Perakende sektöründe faaliyet gösteren Canerler Gıda San. Tic.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Mustafa PARLAK

Üyeler: Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN

B.RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Ahmet Ussal ŞAHBAZ

Ümüt KİLER

Gaziosmanpaşa Cad. No: 28 Köyiçi Güngören İstanbul

50

Vahit KİLER

Çukurambar Mahallesi 44. Cadde 457. Sokak No: 3/36

Çankaya Ankara

E. DOSYA KONUSU: Perakende sektöründe faaliyet gösteren Canerler Gıda San. Tic. A.Ş.’nin %50 hissesinin Kiler Alışveriş Hizmetleri Gıda San. Tic. A.Ş. ve ortaklarına devri işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 2.3.2006 tarih ve 1267 sayı ile giren ve en son 14.4.2006 tarih ve 2276 sayı ile eksikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 1.5.2006 tarih ve 2006-3-21/Öİ-06-A.Ç. sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 1.5.2006 tarih ve REK.0.07.00.00-120/88 sayılı Başkanlık Önergesi ile 06-32 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Canerler Gıda San. Tic. A.Ş.’nin %50 hissesinin Kiler Alışveriş Hizmetleri Gıda San. Tic. A.Ş. ve ortaklarına devrine dair bildirim konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu, bununla birlikte anılan işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem olmadığı ve bu nedenle başvuru konusu işleme izin verilmesinin uygun olacağı; ayrıca izne tabi devralma işlemini Rekabet Kurulu izni olmaksızın gerçekleştiren Kiler Alışveriş Hizmetleri Gıda San. ve Tic. A.Ş ve Canerler Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin her birine, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin (c) bendi uyarınca 1.592’şer YTL, aynı Kanun’un 16. maddesinin 3. fıkrası uyarınca, Kiler Alışveriş Hizmetleri Gıda San. ve Tic. A.Ş ve Canerler Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin bildirim yükümlülüğü olan dönemde yönetim kurullarında görev alan kişilere de bu teşebbüslere verilen cezanın yüzde onuna kadar para cezası uygulanması gerektiği ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. İlgili pazar

Hızlı tüketim malları (HTM) perakendeciliği, gıda, içecek, temizlik ve kişisel bakım ürünlerinin tüketicilere perakende satışı hizmetidir. HTM perakendeciliği yapan mağazaların büyük olanlarında tekstil, hazır giyim, mobilya gibi başka ürünler satılsa da, bu mağazaların cirolarının çok büyük bölümü HTM ürünlerinden oluşmaktadır.

Ülkemiz perakende sektöründe birbirine koşut olarak iki süreç yaşanmaktadır. Birinci olarak; geleneksel perakendecileri oluşturan bakkallar, yerlerini daha büyük çaplı ve zincir mağazalardan oluşan modern kesime bırakmaktadır. İkinci olarak; modern kesim birleşme ve devralmalar yoluyla kendi içinde konsolidasyona gitmektedir. Nitekim, 2005 yılında Rekabet Kurulu’nun (Kurul) izniyle gerçekleşen

1 2

Carrefoursa/Gima ve Migros/Tansaş devralmaları bu yönelimin göstergeleridir. Sektörün içinde bulunduğu dönüşüm süreci, modern sektörde gerçekleşen birleşme ve devralmaları son derece hassas hale getirmektedir. Önümüzdeki dönemde, geleneksel kesimin ağırlığını yitirecek olması, hem tedarikçilerle hem de tüketicilerle ilişkiler açısından modern sektörde rekabetçi bir yapı oluşmasının önemini arttırmaktadır.

HTM perakendeciliği sektöründe ilgili pazar analizi iki temel eksende yapılabilir: (1) ürünlerin tüketiciyle buluştuğu perakende pazarı, (2) tedarikçiyle perakendecilerin karşı karşıya geldiği alım pazarı. İlgili coğrafi pazarınsa, alım pazarında ulusal olarak tespit edilmesi mümkünken, perakende pazarında ilgili coğrafi pazar yerel olarak tespit edilmelidir.

110

H.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Perakende piyasasında ilgili ürün pazarı olarak Migros/Tansaş kararındaki

2

değerlendirme esas alınarak 300 m kırılımı esas alınmıştır. Ancak,

2

Carrefoursa/Gima kararındaki gibi 1000 m kırılımında yapılacak bir değerlendirmede de varılan sonuç değişmemektedir.

