın, BİM’in ve ŞOK’un rekabete hassas bilgi değiştirdiği ve bu suretle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine ilişkin iddialar işbu dosya kapsamında incelenmektedir. Bu nedenle takip eden başlıklarda, öncelikle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında anlaşma ve uyumlu eylem hakkında bilgi verilecek akabinde ise bilgi değişimine ilişkin açıklamalarda bulunulacaktır.

Page 19

Açıklamalar doğru ltusunda ise dosya kapsamında yapılan çalışmalara ve değerlendirmelere yer verilecektir.

I.3.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi ve Rekabet Hukukunda Anlaşma ve Uyumlu Eylem Çerçevesinde Bilgi Değişimi

(85) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasında; “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmü yer almaktadır.

(86) Söz konusu hükmün temel amacı, rekabetin gereği olarak her bir teşebbüsün kendi ticari politikalarını ve faaliyetlerini tek başına, diğer teşebbüslerden bağımsız olarak belirlemesidir. Rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki anlaşmaların varlığı hâlinde, teşebbüslerin bağımsız davranışlarının yerini anlaşma taraflarının ortak çıkarlarına hizmet eden koordineli davranışlar almaktadır. Bu tür anlaşmalar, serbest piyasa ekonomisinden elde edilmesi beklenilen faydaları azaltarak kaynakların etkinsiz kullanılmasına ve serbest piyasa sisteminin sağladığı refahın piyasadaki aktörlere hak etmedikleri oranda dağılmasına yol açmaktadır. Diğer bir deyişle, bu tür anlaşmalara taraf olan teşebbüsler, normal rekabet şartları içinde elde edemeyecekleri kârlara ulaşarak bu ekonomik faaliyetlerle yaratılan refahın çoğunu kendilerine aktarma olanağına sahip olmakta ve serbest piyasa ekonomisinin sağlıklı bir şekilde işlemesini engellemektedir.

(87) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi incelendiğinde, teşebbüsler arasında gerçekleştirilen ve amacı veya etkisi yahut potansiyel etkisi itibarıyla rekabeti sınırlayıcı nitelik taşıyan her türlü anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararının yasaklandığı görülmektedir. 26 Sözü edilen kavramlara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’da herhangi bir tanıma yer verilmemekle birlikte aynı Kanun’un 4. maddesinin gerekçesinde;

“Bu Kanunun amacı rekabetin korunması olduğuna göre, rekabeti engelleyici,

kısıtlayıcı veya bozucu teşebbüsler arası anlaşma ve uygulamaların

yasaklanması gerekir. Maddenin amacı bakımından anlaşma, hukuki şekil

şartlarına uymasa bile tarafların kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma

ya da uyuşma anlamında kullanılmıştır. Anlaşmanın yazılı veya sözlü

olmasının önemi yoktur.”

ifadeleriyle Türk rekabet hukukunda “anlaşma” kavramının borçlar hukukundaki “sözleşme” kavramından daha geniş bir kavram olduğuna dikkat çekilmekte ve bağlayıcı olma, yazılı şekil, yükümlülüklerin ifa edilmemesi hâlinde uygulanacak yaptırımın düzenlenmesi yahut yürürlük koşulları gibi herhangi bir şart aranmamaktadır. [27] 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında bir anlaşmanın varlığı için teşebbüsler arasında aynı yönde bir irade uyuşmasının ya da mutabakatın bulunması yeterlidir.

(88) 4054 sayılı Kanun’a benzer şekilde, üç farklı koordinasyon türüne [28] yer veren Avrupa Birliğinin İşleyişine Dair Anlaşma (ABİDA)’nın 101. maddesinin içerdiği bu sınıflandırmanın, yukarıda ifade edilen amaca yönelik olduğu ve teşebbüsler arası koordinasyonun ortaya koyulması halinde, iş birliğinin türüne ilişkin net bir sınıflandırma yapılmasının madde kapsamında yapılacak hukuki analizi etkilemeyeceği kabul edilmektedir [29]. Bu kapsamda, çoğunlukla birbirlerinden net bir şekilde ayrılamayan bu terimlerin nihai amacının; 26 29.03.2018 tarihli ve 18-09/180-85 sayılı Kurul kararı para. 48

27 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı Kurul kararı, s. 26

28 “Concerted practice”, “agreements between undertakings”, “decisions by associations of undertakings”

[29] Case C-49/92 P Commission v Anic Partecipazioni, para.3

Page 20

teşebbüslerin bağımsız karar almaları ile davranışlarını koordine etmeleri arasındaki ayrımı nitelemekten öteye geçmediği söylenebilecektir. Buna binaen anlaşma ve uyumlu eylem kavramları arasındaki farkın, bu kavramların işaret ettiği eylemlerin farklı sonuca yol açmasından ziyade eylemlerin ne şekilde ortaya çıktığına dair olduğu söylenebilecektir.

(89) Diğer yandan 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlali bakımından madde kapsamına giren eylemin niteliğine bağlı olarak amaç veya etki unsurlarından sadece birini barındırması yeterli kabul edilmektedir. Kartellerin Ortaya Çıkarılması Amacıyla Aktif İşbirliği Yapılmasına Dair Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde kartel; fiyat tespiti, müşterilerin, sağlayıcıların, bölgelerin ya da ticaret kanallarının paylaşılması, arz miktarının kısıtlanması veya kotalar konması, ihalelerde danışıklı hareket konularında, rakipler arasında gerçekleşen, rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve/veya uyumlu eylemler olarak tanımlanmaktadır. Fiyat tespitini, arz kısıtlamasını, bölge, pazar veya müşteri paylaşımını konu alan ve kartel olarak nitelendirilen anlaşma/uyumlu eylemler, doğaları gereği rekabeti sınırlayıcı olmaları nedeniyle etkilerine bakılmaksızın rekabet ihlali teşkil etmekte, bu nedenle de açık kısıtlama/ihlal olarak tabir edilmektedir.

(90) Kartel niteliğindeki anlaşmaların varlığı, hukuken ihlal sonucuna ulaşılması bakımından yeterli görülmekte olup anlaşmanın uygulanıp/uygulanmaması veya piyasada rekabeti bozucu etkilerinin görülüp/görülmemesi gibi hususların ispatlanmasına ihtiyaç duyulmamaktadır. Zira, söz konusu açık kısıtlamaları içeren anlaşmaların piyasadaki rekabet ortamını bozdukları karine olarak kabul edildiği için, bu tür anlaşmalar, pazardaki mevcut veya potansiyel etkilerinin incelenmesine gerek görülmeksizin yasaklanmakta, varlıklarının ispatlanması rekabet hukuku müdahalesi için yeterli olmaktadır [30].

(91) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin uygulanması bakımından önem arz eden bir diğer husus, ihlalin rekabeti sınırlayıcı bir irade uyuşmasının gösterilmesi suretiyle ispatlanması olup bu uyuşmanın açık anlaşma veya uyumlu niteliğinde olması ulaşılan sonuç bakımından önem arz etmemektedir. Bu çerçevede ihlal kavramını karşılamak üzere kullanılan anlaşma ve uyumlu eylem kavramları arasındaki temel fark gerektirdikleri ispat yükü ve standardı açısından değişiklik göstermektedir [31].

(92) Bu kapsamda rekabet hukukunun mevcut yasal çerçevesi dâhilinde anlaşma/uyumlu eylem kavramını işlevsel kılmada “iletişim” unsuruna dayanıldığı görülmektedir. Yerleşik uygulamada rekabet hukukunun müdahale edebileceği nitelikte, bir rekabet karşıtı uzlaşmanın varlığı, ancak firmalar arasında bu sonuca yönelen doğrudan veya dolaylı bir iletişim bulunuyorsa söz konusu olabilmektedir. Dolayısıyla anlaşma/uyumlu eylemin dayanağını doğrudan veya dolaylı iletişim oluşturmaktadır.

(93) Teşebbüsler arasındaki 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde gerçekleşen anlaşma veya uyumlu eylemin gerçekleştirilmesi ve sürdürülebilmesi için yapılan ve dolayısıyla söz konusu anlaşmanın veya uyumlu eylemin bir unsuru, delili veya göstergesi veya teşebbüsler arasındaki anlaşma veya uyumlu eylemin bizatihi konusu olabilen teşebbüsler arası bilgi değişimleri de rekabet otoriteleri için hukuki delil niteliğinde olan iletişim unsurlarıdır.

30 07.03.2011 tarihli ve 11-13/243-78 sayılı Kurul kararı s.102; 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı Kurul kararı s. 26 ve 57; 18.02.2016 tarihli ve 16-05/117-52 sayılı Kurul kararı para. 62 ve 63; Danıştay 13. Dairesinin 16.12.2015 tarihli, E.2015/4548, K.2015/4616 sayılı kararı; Danıştay 13. Dairesinin 06.04.2017 tarihli, E.2011/3814, K.2017/958 sayılı kararı

31 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı Kurul kararı s. 26-27; 14.01.2016 tarihli ve 16-02/44-14 sayılı Kurul kararı para. 154; Ankara 2. İdare Mahkemesinin 21.12.2015 tarihli, E.2014/1373, K.2015/2145 sayılı ve 19.04.2016 tarihli, E. 2014/1339, K. 2016/1187 sayılı kararları; Danıştay 13. Dairesinin 16.12.2015 tarihli, E.2015/4548, K.2015/4616 sayılı kararı

Page 21

(94) Rekabet hukuku literatüründe bilgi değişimi, aynı endüstride faaliyet gösteren iki veya daha fazla teşebbüsün tek yanlı yahut karşılıklı olarak, rekabetçi kararlarına etki eden her türlü ticari bilgilerini paylaşmaları olarak tanımlanabilmektedir. Bu tanım geçmiş veya cari üretim ve satış miktarlarına, fiyatlara, talep ve maliyetlere, müşterilere, kapasitelere, yatırımlara ve AR-GE çalışmalarına ya da sahip olunan teknoloji ve benzerlerine ilişkin doğrulanabilir nitelikteki verilerin ve bilgilerin paylaşımını içerdiği gibi; firmaların gelecekte uygulamayı planladıkları fiyatlara, miktarlara ilişkin olabilir.

(95) Mehaz Avrupa Birliği (AB) rekabet hukuku düzenlemelerine ve içtihadına bakıldığında, ABİDA’nın 101. maddesi uyarınca, teşebbüsler arası bilgi değişimi, üye devletler arasındaki rekabeti önleme, kısıtlama veya bozma amacını taşıyan veya etkisine sahip olan anlaşma, uyumlu eylem ya da teşebbüs birliği kararları şeklinde gerçekleştiği takdirde yasaklanmaktadır [32].

(96) Rekabet ihlaline konu olan bilgi değişiminin tespitinde, paylaşılan bilginin niteliği önem kazanmaktadır. Değişime konu olan bilgi geçmiş tarihli fiyat ya da fiyatla ilişkili indirim, kampanya gibi bilgilere ilişkin olabileceği gibi, güncel ya da geleceğe ilişkin olabilir. Geleceğe ilişkin fiyat ve fiyatla ilişkili bilgilerin paylaşılması, rekabet hukuku literatüründe ABİDA’nın 101. maddesi bağlamında “amaç itibarıyla rekabeti kısıtlayıcı” nitelikte kabul edilmekte ve yasaklanmaktadır [33]. Dolayısıyla geleceğe ilişkin fiyat bilgisi paylaşımının tek başına rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma teşkil etmesi ya da bu anlaşmanın bir unsurunu oluşturması mümkündür. Güncel fiyat bilgileri, yakın tarihli satış rakamları, satış hedefleri, stok gibi bilgilerin sistematik şekilde paylaşılması rekabet ihlali riskini önemli ölçüde artırmaktadır. Örneğin güncel satış rakamlarının sıklıkla paylaşılması, bu sinyali alan rakip firmanın gelecek döneme ilişkin zam kararı başta olmak üzere satış stratejisini doğrudan etkileyecektir. Nitekim bireysel üretim ve satış miktarlarının paylaşılma sıklığı artıkça, pazar giderek şeffaflaşmakta ve rekabetin doğası gereği olması gereken belirsizlik, ortadan kalkmaktadır. Pazarı şeffaflaştırabilecek nitelikte olan, teşebbüslerin ticari stratejilerine ilişkin bilgi verebilecek geçmiş ve cari veriler de stratejik bilgi kapsamına girebilmektedir. Başka bir deyişle geçmiş veya cari fiyatlar, satışlar, üretim maliyetleri gibi veriler, firmaların gelecekte izlemesi muhtemel davranış şekli hakkında fikir verebileceğinden, stratejik belirsizliğin giderilmesine ve bu bakımdan rakipler arasında ortak bir anlayış geliştirilmesine yardımcı olabilmektedir. Yine geçmiş ve cari verilerin değişimi rekabet karşıtı anlaşmadan sapanların belirlenmesi ve cezalandırılması, dolayısıyla söz konusu anlaşmanın sürdürülmesi bakımından kritik öneme sahiptir [34].

(97) Petder [35] kararında Kurul, geçmişe dönük verilerin daha çok mevcut bir anlaşmanın uygulanmasının kontrolüne yarayabileceğini, ancak aynı verilerin dinamik bir süreçte rakipler arasında geleceğe yönelik bir koordinasyona yol açmasının da mümkün olduğunu belirtmiştir.

(98) Bilgi paylaşımının etkileri, teşebbüslerin faaliyet gösterdiği pazarın yoğunlaşmış olması ya da ilgili teşebbüslerin pazarın önemli bir bölümünü teşkil etmesi durumunda daha belirginleşmektedir [36].

32 Örnek kararlar için bkz: UK Agricultural Tractor Registration Exchange O.J. (1992) L68/19; Case C8/08, T-Mobile Netherlands (2009) ECR I-4529

33 Whish, Competition Law, s. 122

34 Pişmaf Ş. (2012), İktisadi ve Hukuki Açıdan Teşebbüsler Arası Bilgi Değişimi, Rekabet Kurumu, Uzmanlık Tezi, Ankara

35 Kurulun 20.09.2007 tarihli ve 07-76/907-345 sayılı kararı

36 OECD, Policy Roundtables, Information Exchanges Between Competitors under Competition Law, s. 54

Page 22

(99) Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz (Kılavuz) bilgi değişimi teorisi ve bu konunun Türk rekabet hukukunda değerlendirilmesi bakımından rehber niteliğindedir.

(100) Kılavuz’da bilgi değişimi;

- rekabeti kısıtlama amacı taşıyan bilgi değişimi ve

- rekabeti kısıtlama etkisi olan bilgi değişimi

olmak üzere iki ayrı başlık altında incelenmekte ve teşebbüsler arası bilgi paylaşımının doğrudan veya teşebbüslerin tedarikçileri veya dağıtım ağı gibi vasıtalarla dolaylı şekilde de gerçekleştirilebildiği belirtilmektedir. Gerek Avrupa Birliği gerek Türk rekabet hukuku, teşebbüslerin mevcut veya potansiyel rakiplerinin pazar davranışlarını etkilemeye ya da uygulamaya koymaya karar verdikleri veya planladıkları pazar davranışlarını rakiplere ifşa etme amaç veya etkisine sahip her türlü doğrudan veya dolaylı teması kati şekilde men etmektedir. Teşebbüsler arasındaki irade uyuşmalarının hukuka uygun ve hukuka aykırı olarak ayrıştırılmasında danışıklılığın yatay veya dikey karakter görünümünde olmasından ziyade söz konusu danışıklılığın gerçekleştiği hukuki ve iktisadi kapsam bütüncül olarak dikkate alınmaktadır. Bu noktada rekabet hukukunda topla-dağıt veya merkez-uç (hub and spoke) karteli olarak anılan anlaşma veya uyumlu eylemlere değinmekte fayda görülmektedir. Topla-dağıt kartelinde rakipler arasında bilgi paylaşılmasını sağlayan üçüncü bir taraf bulunmakta olup söz konusu üçüncü taraf, ilgili rakip teşebbüsler ile dikey ilişki içerisindedir. En az üçlü bir yapı gösteren bu tip bir bilgi değişiminde, aynı sağlayıcı ya da dağıtıcı ile dikey ilişki içinde olan rakip teşebbüsler, dikey ilişki içerisinde bulundukları teşebbüs üzerinden gerçekleştirdikleri ve birbirinden bağımsız temaslar yoluyla merkez-uç olarak da nitelendirilen yapı içerisinde dolaylı bilgi değişiminde bulunmaktadır.

(101) Rekabeti kısıtlama amacı olan bilgi değişimlerinin, etkisine bakılmaksızın rekabeti kısıtladığı kabul edilmektedir. Geleceğe yönelik planlara ilişkin bilgi değişiminin amaç yönünden rekabeti kısıtlama ihtimali, mevcut verilerin değişimine kıyasla daha fazla olup bu çerçevede rakiplerin, gelecekte uygulamayı planladıkları fiyat, üretim ya da satış miktarı gibi rekabete duyarlı bilgileri aralarında değişmesi, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal olarak nitelendirilmektedir.

(102) Rekabeti kısıtlama amacı taşımayan bilgi değişimlerinin ise rekabet üzerindeki olası etkileri, her somut olayın özellikleri çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, bilgi değişiminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtlama etkisinin bulunması için, fiyat, üretim miktarı, ürün kalitesi, ürün çeşitliliği veya inovasyon gibi rekabetçi parametrelerden en az biri üzerinde olumsuz etkisinin olması gerekmektedir. Bu etkinin değerlendirilmesi bakımından, “ilgili pazarın özellikleri” ile “bilgi değişiminin niteliği” dikkate alınmalıdır.

(103) Kılavuz’da, pazarın yapısı bakımından, yeterince şeffaf, yoğunlaşmış, istikrarlı, simetrik olan ve karmaşık olmayan pazarlarda teşebbüslerin iş birlikçi sonuca ulaşmalarının daha kolay olduğuna, dolayısıyla bu tür pazarlardaki bilgi değişiminin rekabet karşıtı etkilerinin daha fazla görüleceğine dikkat çekilmektedir.

(104) Bilgi değişiminin niteliği bakımından ise, paylaşılan bilginin rekabete duyarlı (stratejik) olup olmamasının, pazarı kapsama derecesi yüksek, bireysel veya toplulaştırılmış olup olmamasının, güncelliğinin, değişim sıklığının, kamuya açık olup olmamasının değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır.

(105) Başta fiyat ve üretim miktarları olmak üzere, incelenen pazarın niteliklerine göre, paylaşılmaları halinde pazarın temel rekabet parametrelerini şeffaflaştıran, teşebbüslerin birbirilerinin hamlelerine ilişkin sahip oldukları belirsizlikleri ortadan kaldıran, maliyet, satış

Page 23

verileri, kapasite kullanım oranları, teklif şartnameleri içerikleri, sözleşme maddeleri, stok durumları olmak üzere bunlara benzer niteliklere sahip tüm bilgiler rekabet ortamı açısından üst düzeyde hassas bilgiler olarak kabul edilmektedir.

(106) Bunun yanı sıra, Kılavuz’da da belirtildiği üzere rakipler arasında bilgi değişimi, fiyat veya miktar tespiti amacını taşıyan bir anlaşma niteliği taşıdığında kartel olarak kabul edilerek cezalandırılır. Ayrıca tarafların, üzerinde uzlaşılan kurallara uyup uymadığının takibini sağlayarak kartelin işleyişini kolaylaştıran bilgi değişimleri de kartelin bir parçası olarak değerlendirilir.

(107) Normal şartlar altında teşebbüslerin, rakiplerinin mevcut ya da beklenen davranışlarına göre basiretli bir biçimde kendilerini uyarlaması ihlal olarak değerlendirilmemektedir. Ancak, rakipler arasında, pazardaki olağan koşullardan farklı rekabet koşulları yaratma amacına veya etkisine sahip olan doğrudan ya da dolaylı her türlü iletişim ihlal olarak değerlendirilmekte ve yasaklanmaktadır. Bu noktada, yapılan bilgi değişimi, rekabete duyarlı bilgilerin değişimi ile pazardaki belirsizliği azaltıyor ve rekabeti kısıtlayıcı işbirliğini kolaylaştırıyorsa, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabet ihlali teşkil edebilecektir. Teşebbüsün posta, e-posta, telefon görüşmeleri, toplantılar gibi vasıtalarla rekabete duyarlı bilgilerini, bunları açıkça veya zımnen kabul eden rakiplerine tek taraflı olarak açıklaması ile çok sayıda teşebbüsün, amaçları ve planları hakkında birbirlerini bilgilendirmesi arasında fark bulunmamaktadır. Nitekim rakibinden rekabete duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair net karşılık vermemesi durumunda, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır.

(108) Kurulun 2007 tarihli “Emaye Bobin” kararında rekabete duyarlı bilgilerin ne tür bilgiler olduğuna ilişkin açıklayıcı tespitlere yer verdiği görülmektedir [37].

“Teşebbüslerin fiyatlarına, maliyetlerine, üretim miktarlarına, kapasite

kullanımlarına, teklif şartnamelerine, stoklarına, ticari sırlarına ilişkin bilgi

alışverişinde bulunmaları, bu bilgilerin firmaların rekabetçi stratejileriyle doğrudan

ilgili olmaları nedeniyle davranışlarını koordine etmelerine olanak vermektedir.

Haklarında soruşturma yürütülen teşebbüslerin rekabet stratejilerinin en önemli

değişkeni ve aracı niteliğinde olan fiyatlara, kapasite kullanımlarına, üretim

miktarlarına, müşteri bazında satış rakamlarına ilişkin bilgi alışverişinde

bulunmalarının [amaç bakımından] rekabeti kısıtlayıcı olduğu ve 4054 sayılı

Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde bir ihlal niteliğinde değerlendirilmesi ve anılan

Kanun’un 16. maddenin ikinci fıkrası gereğince idari para cezası ile

cezalandırılmaları gerektiği sonucuna ulaşılmıştır”.

