Rekabet Kurulunun 04.04.2024 tarihli ve 24-16/371-M sayılı kararıyla yürütülen önaraştırma kapsamında,…

Rekabet Kurumu Başkanlığından;

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,

Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK,

Rıdvan DURAN

B. RAPORTÖRLER : Ebrar KOCAMAN, Merve GÖZÜKATI KOLDEMİR, Ömer

VATANSEVER, Berin GEZER ACAR

C. İLGİLİ TARAF: - Unmaş Unlu Mamuller Sanayi ve Ticaret AŞ

Yukarı Dudullu Mahallesi Organize Sanayi Bölgesi 2. Cadde

No:25 Ümraniye/İSTANBUL

(1) D. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 04.04.2024 tarihli ve 24-16/371-M sayılı kararıyla yürütülen önaraştırma kapsamında, 26.11.2024 tarihinde Unmaş Unlu Mamuller Sanayi ve Ticaret AŞ’de yapılan yerinde incelemenin engellenmesi/zorlaştırılması.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu (Kurul)’nun 04.04.2024 tarihli ve 24-16/371-M sayılı kararı ile Unmaş Unlu Mamuller Sanayi ve Ticaret AŞ (UNMAŞ)’nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’un 4. ve 6. maddelerini ihlal ettiği iddiası ile ilgili olarak aynı Kanun’un 40. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

(3) Söz konusu önaraştırma kapsamında 26.11.2024 tarihinde görevli meslek personeli tarafından UNMAŞ’ın merkezinde yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir. Anılan önaraştırma kapsamında yapılan yerinde inceleme sırasında UNMAŞ çalışanları tarafından e-posta hesaplarından bazı verilerin silindiğine işaret eden birtakım bulgulara ulaşılmıştır. Bu kapsamda, yerinde inceleme sürecine ilişkin bilgilere, UNMAŞ tarafından Rekabet Kurumu (Kurum)’na gönderilen ve verilerin silinmesine yönelik açıklamaları içeren yazıya ve konu ile ilgili değerlendirmelere ilişkin 03.01.2025 tarih ve 2024-2-024/BN-01 sayılı Bilgi Notu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(4) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda, UNMAŞ’ın yerinde incelemeyi engellediği/zorlaştırdığı, bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında idari para cezası uygulanması gerektiği ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

G.1. Yaşanan Gelişmelerin Özeti

(5) UNMAŞ’ta yerinde inceleme gerçekleştirmek amacıyla, yerinde inceleme ekibi tarafından, 26.11.2024 tarihinde Yukarı Dudullu Mahallesi Organize Sanayi Bölgesi 2. Cadde No:25 Ümraniye/İstanbul adresinde bulunan teşebbüs binasına saat 10.00'da giriş yapılmıştır. Akabinde saat 10.08'de şirket yetkililerine yetki belgeleri ile Kurum kimlik kartları ibraz edilmiş; inceleme usulü hakkında detaylı bilgilendirme yapılmış; yerinde incelemenin planlanabilmesi için teşebbüs yetkililerinden teşebbüse ait organizasyon şeması talep edilmiş ve teşebbüs yetkililerine yerinde incelemenin başladığı, yerinde inceleme tamamlanana kadar bilgisayarlardan, elektronik

25-01/11-8

postalardan ve sair veri depolama cihazlarından herhangi bir suretle e-posta ya da belge silinmemesi; aksi takdirde bu durumun tespit edilebileceği ve silinen içerikten bağımsız olarak bu eylemin yerinde incelemenin engellenmesi veya zorlaştırılması olarak değerlendirilebileceği konusunda bilgi verilmiştir. Teşebbüs yetkilileri tarafından organizasyon şeması sunulduktan sonra inceleme yapılması öngörülen UNMAŞ çalışanları görevli meslek personeli tarafından tespit edilmiştir.

