Martini Pazarlama ve Tic. A.Ş.'nin Mey İçki San. ve Tic. A.Ş.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A.TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Mustafa PARLAK

Üyeler: Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin

KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet

Akif ERSİN

B.RAPORTÖRLER: Meltem BAĞIŞ AKKAYA, Ümit GÖRGÜLÜ

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: Martini Pazarlama ve Ticaret A.Ş.

Temsilcisi: Av. M. Togan TURAN

B. Giz Plaza (Maslak Kule) Meydan Sk. No:28 Kat 10

34398 Maslak-İstanbul

D. TARAFLAR: Nurol Holding A.Ş.

Arjantin cad. No:7 06700 GOP-Ankara

Limak İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Hafta Sok. No:9 06700 GOP-Ankara

Özaltın İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş.

Arjantin cad. No:9 06700 GOP-Ankara

Tekel Ürünleri Toptan Satıcılar Birliği Ticaret A.Ş.

Şehit fethibey cad. No:49/1 Daire.2 Çankaya-İzmir

Martini Pazarlama ve Ticaret A.Ş.

Ayazağa Mah. Meydan sok. Beybi Giz Plaza Kat:27

34396 İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Martini Pazarlama ve Tic. A.Ş.’nin Mey İçki San. ve Tic. A.Ş. hisselerini, Nurol Holding A.Ş., Limak İnşaat ve Ticaret San. A.Ş., Özaltın İnşaat ve Ticaret San. A.Ş. ve Tekel Ürünleri Toptan Satıcılar Birliği Ticaret A.Ş.’den devralması işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.4.2006 tarih ve 2300 sayı ile giren ve en son 26.4.2006 tarih ve 2545 sayı ile eksikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 27.4.2006, 2006-3-41/Öİ-06-MBA sayılı

Birleşme/Devralma Raporu, 1.5.2006 tarih ve REK.0.07.00.00-120/90 sayılı Başkanlık Önergesi ile 06-32 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;

- Martini Pazarlama ve Tic. A.Ş.’nin Mey İçki San. ve Tic. A.Ş. hisselerini,

Nurol Holding A.Ş., Limak İnşaat ve Ticaret San. A.Ş., Özaltın İnşaat ve

Ticaret San. A.Ş. ve Tekel Ürünleri Toptan Satıcılar Birliği Ticaret A.Ş.’den

devralması işleminin “bira” ve “ispirto-alkol” pazarları bakımından, anılan

pazarlarda tarafların toplam pazar payı ve cirolarının 1997/1 sayılı

Tebliğ’de belirtilen eşiklerin altında kalması nedeniyle izne tabi bir işlem

olmadığı,

- Diğer yandan, söz konusu işlemin “rakı”, “şarap ve vermut” ve “diğer

yüksek oranlı alkollü içkiler” pazarları açısından 1997/1 sayılı Rekabet

Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında

Tebliğ kapsamında izne tabi bir devir işlemi olduğu; ancak bu işlem

sonucunda ilgili pazarlarda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen

hakim durumun yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi

ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması

nedeniyle, başvuru konusu devralma işlemine izin verilmesinin uygun

olacağı kanaat ve sonucuna ulaşıldığı

ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. Taraflar

H.1.1. Nurol Holding A.Ş.(Nurol), Limak İnşaat Sanayi ve Ticaret

A.Ş.(Limak), Özaltın İnşaat Ticaret ve Sanayi A.Ş.(Özaltın), Tekel

Ürünleri Toptan Satıcılar Birliği Ticaret A.Ş(Tütsab)

Mey İçki Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de sahip oldukları hiselerini devreden şirketlerden Nurol, inşaat, savunma, finans, ticaret ve turizm sektörlerinde, Özaltın ise inşaat, turizm ve tarım faaliyetleri ile iştigal etmektedir. Merkezi Ankara’da bulunan Limak ise, mühendislik ve müteahhitlik hizmetleri vermek üzere 1976 yılında kurulmuştur. Şirket mühendislik ve müteahhitlik hizmetleri dışında turizm, çimento ve enerji sektörlerinde faaliyet gösteren Limak Grubu içerisinde yer almaktadır. Merkezi İzmir’de bulunan Tütsab, 2003 yılında, 241 teşebbüs tarafından kurulmuştur. Her türlü alkollü içki, sigara, tütün ve tütün mamülleri toptan satıcılığı, dağıtıcılığı, ithali ve ihracı işi ile uğraşan Tütsab’ın hissedarları da aynı alanda faaliyet gösteren toptan satıcılardır.