(109) Yukarıda yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, teşebbüsler arası iletişim ve bilgi paylaşımı; fiyat tespiti, müşteri paylaşımı, arzın kısıtlanması vb. şeklindeki belli bir davranışa yönelik olarak teşebbüsler arasında yapılmış bir anlaşma ya da uyumlu eylemin unsuru, delili veya göstergesi olabileceği gibi; teşebbüsler arasındaki anlaşma veya uyumlu eylemin bizatihi konusu olabilmektedir.

(110) Devam eden bölümde dosya kapsamında elde edilen deliller ve yapılan analizler yukarıda yer verilen teorik çerçeve dâhilinde ele alınacaktır.

I.3.2. Dosya Kapsamında Elde Edilen Belgelere Yönelik Değerlendirme

(111) Yukarıda ifade edildiği üzere yürütülen işbu soruşturma kapsamındaki iddialar temel olarak iki başlık altında ele alınmış olup bu iddialardan ilki GÜNEY SÜT’ün rakibi konumunda 37 Kurulun 04.07.2007 tarihli ve 07-56/672-209 sayılı kararı para. 800

Page 24

bulunan süt ve süt ürünleri tedarikçilerine ilişkin fiyat bilgilerini BİM’den aldığı ve GÜNEY SÜT’ün, BİM’den almış olduğu bu bilgileri kendisinden daha fazla süt ve süt ürünü alması koşuluyla ŞOK’a ilettiği ve bu şekilde GÜNEY SÜT aracılığıyla ŞOK ile BİM arasında rekabete hassas bilgilerin dolaylı olarak paylaşılmasına, diğer bir iddia ise GÜNEY SÜT’ün BİM’den elde etmiş olduğu bilgileri AK GIDA ile paylaşması ve bu sayede GÜNEY SÜT’ün ve AK GIDA’nın aralarında anlaşarak süt ve süt ürünlerinin tedarik fiyatlarını birlikte belirlediğine ilişkindir. Söz konusu iddialara ilişkin değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir.

I.3.2.1. GÜNEY SÜT, BİM ve ŞOK Hakkındaki iddialara Yönelik Değerlendirme

(112) Soruşturma açılmasına dayanak teşkil eden ve Delil 1 ile Delil 2’de yer alan e-posta yazışmaları GÜNEY SÜT Satış Müdürü ile YUMMY [38] Satın Alma çalışanı arasında gerçekleşmektedir. Delil 1’de yer alan yazışmada 24.06.2022 tarihinde GÜNEY SÜT Satış Müdürü tarafından YUMMY Satın Alma çalışanına “(.....) Bey merhaba, Yoğurt fiyat çalışması ektedir.” ifadeleri ile altı ürüne ilişkin GÜNEY SÜT’ün rakibi konumunda bulunan AK GIDA, SEK ve GÜNEŞOĞLU’nun fiyat verilerinin yer aldığı “Yoğurt Çalışması.xlsx” isimli Excel tablosu paylaşılmıştır.

(113) Delil 2’de yer alan yazışmadan ise 27.06.2022 tarihinde GÜNEY SÜT Satış Müdürü tarafından YUMMY Satın Alma çalışanına “(.....) Bey merhaba, Ekteki gibi çalıştım ancak Mis [39] bidon yoğurt raf fiyatı (.....) TL bizim teklifimiz bu ürün için (.....) TL.” ifadeleri ile GÜNEY SÜT’ün rakibi konumunda bulunan AYCA, ARPACI, YÖRÜKSÜT ve MEYSÜT’ün dokuz ürüne ilişkin fiyat tekliflerinin yer aldığının anlaşıldığı “bim bölge Çalışması” isimli Excel tablosunun gönderildiği görülmektedir. İlgili tabloda GÜNEY SÜT’ün dokuz ürününe, AYCA, ARPACI, YÖRÜKSÜT ile MEYSÜT’ün ise birer ürününe ilişkin fiyat bilgileri yer almaktadır. Şikayet başvurusunda, Excel tablolarında yer alan fiyatların BİM’in süt ve süt ürünleri tedarikçilerinin fiyat teklifleri olduğu ve söz konusu fiyat tekliflerinin GÜNEY SÜT Satış Müdürüne, aralarında akrabalık ilişkisi bulunan BİM Satınalma Sorumlusu (.....) tarafından gönderildiği ve bu sayede GÜNEY SÜT’ün rakiplerinin tedarik fiyatlarına ulaşabildiği ifade edilmiştir.

(114) Delil 1 ve Delil 2’de yer alan belgelerin başvuru sahibinin iddialarını destekleyip desteklemediğinin tespiti adına ilgili belgelerde adı geçen teşebbüslerden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur.Bu kapsamda teşebbüslerden, belgelerde geçen tarih aralığı bakımından, ürün alımına ilişkin fiyat teklif tarihleri, fiyat teklifleri ve teklifler sonrasında perakendecilerle üzerinde anlaşılan nihai fiyatların gönderilmesi talep edilmiştir. Teşebbüslerden gelen cevaplar doğrultusunda hazırlanan ve Delil 1’e ilişkin Tablo 6 ve Tablo 7’ye aşağıda yer verilmektedir.

38 Şikâyet başvurusunda YUMMY’in GÜNEY SÜT ile aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer aldığı ifade edilmiştir. Söz konusu husus GÜNEY SÜT tarafından gönderilen bilgiler ile teyit edilmiştir.

39 ŞOK’un özel markasıdır.

Page 25

Tablo 6- Teşebbüslere İlişkin Fiyatlar (KDV Hariç TL) 40

Teklif

Delil 1’de

Fiyat Sonrası BİM Alım

Ürün Teşebbüs Teklif Tarihi [41] [43] Yer Alan

Teklifi Anlaşılan Fiyatları

42 Fiyatlar

Fiyatlar

AK GIDA10.05.2022(.....)(.....)(.....)(.....)
500 Gr Homojen
SEK12.05.2022(.....)(.....)(.....)(.....)
Yoğurt
GÜNEŞOĞLU15.06.2022(.....)(.....)(.....)(.....)
AK GIDA10.05.2022(.....)(.....)(.....)(.....)
1500 Gr Homojen
SEK12.05.2022(.....)(.....)(.....)(.....)
Yoğurt
GÜNEŞOĞLU15.06.2022(.....)(.....)(.....)(.....)
AK GIDA10.05.2022(.....)(.....)(.....)(.....)
3000 Gr Homojen
SEK12.05.2022(.....)(.....)(.....)(.....)
Yoğurt
GÜNEŞOĞLU15.06.2022(.....)(.....)(.....)(.....)
2500 Gr Yarım AK GIDA10.05.2022(.....)(.....)(.....)(.....)
Yağlı Homojen SEK12.05.2022(.....)(.....)(.....)(.....)
Yoğurt GÜNEŞOĞLU15.06.2022(.....)(.....)-(.....)
AK GIDA15.05.2022-(.....)(.....)(.....)
200 Ml Ayran
GÜNEŞOĞLU15.06.2022(.....)(.....)(.....)(.....)
AK GIDA15.05.2022-(.....)(.....)(.....)
1500 Ml Ayran
GÜNEŞOĞLU15.06.2022(.....)(.....)(.....)(.....)

Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Cevabi Yazılar ve Delil 1

(115) Tablo 6, BİM’in tedarikçisi konumunda bulunan ve Dost markası ile BİM’e ürün tedarik eden AK GIDA, SEK ve GÜNEŞOĞLU’nun fiyat teklif tarihlerini, fiyat tekliflerini ve teklif sonrasında anlaşılan fiyatları göstermektedir. Ayrıca Tablo 6’da yer alan BİM’in alım fiyatları sütunu BİM’in tedarikçilere ödediği nihai alım fiyatlarını ifade etmekte iken, Delil 1 sütunu ise dosya kapsamında GÜNEY SÜT’ün BİM’den elde ettiği iddia edilen fiyatlara işaret etmektedir.

(116) İlgili tablo kapsamında tedarikçiler tarafından gönderilen teklif sonrası anlaşılan fiyatlar ile BİM’den talep edilen fiyatların aynı olduğu gözlemlenmektedir. BİM ile tedarikçileri arasında uzlaşılan fiyatlar Delil 1’de yer alan fiyatlar ile kıyaslandığında ise 16 ürüne ilişkin fiyat verisinden yedisinde birebir örtüşme olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca, AK GIDA’nın BİM’e gerçekleştirdiği tedarik fiyatlarının tabloda yer alan herhangi bir üründe örtüşmediği ve SEK tarafından BİM’e tedarik edilen dört ürün bakımından ise iki üründe örtüşme bulunduğu, diğer iki üründe ise örtüşme olmadığı yine Tablo 6’dan görülebilmektedir.

(117) Delil 1’in ve Delil 1’de yer alan tablonun değerlendirilmesine geçilmeden önce üzerinde durulması gereken ilk husus, Delil 1’deki tabloda listelenen ürünlerin hiçbirinin BİM adına GÜNEY SÜT tarafından üretilmemiş olmasıdır. Bu durum, gerek GÜNEY SÜT gerekse AK GIDA tarafından Kuruma sunulan cevabi yazılarda açıkça ifade edilmiştir. Bu çerçevede ilgili ürünler bakımından taraflar arasında fiili bir tedarik ilişkisinin bulunmaması, GÜNEY SÜT’ün söz konusu fiyat verilerini elde etmesi veya üçüncü teşebbüslerle paylaşması 40 Tabloda yer alan bazı veriler teşebbüsler tarafından sunulamadığı için söz konusu veriler ilgili hücrelerde “- “ işareti ile belirtilmiştir.

41 Tedarikçiler tarafından gönderilen fiyat tekliflerini göstermektedir.

[42] Tedarikçiler tarafından gönderilen ve teklif sonrası anlaşma sağlanan fiyatları göstermektedir.

43 BİM alım fiyatları, BİM tarafından gönderilen verileri içermektedir. BİM tarafından tabloda yer alan ürünlere ilişkin alım tarihi; GÜNEŞOĞLU ürünleri bakımından 31.07.2022, diğer ürünler bakımından ise 16.05.2022 olarak bildirilmiştir. Ayrıca BİM’den tedarikçilere verilen fiyat teklifleri de talep edilmiş olup cevabi yazıda fiyat tekliflerine ilişkin verilere ulaşılamadığı belirtilmiştir.

44 BİM tarafından gönderilen cevabi yazıda ilgili tarih aralığında GÜNEŞOĞLU ile 2500 Gr Yarım Yağlı Homojen Yoğurt ürününe ilişkin alım gerçekleştirilmediği ifade edilmiştir. İlgili husus GÜNEŞOĞLU tarafından gönderilen ürün alımına ilişin fatura kapsamında teyit edilmiştir.

Page 26

suretiyle rekabeti kısıtlayıcı bir davranışta bulunmasını rasyonel kılacak bir ekonomik çıkarının veya teşvikinin varlığını belirsiz hale getirmektedir.

(118) Öte yandan GÜNEŞOĞLU’ndan tabloda yer alan ürünler bakımından pazarlık sürecine ve nihai alıma ilişkin bilgi ve belge talep edilmiş olup GÜNEŞOĞLU tarafından gönderilen cevabi yazıda 15.06.2022 ila 23.06.2022 tarihleri arasında BİM Satınalma Sorumlusu (.....) ile GÜNEŞOĞLU çalışanı (.....) arasında gerçekleşen ve tabloda yer alan ürünlere ilişkin fiyat tekliflerini ve üzerinde anlaşılan fiyatları içeren yazışmaların yer aldığı belgeler gönderilmiştir. Söz konusu yazışmalar incelendiğinde BİM’i temsilen yazışmaların doğrudan BİM Satınalma Sorumlusu (.....) tarafından gerçekleştirildiği ve yazışmalarda yer alan fiyat tekliflerinin ve teklif sonrası anlaşılan fiyatların Delil 1 ile birebir örtüştüğü görülebilmektedir.

(119) Bununla birlikte yine Tablo 6’dan görülebileceği üzere AK GIDA’nın BİM’e gerçekleştirdiği tedarik fiyatlarının tabloda yer alan herhangi bir ürün için örtüşmediği ve SEK tarafından BİM’e tedarik edilen dört ürün bakımından ise iki üründe örtüşme olmadığı tespit edilmiş AK GIDA ve SEK’ten tabloda yer alan ürünler bakımından pazarlık sürecine ve nihai alıma ilişkin bilgi ve belge talep edilmiş olup AK GIDA tarafından gönderilen cevabi yazıda, 10.05.2025 tarihli e-posta yazışmalarında BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın da yer aldığı anlaşılmıştır. Bununla birlikte her ne kadar AK GIDA ile BİM arasında gerçekleştirilen yazışmaların taraflarından biri BİM Satınalma Sorumlusu (.....) olsa da AK GIDA’nın BİM’e gerçekleştirdiği tedarik fiyatlarının tabloda yer alan herhangi bir üründe örtüşmediği görülmektedir.

(120) Benzer şekilde SEK tarafından Kuruma iletilen cevabi yazıda ise 2022 yılının Mart, Nisan, Eylül ve Ekim aylarına ilişkin pazarlık sürecinin konuşulduğu yazışmaların gönderildiği ve bu yazışmalardan Mart, Eylül ve Ekim aylarındaki süreçlerde BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın da yer aldığı görülmektedir. Bu çerçevede tabloda yer alan tüm ürünlere ilişkin yazışmalarda BİM Satınalma Sorumlusu (.....) yer almakla birlikte e-posta yazışmalarında mutabık kalınan fiyatlar ile tabloda yer alan sekiz ürüne ilişkin fiyatların farklılık gösterdiği anlaşılmaktadır. Bu bağlamda AK GIDA, SEK ve GÜNEŞOĞLU ile BİM arasındaki ürün alımına ilişkin süreçlere BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın dahil olduğu görülmektedir. Bununla birlikte, BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın yer aldığı e-postalarda bulunan fiyatlar ile Tablo 6’da yer alan bazı fiyatların birbiriyle örtüşmemesi, söz konusu fiyat bilgilerinin BİM Satınalma Sorumlusu (.....) tarafından GÜNEY SÜT’e iletildiğine dair şüpheleri ortadan kaldıracak nitelikte olduğu değerlendirilmektedir.

(121) Soruşturma açılmasına dayanak teşkil eden Delil 2’ye ilişkin olarak hazırlanan tabloya ise aşağıda yer verilmektedir.

Page 27

Tablo 7- Teşebbüslere İlişkin Fiyatlar (KDV Hariç TL)

Teklif Sonrası Delil 2’de

Fiyat BİM Alım

Ürün Teşebbüs Teklif Tarihi [45] Anlaşılan [47] Yer Alan

Teklifi [46] Fiyatları

Fiyatlar Fiyatlar

400 Gr Tost 48

AYCA 12.05.2022 (.....) (.....) (…..) (.....)

Peyniri Ayca

1000 Gr Bez

Tulum Peyniri ARPACI 16.05.2022 (.....) (.....) (…..) [49] (.....)

Arpacı

2000 Gr Bidon 50

YÖRÜKSÜT 5.05.2022 (.....) (.....) (…..) (.....)

Yoğurt Yörüksüt

Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Cevabi Yazılar ve Delil 2

(122) Tablo 7, BİM’in tedarikçisi konumunda bulunan ve kendi markaları ile BİM’e ürün tedarik eden AYCA’nın, ARPACI’nın ve YÖRÜKSÜT’ün fiyat teklif tarihlerini, fiyat tekliflerini ve teklif sonrasında anlaşılan fiyatları göstermektedir. Ayrıca Tablo 7’de yer alan Delil 2 sütunu dosya kapsamında BİM’den elde edildiği iddia edilen fiyat bilgilerini içermekteyken BİM alım fiyatları sütunu ise BİM’in tedarikçilere ödediği fiyatlara işaret etmektedir.

(123) Tablo 6’da yapılan tespit bağlamında tedarikçiler tarafından gönderilen teklif sonrası anlaşılan fiyatlar ile BİM’den talep edilen fiyatların birebir benzerlik göstermesi beklenmekteyken Tablo 7 incelendiğinde tedarikçiler tarafından gönderilen fiyatlar ile BİM’den talep edilen fiyatların üç üründen sadece birinde örtüştüğü görülmektedir. Ancak dosya kapsamında sunulan ve BİM’den elde edildiği iddia edilen fiyatları gösteren Delil 2’de yer alan fiyatlar ile BİM tarafından gönderilen fiyatların uyuştuğu anlaşılmaktadır.

(124) Bununla birlikte AYCA’dan, ARPACI’dan ve YÖRÜKSÜT’ten tabloda yer alan ürünler bakımından pazarlık sürecine ve nihai alıma ilişkin bilgi ve belge talep edilmiş olup YÖRÜKSÜT tarafından Kuruma iletilen cevabi yazıda, 16.05.2022 ila 24.05.2022 tarihleri arasında BİM ile YÖRÜKSÜT arasında gerçekleşen ve tabloda yer alan ürünlere ilişkin fiyat tekliflerini ve üzerinde anlaşılan fiyatları içeren yazışmaların yer aldığı belgeler gönderilmiştir. Söz konusu yazışmalar incelendiğinde BİM’i temsilen yazışmaların tarafları arasında BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın bulunmadığı görülmektedir. Bunun yanı sıra AYCA ve ARPACI tarafından gönderilen cevabi yazılarda ise ilgili döneme ilişkin fiyat tekliflerini içeren e-posta yazışmalarına ulaşılamadığı ifade edilmiştir.

(125) Bu çerçevede şikayet kapsamında sunulan ve BİM’den elde edildiği iddia edilen fiyatları gösteren Delil 2’de yer alan fiyatlar ile BİM tarafından gönderilen fiyatların birebir uyuştuğu anlaşılmakla birlikte şikayetçinin beyanatı dikkate alındığında söz konusu verilerin BİM Satınalma Sorumlusu (.....) tarafından iletildiğine ilişkin iddialar bakımından kesinlik bulunmamaktadır. Nitekim BİM ile YÖRÜKSÜT arasında gerçekleşen yazışmanın tarafları arasında BİM Satınalma Sorumlusu (.....) yer almamakla birlikte fiyatlarda benzerlik görülmektedir. Bu doğrultuda Delil 2’de yer alan fiyatların GÜNEY SÜT’e BİM Satınalma Sorumlusu (.....) tarafından iletildiğine dair kesin kanıtlara ulaşılamamaktadır.

(126) Bunun yanı sıra yapılan yerinde incelemede Delil 1’de ve Delil 2’de yer alan bilgilerin GÜNEY SÜT tarafından ne şekilde elde edildiğine veya kim tarafından GÜNEY SÜT’e iletildiğine yönelik başkaca herhangi bir delile ulaşılamamıştır. Ayrıca tablolarda yer alan fiyat bilgilerinin geçmiş tarihli olduğu da dikkate alındığında, söz konusu fiyatların 45 Tedarikçiler tarafından gönderilen fiyat tekliflerini göstermektedir.

46 Tedarikçiler tarafından gönderilen ve teklif sonrası anlaşma sağlanan fiyatları göstermektedir.

47 BİM alım fiyatları, BİM tarafından gönderilen verileri içermektedir.

48 Fiyat geçerlilik tarihi 06.06.2022

49 Fiyat geçerlilik tarihi 20.05.2022

50 Fiyat geçerlilik tarihi 25.05.2022

Page 28

piyasadan (sahadan) elde edilmiş bilgiler olma ihtimali de göz ardı edilemeyecek bir husus olarak değerlendirilmektedir. Nitekim GÜNEY SÜT’ün alıcılarının söz konusu verileri bir pazarlık unsuru olarak da GÜNEY SÜT ile paylaşmış olabilecekleri değerlendirilmektedir.

(127) ŞOK hakkındaki iddia ise, BİM'in süt ve süt ürünleri tedarikçilerinin fiyat bilgilerinin GÜNEY SÜT çalışanı tarafından GÜNEY SÜT’ten daha fazla miktarda süt ve süt ürünü satın alması karşılığında ŞOK ile paylaşıldığına ve ŞOK'un söz konusu tedarikçi fiyatlarını kullanarak süt ve süt ürünleri tedarikçileri karşısında pazarlık gücünü artırdığına ilişkindir. Bu kapsamda aşağıda söz konusu iddia bakımından yapılan incelemelere ve değerlendirmelere yer verilecektir.

(128) ŞOK hakkındaki iddialara yönelik olarak şikâyetçinin beyanatı dışında yerinde incelemelerde herhangi bir delil elde edilememiş ve önaraştırma sürecinde ŞOK’un GÜNEY SÜT’ten 2022, 2023 ve 2024 yıllarına ait alım verileri talep edilmiş olup ilgili veriler aşağıdaki tablolarda özetlenmektedir.

Tablo 8- En Çok Satılan Beş Ürüne İlişkin GÜNEY SÜT’ten Yapılan Alım Miktarları

Mis Tam YağlıMis Tam YağlıMis Uht Süt %3.1Mis Uht Süt
Mis Tereyağı
Kaşar PeyniriTost PeyniriYağlıYarım Yağlı

Yıl 1 Kg

500 G1 Kg1 L1 L
(kg)
(kg)(kg)(l)(l)

2022 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....)

2023 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....)

2024 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....)

Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Cevabi Yazılar ve Dosya Kapsamında Yapılan Hesaplamalar.

Tablo 9- ŞOK’un GÜNEY SÜT’ten Süt ve Süt Ürünleri Alım Değeri

Yıl Markalı Ürün Alım Değeri (TL) Özel Markalı Ürün Alım Değeri (TL)

2022 0 (.....)

2023 (.....) (.....)