(6) İşbu tespitler neticesinde inceleme yapılmasına karar verilen; UNMAŞ Yönetim Kurulu Başkanı (.....)'nun, UNMAŞ CEO Vekili (.....)'nın, UNMAŞ CEO Vekili (.....)'un, UNMAŞ Ulusal Zincir Kanalı Satış Müdürü (.....)'ın, UNMAŞ Askeri Birlikler ve Kamu Kurumları Kanalı Satış Müdürü (.....)’ın, UNMAŞ Peşin Kanal Satış Müdürü (.....)'ın, UNMAŞ Ulusal Zincir Satış Müdürü (.....)'un, UNMAŞ Lokal Mağazalar Ticaret Yönetmeni (.....)’ın, UNMAŞ B2B Satış Müdürü (.....)'un, UNMAŞ B2B Satış Yöneticisi (.....)'un, UNMAŞ Türkiye Vadeli Satış Direktörü (.....)’ın, UNMAŞ B2B Satış Yetkilisi (.....)'in, UNMAŞ Güney Marmara Bölge Satış Müdürü (.....)’in, UNMAŞ B2B Satış Yetkilisi (.....)'un, UNMAŞ Batı Bölgeleri Satış Müdürü (.....)'in ve UNMAŞ İç Anadolu Bölge Müdürü (.....)’ın bilgisayarlarında, e-posta hesaplarında ve mobil cihazlarında; ek olarak, 24.10.2024 tarihinde şirketten ayrıldığı bildirilen UNMAŞ Eski Ticari Direktörü (.....)’ın ve yine 26.08.2024 tarihinde şirketten ayrıldığı bildirilen UNMAŞ Eski B2B Satış Sorumlusu (.....)'nin e-posta hesaplarında yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir.

(7) Yerinde inceleme esnasında; UNMAŞ Ulusal Zincir Kanalı Satış Müdürü (.....) tarafından kullanılan bilgisayarda inceleme yapılırken saat 10.02-10.39 aralığında 31 adet e-postanın, UNMAŞ İç Anadolu Bölge Müdürü (.....) tarafından kullanılan bilgisayarda inceleme yapılırken saat 10.20-10.59 aralığında beş adet e-postanın, UNMAŞ Güney Marmara Bölge Satış Müdürü (.....) tarafından kullanılan bilgisayarda inceleme yapılırken saat 10.49'da bir adet e-postanın, UNMAŞ Türkiye Vadeli Satış Direktörü (.....) tarafından kullanılan bilgisayarda inceleme yapılırken saat 12.57'de bir adet e-postanın ve UNMAŞ Askeri Birlikler ve Kamu Kurumları Kanalı Satış Müdürü (.....) tarafından kullanılan bilgisayarda inceleme yapılırken saat 11.54'te bir adet e- postanın silindiği tespit edilmiş ve ilgili silme işlemlerine ait ekran görüntüleri alınmıştır.

(8) UNMAŞ tarafından, söz konusu silme işlemlerine yönelik açıklamaları içeren bir yazı 04.12.2024 tarih ve 59738 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. UNMAŞ tarafından gönderilen yazıda;