H.1.2. Mey İçki Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Mey İçki)

2004 yılında faaliyete geçen Mey İçki, özelleştirme neticesinde Tütün, Tütün Mamülleri, Tuz ve Alkol İşletmeleri A.Ş. (Tekel)’in alkollü içkiler birimini devralmıştır. Mey İçki hali hazırda, Mey Alkollü İçkiler Sanayi ve Ticaret A.Ş.

(“Mey Alkollü İçkiler” veya “Üretim Şirketi”) (eski Tekel İçki)’nin % 100’üne;

Mey Alkollü İçkiler ise K.K.T.C’de kurulu Taşel Türk Alkollü İçki ve Şarap

Endüstrisi Ltd Şti’nin (“Taşel”) % 66’sına sahiptir. Mey İçki’nin iştiraki olan Mey

Alkollü İçkiler, rakı, votka, cin, kanyak, viski, likör, bira, şarap ve suma üretimi

alanlarında faaliyet göstermektedir.

Mey İçki’nin devralma öncesi ve sonrası hissedarlık yapısına Tablo 1 ve 2’de

yer verilmiştir.

Tablo1 - Devralma Öncesi Mey İçki’nin Hissedarlık Yapısı

Toptan Satıcılar Birliği Tic. A.Ş.

110

Tablo 2 - Devralma Sonrası Mey İçki’nin Hissedarlık Yapısı

Hissedar Hisse Adedi Hisse Oranı (%)

Martini Paz. ve Tic. (……..) (……..)

A.Ş.

Mey İçki’nin, Türkiye’de ilgili ürün pazarlarından elde ettiği toplam cirosu 2005

yılı için yaklaşık (…………………….) YTL’dir. Söz konusu cironun

(…………………….) YTL’lik kısmı, Mey İçki’nin “Diğer” olarak sınıflandırdığı

işlerden (vade farkı faturaları, hurda malzeme satışı, çalınan mallar nedeniyle

nakliyeci hak edişlerinden yapılan kesintiler, muhtelif hizmet faturalarından)

elde edilmektedir. Ancak, dosya mevcudu bilgi ve belgeden tarafların hiçbir

şekilde bu kalemlerin ilgili ürün pazarı olmadığını belirttikleri anlaşılmaktadır.

120

Mey İçki’nin yönetim kurulu üyeleri şirketteki hissedarları temsilen, Hüsnü

Doğan (Nurol), Sezai Bacaksız (Limak), Nihat Özdemir (Limak), M. Oğuz

Çarmıklı (Nurol), Hayrettin Özaltın (Özaltın), Nurettin Özaltın (Özaltın) ve

Mehmet Ali Susam (Tütsab)’dan oluşmaktadır.

H.1.3. Martini Pazarlama ve Ticaret A.Ş. (Martini Türkiye)

Martini Türkiye, alkollü içkiler (rakı, votka, cin, kanyak, viski, likör, bira, şarap ve suma) üretimi ve pazarlaması alanlarında faaliyet göstermek üzere, Mey İçki hisselerinin devralınması amacı ile kurulmuştur. Martini Türkiye, Lüksemburg’da kurulu “TPG (Lux) Martini S.a.r.l” tarafından kontrol edilen bir şirkettir. “TPG (Lux) Martini S.a.r.l” de, nihayette Amerika menşeli “TPG (Texas Pacific Group) Partners IV LLP” tarafından kontrol edilmektedir. Martini Türkiye’nin yönetim kurulu üyeleri, Stephen Mark Peel, Ramzi Gedeon, Serdar Paksoy ve Elvan Aziz’den oluşmaktadır. Alıcı’nın ve Alıcı’yı kontrol eden TPG Partners IV’ın Türkiye’de veya Türkiye dışında ilgili ürün pazarından elde ettiği bir cirosu bulunmamaktadır. Martini Türkiye’nin şu andaki ortaklık yapısına Tablo 3’de yer verilmiştir.

Tablo3 - Martini Türkiye’nin Hissedarlık Yapısı

(…………………..) TİCARİ SIR

150

(…………………..) TİCARİ SIR

160

(…………………..) TİCARİ SIR

Anılan devralma işleminin gerçekleşmesi halinde Martini Türkiye’nin ortaklık yapısı Tablo 4’te yer verildiği gibi olacaktır.