2024 (.....) (.....) Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Cevabi Yazılar ve Dosya Kapsamında Yapılan Hesaplamalar.

(129) Söz konusu tablolar incelendiğinde ŞOK’un GÜNEY SÜT’ten olan alımlarında şikâyet konusu dönemi takiben ciddi artışlar olduğu görülmüş ve bu durum şikâyette dile getirilen hususlar ile birlikte ele alındığında ŞOK’un GÜNEY SÜT’ten elde ettiği rekabete hassas bilgiler karşısında GÜNEY SÜT’ten yapmış olduğu alımları artırmış olabileceği şüphesi üzerine ŞOK hakkında soruşturma açılmasına karar verilmiştir.

(130) Özetle şikâyetçinin beyanatı dışında ŞOK hakkında soruşturma açılmasına dayanak teşkil eden tek delil ŞOK’un GÜNEY SÜT’ten alımlarını gösteren ve yukarıda yer alan tablolardan oluşmaktadır.

(131) ŞOK tarafından Soruşturma Bildirimi’ne ilişkin Kuruma iletilen yazıda yer alan ve ŞOK’un GÜNEY SÜT’ten alımlarını gösteren veriler baz alınarak hazırlanan Tablo 8 ve Tablo 9 incelendiğinde, 2022 yılını takip eden dönemde, ŞOK’un GÜNEY SÜT’ten yaptığı süt ve süt ürünleri alımlarının artış gösterdiğinin görülmesi üzerine söz konusu veriler tekrar incelenmiştir. ŞOK tarafından soruşturma kapsamında gönderilen yazıda önaraştırma sunulan verilerin gerçek tutarları yansıtmadığı, verilerin yer aldığı Excel dosyasında sistemsel bir sorun nedeniyle hatalı tutarların gönderildiğinin fark edildiği ve akabinde verilerin düzeltilmiş haliyle tekrar iletildiği ifade edilmiştir. ŞOK tarafından iletilen veriler üzerine hazırlanan güncel tablolara ise aşağıda yer verilmektedir.

Page 29

Tablo 10- En Çok Satılan Beş Ürüne İlişkin GÜNEY SÜT’ten Yapılan Alım Miktarları

Mis Tam Yağlı Mis Tam Yağlı Mis Tereyağı Mis Uht Süt %3.1 Mis Uht Süt

Kaşar Peyniri Tost Peyniri 1 Kg Yağlı Yarım Yağlı

Yıl

500 G 1 Kg (kg) 1 L 1 L

(kg) (kg) (l) (l)

2022 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....)

2023 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....)

2024 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....)

Kaynak: ŞOK Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı

Tablo 11- ŞOK’un GÜNEY SÜT’ten Süt ve Süt Ürünleri Alım Değeri

Yıl Markalı Ürün Alım Değeri (TL) Özel Markalı Ürün Alım Değeri (TL)

2022 (.....) (.....)

2023 (.....) (.....)

2024 (.....) (.....) Kaynak: ŞOK Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı

(132) Yukarıda yer alan güncel tablolara ilişkin ŞOK tarafından; ŞOK’un GÜNEY SÜT’ten yaptığı süt ve süt ürünleri alımlarının Soruşturma Bildirimi’nde belirtildiği şekilde artış göstermediği, aksine 2022 yılına kıyasla 2023 yılında hem markalı hem özel markalı ürünlerde alım miktarının azaldığı, ŞOK'un GÜNEY SÜT'ten yaptığı markalı ve özel markalı ürünlerdeki alımlarında enflasyon ve alım adetleri dikkate alındığında herhangi bir artışın olmadığının görülebileceği, öte yandan 2023 yılında ŞOK'un GÜNEY SÜT'ten özel markalı ürün alımlarının bir önceki yıla kıyasla enflasyon oranıyla paralel şekilde değer bazında %(.....)’lik bir oranda artış gösterdiği, nitekim güncellenen tablolarda yer verilen alım miktarları dikkate alındığında ŞOK’un GÜNEY SÜT’ten aldığı süt ve süt ürünlerinin miktarında 2022 sonrasında bir azalma meydana geldiğinin görülebileceği ve değer bazlı artışın da enflasyon etkisinden kaynaklandığı vurgulanmıştır.

(133) Ayrıca soruşturma sürecinde ŞOK’tan markalı ve özel markalı süt ve süt ürünlerine ilişkin tedarikçilerinden yapmış olduğu toplam alımların yüzdesel dağılımı talep edilmiş olup ilgili veriler aşağıdaki tablolarda sunulmuştur.

Tablo 124- ŞOK’un Özel Markalı Süt ve Süt Ürünleri Tedarikçilerinden Alım Miktarlarının Oranları (%) 51

2020 2021 2022 2023 2024

Ak Gıda (.....) (.....) (.....) (.....) (.....)

Yörsan---(.....)(.....)
Güney Süt(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Yörükoğlu(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Tarım Kredi--(.....)(.....)(.....)
Fimar(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Meysüt(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Güneşoğlu(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Gönenli(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Cebeci(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Özışık(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Diğer(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Toplam100,00100,00100,00100,00100,00

Kaynak: ŞOK Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı

51 Tedarikçiden alım yapılmayan yıllar ilgili hücrelerde “-“ işareti ile belirtilmiştir.

52 Yıllar bazında değişiklik göstermekle birlikte söz konusu kategoride pazar payı %1’in altında olan yaklaşık (.....) tedarikçi bulunmaktadır.

Page 30

Tablo 13- ŞOK’un Özel Markalı Süt ve Süt Ürünleri Tedarikçilerinden Alım Tutarlarının Oranları (%) 53

2020 2021 2022 2023 2024

Ak Gıda (.....) (.....) (.....) (.....) (.....)

Güney Süt(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Yörsan---(.....)(.....)
Güneşoğlu(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Yörükoğlu(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Tarım Kredi--(.....)(.....)(.....)
Özışık(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Cebeci(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Fimar(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Meysüt(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Onur(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Gönenli(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Bahçıvan(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Berberoğlu(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Kaya Kardeşler(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Enka--(.....)(.....)(.....)
Arpacı(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Akpınar(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Diğer(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Toplam100,00100,00100,00100,00100,00

Kaynak: ŞOK Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı

Tablo 54- ŞOK’un Markalı Süt ve Süt Ürünleri Tedarikçilerinden Alım Miktarlarının Oranları (%) 55

2020 2021 2022 2023 2024

Pınar (.....) (.....) (.....) (.....) (.....)

Ak Gıda(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Danone(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Sütaş(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Altınkılıç-(.....)(.....)(.....)(.....)
Eker-(.....)(.....)(.....)(.....)

Panek (.....) - - - (.....)

Bel Karper Gıda(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Güney Süt--(.....)(.....)(.....)
Diğer(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Toplam100,00100,00100,00100,00100,00

Kaynak: ŞOK Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı

53 Tedarikçiden alım yapılmayan yıllar ilgili hücrelerde “-“ işareti ile belirtilmiştir.

54 Yıllar bazında değişiklik göstermekle birlikte söz konusu kategoride pazar payı %1’in altında olan yaklaşık (.....) tedarikçi bulunmaktadır.

55 Tedarikçiden alım yapılmayan yıllar ilgili hücrelerde “-“ işareti ile belirtilmiştir.

56 Yıllar bazında değişiklik göstermekle birlikte söz konusu kategoride pazar payı %1’in altında olan yaklaşık (.....) tedarikçi bulunmaktadır.

Page 31

Tablo 15- ŞOK’un Markalı Süt ve Süt Ürünleri Tedarikçilerinden Alım Tutarlarının Oranları (%) 57

2020 2021 2022 2023 2024

Sütaş (.....) (.....) (.....) (.....) (.....)

Sek Süt-(.....)(.....)(.....)(.....)
Ak Gıda(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Karadeniz Kardeşler(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Eker-(.....)(.....)(.....)(.....)
Duranlar(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Danone(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Altınkılıç-(.....)(.....)(.....)(.....)
Ünal(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Pınar(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Güney Süt--(.....)(.....)(.....)
Diğer(.....)(.....)(.....)(.....)(.....)
Toplam100,00100,00100,00100,00100,00

Kaynak: ŞOK Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı

(134) Yukarıdaki tablolarda yer verilen ŞOK’un tedarikçilerinden yapmış olduğu alımlar incelendiğinde, ŞOK’un hem özel markalı ürünler açısından hem de markalı ürünler açısından yıllar itibarıyla alımlarında artışların yaşandığı, bununla birlikte istisnalar dışında ŞOK’un GÜNEY SÜT’ten olan alımlarının sürekli azalış eğiliminde olduğu gözlemlenebilmektedir.

(135) Yukarıda yer verilen incelemeler kapsamında şikâyetçinin beyanatını destekler nitelikte bilgilere ve belgelere ulaşılamamıştır. Öte yandan gerek BİM’in stratejik bilgilerini GÜNEY SÜT ile gerekse de GÜNEY SÜT’ün bu bilgileri ŞOK ile paylaştığına dair herhangi bir somut delilin olmadığı değerlendirilmektedir. Bu çerçevede Delil 1 ve Delil 2’nin 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi bakımından herhangi bir ihlalin varlığına dayanak teşkil etmeye yeterli olmadığı değerlendirilmektedir.

I.3.2.2. AK GIDA ve GÜNEY SÜT Hakkındaki İddialara Yönelik Değerlendirme

(136) Şikayetçinin beyanatı dışında AK GIDA hakkında soruşturma açılmasına dayanak teşkil eden ve Delil 3’te yer alan AK GIDA Endüstriyel Ürün Satış Müdürü ile AK GIDA Ticaret Direktörü arasında gerçekleşen yazışmada, AK GIDA Endüstriyel Ürün Satış Müdürü tarafından kullanılan “Tereyağ için Güney sütü aradığımda (.....)’nin yerine geçen Eski Saraycı (.....) [59] piyasaları sorarken bahsetti. Biz uht sütte Bim’e 2,9 yerine 3 proteini aynı fiyattan teklif etmişiz bundan rahatsız olmuşlar 😊 ben anlamam o işlerden dedim geçiştirdim bilginiz olsun.” ifadeleridir. Soruşturma Bildirimi’nde söz konusu yazışma AK GIDA ile GÜNEY SÜT’ün ürünlerin tedarik fiyatlarına ve içeriklerine ilişkin iletişim halinde oldukları ve rakipler arasında fiyatlandırma stratejilerine dair bilgi paylaşımı yaptıkları şeklinde ele alınmıştır. Ayrıca ilgili delilde yer alan “Biz uht sütte Bim’e 2,9 yerine 3 proteini aynı fiyattan teklif etmişiz bundan rahatsız olmuşlar” ifadesinden, GÜNEY SÜT’ün AK GIDA tarafından BİM’e teklif edilen uht süt ürününün fiyatına ilişkin bilgiye sahip olduğu ve bu bilgiyi GÜNEY SÜT’ün BİM’den elde etmiş olabileceği ihtimaline karşın AK GIDA hakkında soruşturma açılmasına karar verilmiştir.

(137) Öncelikle yerinde incelemelerde AK GIDA hakkında, şikâyetçinin beyanatı ve Delil 3 dışında herhangi bir bilgi ve belge elde edilememiştir. Delil 3’te yer alan yazışma incelendiğinde ise AK GIDA Ticaret Direktörü’ne iletilen bilginin yalnızca kurum içi bilgilendirme amacıyla paylaşıldığı, herhangi bir fiyatın rakiple birlikte belirlenmesi veya 57 Tedarikçiden alım yapılmayan yıllar ilgili hücrelerde “-“ işareti ile belirtilmiştir.

58 Yıllar bazında değişiklik göstermekle birlikte söz konusu kategoride pazar payı %1’in altında olan yaklaşık (.....) tedarikçi bulunmaktadır.

59 GÜNEY SÜT Satış Müdürü (.....)

Page 32

rakiple herhangi bir davranışın uyumlaştırılması yönünde irade açıklaması içermediği, aksine AK GIDA Endüstriyel Ürün Satış Müdürü’nün “ben anlamam o işlerden dedim, geçiştirdim” beyanıyla rakipten gelen bilgi edinme talebinin reddedildiği bir tutum sergilendiği anlaşılmaktadır. Bunun yanı sıra yazışmanın devamında AK GIDA Ticaret Direktörü tarafından kullanılan “Çok iYi demişsiniz. 😊 Arkadaşlar bilginize, (.....) ile konuşursanız bahsetmeyin lütfen, tşk.” ifadesinden AK GIDA’nın rekabete aykırı olarak rakipten gelebilecek talep karşısında açıkça mesafe koyduğu görülmektedir. Sonuç olarak Delil 3’ün teşebbüslerin karşı karşıya kaldığı stratejik belirsizliği ortadan kaldıran ve/veya irade uyuşmasına işaret eden nitelikte bir iletişim delili olarak değerlendirilmemektedir.

(138) Öte yandan Delil 3’e yönelik olarak AK GIDA tarafından gönderilen cevabi yazıda, söz konusu delilin GÜNEY SÜT’ün bilgi alma taleplerinin geçiştirilmesinden ve bu durumun da AK GIDA Ticaret Direktörü’ne raporlanmasından öteye geçmediği, AK GIDA Endüstriyel Ürün Satış Müdürü’nün bu konuda muhatap alınmasının nedeninin ise, sektördeki rakip oyuncular arasında yaygın olarak gerçekleşen çiğ süt, krema, süt tozu, peynir alt suyu gibi ürünlerin alımı, satımı ve fason üretim ilişkileri gibi ticari ilişkilerden kaynaklandığı ifade edilmiştir. Ayrıca AK GIDA’nın birçok rakibi ile olduğu gibi GÜNEY SÜT ile de tereyağı alımını ve satımını ilgilendiren ticari ilişkilerinin bulunduğu ve AK GIDA Endüstriyel Ürün Satış Müdürü’nün GÜNEY SÜT ile iletişim kurmasının nedeninin bu ticari ilişki kapsamında olduğu dile getirilmiştir. Ayrıca 2021 yılında AK GIDA’nın stoklarındaki fazlayı eritmek için sektördeki diğer teşebbüslerle endüstriyel satış birimi eliyle iletişime geçtiği, AK GIDA’nın 2020 yılının Aralık ayında GÜNEY SÜT’e tereyağı satışı gerçekleştirdiği, 2021 yılında da yeniden GÜNEY SÜT’e satış yapmak üzere girişimde bulunduğu ancak satış gerçekleştiremediği ve bu itibarla Delil 3’ün, meşru bir ticari ilişki kapsamında ortaya çıktığı ifade edilmiştir. Bunun yanı sıra AK GIDA tarafından yukarıda yer verilen beyanatı destekler nitelikte, AK GIDA tarafından 2020 ve 2021 yıllarında GÜNEY SÜT’e gerçekleştirilen satış faturaları gibi belgeler de sunulmuştur.

(139) Tüm bu hususlara ek olarak Delil 1’in de AK GIDA ve GÜNEY SÜT bakımından ele alınması faydalı olacaktır. Nitekim GÜNEY SÜT tarafından hazırlanan ve AK GIDA’nın fiyat bilgilerinin yer aldığı Delil 1 incelendiğinde, AK GIDA ile BİM arasında uzlaşılan fiyatlar ile GÜNEY SÜT’te bulunan ve belgeye yansıyan fiyatların farklılık arz ettiğine yönelik değerlendirmelere yukarı yer verilmiştir. Bu bakımdan şayet AK GIDA ile GÜNEY SÜT arasında doğrudan ve/veya dolaylı olarak bir iletişim söz konusu olması durumunda AK GIDA’ya ilişkin GÜNEY SÜT’ün elinde bulunan fiyatların benzerlik göstermesi beklenecektir. Ancak böyle bir benzerliğin bulunmadığı ve GÜNEY SÜT’ün AK GIDA’ya ait fiyat bilgilerine sahip olmadığı Delil 1’den görülebilmektedir. Bu çerçevede dosya kapsamında elde edilen bilgilerden ve belgelerden AK GIDA’nın ve GÜNEY SÜT’ün herhangi bir rekabet karşıtı davranışın tarafı olmadığı değerlendirilmektedir.

(140) Bununla birlikte, mevcut şüphelerin tümüyle açıklığa kavuşturulması ve yukarıda ulaşılan sonucu pekiştirmesi amacıyla dosya kapsamında bazı ekonomik analizler yapılmış olup ilerleyen başlık altında yapılan ekonomik analize ve analizin ilişkin değerlendirmelere yer verilmektedir.

I.3.3.Dosya Kapsamında Yapılan Ekonomik Analizler

(141) İşbu soruşturmanın açılmasına gerekçe iddialar en temelde BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın BİM’in süt ve süt ürünleri tedarikçilerinin fiyatlarını akrabalık ilişkisi içinde olduğu GÜNEY SÜT Satış Müdürü (.....)’a iletmesi; (.....)’ın ise söz konusu stratejik bilgileri AK GIDA ve ŞOK ile çeşitli ticari amaçlarla paylaşması şeklinde özetlenebilecektir. Esasen ilgili iddialar birbirinin devamı niteliğinde olan ilişkiler bütünü olarak da değerlendirilebilecektir. Bu ilişkiler bütününün başlangıcını, BİM Satınalma Sorumlusu

Page 33

(.....)’ın BİM’in süt ve süt ürünleri tedarikçilerinin fiyatlarını GÜNEY SÜT Satış Müdürü (.....)’a iletmesi oluşturmaktadır. Akabinde GÜNEY SÜT Satış Müdürü (.....) stratejik nitelikteki bilgileri AK GIDA ve ŞOK ile çeşitli ticari amaçlarla paylaşmaktadır. Önceki bölümlerde de değinildiği üzere şikâyetçinin iddialarına göre GÜNEY SÜT söz konusu stratejik bilgileri, BİM’e iletilen fiyat tekliflerini birlikte artırmak amacıyla AK GIDA ile paylaşırken; kendisinden daha fazla süt ve süt ürünü satın alması koşuluyla BİM’in rakibi konumundaki ŞOK ile de paylaşmaktadır.

(142) Bu kapsamda, taraflar arasındaki ilişkinin soruşturmaya konu iddialara yönelik somut bir etkisinin olup olmadığının analizi çeşitli iktisadi yöntemler vasıtasıyla incelenmiştir.

(143) Gerçekleştirilen iktisadi analizler, bahse konu iddiaların geçerli olduğu varsayımı altında ilgili rekabet parametrelerinin hipotetik senaryolardaki görünümünü esas almakta ve bu varsayımsal sonuçları aynı parametrelerin gerçekleşen değerleriyle karşılaştırarak bir sonuca ulaşmaktadır. Bir başka ifadeyle, yapılan analizler ortaya konulan iddiaların gerçekleşmesi halinde bu durumun iktisadi parametreler üzerinde bir etki doğuracağı varsayımı altında gerçekleştirilmiştir.

(144) Bu çerçevede dosya konusu iddialar doğrultusunda GÜNEY SÜT tarafından, BİM’in süt ve süt ürünlerinin tedarikçilerinin fiyat tekliflerinin AK GIDA ile paylaşıldığı varsayımı altında, AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün aynı ürünler için BİM’e verdiği fiyat teklifleri ile BİM’in benzer rakiplerine verdikleri fiyat teklifleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar olması beklenebilecektir. Söz konusu ilişkiler bütününün BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın faaliyetleri ile temellendiği dikkate alındığında (.....)’ın BİM’de süt ve süt ürünleri kategorisinde çalışmaya başladığı ve işten ayrıldığı tarihten önceki ve sonraki dönemlerde bu farklılıkların anlamlı bir şekilde tedarik fiyatlarına tezahür etmesi beklenebilecektir.

(145) Bu kapsamda söz konusu iddiayı kantitatif olarak test etmek amacıyla detaylarına ilerleyen kısımlarda yer verilecek Farkların-Farkı (Difference in Differences, DID) analizleri gerçekleştirilmiştir. Bu analizler çerçevesinde AK GIDA’nın ve GÜNEY SÜT’ün, BİM’e ve BİM’in rakibi konumunda olan ŞOK’a ve BİZİM TOPTAN’a süt ve süt ürünleri tedarik fiyatları ve miktarları analiz edilerek AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün BİM’e sunduğu fiyatların ŞOK ve BİZİM TOPTAN’a sunduğu fiyatlardan istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklı olup olmadığı, BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın BİM’in süt ve süt ürünleri kategorisinde işe başladığı ve işten ayrıldığı dönemler bakımından analiz edilmiştir.

(146) Bununla birlikte GÜNEY SÜT’ün, BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’dan elde ettiği BİM’in süt ve süt ürünleri tedarikçilerinin fiyat tekliflerine ilişkin bilgiyi kendisinden daha fazla alım yapması karşılığında ŞOK ile paylaştığı iddiasının gerçekleşip gerçekleşmediği, şikâyetçinin işaret ettiği tarih olan BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili kategoride işe başladığı ve işten ayrıldığı tarihlerin öncesi ve sonrası esas alınarak gerçekleştirilen Welch’in t-testi analizi ile istatistiksel olarak ortaya konmaktadır.

(147) Yukarıda detayları verilen iddiaları ve iddia süreçlerini dikkate alacak şekilde yürütülen ekonomik analizlere ilişkin veri, metodoloji, analiz ve analiz sonuçları aşağıda sunulmaktadır.