 E-posta alan kapasitesinin sınırlı olması nedeniyle, e-posta yönetimini

kolaylaştırmak ve sistem verimliliğini artırmak amacıyla UNMAŞ çalışanlarının

e-posta arşivleme sistemini kullandıkları,

 Yerinde inceleme sırasında, UNMAŞ çalışanları tarafından bazı e-posta

verilerinin “arşivleme” amacıyla arşiv klasörlerine taşındığı ve ardından bu e-

postaların Kurum yetkilileri tarafından kolaylıkla bulunabilmesi için yeniden

gelen kutusuna alındığı, bu işlem sırasında, Microsoft Outlook programının

teknik özelliği nedeniyle, “Silinmiş Öğeler (Deleted Items)” klasöründe

arşivlenen e-postaların bir kopyasının otomatik olarak oluşturulduğu,

"Silinmiş ÖğeIeri Kurtar" dizininde yer alan yazışmaların bazılarının “geri

çekme (recall)” eylemine ilişkin olduğu, alınan geri çekme e-postalarının

herkeste ortak olan “Türkiye Rut Bazlı Stok Raporu” konulu e-posta olduğu,

recall olarak gönderilen e-postaların, doğrudan alıcının silinmiş öğelerine

gönderildiği, bu nedenle geri çekilen e-postalarda manuel bir silme işleminin

gerçekleşmediği, geri çekilen e-postaların sistem tarafından otomatik olarak

“Silinmiş Öğeler” klasöründe yedeklendiği,

25-01/11-8

 İlgili e-postanın “Gelen Kutusu” nda da bulunması nedeniyle söz konusu verilerin tamamının zaten incelenebildiği ve bunlar arasından alınan hiçbir belgenin olmadığı, bu hususun da söz konusu yazışmaların tamamıyla inceleme konusundan bağımsız olduğunu gösterdiği

hususları belirtilmiştir.

(9) Ayrıca, UNMAŞ tarafından gönderilen yazının ekinde yer verilen “Uzman Görüşü

İnceleme Raporu” nda;

 E-postaların sürükle-bırak yöntemiyle yerel arşive taşınmasının hemen akabinde istemci tarafından"Gelen Kutusu" ndan silme işleminin gerçekleştiği, sadece arşivleme yapıldığında dahi log kayıtlarında (SoftDelete) silme kaydının üretildiği ve bu e-postaların herhangi bir kullanıcı müdahalesi olmaksızın "Silinmiş ÖğeIeri Kurtar" dizinine taşındığının tespit edildiği,

 Microsoft Türkiye Ofisi ile kurulan iletişimde, bu davranışın Outlook istemcilerinin çalışma mantığı gereği normal bir durum olduğunun teyit edildiği,

 Bazı e-postaların “geri çekme" işlemi sonucunda e-posta istemcisi tarafından otomatik olarak silinmiş olduğunun görüldüğü,

 Beş çalışan arasından UNMAŞ Askeri Birlikler ve Kamu Kurumları Kanalı Satış Müdürü (.....) tarafından kullanılan bilgisayara mahsus olmak üzere yüklü olduğu tespit edilen"EkranSystem" yazılımı kayıtları incelendiğinde, silinmiş gibi görünen bir e-postanın, anahtar kelime araması esnasında (Outlook arşivleme kısayolu görevi de gören)"geri (backspace)" tuşuna basılması sebebiyle aslında arşivlenmesine rağmen silinmiş gibi göründüğünün tespit edildiği

hususları ifade edilmiştir.

(10)

25-01/11-8

25-01/11-8

G.2. Değerlendirme

(11) 4054 sayılı Kanun’un “Yerinde İnceleme” başlıklı 15. maddesi;

“Kurul, bu Kanunun kendisine verdiği görevleri yerine getirirken gerekli gördüğü

hallerde, teşebbüs ve teşebbüs birliklerinde incelemelerde bulunabilir. Bu amaçla

teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin:

(Değişik: 16.06.2020-7246/4. Md.) Defterlerini, fiziki ve elektronik ortam ile bilişim

sistemlerinde tutulan her türlü verilerini ve belgelerini inceleyebilir, bunların

kopyalarını ve fiziki örneklerini alabilir,

Belirli konularda yazılı veya sözlü açıklama isteyebilir,

Teşebbüslerin her türlü mal varlığına ilişkin mahallinde incelemeler yapabilir.

İnceleme, Kurul emrinde çalışan uzmanlar tarafından yapılır. Uzmanlar

incelemeye giderken yanlarında incelemenin konusunu, amacını ve yanlış bilgi

verilmesi halinde idarî para cezası uygulanacağını gösteren bir yetki belgesi

bulundururlar.

(Ek: 01.08.2003-4971/25. Md.) İlgililer istenen bilgi, belge, defter ve sair

vasıtaların suretlerini vermekle yükümlüdür. Yerinde incelemenin engellenmesi

veya engellenme olasılığının bulunması durumunda sulh ceza hakimi kararı ile

yerinde inceleme yapılır.”