Alım pazarına ilişkin olaraksa, Migros/Tansaş kararında da belirtildiği gibi çeşitli ürün grupları bazında değerlendirme yapılması yerinde olacaktır. Bu bağlamda, alım pazarı et ve et ürünleri, beyaz et ve yumurta ürünleri, unlu ürünler, sütlü ürünler, bira, şarap ve alkollü içkiler, alkolsüz içkiler, sıcak içecekler (kahve ve çay), şekerli ürünler (çikolata, kek gibi), temel gıdalar (un, şeker, pirinç gibi), dondurulmuş ürünler, bebek mamaları, ev hayvanları yiyecekleri, vücut bakım ürünleri, ev temizlik ürünleri olarak ayrı ayrı belirlenebilir.

H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Perakende pazarında ilgili coğrafi pazar yereldir. Devralmaya konu olan işlemin Ankara’daki Canerler Gıda San. Tic. A.Ş. mağazalarına ilişkin olması nedeniyle, ilgili coğrafi pazar “Ankara Büyükşehir Belediye sınırları” olarak belirlenmiştir.

Alım pazarındaysa, zincir mağazaların tek elden alım yapmaları nedeniyle yerel ayrıma gidilmesine gerek bulunmamaktadır. Bu bakımdan, alım pazarında ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.

1 17.06.2005 tarih ve 05-40/557-136 sayılı karar

2 31.10.2005 tarih ve 05-76/1030-287 sayılı karar

H.2. Taraflar

H.2.1. Kiler Alışveriş Hizmetleri Gıda San. Tic. A.Ş. (Kiler)

İnceleme konusu devralma işleminde alıcı konumunda bulunan Kiler İstanbul, Tekirdağ ve Kocaeli’deki mağazalarında HTM perakendeciliği yapan bir teşebbüstür. Teşebbüs Kiler ailesinin kontrolünde olup, ortaklık yapısı Tablo 1’de sunulmuştur. Tablo 1: Kiler Ortaklık Yapısı

Ortak Hisse Oranı (%)

Nahit KİLER 32,67

Teşebbüsün yönetim kurulu Nahit KİLER (Başkan), Ümüt KİLER ve Hikmet KİLER’den oluşmaktadır. Yine Kiler Ailesinin kontrol ettiği Atlas Alışveriş Hizmetleri Gıda, San. ve Tic. Ltd. Şti. (Atlas) de İstanbul’da Kiler adıyla faaliyet gösteren üç mağazanın işletmeciliğini yapmaktadır. Kiler ve Atlas rekabet hukuku bakımından tek bir teşebbüs teşkil etmektedir. Kiler’in 2005 yılı cirosu (……………….) YTL’dir. Kiler Ailesi’nin perakendecilik dışında inşaat, turizm, elektrik dağıtımı, sağlık, şeker ve akaryakıt sektörlerinde faaliyetleri bulunmaktadır.

H.2.2. Kadir CANER, Ahmet CANER, İsmail CANER, Sevgi CANER, Fatma CANER, Leyla CANER, Neslihan CANER (Caner Ailesi)

Söz konusu devralma işleminde hisseleri devreden satıcı konumunda bulunan Caner Ailesi kontrol ettikleri Canerler mağazalarında Ankara’da HTM perakendeciliği işi yapmaktadır.

Caner Ailesi’nin yine perakende sektöründe faaliyet gösteren Canerler Mağazacılık Ltd. Şti. adında bir işletmesi daha bulunmaktadır. Kadir CANER ve Ahmet CANER’in perakende işi dışında çeşitli gıda ve lojistik işleri yapan teşebbüslerde de hisseleri bulunmaktadır.

H.2.3. Canerler Gıda San. Tic. A.Ş. (Canerler)

İnceleme konusu devralma işleminde hisseleri Kiler’e devredilen Canerler Ankara’da HTM perakendeciliğiyle iştigal eden bir teşebbüstür. Teşebbüsün geçen yıl Bodrum’da açılan mağazası Migros’a satılmış olup, incelenen devralma kapsamında değildir.

