Dökme kuru yük, dökme sıvı yük ve genel kargo elleçleme hizmetlerinin ise, Mersin Limanı ile aynı bölgede faaliyet gösteren çok sayıda liman tarafından da sunulabiliyor olması nedeniyle, bu pazarlarda MIP’ın hâkim durumda bulunmadığı neticesine varılmıştır.
I.3.2. Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması İddiasının Değerlendirilmesi
Önaraştırmanın konusu, Mersin Limanı’nın işletmecisi olan MIP’ın, liman hizmetlerine ilişkin olarak 2008 ve 2010 yılında yayımladığı tarifelerle belirlediği fiyatların aşırı fiyat niteliğini taşıyıp taşımadığına ilişkindir. Yukarıda MIP’ın sadece konteynır elleçleme hizmetleri pazarında hâkim durumda bulunduğunun tespit edilmiş olması nedeniyle, bu bölümde sadece bu pazara ilişkin aşırı fiyat iddiaları değerlendirilmiştir.
Mersin Limanı’nın 11 Mayıs 2007 tarihinde resmen MIP tarafından devralınmasıyla birlikte, 14 Nisan 2008 tarihine kadar limanda, büyük oranda TCDD’nin 31 Aralık 2006 tarihi itibariyle uyguladığı tarife uygulanmıştır. 15 Nisan 2008 tarihinde bazı tarifelerde artışa gidilirken daha önce ücret alınmayan bazı hizmetler için ücret alınmaya başlanmıştır. Son olarak 1 Haziran 2010 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere, MIP tarafından yeni bir tarife hazırlanmış ve yürürlüğe konulmuştur.
Bu tarifeler incelendiğinde, genel olarak yükleme boşaltma hizmetlerine 2008 yılında %8-10 arasında, 2010 yılında ise %14-15 arasında bir zam yapıldığı görülmektedir. Ardiye hizmetlerinde ise, 2008 yılında bazı kalemler için yaklaşık %10 oranında zam yapılmışken, 2010 yılında bekleme gününe ve konteynır türüne göre değişmekle birlikte, %2,5’den %85’e varan oranlarda zam yapılmıştır. Bununla birlikte, ardiye hizmetlerindeki yüksek oranlı zamların, özellikle 31 gün ve üzeri bekleme süreleri için yapıldığı dikkat çekmektedir. Uzun bekleme süreleri için yüksek oranlarda zam yapılmasının, Liman yetkilileri tarafından da ifade edildiği üzere, MIP’ın, yüklerin liman sahasındaki bekleme sürelerini kısaltma yönündeki ticari stratejisinin bir parçası olarak ortaya çıktığı değerlendirilmektedir.
Bunların dışında, terminal giriş ve çıkış ücretleri için 2008 yılında ciddi bir artış yapılmazken, 2010 yılında bu ücretlerde yaklaşık %21 ila %29 oranında artış
1
yapılmıştır. Fiyat artışı dikkat çeken bir diğer kalem olan CFS (konteynır yük İstasyonu) hizmetlerinde ise, 11 Mayıs 2007 tarihinde limanın devralınmasıyla, 50 ABD Doları olan hizmet bedeli 89 ABD Doları’na çıkartılmış ve böylece yaklaşık %78 oranında zamlı tarife uygulanmaya başlanmıştır. 2008 yılında bu hizmete yaklaşık %7 oranında; 2010 yılında ise %21 ila %40 oranında ilave fiyat artışı yapılmıştır.
Hizmet kalemlerinde yapılan fiyat artışlarına gerekçe olarak, MIP yetkilileri tarafından birkaç husus ileri sürülmüştür. Bunlardan ilki, limanda bugüne kadar yapılan ve önümüzdeki dönemde de devam edecek olan yatırımların ve bakım onarım masraflarının getirdiği maliyetlerdir. Devir esnasında sağlam olarak teslim edilen pek çok ekipmanın devir öncesinde rutin bakımları yapılmadığı için, devir sonrasında yüksek maliyetlerle bakım ve onarımının yapılması gerektiği, hatta bunların bir kısmının tamamen yenilenmesi gerektiği belirtilmiştir. Limanda bakım onarım giderleri dışında bugüne kadar yapılan yatırımlar, … TL tutarındadır.
Diğer taraftan, yukarıda da belirtildiği üzere, özelleştirme esnasında Liman’ın konteynır elleçleme kapasitesi, 835.000 TEU iken, üç yıllık süre zarfında bu kapasite, Liman’da yapılan düzenlemeler ve yatırımlarla … TEU’ya çıkartılmıştır Ayrıca, devir esnasında imzalanan İmtiyaz Sözleşmesi gereği, beş yıllık işletme dönemi sonunda limanın konteynır elleçleme kapasitesinin … TEU’ya çıkartılması gerekmektedir. Bu çerçevede, MIP’ın önümüzdeki beş ila on yıllık dönem içerisinde Mersin Limanı’nı 1
Konteynır içerisine yükün doldurulması veya içerisinden boşaltılmasının yapıldığı yere CFS denilmektedir.