şeklinde düzenlenmiştir.

(12) Aynı Kanun’un “İdari Para Cezası” başlıklı 16. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; “yerinde incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması”, teşebbüslere idari para cezası verilmesini gerektiren hallerden biri olarak sayılmıştır. Söz konusu hükme göre Kurul, incelemenin engellenmesi ya da zorlaştırılması halinde, teşebbüs niteliğindeki gerçek ve tüzel kişiler ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerine gayri safi gelirlerinin binde beşi oranında idari para cezası verir.

(13) Yukarıda yer verilen açıklamalar değerlendirildiğinde; inceleme süreci içerisinde 36 adet e-postanın “SoftDelete” işlemiyle “Sunucudan Silinmiş Ögeleri Kurtar” alanına taşındığı anlaşılmaktadır. Ancak teşebbüs tarafından arşivleme işleminin “SoftDelete” olarak log kayıtlarına yansıdığına ilişkin yapılan test sonuçlarına yer verilmiştir. Dolayısıyla söz konusu e-postaların “Arşivleme” yöntemiyle mi yoksa “Kalıcı Olarak Sil” yöntemiyle mi sunucudan sildiklerini destekleyen kayıtlar bulunmamaktadır. Zira kullanıcıların e-postaları arşivlemiş olsalar dahi yerel bilgisayar üzerinde arşivlenen e- postaların, mail sunucusu tarafında silme işlemi olarak değerlendirildiği anlaşılmıştır.

(14) İlaveten “Geri Çekme” işlemiyle “Sunucudan Silinmiş Ögeleri Kurtar” alanına taşınan e- postalar açısından alıcı tarafından e-postalara bir müdahale olmadığı için bu işlemler kullanıcı tarafından gerçekleştirilen bir silme işlemi olarak değerlendirilmemekte ve “Geri Çekme” işlemi sonrasında Outlook uygulaması tarafından yapılan bir işlem olarak bilinmektedir. “Sunucudan Silinmiş Ögeleri Kurtar” alanında “Geri Çekme” yöntemiyle buraya taşındığı görülen e-postalar için ise yerinde inceleme tutanağında silinme tespiti yapıldığına ilişkin ifade yer almamaktadır.

25-01/11-8

(15) Ayrıca Outlook uygulamasında belirli tuş kombinasyonlarıyla arşivleme de dahil olmak üzere bazı fonksiyonları yerine getirmek için kısayollar atamanın mümkün olduğu anlaşılmaktadır. Bu bağlamda kullanıcı tarafından tuş kombinasyonlarının özelleştirilmesine imkân bulunmakta ve teşebbüsce açıklandığı şekilde “backspace” tuşuna arşivleme kısayolu olarak fonksiyon atanmış olması durumunda yerinde inceleme sırasında yapılan anahtar kelime araması esnasında e-postanın arşive taşınmış olabileceği görülmektedir.

(16) Tüm bu hususlar dikkate alındığında yerinde incelemenin UNMAŞ tarafından engellendiğine/zorlaştırıldığına ilişkin yeterli bulgulara ulaşılamadığı, dolayısıyla adı geçen teşebbüse idari para cezası verilmesine yer olmadığı kanaatine ulaşılmıştır. H. SONUÇ

(17) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Rekabet Kurulunun 04.04.2024 tarih ve 24-16/371-M sayılı kararıyla yürütülen önaraştırma kapsamında, 26.11.2024 tarihinde gerçekleştirilen yerinde incelemenin Unlu Mamuller Sanayi ve Ticaret AŞ tarafından engellenmediğine ya da zorlaştırılmadığına dolayısıyla adı geçen teşebbüse idari para cezası verilmesine yer olmadığına gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.

