The text below is extracted from the decision document published by the Turkish Competition Authority; page numbers, tables and figures keep their position in the original document. The summaries, classifications and explanations on this page are provided for information only and do not constitute legal opinion or advice; the binding text is the decision as published by the Authority.
Üyeler: Kenan TÜRK, Dr. Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR,
Fevzi ÖZKAN, Dr. Metin ARSLAN, Doç. Dr. Tahir SARAÇ
B. RAPORTÖRLER: Metin PEKTAŞ, Başak ARSLAN, Hakan EREK,
İbrahim KUŞÇU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN: - Özelleştirme İdaresi Başkanlığı
Ziya Gökalp Caddesi No: 80 06600 Kurtuluş/Ankara
(1) D. DOSYA KONUSU: Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından Çatalağzı Termik Santrali’nin varlık satışı yöntemi ile özelleştirilmesi işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.5.2013 tarih ve 2466 sayı ile giren ve eksiklikleri en son 26.5.2014 tarih ve 2980 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 29.5.2014 tarih ve 2014-1-45/ÖN sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda,
1. Devralma işleminin teklif sahiplerinin her biri bakımından 2013/2 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri için Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (Tebliğ) kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi olduğu;
2. Bununla birlikte söz konusu devralma işlemi sonucunda, ilgili pazarda hâkim durumun yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla bildirilen muhtemel alıcılara yapılacak devir işlemine izin verilmesi gerektiği
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Bildirim Konusu İşlem
(4) Bildirim konusu işlem, Elektrik Üretim A.Ş.’ye ait olan Çatalağzı Termik Santrali (Çatalağzı)’nin tamamının "varlık satışı" yöntemi ile özelleştirilmesine ilişkindir. Dosya kapsamında Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından işleme ilişkin nihai pazarlık görüşmelerinin 29.4.2014 tarihinde yapıldığı ve Demir Madencilik Petrol Ürünleri Enerji İnşaat Liman Gemi-Yat Yapım Turizm Nakliyat Sanayi ve Ticaret A.Ş. (DEMİR), Elsan Elektrik Gereçleri A.Ş. (ELSAN) ve Alsim Alarko Sanayi Tesisleri ve Ticaret A.Ş. (ALARKO)’nin teklif sahipleri olarak belirlendiği belirtilerek, Tebliğ kapsamında anılan teşebbüslere ilişkin değerlendirmelerin yapılması talep edilmektedir.
Page 2
G.2. Devredilen: Çatalağzı
(5) Zonguldak ilinde bulunan Çatalağzı, her biri 150 MW gücünde iki adet üniteden oluşmakta olup, santralin toplam kurulu gücü 300 MW, üretim kapasitesi ise 1.992.000 MWh’dır. Çatalağzı, Türkiye Taşkömürü Kurumu(TTK)’nun ticari değeri az ve kalorisi düşük kömürlerini ana yakıt olarak kullanmaktadır. Çatalağzı’nın kurulu güç, üretim, pazar payı ve ciro bilgileri Tablo 1’de görülmektedir:
Tablo 1: Çatalağzı Kurulu Güç, Üretim ve Pazar Payı Bilgileri
Kurulu Güç Brüt Üretim Türkiye Kurulu Güç Türkiye Elektrik Tüketimi Ciro
(6) DEMİR, Zonguldak ilinde TTK’ya ait sahalarda rödovans
karşılığı kömür üretim faaliyetinde bulunmaktadır. 2013 yılında
(…..)ton kömür satışı gerçekleştiren ve ayrıca otel ve alışveriş
merkezi işletmeciliği de yapmakta olan DEMİR’in 2013 yılı
cirosu (…..)TL’dir. DEMİR’in elektrik üretimi, dağıtımı veya
perakende satışı alanında herhangi bir faaliyeti
bulunmamaktadır.
G.3.2. ELSAN
(7) ELSAN, başta bobin teli olmak üzere çeşitli elektrik malzemeleri
üretmekte; grup (Bereket Enerji Grubu) şirketlerinden Bereket
Enerji Üretim A.Ş. ise elektrik üretimi, dağıtımı, perakende
satışı, kömür üretimi, gıda maddeleri ticareti, telekomünikasyon
ve iletişim alanlarında faaliyet göstermektedir. Bereket Enerji
Grubu’nun 2013 yılı cirosu (…..)TL’dir.