I.3.3.1. Veri

(148) İlk aşama olarak, sayısal yöntemlerin uygulanabilmesi amacıyla soruşturma taraflarından kapsamlı bilgiler ve belgeler talep edilmiştir. Metodoloji bölümünde detaylarına yer verilecek olan Farkların-Farkı (Difference-in-Differences) analizinin uygulanabilmesi için AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün BİM, ŞOK ve BİZİM TOPTAN’a gerçekleştirdikleri satışlarda ortak olan süt ve süt ürünlerinin satış miktarı ve satış tutarı bilgileri Ocak 2020 – Aralık 2024 dönemlerini kapsayacak şekilde aylık olarak talep edilmiştir. Diğer yandan Welch t-

Page 34

testi analizi içinse GÜNEY SÜT’ün aynı dönemde ŞOK’a yaptığı bütün satışlara ilişkin satış tutarı ve satış miktarı bilgileri elde edilmiştir. Söz konusu bilgilerden derlenen veriye ilişkin betimleyici istatistikler Tablo 16-20’de gösterilmektedir.

Tablo 16- Farkların-Farkı Analizlerinde Kullanılan Veriye İlişkin Genel Betimleyici İstatistikler

DeğişkenGözlem SayısıOrtalamaStandart Sapma Min.Max.
fiyat47377,6271384,22624 2,682216273,5923
reel_fiyat47326,204519,68169 2,45696462,04572
miktar473439.865655.434,2 19.9984.431.600
tutar4737.712.7938.971.748 344,45,51e+07

(149) Farkların-Farkı analizi gerçekleştirilirken AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün BİM, ŞOK ve BİZİM TOPTAN’a yaptıkları aynı ürünlere yönelik satış verileri kullanılmıştır. Tablo 16’daki betimleyici istatistikler teşebbüs ve ürün ayrımı olmaksızın kullanılan veri setine ilişkin betimleyici istatistiklerdir. Bununla birlikte söz konusu analiz AK GIDA ve GÜNEY SÜT için ayrı ayrı gerçekleştirildiğinden Tablo 17 ve Tablo 18’de teşebbüs ve ürün grubu özelinde derlenen betimleyici istatistikler yer almaktadır.

Tablo 17- AK GIDA Özelinde Gerçekleştirilen Farkların-Farkı Analizlerinde Kullanılan Veriye İlişkin Betimleyici İstatistikler

Gözlem Standart

AKGIDA Değişken Ortalama Min. Max.

Sayısı Sapma

Fiyat 44 (.....) (.....) (.....) (.....)

BİM YAĞLI

reel_fiyat44(.....)(.....)(.....)(.....)
SÜT
Miktar44(.....)(.....)(.....)(.....)
(1 LT)
Tutar44(.....)(.....)(.....)(.....)
Fiyat60(.....)(.....)(.....)(.....)
ŞOK YAĞLIreel_fiyat60(.....)(.....)(.....)(.....)
SÜT (1 LT)Miktar60(.....)(.....)(.....)(.....)
Tutar60(.....)(.....)(.....)(.....)
Fiyat60(.....)(.....)(.....)(.....)
BİM
reel_fiyat60(.....)(.....)(.....)(.....)
TEREYAĞI
Miktar60(.....)(.....)(.....)(.....)
(1 KG)
Tutar60(.....)(.....)(.....)(.....)
Fiyat60(.....)(.....)(.....)(.....)
ŞOK
reel_fiyat60(.....)(.....)(.....)(.....)
TEREYAĞI
Miktar60(.....)(.....)(.....)(.....)
(1 KG)
Tutar60(.....)(.....)(.....)(.....)
Fiyat30(.....)(.....)(.....)(.....)
BİZİM
reel_fiyat30(.....)(.....)(.....)(.....)
TEREYAĞI
Miktar30(.....)(.....)(.....)(.....)
(1 KG)
Tutar30(.....)(.....)(.....)(.....)

60 Tablolarda yer alan “fiyat” değişkeni, Kuruma gönderilen cevabi yazılarda yer alan tutar bilgilerinin miktar bilgilerine bölünmesi ile elde edilen seriyi ifade etmektedir.

61 Tablolarda yer alan “reel_fiyat” değişkeni Tüketici Fiyat Endeksi (2003=100) kullanılarak reel hâle getirilen fiyat serisini ifade etmektedir.

Page 35

Tablo 18- GÜNEY SÜT Bazında Farkların-Farkı Analizlerinde Kullanılan Veriye İlişkin Betimleyici İstatistikler

GÜNEY Gözlem Standart

Değişken Ortalama Min. Max.

SÜT Sayısı Sapma

fiyat 36 (.....) (.....) (.....) (.....)

BİM YAĞLI

reel_fiyat36(.....)(.....)(.....)(.....)
SÜT
miktar36(.....)(.....)(.....)(.....)
(1 LT)
tutar36(.....)(.....)(.....)(.....)
fiyat57(.....)(.....)(.....)(.....)
ŞOK YAĞLI
reel_fiyat57(.....)(.....)(.....)(.....)
SÜT
miktar57(.....)(.....)(.....)(.....)
(1 LT)
tutar57(.....)(.....)(.....)(.....)
fiyat60(.....)(.....)(.....)(.....)
BİM
reel_fiyat60(.....)(.....)(.....)(.....)
TEREYAĞI
miktar60(.....)(.....)(.....)(.....)
(1 KG)
tutar60(.....)(.....)(.....)(.....)
fiyat60(.....)(.....)(.....)(.....)
ŞOK
reel_fiyat60(.....)(.....)(.....)(.....)
TEREYAĞI
miktar60(.....)(.....)(.....)(.....)
(1 KG)
tutar60(.....)(.....)(.....)(.....)
fiyat6(.....)(.....)(.....)(.....)
BİZİM
reel_fiyat6(.....)(.....)(.....)(.....)
TEREYAĞI
miktar6(.....)(.....)(.....)(.....)
(1 KG)
tutar6(.....)(.....)(.....)(.....)

(150) Bununla birlikte, AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün BİM, ŞOK ve BİZİM TOPTAN’a yaptıkları satışlara ilişkin fiyatların Ocak 2020–Aralık 2024 dönemindeki seyri her bir ürün özelinde Görsel 1-5’te gösterilmektedir.

Görsel 1- AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün BİM'e Yaptıkları Tereyağı Satışlarının Fiyat Seyirleri

Figure from the decision

(151) Görsel 1 incelendiğinde, AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün BİM’e gerçekleştirdiği tereyağı satışlarına ilişkin fiyat serilerinin oldukça paralel ve birbirine yakın bir seyir izlediği görülmektedir. Enflasyonist baskıların da etkisiyle nominal fiyatlarda özellikle 2021 yılı itibarıyla belirgin bir artış eğilimi yaşandığı; reel fiyatlarda ise 2022 yılı itibarıyla ciddi bir artışın görüldüğü gözlemlenmektedir. Ayrıca dönem boyunca GÜNEY SÜT tarafından uygulanan fiyatların genel olarak AK GIDA fiyatlarının altında seyrettiği dikkat çekmektedir.

Page 36

Görsel 2-AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün BİM'e Yaptıkları Süt Satışlarının Fiyat Seyirleri

Figure from the decision

(152) Görsel 2 incelendiğinde, ele alınan dönem boyunca AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün BİM’e yağlı süt satışlarında, tereyağı fiyatlarında gözlenen yapıya benzer şekilde, her iki teşebbüsün fiyat serileri arasında belirgin bir paralellik ve yakın seyir olduğu görülmektedir. Bununla birlikte enflasyonist baskıların etkisiyle nominal fiyatların 2021 yılı itibarıyla yukarı yönlü bir eğilim sergilediği; reel fiyatların ise 2022–2023 döneminde daha belirgin bir artış gösterdiği gözlemlenmektedir. Ayrıca GÜNEY SÜT’ün 2022 yılının ilk aylarından itibaren BİM’e satış yapmaya başladığı ve inceleme dönemi boyunca GÜNEY SÜT tarafından uygulanan fiyatların genellikle AK GIDA fiyatlarının üzerinde seyrettiği görülmektedir. Görsel 3-AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün BİZİM TOPTAN'a Yaptıkları Tereyağı Satışlarının Fiyat Seyirleri

Figure from the decision

(153) AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün BİZİM TOPTAN’a gerçekleştirdiği tereyağı satışlarına ilişkin fiyat seyirlerinin gösterildiği Görsel 3’ten de görüleceği üzere, iki teşebbüs BİZİM TOPTAN’a yalnızca Temmuz 2024 döneminde eş anlı satış yapmaktadır. Bununla birlikte AK GIDA’nın Ocak 2022- Temmuz 2024 döneminde; GÜNEY SÜT’ün ise Temmuz 2024 itibarıyla BİZİM TOPTAN’a tereyağı satışı gerçekleştirdiği anlaşılmaktadır. Ayrıca nominal fiyat serilerinin 2022 yılı itibarıyla artış gösterdiği, reel fiyatların ise 2023 yılının son çeyreğine kadar belirgin bir yükseliş eğilimi sergilediği gözlemlenmektedir.

Page 37

Görsel 4-AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün ŞOK'a Yaptıkları Tereyağı Satışlarının Fiyat Seyirleri

Figure from the decision

(154) Görsel 4 incelendiğinde, AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptıkları tereyağı satışlarına ilişkin nominal ve reel fiyat serilerinin birbirine oldukça paralel bir seyir izlediği ve serilerin dönem boyunca yakın düzeylerde seyrettiği görülmektedir. Fiyat dinamikleri incelendiğinde ise, her iki teşebbüsün BİM’e ve BİZİM TOPTAN’a yönelik tereyağı satışlarında olduğu gibi, 2021 yılının sonu itibarıyla nominal fiyatlarda belirgin bir artış yaşandığı; Ocak 2022–Ocak 2024 döneminde ise reel fiyatların ciddi bir yükseliş eğilimi sergilediği gözlemlenmektedir. Görsel 5-AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün ŞOK'a Yaptıkları Süt Satışlarının Fiyat Seyirleri

Figure from the decision

(155) AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptıkları yağlı süt satışlarına ilişkin fiyat seyirlerinin yer aldığı Görsel 5 incelendiğinde ise paralellik, yakın seyir ve yıllar içindeki nominal ve reel fiyat dinamikleri açısından, her iki teşebbüsün BİM’e gerçekleştirdikleri satışlara ilişkin fiyatlarla büyük ölçüde benzediği söylenebilecektir.

(156) Soruşturma kapsamındaki bir diğer iddia olan, GÜNEY SÜT’ün, BİM’in tedarikçilerine ait stratejik bilgileri kendisinden daha fazla alım yapma koşuluyla ŞOK ile paylaştığı yönündeki iddianın değerlendirilmesine yönelik gerçekleştirilen Welch t-testi analizinde ise farklı bir veri seti kullanılmıştır. Bu iddianın gerçekleşip gerçekleşmediğinin tespiti amacıyla, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a gerçekleştirdiği “Mis Kaşar Peyniri (500 gr)”, “Mis Tost Kaşar Peyniri (1 kg)”, “Mis Tereyağı (500 gr)”, “Mis Tereyağı (1 kg)” ve “Mis Yağlı Süt (1 lt)” ürünlerine ilişkin aylık miktar ve tutar verileri Ocak 2020–Aralık 2024 dönemini kapsayacak şekilde talep edilmiştir. Bu verilere ilişkin betimleyici istatistikler Tablo 19’da sunulmaktadır.

Page 38

Tablo 19- Welch’in t-testi Analizinde Kullanılan Veriye İlişkin Betimleyici İstatistikler

GÜNEY SÜT- Gözlem Standart

Değişken Ortalama Min Max

ŞOK Sayısı Sapma

MİS Kaşar Miktar 60 (.....) (.....) (.....) (.....)

Peyniri

(500 gr)Tutar60(.....)(.....)(.....)(.....)
MİS TostMiktar57(.....)(.....)(.....)(.....)

Kaşar Peyniri

(1kg)Tutar57(.....)(.....)(.....)(.....)
MİS TereyağıMiktar60(.....)(.....)(.....)(.....)
(500 gr)Tutar60(.....)(.....)(.....)(.....)
MİS TereyağıMiktar60(.....)(.....)(.....)(.....)
(1 kg)Tutar60(.....)(.....)(.....)(.....)
MİS Yağlı SütMiktar57(.....)(.....)(.....)(.....)
(1 lt)Tutar57(.....)(.....)(.....)(.....)
MİS YarımMiktar60(.....)(.....)(.....)(.....)
Yağlı Süt (1 lt)Tutar60(.....)(.....)(.....)(.....)

(157) GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a satışını gerçekleştirdiği altı ürüne ilişkin alım miktarlarının yıllar içerisindeki seyri, söz konusu iddianın doğrulanıp doğrulanamayacağına ilişkin ön değerlendirme niteliği taşımaktadır. Aşağıda sunulan, Görsel 6-8 ilgili ürün miktarlarının yıllar içindeki seyrini göstermektedir.

Görsel 6-GÜNEY SÜT’ün ŞOK'a Yaptığı Tereyağı Satışları Miktarına İlişkin Seyir

Figure from the decision

(158) Görsel 6 incelendiğinde, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yönelik tereyağı satış miktarlarının 2020– 2024 döneminde azalış eğiliminde olduğu ve ilgili dönem boyunca satış miktarlarının dalgalı bir seyir izlediği görülmektedir. Tereyağı satış miktarında yıllar itibarıyla aşağı yönlü bir eğilim gözlemlense de bunun süreklilik arz eden bir trend ile değil belirli dönemlerde keskin artış ve düşüşler ile gerçekleştiği anlaşılmaktadır. Bu durum, ilgili dönemde GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı tereyağı satış hacminin istikrarlı bir yönelimden ziyade dönemsel/mevsimsel dalgalanmalara bağlı olarak şekillendiğini göstermektedir.

Page 39

Görsel 7-GÜNEY SÜT’ün ŞOK'a Yaptığı Kaşar Peyniri Satışları Miktarına İlişkin Seyir

Figure from the decision

(159) GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a satışını gerçekleştirdiği kaşar peyniri ürünlerine ilişkin satış miktarı bilgilerinin yer aldığı Görsel 7’ye bakıldığında, her iki kaşar peyniri ürünü için de 2020-2024 döneminde genel olarak aşağı yönlü bir trendin ortaya çıktığı görülmektedir. Her ne kadar belirli dönemlerde aşağı ve yukarı yönlü sıçramalar gözlemlense de satış miktarlarının yıllar itibarıyla bütünsel olarak azalma eğilimi sergilediği anlaşılmaktadır.

Görsel 8-GÜNEY SÜT’ün ŞOK'a Yaptığı Süt Satışları Miktarına İlişkin Seyir

Figure from the decision

(160) Görsel 8 incelendiğinde ise GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a satışını gerçekleştirdiği süt ürünlerine ilişkin miktar serilerinin zaman içindeki seyrinin ürün türüne göre farklılaştığı görülmektedir. Yağlı süt ürününe ilişkin satış miktarının incelenen dönem boyunca genel olarak yukarı yönlü bir eğilim sergilediği gözlemlenirken; yarım yağlı süt ürününe ilişkin satış miktarının yukarı ve aşağı yönlü dalgalanmalar gösterdiği ve zamana yayılan hafif bir azalma eğilimi sergilediği anlaşılmaktadır.

(161) Sonuç olarak GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satış miktarlarının incelenen dönem boyunca, “Mis Yağlı Süt (1 lt)” ürünü dışında, soruşturma konusu iddianın aksine belirgin bir artış eğilimi sergilemediği Görsel 6-8’den anlaşılmaktadır. Bununla birlikte iddiaya konu süt ve süt ürünleri alımlarında meydana gelen artışların şikâyetçinin belirttiği tarihler ve dosya kapsamında tespit edilen kritik dönemler itibarıyla istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde gerçekleşip gerçekleşmediğinin belirlenmesi için “t testlerden” faydalanılmıştır.

3.3.2. Metodoloji

(162) Önceki bölümlerde de değinildiği üzere, soruşturma konusu iddiaların başında GÜNEY SÜT’ün BİM’in tedarikçilerine ait fiyat teklifi bilgilerini AK GIDA ile ileride BİM’e iletilecek fiyat tekliflerinin bedelini artırmak amacıyla paylaşması gelmektedir. Şayet söz konusu iddia doğru ve teşebbüslerin iktisadi davranışlarına tezahür etmiş ise GÜNEY SÜT ve AK

Page 40

GIDA’nın aynı ürünler için BİM’e verdiği fiyatların her iki teşebbüsün de ortak satış gerçekleştirdiği ŞOK ve BİZİM TOPTAN’a verdiği fiyatlara göre istatistiksel olarak anlamlı farklılıklara sahip olması beklenmektedir. Bu çerçevede GÜNEY SÜT’ün söz konusu bilgilere BİM Satınalma Sorumlusu (.....) aracılığıyla ulaştığı iddiası göz önünde bulundurulduğunda, BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işe başlama/işten ayrılma tarihi sonrasında öncesine göre BİM’e daha yüksek fiyatlar verilmesi beklenebilecek bir durumdur. Bahse konu olay örgüsünün etkilerinin ortaya çıkıp çıkmadığının tespiti ise Farkların-Farkı metodolojisi ile incelenmiştir.

(163) Farkların-Farkı yöntemi, esasen bir tedaviye/müdahaleye (treatment) maruz kalan birimlerle maruz kalmayan birimler (control) arasındaki farkları karşılaştırarak tedavinin nedensel etkilerini ortaya koymaya çalışan bir panel veri yöntemidir [62]. Yöntem en temel biçimiyle, müdahale uygulanmasaydı tedavi ve kontrol gruplarının ortalama eğilimlerinin aynı olacağı varsayımına (paralel eğilimler varsayımı) dayanmakta olup son dönem iktisadi literatürde özellikle politika müdahalelerinin etkilerini gözlemlemek için sıklıkla kullanılan bir analiz seti olarak kabul edilmektedir. Bu yöntemin geçerliliği ve anlamlı ve güvenilir sonuçlar üretmesi üç temel varsayıma dayanmaktadır. Bu varsayımlar sırasıyla; tedavi ve kontrol grupları arasında tedavi öncesinde paralel eğilimler olması, tedavinin uygulanmadan sonuçları etkilememesi ve bir birimin tedavisinin diğerlerinin sonuçlarını etkilememesi olarak sıralanabilecektir [63].

(164) Farkların-Farkı yöntemi uygulanırken kurulan regresyon denklemi ise aşağıdaki gibidir:

𝑌𝑖𝑡 = 𝑎 + 𝛽 1 𝑎𝑓𝑡𝑒𝑟 𝑖𝑡 + 𝛽 2 𝑡𝑟𝑒𝑎𝑡𝑒𝑑 𝑖𝑡 + 𝛽 3 (𝑎𝑓𝑡𝑒𝑟 𝑖𝑡 𝑥 𝑡𝑟𝑒𝑎𝑡𝑒𝑑 𝑖𝑡) +∈ 𝑖𝑡

Bu modelde yer alan “treated” değişkeni bir kukla değişken olarak tanımlanmakta olup ilgili gözlemin tedavi (müdahale) grubuna ait olup olmadığını göstermektedir. Değişken değerinin “1” olması gözlemin tedavi grubunda yer aldığını, “0” olması ise kontrol grubuna ait olduğunu ifade eder. Benzer şekilde “after” değişkeni gözlemin tedavi uygulamasından önceki ya da sonraki döneme ait olduğunu gösteren bir zaman kuklasıdır. Bu değişkenin “1” değerini alması gözlemin tedavi sonrasına, “0” değerini alması ise tedavi öncesine karşılık gelmektedir. Tedavinin etkisini ölçmek için kritik olan unsur ise “treated” ve “after” değişkenlerinin etkileşim terimine (treated × after) karşılık gelen katsayıdır. Modelde 𝛽 [3] olarak gösterilen bu etkileşim katsayısı, tedavi öncesi ve sonrasında tedavi ve kontrol grupları arasındaki ortalama farkın değişimini temsil etmekte ve Farkların-Farkı etkisini vermektedir. 𝛽 [3] katsayısının nasıl elde edildiği ise aşağıda sunulan Farkların-Farkı model çıktıları tablosu üzerinden gösterilmektedir [64].

Tablo 206- Farkların-Farkı Yöntemi Model Çıktıları Tablosu

(Tedavi Sonrası –Tedavi

Model Çıktıları Tedavi Öncesi Tedavi Sonrası

Öncesi)

Grup after=0 after=1

Kontrol (treated=0)𝛽𝛽 + 𝛽𝛽
Tedavi (treated=1)𝛽 + 𝛽𝛽 + 𝛽 + 𝛽 + 𝛽𝛽 + 𝛽
(Tedavi – Kontrol)𝛽𝛽 + 𝛽𝛽

(165) Soruşturma kapsamında gerçekleştirilen ekonomik analiz yöntemlerinden bir diğeri ise Welch’in t-testi yöntemidir. Bu yöntem soruşturma kapsamındaki bir diğer iddia olan

[62] Hansen, B. E. (2025). Standard errors for difference-in-difference regression. Journal of Applied Econometrics, 40 (3), 291–309. https://doi.org/10.1002/jae.3110

[63] Baker, A., Callaway, B., Cunningham, S., Goodman-Bacon, A., & Sant’Anna, P. H. C. (2025). Difference- in-differences designs: A practitioner’s guide (arXiv:2503.13323). https://arxiv.org/abs/2503.13323

[64] Farkların-Farkı analizleri, Stata yazılımında “xtdidregress” ve “diff” komutları kullanılarak gerçekleştirilmiştir.

Page 41

GÜNEY SÜT’ün BİM’in tedarikçilerine ait fiyat bilgilerini kendisinden daha fazla alım yapması koşuluyla ŞOK ile paylaştığı iddiasını test etmek amacıyla kullanılmaktadır. Welch’in t-testi normal dağılıma sahip ancak farklı varyansları olan serilerin ortalamalarının eşit olup olmadığını belirlemek için kullanılır [65]. Bu nedenle seriler arasında varyans farklılıkları varsa, Welch’in t-testi daha anlamlı sonuçlar sunar.