Rekabet Kurulunun 09.01.2025 Tarih ve 25-01/11-8 Sayılı Kararına

Karşı Oy Gerekçesi

Rekabet Kurulunun 04.04.2024 tarihli ve 24-16/371-M sayılı kararıyla yürütülen önaraştırma kapsamında 26.11.2024 tarihinde Unmaş Unlu Mamuller Sanayi ve Ticaret AŞ'de (UNMAŞ) gerçekleştirilen yerinde incelemenin engellenmediğine ya da zorlaştırılmadığına, dolayısıyla adı geçen teşşebüse idari para cezası verilmesine yer olmadığına OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir. Aşağıda belirttiğimiz nedenlerle Kurulun çoğunluk kararına iştirak etmemiz mümkün olmamıştır.

Yerinde incelemeyi gerçekleştirmek üzere görevlendirilen meslek personelinin 26.11.2024 tarihinde, saat 10.00’da UNMAŞ’ın adresine intikal ettiği, 10.08’de teşebbüs yetkililerine yerinde incelemenin başladığı, yerinde inceleme tamamlanana kadar bilgisayarlardan, elektronik postalardan ve sair depolama cihazlarından herhangi bir suretle e-posta ya da belge silinmemesi, aksi takdirde bu eylemin yerinde incelemenin engellenmesi veya zorlaştırılması olarak değerlendirilebileceği hususunda bilgi verildiği, yerinde incelemeyi takiben meslek personeli ve teşebbüs yetkilisi arasında imzalanan “Yerinde İnceleme ve Bilgi İsteme Tutanağı”ndan anlaşılmaktadır. Meslek personeli tarafından yapılan uyarıya rağmen UNMAŞ yetkilisi beş kişinin e-posta hesaplarında çeşitli sayılarda e-posta sildiği ve söz konusu silme işleminin yerinde inceleme başladıktan sonra gerçekleştirildiği meslek personeli tarafından alınan ekran görüntülerinden tespit edilmektedir. Bunun yanında UNMAŞ çalışanları arasında kurulan bir WhatsApp grubunda gerçekleşen sohbete ilişkin iletinin yerinde inceleme başladıktan sonra silindiği ve yine silme eyleminin inceleme başladıktan sonra gerçekleştiği tespit edilmektedir.

Kurul’un [1] ve idari yargı mercilerinin [2] kararlarına konu olmuş benzer olaylarda, istikrarlı bir şekilde, teşebbüslere ait e-postaların ve mobil cihazlarda bulunan verilerin teşebbüs çalışanlarınca silindiği ve bu durumun Kurul tarafından tespit edildiği hallerde, silinen verilerin içeriğine ve geri getirilmiş olup olmamasına bakılmaksızın, sözkonusu eylemin delil karartmaya yönelik bir eylem olduğu, incelemede bulunan meslek personelinin

[1] Kurulun 20.05.2021 tarihli ve 21-26/32-152 sayılı; 12.08.2021 tarihli ve 21-38/544-265 sayılı; 02.03.2023 tarihli ve 23-12/180-56 sayılı kararları

[2] Ankara 18. İdare Mahkemesinin 2022/318 E., 2022/3134 K. sayılı kararı, Ankara 11. İdare Mahkemesinin 2023/1037 E., 2023/1963 K. sayılı kararı

olası delillere erişiminin zorlaştırılması olarak anlaşıldığı, yerinde incelemenin engellenmesi/zorlaştırılması olarak değerlendirildiği görülmektedir.

Somut olay bakımından yerinde inceleme başladıktan sonra bazı UNMAŞ çalışanları tarafından e-postaların ve WhatsApp iletisinin silinmesi suretiyle yerinde incelemenin engellendiği ve bu davranışın delil karartmaya yönelik eylem olarak nitelendirilmesi gerektiği ve dolayısıyla UNMAŞ’ın 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca idari para cezası ile tecziye edilmesi gerektiği kanaatiyle Kurul’un çoğunluk kararına katılmıyoruz.

Şükran KODALAK Ayşe ERGEZEN

Kurul Üyesi Kurul Üyesi