Canerler’in devralma öncesi ortaklık yapısına Tablo 2’de yer verilmiştir.

Tablo 2: Canerler’in Devralma Öncesi Ortaklık Yapısı (%)

Ortak Hisse Oranı

Kadir CANER 51,0000

Caner Ailesi’nin kontrolünde olan teşebbüsün devralma öncesi yönetim kurulu üyeleri Kadir CANER (Başkan), Ahmet CANER ve İsmail CANER’den oluşmaktadır. Canerler’in 2005 yılı cirosu (………………) YTL’dir.

H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

H.3.1. Devralma İşlemi

Söz konusu işlem kapsamında Canerler’in %50 hissesi Kiler’e devredilmektedir. Canerler’in devralma sonrası ortaya çıkan yeni ortaklık yapısı Tablo 3’te sunulmuştur.

Tablo 3: Canerler’in Devralma Sonrası Hisse Yapısı (%)

Hissedarlar Hisse oranı Hisse türü

Kiler Alışveriş Hizmetleri Gıda San. Tic. A.Ş. 47,00 A

Canerler’in devralma sonrası yönetim kurulu üyelerine Tablo 4’te yer verilmiştir. Tablo 4: Canerler’in Devralma Sonrası Yönetim Kurulu

Ünvanı Temsil ettiği

hisse grubu

Devralma işlemiyle beraber Canerler’in ana sözleşmesi de tadil edilmiştir. Yeni sözleşmede teşebbüsün adı “Kiler Ankara” olarak değiştirilmektedir. Ayrıca, şirket payları A ve B tipi olarak ikiye ayrılmaktadır. A tipi hisseler Kiler Ailesi’ne, B tipi hisseler Canerler Ailesi’ne aittir. Yönetim Kurulu’nun önemli kararları alması A grubu hisseleri temsilen seçilen Yönetim Kurulu Başkanı’yla ve B grubu hisseleri temsilen seçilen Başkanvekilinin, ya da Başkanvekili yoksa B grubu hisseleri temsil eden diğer iki üyenin mutabakatıyla mümkündür. Bu husus Şirket Ana Sözleşmesi’nin 8. maddesinde düzenlenmiştir.

Bu düzenleme kapsamında, Canerler (yeni adıyla Kiler Ankara) devralma işlemiyle Caner ve Kiler Aileleri’nin ortak kontrolüne girmiştir. Bu bakımdan söz konusu işlem 1997/1 sayılı Tebliğ bağlamında bir devralma işlemidir.

210

1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında birleşme veya devralma kabul edilen bir işlemin, Rekabet Kurulu’ndan izin almak üzere bildirilmesi zorunlu bir işlem olarak değerlendirilebilmesi için, aynı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesine göre, “... işlemi gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın %25’ini aşması veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmi beş trilyon Türk Lirası’nı aşması...” gerekmektedir.

Bu çerçevede inceleme konusu işlemde ilgili pazar bakımından tarafların toplam ciro ve pazar paylarının incelenmesi gerekmektedir. Tablo 5’de Canerler’in ilgili pazarlardaki cirosuna yer verilmiştir.

Tablo 5: Canerler’in Değişik İlgili Pazar Ayrımlarına Göre Cirosu (YTL)

2 2 (………...)

300 m altı (………...) 1000 m altı

300 m [2] üstü (………...) 1000 m [2] üstü (………...)

TOPLAM (………...) TOPLAM (………...)

2 2

Tablo 5’de yer verildiği üzere hem 300 m, hem de 1000 m kırılımında eşik değer olan 25 milyon YTL aşılmaktadır. Bu bakımd an, incelemeye konu devralma işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde belirtilen ciro eşiğini aşması nedeniyle 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlemdir.

H.3.2. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrasında, bir veya birden fazla teşebbüsün hakim durum yaratmaya ya da hakim durumlarını güçlendirmeye yönelik olarak piyasadaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya bu sonucu doğuracak şekilde bir teşebbüsün başka bir teşebbüsü devralması hukuka aykırı bulunmuş ve yasaklanmıştır. Bu çerçevede, başvuru konusu işlemin taraflarının pazardaki konumları ele alınarak, işlem sonucunda bir hakim durum yaratılmasının ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olup olmadığının değerlendirilmesi gerekmektedir.