(8) Grubun 10 hidrolik, 1 jeotermal ve 1 bio-atık olmak üzere 12
adet elektik üretim santrali bulunmaktadır. Bu santrallerin
toplam kurulu gücü (…..) MW ve 2013 yılı toplam elektrik
üretimi (…..)kWh’dır. Bunların yanısıra inşaatı devam eden 3
rüzgâr, 1 jeotermal, 1 hidrolik santrali bulunmakta olup, bu
santrallerin toplam (…..) MW kurulu güce sahip olması
planlanmaktadır. Dolayısıyla, yapımı devam eden projeler
bittiğinde grubun kurulu güç kapasitesinin yaklaşık (…..) MW
olacağı anlaşılmaktadır. Söz konusu santrallere ilişkin bilgilere
aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 2: Bereket Enerji Grubu’nun inşaatı devam eden elektrik üretim santralleri
Santral Yakıt Tipi Planlanan Kurulu Güç (MW) Planlanan Faaliyete Geçme
Yılı
Göktaş Hes I-II (Adana) Hidro
(…..)
(…..)
Orta Anadolu TES Termik
(…..)
(…..)
Arnaz RES (Aydın) Rüzgar
(…..)
(…..)
Arova RES (Aydın) Rüzgar
(…..)
(…..)
Söke RES (Kastamonu) Rüzgar
(…..)
(…..)
1 2012 yılı Türkiye elektrik tüketimi 242.369,9 milyon kWh olarak gerçekleşmiştir.
Page 3
Toplam - (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim formu ve cevabi yazı
Tablo 3: Bereket Enerji Grubu’nun aktif durumdaki elektrik üretim faaliyetlerine ilişkin veriler (2013)
Kurulu Güç Toplam Kurulu Güç Üretim Miktarı Üretim Pazar Santral Yakıt Tipi
(MW) İçindeki Payı (%) (kWh) Payı (%)
Bereket HES I-II Hidro
(…..)
(…..)
Dalaman Hes I-V Hidro
(…..)
(…..)
Feslek Hes Hidro
(…..)
(…..)
Gökyar HES Hidro
(…..)
(…..)
(…..) (…..)
Mentaş Hes
Hidro
(…..)
(…..)
Koyulhisar HES
Hidro
(…..)
(…..)
Kumkısık LFG
LFG
(…..)
(…..)
Toros Hes
Hidro
(…..)
(…..)
Çırakdamı HES
Hidro
(…..)
(…..)
(…..) (…..)
Dereli HES
Hidro (…..)
(…..)
Sarayköy JES
Jeotermal (…..)
(…..)
(…..)
(…..)
Aksu Hes
Hidro (…..)
(…..)
(…..)
(…..)
TOPLAM
- (…..)
(…..)
(…..)
(…..)
Kaynak: Bildirim formu ve cevabi yazı
(11) Bereket Enerji Grubu, Aydem Elektrik Dağıtım A.Ş. (Aydem) ve Gediz Elektrik
Dağıtım A.Ş. (Gediz) aracılığıyla elektrik dağıtım faaliyetinde de bulunmaktadır.
2012 yılında Aydem (…..) MWh, Gediz ise (…..) MWh elektrik satışı yapmış ve
2012 yılında Türkiye’deki dağıtım şirketlerinin yaptıkları satışlar itibarıyla sırasıyla
%(…..) ve %(…..) oranında pazar payı elde etmişlerdir.
(12) Grup şirketlerinden TÜMAŞ Mermer Sanayi ve Ticaret A.Ş. kömür madenciliği
alanında faaliyet göstermekte olup 2013 yılında (…..) ton kömür üretimi
gerçekleştirmiştir.
G.3.3. ALSİM
(13) ALSİM’i kontrol eden Alarko Holding A.Ş. (Alarko) inşaat, enerji üretimi, dağıtımı toptan ve perakende satışı, iklimlendirme ürünleri üretimi ve satışı, turizm, su ürünleri üretimi alanında faaliyet göstermektedir.
(14) 2013 yılı cirosu (…..)TL olan Alarko, biri doğalgaz diğeri hidroelektrik santrali
olmak üzere 2 adet santral ile elektrik üretim alanında faaliyet göstermektedir. Bu
santrallerin toplam kurulu gücü (…..) MW ve 2013 yılı toplam elektrik üretimi (…..)
kWh’dır. Alarko’nun bunun yanısıra inşaatı devam eden ve toplam (…..) MW
kurulu güce sahip olması planlanan 1 adet hidrolik ve 1 adet kömür santrali
bulunmaktadır. Söz konusu santrallere ilişkin bilgilere aşağıda yer verilmektedir: Tablo 4: Alarko’nun aktif durumdaki elektrik üretim faaliyetlerine ilişkin veriler (2013)
Santral Yakıt Tipi Kurulu Güç Kurulu Güç Üretim Miktarı Üretim Pazar
(MW) Pazar Payı (%) (kWh) Payı (%)
ALTEK Doğalgaz ve hidro (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM - (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim formu ve cevabi yazı
Tablo 5: Alarko’nun inşaatı devam eden elektrik üretim faaliyetleri
Santral
Yakıt Tipi
Planlanan Kurulu Güç (MW) Planlanan Faaliyete Geçme Yılı
Karakuz HES
Hidro
(…..) (…..)
