Bu açıdan, Opet ile Emka arasında imzalanan bayilik sözleşmesi ile bununla bağlantılı olarak tapuya şerh edilmiş kira sözleşmesi, bayi üzerine rekabet yasağı getiren dikey anlaşma niteliğinde olup, 2002/2 sayılı Tebliğ’de yer alan düzenlemelere tabidir.
H.3.2. Bildirime Konu Akaryakıt Bayilik Sözleşmesi ve Tamamlayıcı Nitelikteki Kira Sözleşmesinin 2002/2 sayılı Tebliğ Bakımından Değerlendirilmesi
2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(a) maddesinde Tebliğ ile tanınan muafiyetin, anlaşmalarda alıcıya getirilen belirsiz süreli veya süresi beş yılı aşan rekabet etmeme yükümlülüğüne uygulanmayacağı hükme bağlanmıştır. Bu hüküm, Yargı ve Kurul kararları gereğince akaryakıt sektöründe yapılan dikey anlaşmalar bakımından da uygulanmaktadır.
Rekabet Kurulunun geçmiş tarihli kararlarında, akaryakıt bayilik sözleşmeleri ile birlikte akdedilen intifa veya tapuya şerh edilmiş kira sözleşmelerinden oluşan dikey anlaşmalar bakımından beş yıllık muafiyetten yararlanma sürelerinin hesaplanmasında hangi tarihlerin esas alınacağı açıklığa kavuşturulmuştur. Buna göre, taraflar arasında süregelen rekabet yasağına dayalı dikey ilişkiye başlangıç teşkil eden ilk anlaşmanın yapıldığı tarih beş yıllık muafiyetten yararlanma süresinin başlangıcı olarak esas alınmaktadır. Taraflar arasındaki, rekabet yasağı içeren bayilik sözleşmesi ile birlikte intifa, tapuya şerh edilmiş kira gibi sözleşmelerin hepsinin aynı anda ortadan kalktığı tarih ise rekabet yasağının sona erme tarihi olarak değerlendirilmektedir.
Ancak Opet tarafından sunulan bildirim formunda, Opet ile Emka arasındaki dikey ilişkiyi başlatan kira sözleşmesinin 10.2.2005 tarihli olmasına rağmen, Emka’nın bayilik lisansını alma ve faaliyete geçiş tarihinin 8.8.2008 olduğu, bu itibarla ilk ilişkinin kurulduğu tarih ile istasyonun faaliyete geçiş tarihi arasında 3,5 yıla yakın bir sürenin olduğu, bu durumun ise Opet’ten kaynaklanmayan nedenlerle gerçekleşmiş olduğu ifade edilmiş, dolayısıyla taraflar arasındaki ilişkinin başlangıcının istasyonun faaliyete geçiş tarihi olarak esas alınması gerektiği belirtilmiştir. Kira Sözleşmesinde de; kiranın başlangıcının 01.09.2005 tarihi olduğu, ancak söz konusu gayrimenkul bu tarihe kadar yasal izin ve ruhsatlar alınarak faaliyete geçemediği takdirde (…), münhasıran kiracının muvafakatine tabi olmak kaydıyla, (…) mecurdaki akaryakıt istasyonunun, tüm yasal izin ve ruhsatlar alınarak herhangi bir yasal engel teşkil etmeyecek durumda Opet Akaryakıt İstasyonu olarak faaliyete geçtiği tarihin Kira Sözleşmesinin ve kira bedelinin başlangıç tarihi olacağının belirtildiği ifade edilmiştir.
Akaryakıt sektöründe düzenlenen dikey anlaşmalarda yer alan rekabet etmeme yükümlülüğün süresinin tespitinde, gerek 4054 sayılı Kanun gerekse ikincil mevzuat bakımından EPDK lisans tarihinin (veya istasyonun fiilen faaliyete geçtiği tarihin) dikey anlaşmanın ve/veya anlaşma ile bayi üzerine getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün başlangıcı olarak değerlendirilip değerlendirilemeyeceği, benzer
1 nitelikteki başvurular çerçevesinde Rekabet Kurulunun almış olduğu kararlarında detaylı olarak incelenmiştir. Söz konusu kararlarda özetle;
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası
anlaşmaların” yasaklanmış olduğu, maddede sözleşme teriminin kullanılmadığı,
isabetli bir şekilde “anlaşma” kavramına yer verilmiş olduğu, bu çerçevede,
tarafların birbirini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma ya da uyuşmanın anlaşma
olarak kabul edilmekte olduğu; Kanun’un ilgili maddesi paralelinde, Tebliğ’de de
“belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı amacıyla yapılan anlaşmalar” ifadesinin
yeterli görüldüğü, Medeni Hukukta belirli geçerlilik koşullarına bağlanan “sözleşme” 1 Rekabet Kurulunun 26.08.2010 tarih ve 10-56/1076-405 sayılı ve 23.09.2010 tarih ve 10-60/1264-476 sayılı kararları.