240

Yukarıda da açıklandığı üzere, Ankara’da faaliyet gösteren Canerler’in %50 hissesini devralan Kiler’in Ankara’da başka bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bu bakımdan, devralma işlemiyle Canerler’in perakende pazarındaki payında bir artış olmayacaktır. Dolayısıyla; işlem sonucunda perakende pazarında bir hakim durum yaratılmasının ya da mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

Alım pazarındaysa, bu pazarın ulusal olması dolayısıyla, Kiler ve Canerler arasında bir yoğunlaşma olmaktadır. 2005 yılı itibarıyla Kiler ve Canerler’in toplam cirosu 367 milyon YTL’dir. Kurul’un daha önce izin verdiği Migros/Tansaş devralmasında rekabeti olumsuz yönde etkileyebilcek bir alım gücüne ulaşılmadığı kararı da dikkate alınarak, Migros/Tansaş’a göre çok daha küçük bir yoğunlaşma olan devralmaya konu işlemin, alım pazarındaki ilgili ürün pazarlarının herhangi birinde hakim durum yaratılması sonucunu doğurmayacağı kanaatine varılmıştır.

Dosya mevcudu bilgi ve belgelerde Ülkemizdeki bellibaşlı zincir mağazalara ilişkin bilgiler değerlendirilerek incelemeye konu işlemin ulusal çapta önemli bir yoğunlaşma yaratmayacağı kanaatine ulaşılmıştır.

H.3.3. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 16. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, söz konusu devralma işlemine ilişkin izin başvurusunun, Kurumumuz kayıtlarına 2.3.2006 tarihinde intikal ettiği, yapılan değerlendirmeler neticesinde işlemin 28.9.2005 tarihinde tamamlanarak Ticaret Sicili Gazetesi’nde tescil edildiği anlaşılmıştır. İzne tabi bir devralma işleminin Rekabet Kurulu’nun izni olmaksızın gerçekleştirilmesi 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi gereğince teşebbüslere ve aynı maddenin üçüncü fıkrası gereğince teşebbüslerin yönetim kurulu üyelerine ceza verilmesini gerektiren bir durumdur.

270

Bu nedenle; izne tabi devralma işlemini, Rekabet Kurulu izni olmaksızın gerçekleştiren Kiler ve Canerler’in her birine ayrı ayrı olmak üzere; ayrıca bildirim yükümlülüğünün bulunduğu dönemde Kiler yönetim kurulunda görev yapan Nahit KİLER, Ümüt KİLER ve Hikmet KİLER ile Canerler yönetim kurulunda görev yapan Kadir CANER, Ahmet CANER ve İsmail CANER’in her birine ayrı ayrı ve teşebbüslere verilen cezanın takdiren %10’u oranında olmak üzere idari para cezası verilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

I. SONUÇ

280

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

1. Bildirime konu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a

dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken

Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak

işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına; bu nedenle, bildirime konu işleme izin verilmesine,

290

2. Bununla birlikte, izne tabi olduğu anlaşılan devralma işlemini, Rekabet Kurulu izni olmaksızın gerçekleştiren Kiler Alışveriş Hizmetleri Gıda San. ve Tic. A.Ş. ve Canerler Gıda San. ve Tic. A.Ş. (yeni ünvanı Kiler Ankara Mağazacılık San. ve Tic. A.Ş.)’nin her birine ayrı ayrı olmak üzere Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi ve 2006/1 sayılı Tebliğ uyarınca, 1.592’şer YTL idari para cezası verilmesine,

3. Aynı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bildirim yükümlülüğünün bulunduğu dönemde Kiler Alışveriş Hizmetleri Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin yönetim kurulunda görev yapan Nahit KİLER, Ümüt KİLER ve Hikmet KİLER ile Canerler Gıda San. ve Tic. A.Ş. (yeni ünvanı Kiler Ankara Mağazacılık San. ve Tic. A.Ş.)’nin yönetim kurulunda görev yapan Kadir CANER, Ahmet CANER ve İsmail CANER’in her birine ayrı ayrı ve teşebbüslere verilen cezanın takdiren %10’u oranında olmak üzere 159,20’şer YTL idari para cezası verilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.