Karabiga TES
İthal Kömür
(…..) (…..)
TOPLAM
-
(…..) (…..)
Kaynak: Bildirim formu ve cevabi yazı
2 Çöplerin ayrıştırılması sırasında ortaya çıkan gazdır.
Page 4
(15) Alarko’nun yapımı devam eden projeler bittiğinde kurulu güç kapasitesinin yaklaşık
(…..)MW olacağı ve 2017 yılında kurulu güç kapasitesinin Türkiye’deki kurulu güç
kapasitesine oranının yaklaşık %(…..) olacağı tahmin edilmektedir. 3
(16) Alarko, bünyesinde bulunan Alen Alarko Enerji Tic. A.Ş. ve Alsim Alarko Sanayi
Tesisleri ve Tic. A.Ş.’nin dolaylı olarak %50 ortak olduğu Meram Elektrik Dağıtım
A.Ş., Meram Elektrik Perakende Satış A.Ş. ve Meram Elektrik Enerjisi Toptan
Satış A.Ş. aracılığıyla elektrik dağıtımı ile toptan ve perakende satışı alanlarında
da faaliyet göstermektedir. 2012 yılında (…..)kWh elektrik dağıtımı ile %(…..)ve
toplam (…..)kWh elektrik satışı ile %(…..)oranında pazar payı elde etmiştir.
G.4. Değerlendirme
(17) Tebliğ’in 3. maddesine göre özelleştirilecek teşebbüs ya da mal veya hizmet üretimine yönelik birimin cirosunun 30 milyon Türk Lirasını aşması halinde, ihale şartnamesinin hazırlığına esas olacak Rekabet Kurulu görüşünün alınması zorunludur. Aynı Tebliğ’in 5. maddesine göre ise “Bu Tebliğ uyarınca Rekabet Kurumuna ön bildirimde bulunulması zorunlu olan özelleştirme yolu ile devralma işlemlerinin hukuki geçerlilik kazanabilmeleri için Rekabet Kurulu’ndan izin alınması zorunludur.”
(18) Çatalağzı’nın 2013 yılı cirosu (…..)TL’dir. Dolayısıyla 2013/2 sayılı Tebliğ’de
öngörülen bildirim eşiklerinin aşıldığı ve işlemin Rekabet Kurulunun iznine tabi
olduğu anlaşılmaktadır.
(19) Türkiye elektrik üretimine ilişkin olarak kurulu gücün kuruluşlara ve üretimin yakıt cinslerine göre dağılımına aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir:
Tablo 6: Türkiye Elektrik Kurulu Gücünün Üretici Kuruluşlara Göre Dağılımı
2013 YILI SONU
KURULUŞLAR KURULU GÜÇ SANTRAL
KATKI (%)
MW ADET
EÜAŞ
21.068
32,9
79
EÜAŞ'A BAĞLI ORTAKLIK SANTRALLARI
2.714
4,2
4
İŞLETME HAKKI DEVREDİLEN SANTRALLAR
938
1,5
55
YAP İŞLET SANTRALLARI
6.102
9,5
5
YAP İŞLET DEVRET SANTRALLARI
2.336
3,6
20
SERBEST ÜRETİM ŞİRKETLERİ
27.430
42,8
541
OTOPRODÜKTÖR SANTRALLARI
3.457
5,4
203
TOPLAM
64.044
100,0
907
Kaynak: TEİAŞ
Tablo 7: Türkiye Elektrik Kurulu Gücünün Yakıt Cinslerine Göre Dağılımı
2013 YILI SONU
YAKIT CİNSLERİ KURULU GÜÇ KATKI SANTRAL
MW %ADET
FUEL-OİL + ASFALTİT + NAFTA + MOTORİN
693,1
1,1
20
TAŞ KÖMÜRÜ + LİNYİT
8.515,2
13,3
20
İTHAL KÖMÜR
3.912,6
6,1
7
DOĞALGAZ + LNG
20.254,9
31,6
216
YENİLENEBİLİR + ATIK
224,0
0,3
38
ÇOK YAKITLILAR KATI + SIVI
682,4
1,1
9
ÇOK YAKITLILAR SIVI + D.GAZ
4.365,8
6,8
45
JEOTERMAL
310,8
0,5
13
HİDROLİK BARAJLI
16.142,5
25,2
74
HİDROLİK AKARSU
6.146,6
9,6
393
RÜZGÂR
2.759,6
4,3
72
[3] TEİAŞ projeksiyonları kapsamındaki kurulu güç artışları koşulları hesaba katıldığında ulaşılan orandır.