(166) Welch’in t-testi uygulanırken aşağıdaki denklemde yer alan formül kullanılmaktadır. Denklemde 𝑌 ̅ [1] ve ̅̅̅ Y [2] serilerin ortalamalarını, N [1] ve N [2] ise serilerdeki gözlem sayılarını ifade etmektedir. Yine formülden görüleceği üzere her iki seriye ilişkin varyans ayrı ayrı hesaba katılarak Welch’in t-testi uygulanmaktadır.

𝑌 ̅ [1] − 𝑌 ̅ [2]

𝑡 =

𝑠 2 𝑠 2

√ 1 + 2

𝑁 1 𝑁 2

I.3.3.3. Analiz Sonuçları

I.3.3.3.1. Farkların-Farkı Analizleri

(167) Dosya kapsamında yürütülen Farkların-Farkı analizlerinde, AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün BİM, ŞOK ve BİZİM TOPTAN’a aynı anda sağladıkları eş ürünler belirlenmiş ve analizler bu ürünler özelinde gerçekleştirilmiştir. Soruşturma konusu iddia ile uyumlu olacak şekilde, BİM tedavi grubunda; ŞOK ve BİZİM TOPTAN ise kontrol grubunda konumlandırılmıştır. Aynı doğrultuda, tedavi tarihi olarak BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işe başladığı Ekim 2021 ile görevden ayrıldığı Mayıs 2024 tarihleri, iki alternatif kırılma tarihi olarak dikkate alınmıştır. Bu çerçevede, bir önceki bölümde sunulan Farkların-Farkı denklemindeki “after” değişkeni, BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın göreve başlama tarihinden sonraki gözlemler için “1”, önceki dönem gözlemleri için ise “0” olarak tanımlanmıştır. Aynı denklemde yer alan “treated” değişkeni ise AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün BİM’e yönelik ürün satışları için “1”, BİZİM TOPTAN’a ve ŞOK’a yönelik satışları için ise “0” olacak şekilde oluşturulmuştur. Ayrıca denklem, BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın görevden ayrılış tarihi esas alınarak yeniden kurulmuş ve bu tarihin öncesi ile sonrasındaki dönemler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunup bulunmadığı da analiz edilmiştir. Bahse konu analizler AK GIDA ve GÜNEY SÜT için ayrı ayrı gerçekleştirilmiştir [66].

I.3.3.3.1.1. AK GIDA Özelinde Gerçekleştirilen Farkların-Farkı Analizleri

(168) AK GIDA’nın BİM ve ŞOK’a yönelik eş ürün satışlarına ilişkin fiyat serilerinin yıllar içerisindeki değişimini gösteren Görsel 1–5 incelendiğinde, eş ürünlerin yalnızca “yağlı süt (1 lt.)” ve “tereyağı (1 kg)” ürünlerinden oluştuğu anlaşılmaktadır.

(169) AK GIDA’nın BİZİM TOPTAN’a sadece “tereyağı (1 kg)” ürününü ve bunu da yalnızca Ocak 2022- Temmuz 2024 döneminde tedarik ettiği hususu dikkate alındığında, BİM Satınalma 65 Welch, B. L. (1947) “The Generalization of 'Student's' Problem When Several Different Population Variances Are Involved”, Biometrika, 34(1-2), 28–35

[66] Farkların-Farkı analizlerinin geçerliliği, anlamlı ve güvenilir sonuçlar üretip üretmediğinin bir ön koşulu olan paralel eğilimler varsayımının sağlanıp sağlanmadığını değerlendirmek amacıyla yapılan testlerin sonuçları EK-1’de sunulmuştur. Bu varsayım, kontrol ve tedavi gruplarının müdahale öncesi dönemde benzer eğilimler göstermesini gerektirmektedir. Bu çerçevede, Görsel 1–5’te yer alan AK GIDA ve GÜNEY’in BİM, ŞOK ve BİZİM TOPTAN’a yaptığı ürün satışlarına ilişkin fiyat serilerinin, analizlerde müdahale dönemi olarak belirlenen Ekim 2021 ve Mayıs 2024 dönemleri öncesi başta olmak üzere, incelenen tüm zaman aralıklarında paralel bir seyir izlediği görülmektedir. Dolayısıyla paralel eğilimler varsayımının geçerli olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

Page 42

Sorumlusu (.....)’ın işe giriş ve işten ayrılış dönemlerinin bu tedarik zaman aralığıyla örtüşmemesi nedeniyle anlamlı bir etki analizi gerçekleştirilememektedir. Bu nedenle, AK GIDA temelinde yürütülen Farkların-Farkı analizlerine BİZİM TOPTAN dâhil edilmemiştir. AK GIDA’nın BİM ve ŞOK’a sağladığı “yağlı süt (1 lt.)” ve “tereyağı (1 kg)” ürünlerine ilişkin reel satış fiyatları esas alınarak gerçekleştirilen Farkların-Farkı analizlerinin sonuçları aşağıda sunulmaktadır. Analizlerde müdahale dönemi olarak BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işe başlangıç tarihi olan Ekim 2021 (treated 1) ile işten ayrılış tarihi olan Mayıs 2024 (treated 2) dönemleri ayrı ayrı değerlendirilmiştir.

Tablo 21- AK GIDA Farkların-Farkı Analiz Sonuçları (xtdidregress komutu ile)

Dirençli

Müdahale

reel_fiyat Standard T İstatistiği P - değeri [95% Güven Aralığı]

Katsayısı

Hatalar

ATET 67

treated 1 1,3844 0,4523 3,06 0,201 -4,3628 7,1317

(1 vs 0)

ATET

treated 2 0,1462 0,0393 3,71 0,167 - 0,3541 0,6466

(1 vs 0)

(170) Tablo 21’da yer alan Farkların-Farkı analiz sonuçları, BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işe giriş ve işten ayrılış tarihlerinin, AK GIDA’nın BİM ve ŞOK’a yönelik uyguladığı reel satış fiyatları üzerinde bütün istatistiksel anlamlılık seviyelerinde (%1, %5, %10) bir etki yaratmadığını göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre, Ekim 2021 (treated 1) müdahale dönemi olarak ele alındığında, müdahale dönemine ilişkin ATET katsayısı (β ₃) 1,3844’tür; ancak bu katsayıya ait p-değerinin istatistiksel anlamlılık düzeylerinin üzerinde olması nedeniyle söz konusu etkinin istatistiksel olarak anlamlı olmadığı değerlendirilmektedir. Benzer şekilde, müdahale döneminin Mayıs 2024 (treated 2) olarak ele alındığı durumda da istatistiksel olarak anlamlı bir etki tespit edilememektedir.

(171) Ek olarak, söz konusu analiz, her bir ürün özelinde Farkların-Farkı analizlerinin yapılmasına imkân tanıyacak şekilde de gerçekleştirilmiş olup Tablo 22–27 sırasıyla, ürün ayrımı yapılmaksızın ve ürün bazında elde edilen analiz sonuçlarını göstermektedir.

Tablo 22- Ürün Ayrımı Yapılmaksızın AK GIDA Farkların-Farkı Analiz Sonuçları (Treated= BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işe başlama tarihi)

Değişkenler reel_fiyat~t Standart Hata T İstatistiği P-Değeri

Öncesi

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 3,347 0,08 0,937

Sonrası

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 3,628 1,35 0,18

Farkların- Farkı (.....) 4,936 0,93 0,351

R-kare: 0.06

İstatistiksel Anlamlılık: *** p<0,01; ** p<0,05; * p<0,1

(172) Tablo 22’de yer alan analiz sonuçları, ilgili dönemde BİM ve ŞOK arasındaki reel fiyat farklarının müdahale öncesi ve sonrası dönemde (BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işe

[67] Ortalama Müdahale Etkisi (Avarage Treatment Effect, ATET), müdahale grubunda yer alanlar birimler üzerindeki ortalama nedensel etkiyi göstermektedir.

Page 43

giriş dönemi) anlamlı bir değişim gösterip göstermediğini ortaya koymaktadır. BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işe başlamasından önceki dönemde AK GIDA tarafından BİM’e sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL), ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatına kıyasla ((.....) TL), (.....) TL daha yüksek görünmekle birlikte, bu farkın p-değeri 0,937 olup istatistiksel olarak anlamlı değildir. Müdahale sonrası dönemde ise BİM’e sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) ile ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) arasındaki farkın ((.....) TL) p-değeri 0,18 olup istatistiksel anlamlılık düzeylerinin üzerindedir. Dolayısıyla müdahale sonrası dönemde de tüm ürünler dikkate alındığında dahi BİM ve ŞOK arasındaki fiyat farkının istatistiksel olarak anlamlı bulunmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

(173) Müdahalenin (BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işe giriş tarihi) ortalama etkisini gösteren katsayı ise 4,615 birim olarak tahmin edilmiş olup bu katsayıya ilişkin p-değeri 0,351’dir. Bu sonuç, müdahalenin gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir etkide bulunmadığını göstermektedir. Bu bulgular bir arada değerlendirildiğinde, müdahale öncesi ve sonrası dönemlerde AK GIDA tarafından BİM ve ŞOK’a sunulan ürünler arasındaki fiyat farklılıklarının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı, dolayısıyla müdahalenin reel satış fiyatları üzerinde kayda değer bir etki yaratmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Tablo 23- Ürün Ayrımı Yapılmaksızın AK GIDA Farkların-Farkı Analiz Sonuçları (Treated= BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işten ayrılma tarihi)

Değişkenler reel_fiyat~t Standart Hata T İstatistiği P-değeri

Öncesi

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 2,822 0,95 0,343

Sonrası

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 8,043 0,38 0,707

Farkların-Farkı (.....) 8,524 0,04 0,968

R-kare: 0.01

İstatistiksel Anlamlılık: *** p<0,01; ** p<0,05; * p<0,1

(174) Müdahale dönemini BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işten ayrılış dönemi olarak dikkate alan analiz sonuçlarının yer aldığı Tablo 23, BİM (treated) ve ŞOK (control) arasındaki reel fiyat farklarının müdahale öncesi ve sonrası dönemde anlamlı bir değişim gösterip göstermediğini ortaya koymaktadır. BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimden ayrılmasından önceki dönemde AK GIDA tarafından BİM’e sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatına kıyasla (.....) TL daha yüksek görünmekle birlikte, bu farka ilişkin p-değeri 0,343 olup istatistiksel olarak anlamlı değildir. Müdahale sonrası dönemde ise BİM’e sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) ile ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) arasındaki fark (.....) TL olup bu farka ilişkin p-değeri 0,707 düzeyindedir ve istatistiksel anlamlılık seviyelerinin üzerindedir. Dolayısıyla müdahale sonrası dönemde de BİM ve ŞOK arasındaki fiyat farkının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

(175) Müdahalenin (BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işten ayrılış tarihi) ortalama etkisini gösteren katsayı 0,341 olarak tahmin edilmiş olup bu katsayıya ilişkin p-değeri 0,968’dir. Bu sonuç, müdahalenin gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir etkide bulunmadığını göstermektedir. Bu bulgular bir arada değerlendirildiğinde, müdahale öncesi ve sonrası dönemlerde AK GIDA tarafından BİM ve ŞOK’a sunulan ürünler arasındaki reel fiyat farklılıklarının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı, dolayısıyla müdahalenin reel satış fiyatları üzerinde kayda değer bir etki yaratmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Page 44

Tablo 24- AK GIDA Yağlı Süt (1 lt) Bazında Farkların-Farkı Analiz Sonuçları (Treated= BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işe başlama tarihi)

Değişkenler reel_fiyat~t Standart Hata T İstatistiği P-değeri

Öncesi

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 0,064 -7,31 0.000***

Sonrası

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 0,184 4,9 0.000***

Farkların-Farkı (.....) 0,195 2,24 0.027**

R-kare: 0.69

İstatistiksel Anlamlılık: *** p<0,01; ** p<0,05; * p<0,1

(176) Tablo 24’te yer alan Farkların-Farkı analiz sonuçları, ilgili dönemde BİM ve ŞOK arasında “yağlı süt (1 lt)” ürününe ilişkin reel fiyat farklarının müdahale öncesi ve sonrası dönemde (BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işe başlama tarihi) anlamlı bir değişim gösterip göstermediğini ortaya sermektedir. BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işe başlamasından önceki dönemde AK GIDA tarafından BİM’e sunulan yağlı sütün ortalama reel fiyatı (2,737 TL), ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatına kıyasla (.....) TL daha düşük görünmekte olup bu farka ilişkin p-değeri 0,000 düzeyindedir ve istatistiksel olarak anlamlıdır. Müdahale sonrası dönemde ise BİM’e sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) ile ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) arasındaki fark (.....) TL olup bu farka ilişkin p-değeri 0,000 düzeyinde hesaplanmıştır ve istatistiksel olarak anlamlıdır. Dolayısıyla müdahale sonrası dönemde BİM ve ŞOK arasındaki fiyat farkının istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmektedir.

(177) Müdahalenin (BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işe giriş tarihi) ortalama etkisini gösteren katsayı ise –0,437 olarak hesaplanmış olup bu katsayıya ilişkin p-değeri (0,027) istatistiksel anlamlılık seviyelerinin altındadır. Bu sonuç, müdahalenin “yağlı süt (1 lt)” ürününde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir etkide bulunduğunu göstermektedir. Bu bulgular bir arada değerlendirildiğinde, müdahale öncesi ve sonrası dönemlerde AK GIDA tarafından BİM ve ŞOK’a sunulan “yağlı süt (1 lt)” ürününe ilişkin reel fiyat farklılıklarının istatistiksel olarak anlamlı olduğu ve müdahalenin bu ürün özelinde reel satış fiyatları üzerinde kayda değer bir etki yarattığı sonucuna ulaşılmaktadır.

(178) Bununla birlikte her ne kadar söz konusu müdahale “yağlı süt (1 lt)” özelinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir etki yaratmış olsa da analiz sonuçları dosya konusu iddianın aksine, müdahale dönemi sonrasında BİM’e sunulan ürün fiyatlarının ŞOK’a nazaran daha düşük olduğunu göstermektedir.

Tablo 25- AK GIDA Yağlı Süt (1 lt) Bazında Farkların-Farkı Analiz Sonuçları (Treated= BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işten ayrılma tarihi)

Değişkenler reel_fiyat~t Standart Hata T İstatistiği P-değeri

Öncesi

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 0,202 -4,42 0.000***

Sonrası

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 0,172 4,55 0.000***

Farkların-Farkı (.....) 0,266 0,41 0,681

R-kare: 0.20

İstatistiksel Anlamlılık: *** p<0,01; ** p<0,05; * p<0,1

Page 45

(179) Tablo 25’te yer alan analiz sonuçları, ilgili dönemde BİM ve ŞOK grupları arasında “yağlı süt (1 lt)” ürününe ilişkin reel fiyat farklarının müdahale öncesi ve sonrası dönemde (BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işten ayrılış tarihi) anlamlı bir değişim gösterip göstermediğini ortaya koymaktadır. BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimden ayrılmasından önceki dönemde BİM’e sunulan yağlı sütün ortalama reel fiyatı ((.....) TL), ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatına kıyasla (.....) TL daha düşük görünmekte olup bu farka ilişkin p-değeri 0,000 düzeyindedir ve istatistiksel olarak anlamlıdır. Müdahale sonrası dönemde ise BİM’e sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) ile ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) arasındaki fark (.....) TL olup bu farka ilişkin p-değeri 0,000 düzeyinde hesaplanmıştır ve istatistiksel olarak anlamlıdır. Dolayısıyla müdahale sonrası dönemde de BİM ve ŞOK arasındaki fiyat farkının istatistiksel olarak anlamlı olduğu görülmektedir.

(180) Müdahalenin (BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işten ayrılış tarihi) ortalama etkisini gösteren katsayısı ise 0,11 olarak tahmin edilmiş olup bu katsayıya ilişkin p-değeri (0,681) istatistiksel anlamlılık seviyelerinin üzerindedir. Bu sonuç, müdahalenin “yağlı süt (1 lt)” ürününde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir etkide bulunmadığını göstermektedir. Bu bulgular bir arada değerlendirildiğinde, müdahale öncesi ve sonrası dönemlerde BİM ve ŞOK’a sunulan “yağlı süt (1 lt)” ürününe ilişkin reel fiyat farklılıklarının istatistiksel olarak anlamlı olduğu, ancak müdahalenin (işten ayrılışın) bu ürün özelinde reel satış fiyatları üzerinde kayda değer bir etki yaratmadığı sonucuna ulaşılmaktadır. Tablo 26- AK GIDA Tereyağı (1 kg) Bazında Farkların-Farkı Analiz Sonuçları (Treated= BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işe başlama tarihi)

Değişkenler reel_fiyat~t Standart Hata T İstatistiği P-değeri

Öncesi

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 0,43 0,59 0,554

Sonrası

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 1,431 0,35 0,73

Farkların-Farkı (.....) 1,494 0,16 0,873

R-kare: 0.61

İstatistiksel Anlamlılık: *** p<0,01; ** p<0,05; * p<0,1

(181) Tablo 26’da yer alan tahmin sonuçları, BİM ve ŞOK arasında “tereyağı (1 kg)” ürününe ilişkin reel fiyat farklarının müdahale öncesi ve sonrası dönemde (BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işe başlama tarihi) anlamlı bir değişim gösterip göstermediğini ortaya koymaktadır. Müdahale öncesi dönemde BİM’e sunulan tereyağı ürününün ortalama reel fiyatı ((.....) TL), ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatına kıyasla (.....) TL daha yüksek görünmekle birlikte, bu farka ilişkin p-değeri 0,554 olup, değer istatistiksel olarak anlamlı değildir. Müdahale sonrası dönemde ise BİM’e sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) ile ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) arasındaki fark (.....) TL olup bu farka ilişkin p-değeri 0,735 düzeyinde hesaplanmıştır ve istatistiksel anlamlılık seviyelerinin üzerindedir. Dolayısıyla müdahale sonrası dönemde de BİM ve ŞOK arasındaki “tereyağı (1 kg)” fiyat farkının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

(182) Müdahalenin (BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işe başlama tarihi) ortalama etkisini gösteren katsayı ise 0,24 olarak tahmin edilmiş olup bu katsayıya ilişkin p-değeri 0,873’tür. Bu sonuç, müdahalenin “tereyağı (1 kg)” ürününde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir etkide bulunmadığını göstermektedir. Bu bulgular bir arada değerlendirildiğinde, müdahale öncesi ve sonrası dönemlerde AK GIDA tarafından BİM ve ŞOK’a sunulan

Page 46

“tereyağı (1 kg)” ürününe ilişkin fiyat farklılıklarının anlamlı olmadığı, dolayısıyla müdahalenin reel satış fiyatları üzerinde kayda değer bir etki yaratmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Tablo 27- AK GIDA Tereyağı (1 kg) Bazında Farkların-Farkı Analiz Sonuçları (Treated= BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işten ayrılma tarihi)

Değişkenler reel_fiyat~t Standart Hata T İstatistiği P-değeri

Öncesi

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 1,655 0,24 0,811

Sonrası

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 1,193 0,43 0,67

Farkların-Farkı (.....) 2,04 0,06 0,956

R-kare: 0.09

İstatistiksel Anlamlılık: *** p<0,01; ** p<0,05; * p<0,1

(183) Tablo 27’de yer alan tahmin sonuçları, BİM ve ŞOK grupları arasında “tereyağı (1 kg)” ürününe ilişkin reel fiyat farklarının müdahale öncesi ve sonrası dönemde (BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işten ayrılış tarihi) anlamlı bir değişim gösterip göstermediğini ortaya koymaktadır. Müdahale öncesi dönemde BİM’e sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL), ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatına kıyasla (.....) TL daha yüksek olmakla birlikte bu farka ilişkin p-değeri 0,811 olup, değer istatistiksel olarak anlamlı değildir. Müdahale sonrası dönemde ise BİM’e sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) ile ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) arasındaki fark (.....) TL olup p- değeri 0,670 düzeyindedir. Dolayısıyla müdahale sonrası dönemde de BİM ve ŞOK arasındaki “tereyağı (1 kg)” fiyat farkının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

(184) Müdahalenin (BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işten ayrılış tarihi) ortalama etkisini gösteren Farkların-Farkı katsayısı 0,113 olarak hesaplanmış olup bu katsayıya ilişkin p- değeri 0,956’dır. Bu sonuç, müdahalenin “tereyağı (1 kg)” ürününde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir etki yaratmadığını göstermektedir. Bu bulgular bir arada değerlendirildiğinde, müdahale öncesi ve sonrası dönemlerde BİM ve ŞOK’a sunulan “tereyağı (1 kg)” ürününe ilişkin reel fiyat farklılıklarının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı ve müdahalenin bu ürün özelinde reel satış fiyatları üzerinde kayda değer bir etki yaratmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

(185) Sonuç olarak AK GIDA özelinde gerçekleştirilen Farkların-Farkı analizlerinde, “yağlı süt (1 lt)” ürünü dışında gerek ürün ayrımı yapılmaksızın gerekse ürün bazında yapılan analizlerde soruşturma konusu iddiaları destekleyecek istatistiksel olarak anlamlı bir iktisadi bulguya ulaşılamamıştır. Yağlı süt ürününde elde edilen istatistiksel olarak anlamlı bulgular ise soruşturma konusu iddiayı destekler nitelikte değildir. Zira iddia, AK GIDA’nın BİM’e ŞOK’a nazaran daha yüksek fiyatlar uyguladığı sonucunu doğuracak nitelikte bir iddia iken ulaşılan bulgular bunun aksi yönde sonuçlar ortaya koymaktadır.

