08-41/565-213
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Levi’s İstanbul’un mal vermeyi reddetme ve ayrımcılık eylemleri gerçekleştirdiğine ilişkin iddialar şikayetçi tarafından daha önce de Kurumumuza yansıtılmıştır. Şikayetçinin 13.3.2007 tarih, 1939 sayılı başvurusuna istinaden yapılan inceleme sonucunda alınan 03.05.2007 tarih ve 07-37/394-154 sayılı Kurul kararında, başvuru konusu eylemlerin 4054 sayılı Kanun çerçevesinde bir ihlal oluşturmadığı hükme bağlanmıştır. Halihazırdaki inceleme konusu başvuruda yer alan iddialardan bahse konu Kurul kararında değerlendirilmemiş olan iki farklı iddia bulunmaktadır.
Bu iddialardan ilki Levi’s İstanbul’un, Özlenir Giyim’in Levi’s markalı ürünleri ihraç etmesini, taraflar arasında imzalanmış olan “Orijinal Levi’s Mağazası Franchise Anlaşması” koşullarına aykırı olarak engellediği, ikincisi ise ilgili sözleşmeyi haksız biçimde sona erdirdiği yolundadır.
Dikey ilişkilerdeki dış ticaret yasakları, bir egemen ülkenin topraklarından diğer bir egemen ülkenin topraklarına yapılan satışların dikey anlaşmalarla oluşturulan bölge kısıtlamaları nedeniyle engellenmesini ifade etmektedir. Uluslararası ticaret yönüyle rekabet kurallarının uygulanma alanına ilişkin bir soru işareti yaratan bu tür kısıtlama ve yasakların iki boyutu bulunmaktadır. Birincisi ithalatçı ülke boyutu ikincisi ise ihracatçı ülke boyutudur. İthalatçı ülke boyutu, ithalatçı konumundaki ülkeye alternatif yollarla (paralel ithalat) gerçekleştirilen mal veya hizmet girişinin dikey anlaşmalar çerçevesinde yasaklanması ile söz konusu olmaktadır. Mal veya hizmet girişinin olduğu ülkedeki alternatif temin kaynaklarını sınırlandırdığı ya da yok ettiği için genellikle ithalat yasaklarının rekabet ortamını olumsuz yönde etkilemesi söz konusudur. Bu çerçevede Kurul paralel ithalatın yasaklanmasının 4054 sayılı
1
Kanun’un ihlali anlamına geldiğini çeşitli kararlarında vurgulamıştır. Konuya ihracatçı ülke açısından bakıldığında, rekabetçi sorunun ihracat yapan ülkede değil ithalatı gerçekleştiren ülkede ortaya çıktığı, ihracatın yapıldığı ülke açısından rekabetin
2
kısıtlanmasının söz konusu olmayacağı anlaşılmaktadır. Somut olayda da, Levi’s İstanbul’un ihracat yasağı biçimindeki eylemleri Türkiye Cumhuriyeti içerisinde yer alan pazarlar açısından değil Avrupa Birliği (AB) ve Ortak Pazar açısından bir rekabet kısıtı olarak değerlendirilebilecektir.
Nitekim, şikayetçi başvurusunda, AB Rekabet Hukuku’na atıfta bulunarak, Roma Anlaşması’nın 81. maddesinin malların serbest dolaşımını durdurmaya ya da önlemeye yönelik her türlü girişimi yasakladığını belirtmiştir. Bu noktada, AB rekabet hukuku açısından ortak pazar kavramının önemi dikkate alınmalıdır. Malların Avrupa Birliği üye ülkeleri arasında serbest ticaretinin (paralel ithalat) engellenmesinin yasaklanması “Avrupa Ortak Pazarı” oluşturma hedefine yönelik bir düzenleme olup bu düzenlemeler çerçevesinde AB üyesi ülkeler arasındaki ticaret “uluslararası” bir ticaret niteliğinde değil, birliğe üye ülkelerin oluşturduğu Tek Pazar içerisinde gerçekleşen bir ticaret niteliğinde görülmektedir.
1 Kurul kararları:11. 6.2000 tarih, 00-44/472-257 sayılı Sesa, 24.11.2005 tarih, 05-79/1099-316 sayılı Armada Bilgisayar, 2.8.2007 tarih, 07-63/767-275 sayılı Vira Kozmetik
2 Kurul’un 8.7.2004 tarih, 04-46/597-145 sayılı Pınar-Sodima kararı.