Page 5
TOPLAM 64.044 100,0 907 Kaynak: TEİAŞ
(20) Türkiye elektrik üretimine ilişkin kuruluşlara ve yakıt cinslerine göre pazar yapısına aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir:
Tablo 8: Türkiye Elektrik Üretiminin Üretici Kuruluşlara Göre Dağılımı
KURULUŞLAR Toplam Üretim (GWh) Pazar Payı (%) EÜAŞ 70.424 29,4
EÜAŞ'A BAĞLI ORTAKLIK SANT.
20.152
8,4
İŞLETME HAKKI DEVR. SANT.
50.23
2,1
MOBİL SANTRALLAR
0,00
0,0
YAP-İŞLET SANTRALLARI
43.083
18,0
YAP-İŞLET-DEVRET SANTRALLARI
14.013
5,9
SERBEST ÜRETİM ŞİRKETİ SANT.
73.548
30,7
OTOPRODÜKTÖR SANT.
13.254
5,5
TÜRKİYE ÜRETİM TOPLAMI
239.497
98,9
Net ithalat
2.873
1,1
TÜRKİYE TÜKETİM TOPLAMI
242.370
100,0
Kaynak: TEİAŞ
Tablo 9: Türkiye Elektrik Üretiminin Yakıt Cinslerine Göre Dağılımı
TÜRKİYE TOPLAMI
KAYNAKLAR Üretim (GWh) Pazar Payı (%) FUEL-OİL 981,3 0,41
MOTORİN
657,4
0,27
TAŞKÖMÜR + İTHAL KÖMÜR + ASFALTİT
33.324,2
13,91
LİNYİT
34.688,9
14,48
DOĞALGAZ
104.499,2
43,63
LNG
0
0,00
NAFTA
0
0,00
LPG
0
0,00
YENİLENEBİLİR + ATIK
720,7
0,301
TERMİK TOPLAM
174.871,7
73,02
RÜZGAR TOPLAM
5.860,8
2,45
JEOTERMAL
694.350
0,30
HİDROLİK TOPLAM
57.865,0
24,16
TÜRKİYE ÜRETİM TOPLAMI
239.496,8
99,6
Net ithalat
2873
0,40
TÜRKİYE TÜKETİM TOPLAMI
242.370
100,00
Kaynak: TEİAŞ
(21) Bu veriler çerçevesinde devre konu Çatalağzı ile muhtemel alıcıların elektrik üretim miktarları, pazar payı ve ciro bilgilerine aşağıda yer verilmektedir:
Tablo 10: Çatalağzı ile Teklif Sahiplerinin 2013 Yılı Ciro ve Pazar Payları
Taraflar
Kurulu Güç (MW)
Üretim (MWh)
Kurulu Güç Üretim Pazar Payı Pazar (%) Payı (%)
Ciro (TL)
DEMİR
(…..)
(…..)
(…..) (…..)
(…..)
ELSAN
(…..)
(…..)
(…..) (…..)
(…..)
ALSİM
(…..)
(…..)
(…..) (…..)
(…..)
ÇATALAĞZI
(…..)
(…..)
(…..) (…..)
(…..)
TOPLAM
(…..) (…..) (…..) (…..)
(DEMİR ve ÇATALAĞZI)
TOPLAM
(…..) (…..) (…..) (…..)
(ELSAN ve ÇATALAĞZI)
Page 6
TOPLAM
(…..) (…..) (…..) (…..)
(ALSİM ve ÇATALAĞZI)
Kaynak: Bildirim formları
(22) Tablodan muhtemel alıcılar olan DEMİR, ELSAN ve ALSİM’in işlem sonrası kurulu
güç ve üretim pazar paylarının %(…..)’ye dahi ulaşmadığı görülmektedir. İnşaat
aşamasındaki santraller dikkate alındığında ise mevcut koşullar altında (diğer
oyuncuların yeni yatırımlara başlamaması) tarafların gelecekteki pazar paylarının
en fazla %(…..) civarında olacağı öngörülmektedir. Bu çerçevede işlemin
rekabetçi bir endişe yaratmayacağı anlaşılmaktadır. 4
(23) Son olarak elektrik üretim ve perakende satış faaliyetlerinin dikey bütünleşmesine
ilişkin değerlendirmeye yer verilecektir. Tablo 11’de Türkiye dağıtım pazarında yer
alan teşebbüslerin elektrik satış miktarları ve pazar payları görülmektedir:
Tablo 11: Elektrik Dağıtım Şirketlerinin Sattıkları Enerji ve Payları (2012)
Kontrol Sahibi Şirket Adı Satılan Enerji (MWh) Pay (%)
AKDENİZ (…..) (…..)