Toptan Satıcılar Birliği Tic. A.Ş.

(…………………..) TİCARİ SIR

H.2. İlgili Pazar

H.2.1. İlgili Ürün Pazarı

İnceleme konusu devralma işleminde, devre konu Mey İçki’nin üretim gamında bulunan alkollü içecekler girdi ve üretim süreçlerindeki farklılıklar göz önüne alınarak, distile içkiler, bira ve şarap olmak üzere üç ana başlık altında incelenebilir.

Talep ikamesi yönünden bakıldığında ise; alkollü içecekler pazarını sağlıklı bir şekilde alt pazarlara ayırabilmek için temel olarak fiyat ve tüketici tarafından öngörülen kullanım biçimlerini dikkate almak gerekmektedir. Bununla birlikte fiyat yönünden ikame edilebilirlik, tüketicilerin gelir ve kültür seviyeleri dikkate alınarak değerlendirilmesi gerekebilir.

Bu noktadan hareketle, ülkemizdeki alkollü içki tüketicisi profili dikkate alınarak alkollü içecekler, öncelikle, düşük ve yüksek derecede alkol içeren ürünler olmak üzere iki ana bölüme ayrılmaktadır. Yüksek alkollü içecekler, daha çok ev pazarında, keyif almak amacıyla görece düşük miktarlarda tüketilmektedir. Düşük alkollü içecekler ise, yüksek alkollü içeceklere oranla ekseriyetle ev dışı pazarda, eğlenmek amacıyla tüketilmektedir. Bununla birlikte, yüksek alkollü içeceklerin ev dışı pazarda ve eğlenmek amacıyla tüketimi söz konusu olduğu gibi, düşük alkollü içeceklerin de ev pazarında keyif almak amacıyla tüketildiği ileri sürülebilir. Ancak buradaki temel yaklaşım, alkollü içecekleri ağırlıklı tüketim amaçları yönünden bir ayırıma tabi tutmaktır.

210

Fiyat değişkeni açısından bakıldığında, iki unsurun belirleyici olduğu görülmektedir. Bunlar ithal ve yerli ürün ayırımı ile tüketicinin gelir düzeyidir. Tüketicinin gelir düzeyi fiyat yönlü ikame noktasında büyük önem taşımaktadır.

Yüksek gelir düzeyine sahip tüketiciler fiyat farkına karşın kaliteyi ön planda tutarak ithal içkileri, orta ve alt gelir düzeyindeki tüketiciler ise yerli ucuz ürünleri tercih etmektedirler. Türkiye’de yüksek gelir grubuna dahil olan tüketici sayısının oldukça düşük olması nedeniyle, sayıca ağırlık orta ve düşük gelir grubunda bulunmaktadır. Her iki gruba dahil tüketicilerin odaklandığı ürünler için geçerli olan talep esnekliklerinin görece katı olması, diğer bir ifadeyle hem orta-alt gelir grubu hem de üst gelir grubu tüketicileri için ithal ürünler ile yerli ürünler ikame ürün niteliğinde bulunmaktadır. Bu bilgilerin ışığında ilgili ürün pazarının tespitinde ithal ve yerli ürünlerin birbiriyle ikame ürünler olduğu varsayılacaktır.

Rakı Pazarı: Yüksek alkollü içkiler grubunda yer alan ve ülkemize özgü bir içki türü olan rakı, kültürel unsurların ve alışkanlıkların etkisiyle grubun diğer ürünlerinden ayrılmaktadır. Dolayısıyla bu ürünlerle arasındaki ikame edilebilirlik oranı düşüktür.

Bira Pazarı: Düşük alkollü içkiler grubunda ise bira ve şarap yine nitelikleri ve kullanım amaçları bakımından birbirinden ayrılmaktadır. Bira, genel olarak yemekle birlikte tüketilen bir içecek niteliği göstermemektedir. Genellikle ev dışı pazarda eğlenmek amacıyla yüksek miktarlarda tüketilmektedir. Ayrıca özellikle yaz aylarında susuzluk giderici yönü önem kazanmaktadır. Bira, değişik oranlarda alkol içerebilmesi, tüketici kitlesinin diğer içecek türlerini tüketen kitlelerden farklı olması ve diğer alkollü içeceklerle karşılaştırıldığında yaygın olarak tüketiliyor olması nedeniyle ayrı bir ürün pazarı olarak değerlendirilmiştir.