I.3.3.3.1.2. GÜNEY SÜT Özelinde Gerçekleştirilen Farkların-Farkı Analizleri

(186) GÜNEY SÜT’ün BİM ve ŞOK’a yönelik eş ürün satışları yalnızca “yağlı süt (1 lt)” ve “tereyağı (1 kg)” ürünlerinden oluşmaktadır. Yağlı süt ürünü bakımından GÜNEY SÜT, BİM’e Ocak 2022 – Aralık 2024 döneminde ürün sağlarken; ŞOK’a ise Nisan 2020 – Aralık 2024 dönemleri arasında ürün sağlamaktadır. Tereyağı ürünü açısından ise GÜNEY SÜT, BİM ve ŞOK’a Ocak 2020 – Aralık 2024 dönemleri arasında ürün tedarik etmektedir. Öte yandan, GÜNEY SÜT’ün BİM ve ŞOK ile ortak olacak şekilde BİZİM TOPTAN’a sağladığı

Page 47

tek ürün “tereyağı (1 kg)” dır. Bu ürünün BİZİM TOPTAN’a Temmuz 2024 – Aralık 2024 döneminde yalnızca altı ay boyunca sağlanmış olması dikkate alındığında, anlamlı bir etki analizi gerçekleştirilemeyeceği için GÜNEY SÜT temelinde yürütülen analizlere BİZİM TOPTAN dâhil edilmemiştir.

Tablo 28- GÜNEY SÜT Farkların-Farkı Analiz Sonuçları (xtdidregress komutu ile)

Müdahale Dirençli Standart

reel_fiyat T İstatistiği P - değeri [%95 Güven Aralığı]

Katsayısı Hatalar

ATET

treated 1 (1 5,0113 0,1535 32,63 0,020 3,0600 6,9627

vs 0)

ATET

treated 2 (1 1,8779 0,6959 2,70 0,226 - 6,9654 10,7214

vs 0)

(187) Tablo 28’de yer alan Farkların-Farkı analiz sonuçları, BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işe giriş ve işten ayrılış tarihlerinin GÜNEY SÜT’ün BİM ve ŞOK’a yönelik uyguladığı reel satış fiyatları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki yaratıp yaratmadığını göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre, Ekim 2021 (treated 1) müdahale dönemi olarak ele alındığında, müdahale dönemine ilişkin ATET katsayısı (β ₃) 5,0113 olup bu katsayıya ait p-değeri 0,020 düzeyindedir. P-değerinin %10 istatistiksel anlamlılık düzeyinin altında olması nedeniyle müdahalenin GÜNEY SÜT’ün reel satış fiyatları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki yarattığı değerlendirilmektedir. Bu sonuçlar, BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde göreve başlaması sonrasında GÜNEY SÜT’ün BİM’e sunduğu reel fiyatların ŞOK’a kıyasla ortalama (.....) birim daha yüksek gerçekleştiğini ve bu yönüyle soruşturma konusu iddiayı destekler nitelikte bir bulguya ulaşıldığını göstermektedir.

(188) Müdahale döneminin Mayıs 2024 (treated 2) olarak ele alındığı durumda elde edilen ATET katsayısı ise 1,8779 olup bu katsayıya ilişkin p-değeri 0,226 olarak hesaplanmıştır. P- değerinin %10 anlamlılık eşiğinin üzerinde olması, müdahalenin GÜNEY SÜT’ün reel satış fiyatları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki yaratmadığını göstermektedir.

(189) Söz konusu analiz AK GIDA için de gerçekleştirilmiş ve her bir ürün özelinde ayrıca yapılmıştır. Tablo 29–33 sırasıyla, ürün ayrımı yapılmaksızın ve ürün bazında elde edilen Farkların-Farkı analiz sonuçlarını göstermektedir.

Tablo 29- Ürün Ayrımı Yapılmaksızın GÜNEY SÜT Farkların-Farkı Analiz Sonuçları (Treated= BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işe başlama tarihi)

Değişkenler reel_fiyat~t Standart Hata T İstatistiği P-değeri

Öncesi

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 2,379 5,60 0,000***

Sonrası

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 3,348 0,13 0,898

Farkların-Farkı (.....) 4,107 3,14 0,002***

R-kare: 0.03

İstatistiksel Anlamlılık: *** p<0,01; ** p<0,05; * p<0,1

(190) Müdahale dönemini BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işe başlama dönemi olarak dikkate alan analiz sonuçlarının yer aldığı Tablo 29, BİM ve ŞOK grupları arasındaki reel fiyat farklarının müdahale öncesi ve sonrası dönemde anlamlı bir değişim gösterip göstermediğini ortaya koymaktadır. BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde göreve

Page 48

başlamasından önceki dönemde BİM’e sunulan yağlı sütün ortalama reel fiyatı ((.....) TL), ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatına kıyasla (.....) TL daha yüksek görünmekte olup bu farka ilişkin p-değeri 0,000 düzeyindedir ve istatistiksel olarak anlamlıdır. Müdahale sonrası dönemde ise BİM’e sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) ile ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) arasındaki fark (.....) TL olup bu farka ilişkin p-değeri 0,898 düzeyinde hesaplanmıştır ve bu değer istatistiksel olarak anlamlı değildir. Dolayısıyla müdahale sonrası dönemde BİM ve ŞOK arasındaki fiyat farkının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görülmektedir.

(191) Müdahalenin (BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işe başlama tarihi) ortalama etkisini gösteren katsayı ise –12,887 olarak tahmin edilmiş olup bu katsayıya ilişkin p-değeri 0,002’dir. Bu sonuç, müdahalenin ürün bazında reel fiyatlar üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki yarattığını göstermektedir. Bu bulgular bir arada değerlendirildiğinde, müdahale öncesi ve sonrası dönemlerde GÜNEY SÜT tarafından BİM ve ŞOK’a sunulan ürünlere ilişkin reel fiyat farklılıklarının istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaştığı ve müdahalenin BİM fiyatları üzerinde ŞOK’a nazaran azalma ortaya çıktığı sonucuna ulaşılmaktadır. Bununla birlikte, her ne kadar söz konusu müdahale gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir etki yaratmış olsa da analiz sonuçları dosya konusu iddianın aksine, müdahale dönemi sonrasında BİM’e sunulan ürün fiyatlarının ŞOK’a nazaran daha düşük olduğunu göstermektedir.

Tablo 30- Ürün Ayrımı Yapılmaksınız GÜNEY SÜT Farkların-Farkı Analiz Sonuçları (Treated= BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işten ayrılma tarihi, diff komutu ile)

Değişkenler reel_fiyat~t Standart Hata T İstatistiği P-değeri

Öncesi

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 2,760 1,71 0,089*

Sonrası

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 7,289 0,05 0,964

Farkların-Farkı (.....) 7,794 0,65 0,518

R-kare: 0.01

İstatistiksel Anlamlılık: *** p<0,01; ** p<0,05; * p<0,1

(192) Tablo 30’da yer alan analiz sonuçları, ilgili dönemde BİM ve ŞOK grupları arasında ürün ayrımı yapılmaksızın reel fiyat farklarının müdahale öncesi ve sonrası dönemde (BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işten ayrılış tarihi) anlamlı bir değişim gösterip göstermediğini ortaya koymaktadır. BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimden ayrılmasından önceki dönemde GÜNEY SÜT tarafından BİM’e sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL), ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatına kıyasla (.....) TL daha yüksek görünmekte olup bu farka ilişkin p-değeri 0,089 düzeyindedir ve %10 anlamlılık seviyesinde istatistiksel olarak anlamlıdır. Müdahale sonrası dönemde ise BİM’e sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) ile ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) arasındaki fark (.....) TL olup bu farka ilişkin p-değeri 0,964 düzeyindedir ve istatistiksel olarak anlamlı değildir. Dolayısıyla müdahale sonrası dönemde BİM ve ŞOK arasındaki fiyat farkının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görülmektedir.

(193) Müdahalenin ortalama etkisini gösteren katsayı ise –5,047 olarak tahmin edilmiş olup bu katsayıya ilişkin p-değeri 0,518’dir. Bu sonuç, müdahalenin gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir etkide bulunmadığını göstermektedir. Bu bulgular bir arada değerlendirildiğinde, müdahale öncesi ve sonrası dönemlerde GÜNEY SÜT tarafından BİM ve ŞOK’a sunulan ürünler arasındaki reel fiyat farklılıklarının anlamlı bir değişim

Page 49

göstermediği ve müdahalenin bu kapsamda reel satış fiyatları üzerinde kayda değer bir etki yaratmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Tablo 31- GÜNEY SÜT Tereyağı (1 kg) Bazında Farkların-Farkı Analiz Sonuçları (Treated= BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işe başlama tarihi, diff komutu ile)

Değişkenler reel_fiyat~t Standart Hata T İstatistiği P-değeri

Öncesi

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 0,429 -0,41 0,683

Sonrası

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 1,372 0,16 0,873

Farkların-Farkı (.....) 1,437 0,03 0,975

R-kare: 0.60

İstatistiksel Anlamlılık: *** p<0,01; ** p<0,05; * p<0,1

(194) Tablo 31’de yer alan “tereyağı (1 kg)” ürününe ilişkin Farkların-Farkı analiz sonuçları BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işe başlamasının (müdahale dönemi) GÜNEY SÜT’ün BİM ve ŞOK’a sunduğu tereyağı ürünü reel satış fiyatları üzerinde anlamlı bir etki yaratıp yaratmadığını incelemektedir. BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde göreve başlamasından önceki dönemde GÜNEY SÜT tarafından BİM’e sunulan tereyağının ortalama reel fiyatı ((.....) TL), ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatına kıyasla (.....) TL daha düşük görünmekte olup bu farka ilişkin p-değeri (.....) düzeyindedir ve değer istatistiksel olarak anlamlı değildir. Müdahale sonrası dönemde ise BİM’e sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) ile ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....)-TL) arasındaki fark (.....) TL olup bu farka ilişkin p-değeri 0,873 düzeyindedir ve bu değer istatistiksel anlamlılık seviyelerinin üzerindedir. Dolayısıyla müdahale sonrası dönemde de BİM ve ŞOK arasındaki fiyat farkının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı anlaşılmaktadır.

(195) Müdahalenin (BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işe başlama tarihi) ortalama etkisini gösteren katsayı -0,045 olarak tahmin edilmiş olup bu katsayıya ilişkin p-değeri 0,975’tir. Bu sonuç, müdahalenin “tereyağı (1 kg)” ürününde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir etkide bulunmadığını göstermektedir. Bu bulgular bir arada değerlendirildiğinde, müdahale öncesi ve sonrası dönemlerde GÜNEY SÜT tarafından BİM ve ŞOK’a sunulan tereyağı ürününe ilişkin reel fiyat farklılıklarının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı ve müdahalenin bu ürün özelinde reel satış fiyatları üzerinde kayda değer bir etki yaratmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

Tablo 32- GÜNEY SÜT Tereyağı (1 kg) Bazında Farkların-Farkı Analiz Sonuçları (Treated= BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işten ayrılma tarihi, diff komutu ile)

Değişkenler reel_fiyat~t Standart Hata T İstatistiği P-değeri

Öncesi

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 1,583 -0,13 0,896

Sonrası

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 1,551 0,12 0,905

Farkların-Farkı (.....) 2,217 0,01 0,992

R-kare: 0.05

İstatistiksel Anlamlılık: *** p<0,01; ** p<0,05; * p<0,1

Page 50

(196) Müdahale dönemi olarak BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde görevden ayrılış tarihinin dikkate alındığı, sonuçları Tablo 32’de gösterilen analizlerinden görüleceği üzere, BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimden ayrılmasından önceki dönemde GÜNEY SÜT tarafından BİM’e sunulan tereyağının ortalama reel fiyatı ((.....) TL), ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatına kıyasla (.....) TL daha düşük görünmekte olup bu farka ilişkin p-değeri 0,896 düzeyindedir ve istatistiksel olarak anlamlı değildir. Müdahale sonrası dönemde ise BİM’e sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) ile ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) arasındaki fark (.....) TL olup bu farka ilişkin p-değeri 0,905 düzeyindedir ve istatistiksel anlamlılık seviyelerinin üzerindedir. Dolayısıyla müdahale sonrası dönemde de BİM ve ŞOK arasındaki tereyağı fiyat farkının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı görülmektedir.

(197) Müdahalenin (BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işten ayrılış tarihi) ortalama etkisini gösteren katsayı 0,022 olarak tahmin edilmiş olup bu katsayıya ilişkin p-değeri 0,992’dir. Bu sonuç, müdahalenin “tereyağı (1 kg)” ürününde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir etkide bulunmadığını göstermektedir. Bu bulgular bir arada değerlendirildiğinde, müdahale öncesi ve sonrası dönemlerde GÜNEY SÜT tarafından BİM ve ŞOK’a sunulan tereyağı ürününe ilişkin reel fiyat farklılıklarının istatistiksel olarak anlamlı olmadığı ve müdahalenin bu ürün özelinde reel satış fiyatları üzerinde kayda değer bir etki yaratmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.

(198) GÜNEY SÜT’ün BİM’e Ocak 2022 itibariyle yağlı süt satışlarına başlaması “yağlı süt (1lt)” ürünü özelinde gerçekleştirilen analizlerde BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işe giriş tarihini müdahale dönemi olarak belirleme imkânını ortadan kaldırmaktadır, zira bu tarihten önceye ait veri bulunmamaktadır. Bu nedenle “yağlı süt (1lt)” ürünü özelinde gerçekleştirilen analizlerde tek müdahale dönemi BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işten ayrılış dönemi olarak belirlenmiştir. Söz konusu analize ilişkin sonuçlar Tablo 33’te yer almaktadır.

Tablo 33- GÜNEY SÜT Yağlı Süt (1 lt) Bazında Farkların-Farkı Analiz Sonuçları (Treated= BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işten ayrılma tarihi, diff komutu ile)

Değişkenler reel_fiyat~t Standart Hata T İstatistiği P-değeri

Öncesi

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 0,192 0,76 0,451

Sonrası

Control=ŞOK (.....)

Treated=BİM (.....)

Fark (BİM-ŞOK) (.....) 0,146 3,29 0,001***

Farkların-Farkı (.....) 0,241 2,6 0,011**

R-kare: 0.03

İstatistiksel Anlamlılık: *** p<0,01; ** p<0,05; * p<0,1

(199) Tablo 33’e bakıldığında, BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimden ayrılmasından önceki dönemde GÜNEY SÜT tarafından BİM’e sunulan yağlı sütün ortalama reel fiyatı ((.....) TL), ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatına kıyasla (.....) TL daha yüksek görünmekte olup bu farka ilişkin p-değeri 0,451 düzeyindedir ve değer istatistiksel olarak anlamlı değildir. Müdahale sonrası dönemde ise BİM’e sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) ile ŞOK’a sunulan ürünlerin ortalama reel fiyatı ((.....) TL) arasındaki fark (.....) TL olup bu farka ilişkin p-değeri 0,001 düzeyindedir ve değer istatistiksel olarak anlamlıdır. Dolayısıyla müdahale sonrası dönemde BİM ve ŞOK arasındaki fiyat farkının anlamlı biçimde farklılaştığı görülmektedir.

Page 51

(200) Müdahalenin (BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işten ayrılış tarihi) ortalama etkisini gösteren katsayı –0,627 olarak hesaplanmış olup bu katsayıya ilişkin p-değeri 0,011’dir. Bu sonuç, müdahalenin “yağlı süt (1 lt)” ürününde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir etkide bulunduğunu göstermektedir. Bu sonuçlar birlikte değerlendirildiğinde, müdahale öncesi ve sonrası dönemlerde GÜNEY SÜT tarafından BİM ve ŞOK’a sunulan “yağlı süt (1 lt)” ürününe ilişkin reel fiyat farklılıklarının anlamlı düzeyde değiştiği, BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde görevden ayrılması sonrasında BİM’e sunulan yağlı süt fiyatlarında ŞOK’a kıyasla bir düşüş gerçekleştiği ve bu yönüyle elde edilen bulgunun soruşturma konusu iddia ile uyumlu olduğu sonucuna ulaşılmaktadır.

(201) Özetle, GÜNEY SÜT özelinde ürün ayrımı yapılmaksızın gerçekleştirilen Farkların-Farkı analizlerinde, BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işe giriş tarihi ve işten ayrılış tarihi ayrı ayrı müdahale dönemi olarak belirlendiğinde ulaşılan sonuçlar istatistiksel olarak anlamlı olmakla birlikte soruşturma konusu iddiayı tutarlı biçimde desteklememektedir. Tereyağı (1 kg) ürünü özelinde yürütülen analizlerde ise istatistiksel olarak anlamlı bir bulguya ulaşılamamıştır. Öte yandan, “yağlı süt (1 lt)” ürünü özelinde gerçekleştirilen analizlerde, BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işten ayrıldığı tarihin müdahale dönemi olarak ele alındığı durumda elde edilen istatistiksel olarak anlamlı bulgular soruşturma konusu iddiayı destekler niteliktedir. Ancak benzer sonuçların AK GIDA özelinde gerçekleştirilen analizlerle örtüşmemesi, bu bulguların gücünü sınırlamaktadır. Sonuç olarak GÜNEY SÜT özelinde elde edilen bazı bulgular soruşturma konusu iddia ile kısmen uyumlu olmakla birlikte, sonuçlar arasındaki farklılıklar ve iddiayı istikrarlı biçimde destekleyen bir etki ortaya konulamaması nedeniyle iddia ekonomik bulgularla net şekilde doğrulanamamaktadır. Sonuç olarak elde edilen bulgular, taraflar arasında rekabete hassas bilgi değişimi sonucunda fiyatların birlikte belirlendiğine dair bir emareyi destekleyici çıktılar sunmamaktadır.

3.3.3.2. Welch’in t-testi Analizleri

(202) GÜNEY SÜT’ün, BİM’in tedarikçilerine ait fiyat bilgilerini kendisinden daha fazla alım yapması koşuluyla ŞOK ile paylaştığı iddiasını test etmek amacıyla gerçekleştirilen Welch t-testi sonuçları Görsel 9–26’da sunulmaktadır. Söz konusu iddianın sınanabilmesi için GÜNEY SÜT’ün Ocak 2020 - Aralık 2024 döneminde ŞOK’a yönelik gerçekleştirdiği tüm alımlar miktar bazında analize dâhil edilmiştir [68].

(203) İddia sahibi, söz konusu davranışın Ocak 2022 itibarıyla başladığını ileri sürmektedir. Bununla birlikte, bu bilgilerin BİM Satınalma Sorumlusu (.....) aracılığıyla GÜNEY SÜT’e sağlandığı iddiası dikkate alındığında üç temel dönem belirlenmiştir. Bu çerçevede, Ocak 2022, BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işe giriş tarihi olan Ekim 2021 ve BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimden ayrıldığı tarih olan Mayıs 2024 için kukla değişkenler oluşturulmuş; bu dönemlerin öncesi ve sonrası arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunup bulunmadığı analiz edilmiştir. Welch t-testi sonuçlarında, Ocak 2022 ve Ekim 2021 sonrasında önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı ve artan; Mayıs 2024 sonrası ise önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı ve azalan sonuçlar elde edilmesi durumunda, bu bulgular dosya konusu iddiayı destekleyici nitelikte olacaktır.

(204) Belirtmek gerekir ki GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışların (miktar bazında) yıllar içerisindeki seyrinin gösterildiği Görsel 6–8 incelendiğinde, “Mis kaşar peyniri (500 gr)”, “Mis tost kaşar peyniri (1 kg)”, “Mis tereyağı (500 gr)” ve “Mis tereyağı (1 kg)” ürünlerine ilişkin satışların 2020 yılı itibarıyla azalma eğiliminde olduğu ve bu durumun soruşturma konusu iddianın aksini işaret ettiği görülmektedir. Bununla birlikte, betimleyici göstergelerin 68 Kullanılan veri setine ilişkin betimleyici istatistikler Tablo 19’da gösterilmektedir.

Page 52

ötesine geçen istatistiksel tekniklerin kullanılarak bu sonuca ulaşmanın daha uygun olacağı değerlendirilmektedir.

(205) Ocak 2022 öncesi ve sonrası dönemleri temel alan “Mis Kaşar Peyniri (500 gr)” ürününe ilişkin Welch t-testi sonuçlarının gösterildiği Görsel 9’dan görüleceği üzere, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışlar Ocak 2022 öncesinde ortalama (.....) birim iken bu dönem sonrasında ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki fark (.....) birim olarak hesaplanmış olup, bu farka ilişkin p-değeri 0,000 düzeyindedir. P-değerinin %5 anlamlılık düzeyinin altında olması nedeniyle, testin dönemler arasında istatistiksel olarak bir fark olmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilmektedir. Bu sonuç, Ocak 2022 sonrasında GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a gerçekleştirdiği “Mis Kaşar Peyniri (500 gr)” ürün satış miktarlarında istatistiksel olarak anlamlı bir düşüş bulunduğunu göstermektedir.

Görsel 9-Mis Kaşar (500 gr) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Ocak 2022 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

(206) Görsel 10’da sunulan Ekim 2021 öncesi ve sonrası dönemlere ilişkin ürün bazındaki Welch t-testi sonuçlarına göre GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a gerçekleştirdiği satış miktarları Ekim 2021 öncesinde ortalama (.....) birim iken bu tarihten sonra ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki ortalama fark (.....) birim olarak hesaplanmıştır. Bu farka ilişkin p-değeri 0,000 düzeyindedir ve bu değer %5 anlamlılık düzeyinin altında olduğu için testin, dönemler arasında istatistiksel olarak bir fark olmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilmektedir. Bu sonuçlar, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı “Mis Kaşar Peyniri (500 gr)” satış miktarlarının Ekim 2021 sonrasında önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde azaldığını göstermektedir.