AKEDAŞ
(…..)
(…..)
ARAS
(…..)
(…..)
ELSAN
AYDEM
(…..)
(…..)
AYEDAŞ
(…..)
(…..)
BOĞAZİÇİ
(…..)
(…..)
ÇALIK YEŞİLIRMAK
(…..)
(…..)
ÇAMLIBEL
(…..)
(…..)
ÇORUH
(…..)
(…..)
DİCLE
(…..)
(…..)
ENERJİSA BAŞKENT
(…..)
(…..)
FIRAT
(…..)
(…..)
ELSAN
GEDİZ
(…..)
(…..)
KCETAŞ
(…..)
(…..)
ALARKO
MERAM
(…..)
(…..)
OSMANGAZİ
(…..)
(…..)
SEDAŞ
(…..)
(…..)
TOROSLAR
(…..)
(…..)
TREDAŞ
(…..)
(…..)
ULUDAĞ
(…..)
(…..)
VANGÖLÜ
(…..)
(…..)
TOPLAM
137.234.540
100,00
Kaynak: EPDK
(24) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde teklif sahibi teşebbüslerin üretim ve dağıtımdaki
pazar paylarına ilişkin olarak aşağıdaki tablo ortaya çıkmaktadır:
Elektriğin kendine özgü nitelikleri nedeniyle elektrik piyasasında yatay yoğunlaşma ve hâkim durum
analizinde pazar paylarının yanı sıra başka bazı göstergelerin de dikkate alınması gerekebilmektedir.
(bkz. 28.3.2013 tarih ve 13-17/247-122 sayılı, 7.3.2013 tarih ve 13-12/177-93 sayılı ve 24.1.2013 tarih
ve 13-07/69-38 sayılı Rekabet Kurulu kararları.) Bununla birlikte dosya özelinde muhtemel alıcıların ve
özelleştirme işlemine konu teşebbüsün rekabetçi yapı bakımından sakınca oluşturabilecek bir pazar
gücünün bulunmaması nedeniyle bu unsurların değerlendirilmesine gerek görülmemiştir.
Page 7
Tablo 12: İşlem sonucunda ortaya çıkacak dikey bütünleşmeye ilişkin yapı (2012)
Kurulu Güç Üretim Dağıtım
Kurulu Dağıtım
Kurulu Üretim Toplam
Güç Şirketleri
Teşebbüs Güç Üretim (MWh) Pazar Tüketim
Pazar İçinde Pazar
(MW) Payı (%) (MWh)
Payı (%) Payı (%)
ELSAN
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
ALSİM
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
ÇATALAĞZI
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)
-
-
(25) Teklif sahiplerinden ELSAN ve ALSİM’in içinde bulundukları
şirketler grubu elektrik dağıtım alanında faaliyet göstermekte
olup, dağıtımdaki pazar payı sırasıyla %(…..)ve %(…..)dür.
ELSAN ve ALSİM’in elektrik üretim piyasasında %(…..)’e dahi
ulaşmayan (%(…..)civarında) pazar payı göz önüne
alındığında, devre konu santralin söz konusu teşebbüsler
tarafından devralınmasının dikey bütünleşme bakımından bir
rekabet riski doğurmayacağı anlaşılmaktadır.
H. SONUÇ
(26) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
a) Çatalağzı Termik Santrali’nin varlık satışı yöntemi ile özelleştirilmesi kapsamında teklif sahibi olan;
- Demir Madencilik Petrol Ürünleri Enerji İnşaat Liman Gemi-Yat Yapım Turizm Nakliyat Sanayi ve Ticaret A.Ş.
- Elsan Elektrik Gereçleri A.Ş.
- Alsim Alarko Sanayi Tesisleri ve Ticaret A.Ş.
tarafından devralınması işleminin, 4054 sayılı “Rekabetin Korunması Hakkında Kanun”un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2013/2 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri için Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna;
b) Adı geçen teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesinde yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığına
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Some values in the tables are redacted as (.....) by the Turkish Competition Authority on trade-secret grounds.