Şarap ve Vermut Pazarı: Yine düşük alkollü içkiler grubunda yer alan şarap, kaynağı olan Avrupa’da olduğu gibi, daha çok yemekle birlikte ev pazarında tüketilmektedir. Ayrıca şarap kendine özgü ayrı bir kültürün öğesi durumundadır. Şarap, yalnız taze üzüm veya şırasının fermantasyonu ile elde edilen alkollü içkidir. Meyvelerden etil alkol fermantasyonu yöntemi ile üretilen ve ait olduğu meyvenin adı ile birlikte anılması gereken meyve şarapları ile şarap çeşitlerine vermut bitkisiyle birlikte sağlığa zarar vermeyen çeşitli aromatik ve tonik bitkilerin katılmasıyla elde edilen vermut şarabı da bu kapsamda yer almaktadır. Şaraplar, kendi içlerinde, içerdikleri üzümün rengine göre beyaz, kırmızı ve pembe, içerdikleri şeker miktarına göre sek, dömisek ya da tatlı olarak sınıflandırılmaktadır.

Diğer Yüksek Oranlı Alkollü İçkiler Pazarı: Bu pazara, yukarıda belirtilen yüksek oranlı alkollü içkiler pazarında gösterilen “rakı” dışındaki yüksek oranlı alkollü içkiler dahildir. Ülkemizde rakının özel konumu nedeniyle ayrı bir pazar olarak değerlendirildiği dikkate alınarak, bu pazara viski, cin, votka, kanyak, rom ve tekila gibi ürünler örnek olarak gösterilebilir.

İspirto-Alkol Pazarı: Etil Alkol (EA) yürürlükteki mevzuat çerçevesinde üretimi, ithalatı ve ticareti yapılabilen bir üründür. İspirto-alkol altında aşağıdaki tanımlama yapılabilir ve bu segment dört ana kategoride tanımlanabilir.

(1) Denatüre edilmemiş EA: Evsel kullanım, tıbbi kullanım ve alkollü içki,

ilaç, gıda sanayi girdisi olarak kullanılır.

(2) Denatüre edilmiş EA: Genel amaçlı kullanım, tıbbi kullanım

(dezenfeksiyon) ve kozmetik-kimya sanayi girdisi olarak kullanılır.

(3) Analitik saflıkta EA: Laboratuarlar, üniversiteler ve araştırma

kurumlarında analiz amaçlı kullanılır.

(4) Yakıt Biyoetanolü: Taşımacılıkta yakıt katkısı olarak kullanılır.

Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, anılan devralma işlemi açısından ilgili ürün pazarları; (i) “rakı pazarı”; (ii) “bira pazarı”; (iii) “şarap ve vermut pazarı”; ve (iv) “diğer yüksek oranlı alkollü içkiler pazarı” (V) “ispirto-alkol pazarı” olmak üzere beş farklı ürün pazarı tespit edilmiştir.

H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

Devir işlemine konu olan şirketin ürünlerinin satış ve dağıtımının ülke çapında yapılmasından dolayı, söz konusu işlemin etkilerinin dikkate alınacağı coğrafi pazarı, “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” dahili olarak belirlenmiştir.

H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

Bildirim konusu işlem ile Martini Türkiye, Mey İçki’nin hisselerini, Nurol, Limak, Özaltın ve Tütsab’dan devralacaktır. Söz konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında bir devralmadır.

1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi birleşme ve devralma işlemleri açısından Tebliğ’in 4. maddesinde iki eşik getirilmiştir. 1997/1 sayılı Tebliğ ve bu Tebliğ’de değişiklik yapan 1998/2 sayılı Tebliğ’de firmaların ilgili ürün pazarındaki toplam pazar paylarının %25’i ve toplam cirolarının 25.000.000 YTL’yi aştığı birleşme devralmaların izne tabi işlemler olduğu belirtilmiştir. Yukarıda değinildiği üzere inceleme konusu devralma işleminde alıcı konumunda bulunan Martini Türkiye grubunun ilgili ürün pazarlarında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bu nedenle söz konusu devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi uyarınca izne tabi bir işlem olup olmadığının belirlenmesi için Mey İçki’nin ilgili pazarlardaki pazar payı ve ciro bilgilerinin değerlendirilmesi gerekmektedir.