Görsel 10-Mis Kaşar (500 gr) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Ekim 2021 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

(207) BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işten ayrılma dönemini dikkate alarak gerçekleştirilen “Mis Kaşar Peyniri (500 gr)” ürününe ilişkin Welch’in t-testi sonuçlarına göre GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışlar Mayıs 2024 öncesinde ortalama (.....) birim; bu dönem sonrasında ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki fark (.....) birim olarak hesaplanmış olup, bu farka ilişkin p-değeri (…..) düzeyindedir. Bu değer %5 anlamlılık düzeyinin üzerinde olduğundan, testin dönemler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilememektedir. Bu sonuçlar, Mayıs 2024 sonrası dönemde GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı “Mis Kaşar Peyniri (500 gr)” satış miktarının önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir değişim göstermediğini ortaya koymaktadır.

Page 53

Görsel 11-Mis Kaşar (500 gr) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Mayıs 2024 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

(208) Sonuç olarak, “Mis Kaşar Peyniri (500 gr)” ürünü bazında gerçekleştirilen Welch’in t-testi analiz sonuçları, soruşturma konusu iddianın aksi yönünde bulgular ortaya koymaktadır.

(209) Görsel 12 ile gösterilen Ocak 2022 öncesi ve sonrası dönemleri temel alan “Mis Tost Kaşar Peyniri (1 kg)” ürününe ilişkin Welch’in t-testi sonuçlarına göre, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı miktar bazındaki satışlar Ocak 2022 öncesinde ortalama 106.572,20 birim iken Ocak 2022 sonrasında ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki ortalama farka ((.....)) ilişkin p-değeri (0,000) %5 anlamlılık düzeyinin altında olduğundan, testin dönemler arasında istatistiksel olarak fark bulunmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilmektedir. Bu sonuçlar, Ocak 2022 sonrasında GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a gerçekleştirdiği “Mis Tost Kaşar Peyniri (1 kg)” satış miktarlarında önceki döneme kıyasla Ocak 2022 sonrasında istatistiksel olarak anlamlı ve yüksek düzeyde bir düşüş bulunduğunu göstermektedir.

Görsel 12-Mis Tost Kaşar (1 kg) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Ocak 2022 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

(210) BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işe giriş tarihi olan Ekim 2021 öncesi ve sonrasını temel alarak gerçekleştirilen ve sonuçları Görsel 13’te sunulan Welch t-testi analiz sonuçlarına göre, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışlar Ekim 2021 öncesinde ortalama (.....) birim, bu dönem sonrasında ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki ortalama farka ((.....)) ilişkin p-değerinin (0,000) %5 anlamlılık düzeyinin altında olması nedeniyle, testin dönemler arasında istatistiksel olarak bir fark olmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilmektedir. Bu sonuçlar, Ekim 2021 sonrasında GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı “Mis Tost Kaşar Peyniri (1 kg)” satış miktarlarında önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı ve belirgin bir düşüş gerçekleştiğini göstermektedir.

Görsel 13-Mis Tost Kaşar (1 kg) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Ekim 2021 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

(211) Görsel 14’te sunulan BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işten ayrılış dönemi öncesi ve sonrasındaki satışların farklılıklarını analiz eden Welch t-testi sonuçlarına göre ise GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışlar Mayıs 2024 öncesinde ortalama (.....) birim, bu dönem

Page 54

sonrasında ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki ortalama fark (.....) birim olarak hesaplanmıştır. Bu farka ilişkin p-değerinin (0,0012) %5 anlamlılık düzeyinin altında olması nedeniyle, testin dönemler arasında istatistiksel olarak bir fark olmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilmektedir. Bu sonuçlar, Mayıs 2024 sonrasında GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a gerçekleştirdiği “Tost Kaşar Peyniri (1 kg)” satış miktarlarının önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı biçimde azaldığını göstermektedir. Görsel 14-Mis Tost Kaşar (1 kg) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Mayıs 2024 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

(212) Her ne kadar bu bulgu, BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın işten ayrılmasıyla bilgi akışının kesilmesi sonucunda satışlarda düşüş yaşandığı yönündeki soruşturma konusu iddia ile uyumlu bir eğilime işaret ediyor olsa da aynı ürüne ilişkin Ocak 2022 ve Ekim 2021 baz dönemlerinde yapılan analizlerin tutarlı ve benzer sonuçlar üretmemesi, “Mis Tost Kaşar Peyniri (1 kg)” özelinde gerçekleştirilen Welch t-testi analizlerinin soruşturma konusu iddiayı istikrarlı biçimde destekleyen bir bulgu ortaya koymadığını göstermektedir.

(213) Görsel 15, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı “Mis Tereyağı (500 gr)” ürününe ilişkin satışların Ocak 2022 dönemi öncesi ve sonrasında istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaşıp farklılaşmadığını analiz eden Welch t-testi sonuçlarını göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışlar Ocak 2022 öncesi dönemde ortalama (.....) birim iken Ocak 2022 sonrası dönemde ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki ortalama fark (.....) birim olarak hesaplanmıştır. Bu farka ilişkin p-değeri (0,1212) %5 anlamlılık düzeyinin üzerinde olduğu için testin, dönemler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık bulunmadığını ifade eden boş hipotezi reddedilememektedir. Bu sonuçlar, “Mis Tereyağı (500 gr)” ürünü bakımından dönemler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir değişim gerçekleşmediğini göstermektedir.

Görsel 15-Mis Tereyağı (500 gr) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Ocak 2022 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

(214) Görsel 16’da sunulan Ekim 2021 öncesi ve sonrası dönemleri temel alan “Mis Tereyağı (500 gr)” ürününe ilişkin Welch t-testi sonuçlarına göre, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışlar Ekim 2021 öncesinde ortalama (.....) birim, bu dönem sonrasında ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki ortalama farka ((.....) birim) ilişkin p- değerinin (0,0332) %5 anlamlılık düzeyinin altında olması nedeniyle, testin dönemler arasında istatistiksel olarak bir fark olmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilmektedir. Bu sonuçlar, Ocak 2022 baz dönemli analiz sonuçlarının aksine, Ekim 2021 sonrasında GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a gerçekleştirdiği Mis Tereyağı (500 gr) satış miktarlarının önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı biçimde azaldığını göstermektedir.

Page 55

Görsel 16-Mis Tereyağı (500 gr) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Ekim 2021 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

(215) Görsel 17’de gösterilen Mayıs 2024 öncesi ve sonrası dönemleri temel alan “Mis Tereyağı (500 gr)” ürününe ilişkin Welch t-testi sonuçlarına göre, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışlar Mayıs 2024 öncesinde ortalama (.....) birim iken bu dönem sonrasında ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki ortalama farka ((.....)) ilişkin p- değerinin (0,4161), istatistiksel anlamlılık düzeylerinin üzerinde olması nedeniyle, testin dönemler arasında istatistiksel olarak bir fark olmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilememektedir. Bu sonuçlar, Mayıs 2024 sonrasında satış miktarlarında önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir değişim bulunmadığını göstermektedir.

(216) Sonuç olarak, “Mis Tereyağı (500 gr)” ürünü özelinde gerçekleştirilen analizlere ilişkin sonuçlar da soruşturma konusu iddianın aksi yönünde bulguları ortaya koymaktadır.

Görsel 17-Mis Tereyağı (500 gr) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Mayıs 2024 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

(217) Ocak 2022 öncesi ve sonrası dönemleri temel alan “Mis Tereyağı (1 kg)” ürününe ilişkin Welch t-testi sonuçları Görsel 18’te sunulmaktadır. Analiz sonuçlarına göre, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışlar Ocak 2022 öncesinde ortalama (.....) birim iken bu dönem sonrasında ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki ortalama farka ((.....) birim) ilişkin p-değerinin (0,3575) istatistiksel anlamlılık düzeylerinin üzerinde olması nedeniyle, testin dönemler arasında istatistiksel olarak bir fark olmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilememektedir. Bu sonuçlar, Ocak 2022 sonrasında satış miktarlarının önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir değişim göstermediğini ortaya koymaktadır.

Görsel 18-Mis Tereyağı (1 kg) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Ocak 2022 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

(218) Görsel 18’de sunulan ve BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işe başlama dönemini dikkate alan “Mis Tereyağı (1 kg)” ürününe ilişkin Welch t-testi sonuçlarına göre, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışlar Ekim 2021 öncesinde ortalama (.....) birim, bu dönem sonrasında ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki ortalama farka ((.....) birim) ilişkin p-değerinin (0,3141) istatistiksel anlamlılık düzeylerinin

Page 56

üzerinde olması nedeniyle, testin dönemler arasında istatistiksel olarak bir fark olmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilememektedir. Bu sonuçlar, Ekim 2021 sonrasında satış miktarlarının önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir değişim göstermediğini ortaya koymaktadır.

Görsel 19-Mis Tereyağı (1 kg) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Ekim 2021 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

(219) Görsel 20’de gösterilen Mayıs 2024 öncesi ve sonrası dönemleri temel alan “Mis Tereyağı (1 kg)” ürününe ilişkin Welch t-testi sonuçlarına göre, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışlar Mayıs 2024 öncesinde ortalama (.....) birim, bu dönem sonrasında ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki ortalama farka ((.....) birim) ilişkin p-değerinin (0,5241) istatistiksel anlamlılık düzeylerinin üzerinde olması nedeniyle, testin dönemler arasında istatistiksel olarak bir fark olmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilememektedir. Bu sonuçlar, Mayıs 2024 sonrasında satış miktarlarının önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir değişim göstermediğini ortaya koymaktadır.

(220) “Mis Tereyağı (1 kg)” ürünü özelinde gerçekleştirilen analiz sonuçları da soruşturma konusu iddianın aksi yönünde bulguları ortaya koymaktadır.

Görsel 20-Mis Tereyağı (1 kg) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Mayıs 2024 öncesi sonrası)

Figure from the decision

(221) Ocak 2022 öncesi ve sonrası dönemleri temel alan “Mis Yağlı Süt (1 lt)” ürününe ilişkin sonuçlar Görsel 21’de sunulmaktadır. Analiz sonuçlarına göre, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışlar Ocak 2022 öncesinde ortalama (.....) birim, bu dönem sonrasında ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki ortalama farka ((.....) birim) ilişkin p-değerinin (0,0001) %5 anlamlılık düzeyinin altında olması nedeniyle, testin dönemler arasında istatistiksel olarak bir fark olmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilmektedir. Bu sonuçlar, Ocak 2022 sonrasında “Mis Yağlı Süt (1 lt)” ürünü satış miktarlarının önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı biçimde arttığını göstermektedir.

Görsel 21-Mis Yağlı Süt (1 lt) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Ocak 2022 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

Page 57

(222) Görsel 22’de sunulan Ekim 2021 öncesi ve sonrası dönemleri temel alan “Mis Yağlı Süt (1 lt)” ürününe ilişkin sonuçlara göre, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışlar Ekim 2021 öncesinde ortalama (.....) birim, bu dönem sonrasında ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki ortalama farka ((.....) birim) ilişkin p-değerinin (0,0000) %5 anlamlılık düzeyinin altında olması nedeniyle, testin dönemler arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark olmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilmektedir. Bu sonuçlar, Ekim 2021 sonrasında satış miktarlarının önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı biçimde arttığını göstermektedir.

Görsel 22-Mis Yağlı Süt (1 lt) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Ekim 2021 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

(223) Görsel 23’te sunulan Mayıs 2024 öncesi ve sonrası dönemleri temel alan “Mis Yağlı Süt (1 lt)” ürününe ilişkin sonuçlara göre, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışlar Mayıs 2024 öncesinde ortalama (.....) birim, bu dönem sonrasında ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki ortalama farka ((.....) birim) ilişkin p-değerinin (0,0184) %5 anlamlılık düzeyinin altında olması nedeniyle, testin dönemler arasında istatistiksel olarak bir fark olmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilmektedir. Bu sonuçlar, Mayıs 2024 sonrasında satış miktarlarının önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı biçimde arttığını göstermektedir.

(224) Her ne kadar Mayıs 2024 baz dönemli bulgular soruşturma konusu iddiayı destekler nitelikte olmasa da Ocak 2022 ve Ekim 2021 dönemleri temel alındığında elde edilen “Mis Yağlı Süt (1 lt)” ürününe ilişkin analiz sonuçları soruşturma konusu iddiayı destekler yöndedir.

Görsel 23-Mis Yağlı Süt (1 lt) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Mayıs 2024 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

(225) Ocak 2022 öncesi ve sonrası dönemleri temel alan “Mis Yarım Yağlı Süt (1 lt)” ürününe ilişkin sonuçlar Görsel 24’te sunulmaktadır. Analiz sonuçlarına göre, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışlar Ocak 2022 öncesinde ortalama (.....) birim, bu dönem sonrasında ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki ortalama farka ((.....) birim) ilişkin p-değerinin (0,0000) %5 anlamlılık düzeyinin altında olması nedeniyle, testin dönemler arasında istatistiksel olarak bir fark olmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilmektedir. Bu sonuçlar, Ocak 2022 sonrasında “Mis Yarım Yağlı Süt (1 lt)” ürünü satış miktarlarının önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde azaldığını göstermektedir.

Page 58

Görsel 24-Mis Yarım Yağlı Süt (1 lt) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Ocak 2022 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

(226) Görsel 25’te sunulan Ekim 2021 öncesi ve sonrası dönemleri temel alan “Mis Yarım Yağlı Süt (1 lt)” ürününe ilişkin sonuçlara göre, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışlar Ekim 2021 öncesinde ortalama (.....) birim, bu dönem sonrasında ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki ortalama farka ((.....) birim) ilişkin p-değerinin (0,0000) %5 anlamlılık düzeyinin altında olması nedeniyle, testin dönemler arasında istatistiksel olarak bir fark olmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilmektedir. Bu sonuçlar, Ekim 2021 sonrasında “Mis Yarım Yağlı Süt (1 lt)” ürünü satış miktarlarının önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı olacak şekilde azaldığını göstermektedir.

Görsel 25-Mis Yarım Yağlı Süt (1 lt) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Ekim 2021 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

(227) Görsel 26’da gösterilen Mayıs 2024 öncesi ve sonrası dönemleri temel alan “Mis Yarım Yağlı Süt (1 lt)” ürününe ilişkin sonuçlara göre, GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satışlar Mayıs 2024 öncesinde ortalama (.....) birim, bu dönem sonrasında ise ortalama (.....) birim olarak gerçekleşmiştir. İki dönem arasındaki ortalama farka ((.....) birim) ilişkin p-değerinin (0,0261) %5 anlamlılık düzeyinin altında olması nedeniyle, testin dönemler arasında istatistiksel olarak bir fark olmadığı yönündeki boş hipotezi reddedilmektedir. Bu sonuçlar, Mayıs 2024 sonrasında “Mis Yarım Yağlı Süt (1 lt)” ürünü satış miktarlarının önceki döneme kıyasla istatistiksel olarak anlamlı biçimde azaldığını göstermektedir.

Görsel 26-Mis Yarım Yağlı Süt (1 lt) Bazında Welch'in t-testi Analiz Sonuçları (Mayıs 2024 öncesi ve sonrası)

Figure from the decision

(228) Her ne kadar BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işten ayrılma tarihini temel alan “Mis Yarım Yağlı Süt (1 lt)” ürünü özelinde gerçekleştirilen analiz bulguları soruşturma konusu iddiayı destekler nitelikte sonuçlar ortaya koysa da iddia sahibinin işaret ettiği Ocak 2022 ile BİM Satınalma Sorumlusu (.....)’ın ilgili birimde işe başladığı dönem olan Ekim 2021’i temel alan analiz sonuçları soruşturma konusu iddianın aksi yönünde bulgular ortaya koymaktadır.

(229) Sonuç olarak, GÜNEY SÜT’ün Ocak 2020 - Aralık 2024 dönemleri boyunca ŞOK’a gerçekleştirdiği altı adet ürüne (Mis Kaşar Peyniri (500 gr), Mis Tost Kaşar Peyniri (1 kg),

Page 59

Mis Tereyağı (500 gr), Mis Tereyağı (1 kg), Mis Yağlı Süt (1 lt)) ilişkin satış miktarları temelinde yürütülen Welch t-testi analizleri, GÜNEY SÜT’ün kendisinden daha fazla alım yapılması koşuluyla BİM’in tedarikçilerine ait fiyat tekliflerini ŞOK ile paylaştığı yönündeki soruşturma konusu iddiayı destekler bir bulgu ortaya koymamaktadır. Aksine, Ekim 2021 ve Ocak 2022 dönemlerini baz alan analizler GÜNEY SÜT’ün bu dönemler sonrasında ŞOK’a yaptığı satış miktarlarının azalma eğiliminde olduğunu göstermektedir.

I.3.4. 4054 sayılı Kanun’un 44. Maddesinin Birinci Fıkrası Kapsamında Soruşturma Tarafı Teşebbüslerce Yapılan Açıklamalar ve Söz Konusu Açıklamalara Yönelik Değerlendirmeler

(230) 4054 sayılı Kanun’un 44. maddesi “Kurul adına hareket eden ve Kurul tarafından belirlenip, görevlendirilen (…) raportörlerden oluşan bir heyet, soruşturma safhasında bu Kanunun 14 üncü maddesinde düzenlenen bilgi isteme ve 15 inci maddesinde düzenlenen yerinde inceleme yetkilerini kullanabilir. Belirlenen bu süre içinde lüzum gördükleri evrakın gönderilmesini ve her türlü bilginin verilmesini taraflardan ve ilgili diğer yerlerden isteyebilir. Kurulun soruşturma safhasında, bu Kanunu ihlal ettiği iddia edilen kişi veya kişiler, kararı etkileyebilecek her türlü bilgi ve delili her zaman Kurula sunabilirler” hükmünü amirdir. İşbu soruşturmanın tarafı olan AK GIDA, BİM ve ŞOK tarafından bu hüküm kapsamında, yürütülen soruşturma hakkında Kuruma bazı açıklamalar sunulmuştur. Söz konusu açıklamalara ve bu açıklamalara ilişkin değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir.

I.3.4.1. AK GIDA Tarafından Yapılan Açıklamalar

(231) AK GIDA tarafından Soruşturma Bildirimi’ne ilişkin gönderilen yazıda;

Usul bakımından;

• Soruşturma Bildirimi’nde AK GIDA’ya isnat edilen rekabete aykırı davranışa

dayanak teşkil edebilecek ve AK GIDA’nın kendisini savunmasına elverişli herhangi

bulguya ve tespite yer verilmemiş olduğundan savunma hakkının kısıtlandığı ve

• Soruşturma Bildirimi’nde, ilgili iddiaların hangi açılardan ve ne ölçüde AK GIDA ile

ilgili olduğu ve AK GIDA’nın neden sorumlu tutulduğu açık olmadığından, AK

GIDA’nın kendisini savunması adına uygun ve yeterli içeriğin sağlanmadığı

hususları ifade edilmiştir.