Söz konusu dosya bakımından tanımlanan ilgili ürün pazarlarında Mey İçki ve rakiplerinin pazar payları aşağıdaki gibidir:

300

Rakı pazarı: Mey İçki’nin bu pazardaki 2005 yılı tahmini pazar payı %(...)’tür. Söz konusu pazarda yer alan diğer teşebbüsler olan Elda, Burgaz ve Tat-Tariş sırasıyla yaklaşık %(...), %(...) ve %(...) pazar payına sahiptir. Mey İçki’nin 2005 yılı net satışları ise (………………..) YTL’dir.

Bira pazarı: Mey İçki’nin bu pazardaki 2005 yılı tahmini pazar payı %(...)’dir. Söz konusu pazarda yer alan diğer teşebbüsler olan Anadolu Efes ve Türk Tuborg sırasıyla yaklaşık %(...) ve %(...) pazar payına sahiptir. Mey İçki’nin 2005 yılı net satışları ise (……………….) YTL’dir.

310

Şarap ve Vermut pazarı: Mey İçki’nin bu pazardaki 2005 yılı tahmini pazar payı %(...)’tür. Söz konusu pazarda yer alan diğer teşebbüsler olan Kavaklıdere,

Doluca, Yazgan sırasıyla yaklaşık %(...), %(...) ve %(...) pazar payına sahiptir. Geri kalan %(...)’luk pazar payı ise çok sayıda küçük firma ve ithal yoluyla gelen şarap markaları arasında paylaşılmaktadır. Mey İçki’nin 2005 yılı net satışları ise (………………….) YTL’dir.

Diğer Yüksek Oranlı Alkollü İçkiler Pazarı: Mey İçki’nin bu pazardaki 2005 yılı tahmini pazar payı %(...)’dir. Söz konusu pazarda yer alan diğer teşebbüsler olan Maximum Paz, Diageo, Burgaz, Allied Domeeg ve diğer küçük teşebbüsler sırasıyla yaklaşık %(...), %(...), %(...),%(...) ve %(...) pazar payına sahiptir. Mey İçki’nin 2005 yılı net satışları ise (………………) YTL’dir.

İspirto-Alkol Pazarı; Mey İçki’nin bu pazardaki 2005 yılı tahmini pazar payı %(...)’dir. Geriye kalan %(...)’lik pazar payı sektördeki diğer aktörler arasında paylaşılmaktadır. Mey İçki’nin 2005 yılı net satışları ise (………………) YTL’dir. Inceleme konusu devralma işlemi, “bira” ve “ispirto-alkol” pazarları bakımından, anılan pazarlarda tarafların toplam pazar payı ve cirolarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen eşiklerin altında kalması nedeniyle izne tabi bir işlem değildir.

1997/1 sayılı Tebliğ açısından, devralma taraflarının toplam pazar payı ve ciroları, “rakı” pazarında ciro ve pazar payı eşiğini, “şarap ve vermut” pazarında ciro eşiğini ve “diğer yüksek oranlı alkollü içkiler” pazarında da ciro ve pazar payı eşiğini geçmektedir. Dolayısıyla söz konusu devralma işlemi, bu pazarlar bakımından 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlemdir. Ancak tarafların bu pazarlardaki pazar payları sadece devralınan şirketin faaliyetlerinden elde ettiği pazar payıdır. Diğer bir deyişle söz konusu pazarlarda sadece devralınan şirket faaliyet göstermektedir. Bu bakımdan devralma işlemi neticesinde, 1997/1 sayılı Tebliğ bakımından izin alınması gereken “rakı”, “şarap ve vermut” ve “diğer yüksek oranlı alkollü içkiler” pazarlarında herhangi bir değişiklik yaşanmayacaktır. Bu nedenle anılan devralma işlemi ile birlikte bahse konu pazarlarda bir hakim durum yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılması söz konusu olmayacaktır.

I. SONUÇ

350

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

1) Bildirim konusu işlemin “bira” ve “ispirto-alkol” pazarları bakımından, tarafların toplam pazar payları ve cirolarının 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’de öngörülen eşikleri aşmaması nedeniyle Tebliğ kapsamında izne tabi olmadığına,

2) Diğer yandan, söz konusu işlemin “rakı”, “şarap ve vermut” ve “diğer yüksek oranlı alkollü içkiler” pazarları açısından 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; ancak işlem 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen

nitelikte hakim durumun yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına; bu nedenle, bildirime konu işleme izin verilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.