(232) Esas bakımından;

• Delil 1’de yer alan fiyatlar ile AK GIDA’nın BİM’e tedarik fiyatları karşılaştırıldığında,

Delil 1’deki tabloda yer alan herhangi bir üründe örtüşmenin olmadığının somut

şekilde görüldüğü, söz konusu tabloda yer alan bilgilerin GÜNEY SÜT ile AK GIDA

arasında gerçekleşen bir iletişim neticesinde paylaşıldığının somut biçimde ortaya

koyulamadığı, bunun yanı sıra GÜNEY SÜT’ün internet sayfası üzerinden yapılan

inceleme sonucunda mezkûr tabloda yer alan ürünlerin GÜNEY SÜT’ün ürün

portföyünde yer almadığının tespit edildiği ve dolayısıyla AK GIDA’nın GÜNEY SÜT

ile fiyat bilgilerini paylaştığına ilişkin iddianın esasen baştan konusuz olduğu, Delil

2’de yer alan tabloda ise AK GIDA’nın isminin dahi geçmediği ve dolayısıyla Delil 1

ve 2’de yer alan fiyat bilgilerinin AK GIDA’dan talep edildiğine veya alındığına ilişkin

herhangi bir delilin olmadığı,

• Delil 1 ve 2’de yer alan tabloların bir nevi fiyat listesi olarak ele alınabileceği ve ticari

hayatın gereği olarak AK GIDA’nın perakendecilere fiyat tekliflerinde bulunduğu,

akabinde söz konusu perakendecilerin bu fiyat tekliflerini diğer tedarikçilerle olan

pazarlık sürecinde kullanmalarını ya da diğer tedarikçiler ile paylaşmalarını

engelleme ihtimalinin olmadığı, dolayısıyla AK GIDA’nın BİM’e verdiği fiyat

tekliflerinin BİM tarafından GÜNEY SÜT ile paylaşıldığı bir senaryoda AK GIDA’nın

Page 60

kontrolünden ve sorumluluğundan bahsedilemeyeceği, bu doğrultuda Delil 1 ve 2 bakımından söz konusu delillerde yer alan fiyatların AK GIDA’nın ve GÜNEY SÜT’ün doğrudan veya dolaylı olarak iletişimi sonucunda elde edildiğinin ortaya koyulamaması sebebiyle bu delillerin ikincil delil niteliğini dahi haiz olmadığı, bu doğrultuda şüpheden AK GIDA’nın yararlanması gerektiği,

• Delil 3’ün AK GIDA’nın olası bir bilgi değişiminden uzak durduğunu açıkça gösterdiği, ayrıca söz konusu delilde e-postayı gönderen AK GIDA Endüstriyel Ürün Satış Müdürü (.....)’ın görevi itibarıyla rakip firma çalışanı tarafından kendisinden talep edilen bilgilere sahip olmadığı, söz konusu bilgilere sahip olduğu ve bu bilgileri sağlama gibi bir yetkiye sahip olmadığı göz ardı edilecek olsa dahi ilgili e-postadan GÜNEY SÜT tarafından gelen talep karşısında AK GIDA çalışanının yaklaşımının net bir şekilde görülebildiği, nitekim GÜNEY SÜT Satış Müdürü (.....)’ın bilgi alma talebinin üzerine AK GIDA Endüstriyel Ürün Satış Müdürü (.....) tarafından bu talebin geçiştirilmeye çalışıldığı ve AK GIDA tarafından herhangi bir aksiyonun alınmadığının anlaşılabileceği, AK GIDA Endüstriyel Ürün Satış Müdürü (.....)’ın bu konuda muhatap alınmasının nedeninin sektördeki rakip oyuncular arasında çiğ süt, krema, süt tozu, peynir altı suyu gibi ürünlerin alım-satımı ve fason üretim ilişkileri gibi yaygın olarak gerçekleştirilen ticari ilişkiler olduğu, nitekim AK GIDA’nın birçok rakibi ile olduğu gibi GÜNEY SÜT ile arasında tereyağı alımının ve satımını ilgilendiren ticari ilişkilerin bulunduğu ve AK GIDA Endüstriyel Ürün Satış Müdürü (.....) ile GÜNEY SÜT Satış Müdürü (.....) arasındaki iletişimin de bu ticari ilişki kapsamında gerçekleştiği [69], yazışmanın AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün BİM’e özel markalı ürün satışı yapan personeli arasında geçen bir iletişim niteliğinde olmadığı, sonuç olarak Delil 3’ün irade uyuşmasına işaret etmediği, aksine böyle bir durumun olabileceğinin sinyalinin verildiği ilk anda AK GIDA tarafından açıkça mesafe koyulduğu ve bu tür belgelerin rekabet hukuku incelemelerinde genellikle aklayıcı delil olarak kullanıldığı,

• Süt ve süt ürünleri tedarikçilerinin rakiplerinin çeşitli satış kanallarındaki tekliflerine ve fiyatlandırma stratejilerine ivedilikle yanıt verebilmek adına piyasada yoğun olarak istihbarat faaliyetleri göstermekte olduğu ve bu davranışların pazar oyuncuları arasındaki rekabet dinamiklerini geliştirmeyi amaçladığı, örneğin saha ekipleri tarafından rakiplerin faaliyetlerini gözlemlemek için müşteri satış noktaları rutin olarak ziyaret edilirken satış ekiplerinin de mevcut veya potansiyel müşterilere düzenli ziyaretler gerçekleştirdiği, bu etkileşimler esnasında bahsi geçen üçüncü taraflardan rakip satış faturası örneklerinin veya rakip satış koşullarına ilişkin bilgilerin elde edilebildiği, bu tür bilgi ve belgelerin müşterilerle pazarlıklar esnasında müşteriler tarafından gönüllü olarak da paylaşılabildiği, Delil 3 bu çerçevede incelendiğinde AK GIDA’nın GÜNEY SÜT ile olan meşru ticari ilişkisinde GÜNEY SÜT’ün BİM’den edindiği anlaşılan duyum üzerine tek taraflı bir aktarım söz konusu iken AK GIDA’dan bu aktarıma yanıt sağlanmadığı, aksine bu yönde bir bilgi aktarımının gerçekleşmemesi için tedbir alındığının görülebileceği, dolayısıyla AK GIDA çalışanının bir aksiyon almadığı ve gelen talep karşısında bilgi aktarımı yapmadığı,

• AK GIDA’nın GÜNEY SÜT ve BİM ile birlikte potansiyel bir ihlalin tarafı olarak kabul edilmesi durumunda öngörülen zarar teorisinin ikisi rakip olmak üzere üç teşebbüsün dahlini gerektiren topla-dağıt uygulamaları kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, bu doğrultuda AK GIDA’nın topla-dağıt uygulamasının

AK GIDA’nın 2020 yılının Aralık ayında GÜNEY SÜT’e tereyağı satışı olduğuna ilişkin faturalar eklenmiş

olup Delil 3’teki yazışmanın gerçekleştiği 2021 yılında, AK GIDA’nın GÜNEY SÜT’e tereyağı satışı

gerçekleştirmediği, öte yandan diğer rakiplerine satış gerçekleştirdiği belirtilmiştir.

Page 61

tarafı olamayacağı, zira bu tür bir ihlal tespiti için AK GIDA’nın rekabete hassas bilgileri rakibinin stratejisini etkilemek için paylaştığına dair niyetinin mevcudiyetine ilişkin bir delil bulunması gerektiği, AK GIDA’nın ise perakendecilere tedarik fiyatlarını olağan ticaret akışı kapsamında ilettiği, perakendecilerden rakiplerinin bireysel teklif fiyatlarını ve koşullarını talep etmediği ve AK GIDA’nın fiyat tekliflerinin ve ticari koşullarının müşterisi olan BİM tarafından rakiplerine sağlandığı konusunda bilgisinin olmadığı ve GÜNEY SÜT çalışanının AK GIDA’nın fiyat bilgilerini bireysel ilişkileri sayesinde elde etmesinin ve meşru olmayan amaçlarla kullanmasının AK GIDA’ya atfedilemeyeceği,

• Sonuç olarak Soruşturma Bildirimi’nde yer verilen bulguların AK GIDA’nın 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiğini ortaya koymak için yeterli olmadığı, soruşturma konusu bilgi değişimi iddiasının, Kurulun içtihadı ışığında pazar istihbaratı faaliyeti niteliğinde olduğu ve herhangi bir rekabet hukuku ihlali teşkil etmediği ve

• (.....)

ifade edilmiştir.

I.3.4.2. ŞOK Tarafından Yapılan Açıklamalar

(233) ŞOK tarafından Soruşturma Bildirimi’ne ilişkin gönderilen yazıda;

• ŞOK tarafından gönderilen ilk veriler baz alınarak hazırlanan ve Soruşturma Bildirimi’nde yer verilen tablolar incelendiğinde 2022 yılını takip eden dönemde, ŞOK’un GÜNEY SÜT’ten yaptığı süt ve süt ürünü alımlarının artış gösterdiğinin anlaşıldığı ve akabinde bu verilerin gerçek tutarları yansıtmadığı şüphesi üzerine verilerin tekrar analiz edildiği, verilerin yer aldığı Excel dosyasında sistemsel bir sorun nedeniyle hatalı tutarların iletildiğinin fark edildiği ve akabinde verilerin düzeltilmiş haliyle tekrar iletildiği, güncellenen tablolardan; incelenen dönemde ŞOK’un GÜNEY SÜT’ten yaptığı süt ve süt ürünü alımlarının Soruşturma Bildirimi’nde belirtildiği şekilde artış göstermediği, aksine 2022 yılına kıyasla 2023 yılında hem markalı hem özel markalı ürünlerde alım miktarının azaldığı, ayrıca revize tablolarda yer alan veriler dikkate alındığında; 2022 yılında GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a kendi markası ile satış yaptığı, ŞOK'un GÜNEY SÜT'ten gerçekleşen markalı ve özel markalı ürünlerdeki alımlarında enflasyon ve alım adetleri dikkate alındığında herhangi bir artışın olmadığının görülebileceği, öte yandan 2023 yılında ŞOK'un GÜNEY SÜT'ten özel markalı ürün alımlarının bir önceki yıla kıyasla enflasyon oranıyla paralel şekilde değer bazında yalnızca %(.....)’lik artış gösterdiği, nitekim güncellenen tablolarda yer verilen alım adetleri dikkate alındığında esasında ŞOK’un GÜNEY SÜT’ten aldığı süt ve süt ürünlerinin miktarında bir azalma meydana geldiğinin görülebileceği ve değer bazlı artışın da enflasyon etkisinden kaynaklandığı,

• Rekabet hukukunda, en ağır ihlal biçimi olarak kabul edilen kartel yapılanmasından bahsedilebilmesi için tarafların stratejik parametreler üzerinde danışıklı hareketinin bulunmasının elzem olduğu ve bu bağlamda işbu dosya açısından bir kartel yapılanmasından bahsedilemeyeceği, ŞOK hakkında “kartel” niteliği teşkil edecek herhangi bir koordineli davranış iddiasının dosya kapsamında yer almadığı, bununla birlikte dosyadaki tek iddianın ŞOK’un GÜNEY SÜT aracılığıyla BİM ile bilgi değişiminde bulunması olduğunun anlaşıldığı ancak dosyada ŞOK’un herhangi bir bilgi alışverişinin ya da uzlaşının tarafı olduğuna ilişkin olarak hiçbir somut delilin mevcut olmadığı,

• Soruşturma Bildirimi’nde, ŞOK’un GÜNEY SÜT ürünlerine ilişkin alımlarının artması karşılığında GÜNEY SÜT tarafından BİM’in rekabete duyarlı bilgilerinin ŞOK ile paylaşıldığı yönündeki şüpheye yer verilmekle birlikte gerek BİM’in stratejik

Page 62

bilgilerini GÜNEY SÜT ile paylaştığına gerekse GÜNEY SÜT’ün bu bilgileri ŞOK ile paylaştığına dair herhangi bir somut delilin olmadığı, dolayısıyla Soruşturma Bildirimi’nde şüphe atfedilen uygulamaların varsayımın ötesine geçemediği, ayrıca ŞOK’un hangi bilgileri temin ettiğine, bu bilgileri nasıl kullandığına ve tarafların bilgi değişimi ile nasıl bir menfaat sağladığına yönelik herhangi bir değerlendirmeye yer verilmediği,

• Bununla birlikte bilgi değişimine konu olduğu iddia edilen, BİM ile ŞOK’un süt tedarikçilerinden alım fiyatları arasında ilgili dönemde bir benzerlik veya uyum bulunduğuna ilişkin herhangi bir tespitin de dosya kapsamında yer almadığı, bu çerçevede şikâyet başvurusunu destekleyecek somut bir delil bulunmadığı gibi tarafların varsayımsal bilgi değişimine taraf olma amacına ve iddia konusu davranışların pazara etkilerine yönelik bir değerlendirmenin de bulunmadığı,

• Soruşturma Bildirimi’nde iddia edildiği şekilde ŞOK’un GÜNEY SÜT ürünlerine ilişkin alımlarının artış göstermiş olduğu varsayımında dahi bu durumun tek başına ŞOK’un rekabet hukuku ihlali gerçekleştirdiği şeklinde yorumlanamayacağı, zira bir perakendecinin belirli bir dönemde bir tedarikçiden yaptığı alımı arttırmasının; kendi ticari tercihleri, stok yönetimi, tüketici talebindeki artış ya da fiyat avantajı gibi tamamen meşru ve rekabet hukuku dışında kalan gerekçelere dayanabileceği, bu tür ekonomik davranışların arkasında rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma veya irade uyuşması bulunduğuna dair somut bir delil ortaya konulmadıkça, yalnızca alım miktarındaki artış üzerinden bir ihlal sonucuna ulaşılmasının mümkün olmadığı,

• Tablo 1 ve Tablo 2’de bulunan, süt ve süt ürünleri tedarikçilerinin BİM ile olan ticari ilişkilerine yönelik bilgileri içeren belgelerin, ŞOK’a dair herhangi bir veri içermediği gibi, dosya kapsamında ŞOK’a isnat edilen bilgi değişimine yönelik de bir ispat kabiliyeti taşımadığı ve

• BİM’in rekabete hassas alış fiyatı bilgilerini GÜNEY SÜT aracılığı ile tek taraflı olarak ŞOK ile paylaştığı ve ŞOK’un bu bilgileri elde ederek geleceğe ilişkin davranışlarını şekillendirdiği yönünde danışıklılığa işaret eden, taraflar arasında ortak iradeyi gösterir herhangi bir emare bulunmadığı, dolayısıyla Soruşturma Bildirimi ile şüphe atfedilen uygulamaların varsayımın ötesine geçmediği ve gerçeği yansıtmayan bir şikâyet başvurusunun iddialarından ibaret kaldığı

ifade edilmiştir.

I.3.4.3. BİM Tarafından Yapılan Açıklamalar

(234) BİM tarafından Soruşturma Bildirimi’ne ilişkin gönderilen yazıda;

• Delil 1’de GÜNEY SÜT’ün şirket içi yazışmasında rakip tedarikçilerin BİM’e tedarik fiyatlarına ilişkin tablonun yer alması sebebiyle şüpheye yol açtığı, öte yandan bu bilgilerin BİM tarafından GÜNEY SÜT ile paylaşılmadığı, bu durumun hem ilgili delilde yer alan bilgilerin doğru olmamasından hem de bu durumu ispatlar nitelikte başka bir delilin elde edilememesinden anlaşılabileceği,

• Delil 2’de yer alan tedarikçilerin satış fiyatlarının gerçeği yansıtıp yansıtmadığının tespiti bakımından BİM’den alım fiyatlarının talep edildiği, BİM tarafından bilgi talebine cevaben gönderilen alım fiyatlarının ilgili tablodaki fiyatlarla örtüşmesi sebebiyle GÜNEY SÜT’ün; AYCA’nın, ARPACI’nın ve YÖRÜKSÜT’ün tedarik fiyatlarını BİM’den elde ettiği yönünde şüphe oluştuğu, öte yandan ilgili alım fiyatlarının Delil 2’deki yazışmaların gerçekleştiği tarihten yaklaşık bir ay önce geçerli hale geldiği ve fatura edilen fiyatlar olduğu, ayrıca ilgili delilde yer alan üç ürünün yazışmanın gerçekleştiği dönemde bölgesel olarak satışa sunulan ürünlerden oluştuğu ve bu ürünlerin BİM’in cirosu içindeki oranının delildeki sırasıyla %(.....), %(.....), %(.....) olarak gerçekleştiği, dolayısıyla oldukça kısıtlı ciro elde

Page 63

edilen bu ürünler bakımından BİM’in rekabet karşıtı bir uygulamaya başvurmasının rasyonel olmayacağı,

• Delil 3’ten AK GIDA ile GÜNEY SÜT’ün BİM’e verecekleri fiyat teklifleriyle ilgili iletişimde olduğunun görülebileceği, bununla birlikte tedarikçileri ile olan ticari ilişkisinde BİM’in müşteri konumunda olduğu ve AK GIDA’nın tedarik fiyatı bilgilerini GÜNEY SÜT’e iletmesinin iktisadi açıdan rasyonel olmadığı, zira bu durumun BİM’in alım fiyatlarının artmasına yol açabileceği ve

• Bununla birlikte BİM’in diğer tedarikçilerin fiyat tekliflerini GÜNEY SÜT’e ilettiği iddiasından bahisle BİM’in bu uygulamayı ŞOK ile dolaylı olarak rekabete hassas bilgi değişimi gerçekleştirmek amacı ile yaptığının söylenemeyeceği, dosya kapsamında BİM ile ŞOK arasında bilgi değişimi gerçekleştirildiğine işaret edebilecek hiçbir bulgu yer almadığı, bununla birlikte tedarikçilerin ortak müşterisi konumundaki teşebbüslerin kendilerine teklif edilen fiyat, vade veya özel satış şartları gibi unsurları diğer tedarikçilere karşı pazarlık unsuru olarak kullanabildiği, bu durumun tedarikçiler arasındaki rekabeti artırdığı, perakendeciler ile tedarikçiler arasında diğer tedarikçilerin fiyat tekliflerine ilişkin iletişimlerin ancak tedarikçiler açısından rekabet baskısı yaratacak ve fiyatların düşmesini sağlayacak şekilde gerçekleştiği, alıcı konumundaki perakendecilerin alım fiyatlarını kârlarını olumsuz etkileyecek şekilde tedarikçiler arasında bilgi değişimine aracılık etmesinin rasyonel olmayacağı, bu nedenle BİM tarafından GÜNEY SÜT’e tedarik fiyatlarının iletildiği varsayımında dahi pazarlık amacı ile gerçekleşebilecek bu iletişimin doğal rekabetçi işleyişin bir parçası olacağı ve bu işleyişin BİM ile ŞOK arasında rekabete aykırı dolaylı bilgi değişimi gerçekleştirildiğine işaret etmediği ve dosya kapsamında bu duruma işaret eden herhangi bir delilin bulunmadığı

ifade edilmiştir.

(235) Soruşturmaya konu iddiaların içeriğine, elde edilen delillere ve delillerin niteliğine ilişkin

ayrıntılı değerlendirmelere ve ayrıca dosya kapsamında yapılan ekonomik analize

yukarıda yer verilmiştir. Yapılan ayrıntılı analizler ve değerlendirmeler neticesinde işbu

dosya kapsamında taraf teşebbüsler hakkında herhangi bir ihlal isnadında

bulunulmadığından yukarıda yer verilen açıklamalara yönelik ilave değerlendirme

yapılmasına ihtiyaç olmadığı değerlendirilmektedir.

I.3.5. Genel Değerlendirme

(236) İşbu soruşturma kapsamında incelenen iddialardan ilki GÜNEY SÜT’ün rakibi konumunda

bulunan süt ve süt ürünleri tedarikçilerine ilişkin fiyat bilgilerini BİM’den aldığı ve GÜNEY

SÜT’ün, BİM’den almış olduğu bu bilgileri kendisinden daha fazla süt ve süt ürünü alması

koşuluyla ŞOK’a ilettiği ve bu şekilde GÜNEY SÜT aracılığıyla ŞOK ile BİM arasında

rekabete hassas bilgilerin dolaylı olarak paylaşılması suretiyle GÜNEY SÜT’ün, BİM’in ve

ŞOK’un 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine yöneliktir.

(237) Dosya kapsamında yer alan her bir delil teşebbüsler açısından tek tek değerlendirilmiş olup

GÜNEY SÜT, BİM ve ŞOK bakımından dolaylı bilgi değişimine taraf oldukları yönünde

herhangi bir ihlal isnadında bulunulmamakta ve Soruşturma Bildirimi’nde dolaylı bilgi

değişimi şüphesiyle yer verilen bulguların ihlal isnadında bulunmaya yeterli olmadığı

değerlendirilmektedir.

(238) Soruşturma kapsamında incelemeye konu diğer husus ise GÜNEY SÜT ve AK GIDA

hakkında olup GÜNEY SÜT’ün BİM’den elde etmiş olduğu bilgileri AK GIDA ile paylaşması

ve bu sayede GÜNEY SÜT’ün ve AK GIDA’nın aralarında anlaşarak süt ve süt ürünlerinin

tedarik fiyatlarını birlikte tespit etmek ve rekabete hassas veriler hakkında bilgi değişiminde

bulunmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği iddiasıdır. Dosya

Page 64

kapsamında teşebbüsler arasında fiyat tespiti amacıyla iletişim kurulduğunu veya bilgi değişimi yapıldığını gösteren herhangi bir belgeye ulaşılmamıştır.

(239) Diğer taraftan yapılan ekonomik analizler dosya kapsamındaki delil değerlendirmeleriyle paralel şekilde sonuçlar vermekte ve soruşturma konusu iddiaları destekler nitelikte herhangi bir iktisadi bulguya ulaşılamadığı sonucunu göstermektedir. Nitekim GÜNEY SÜT’ün BİM’den elde ettiği bilgileri, kendisinden daha yüksek miktarda alım yapması koşuluyla ŞOK ile paylaştığı yönündeki iddiayı test etmek amacıyla Ekim 2021, Ocak 2022 ve Mayıs 2024 dönemleri esas alınarak gerçekleştirilen Welch t-testi analizleri, iddianın aksine GÜNEY SÜT’ün ŞOK’a yaptığı satış miktarlarının istatistiksel olarak anlamlı bir artış göstermediğini ortaya koymaktadır. Benzer şekilde AK GIDA ve GÜNEY SÜT’ün, BİM’in süt ve süt ürünleri tedarikçilerine ilişkin fiyat tekliflerini, BİM’e sunulan teklifleri birlikte artırmak amacıyla aralarında paylaştıkları yönündeki iddianın geçerliliğini test etmek üzere Ekim 2021 ve Mayıs 2024 dönemleri esas alınarak gerçekleştirilen Farkların-Farkı analiz sonuçları gerek her bir ürün grubu bazında gerekse kümülatif olarak, her iki teşebbüsün BİM’e sunduğu fiyatların BİM’in rakibi konumundaki teşebbüslere sunduğu fiyatlara kıyasla istatistiksel olarak anlamlı bir artış göstermediğini yansıtmaktadır.

(240) Tüm bu bilgiler ışığında, dosya kapsamında yürütülen incelemeler çerçevesinde soruşturma tarafı teşebbüslerin rekabete hassas verilere yönelik bilgi değişiminde bulundukları, rekabeti kısıtlayıcı amaca veya etkiye sahip bir anlaşma veya uyumlu eylem içerisinde oldukları ve bu yolla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine dair herhangi bir bulguya ulaşılamamıştır.

I.4.SONUÇ

(241) 20.02.2025 tarihli ve 25-07/166-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a, toplanan delillere, yazılı savunmalara ve incelenen dosya kapsamına göre, Ak Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ, Güney Süt Sanayi ve Gıda Maddeleri Ticaret AŞ, BİM Birleşik Mağazalar AŞ ve Şok Marketler Ticaret AŞ’nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal etmediğine ve dolayısıyla aynı Kanun’un 16. maddesi uyarınca anılan teşebbüslere idari para cezası uygulanmasına gerek olmadığına;

gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.

Some values in the tables are redacted as (.....) by the Turkish Competition Authority on trade-secret grounds.

Decisions taken at the same meeting

All decisions from this meeting
View all decisions of this type

Let's discuss what this decision means for your business

We provide end-to-end support on competition compliance, investigations and merger control.