Sançim Bilecik Çimento Madencilik Beton Sanayi ve Ticaret AŞ’nin tek kontrolünün Mustafa Hakan SAFİ, Said…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Üyeler: Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,

Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN,

Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN

B. RAPORTÖRLER : Hakan SABUNCU, Esma AKSU, Alican ŞENTÜRK,

Merve KOÇ, Mehmet Emin GÜNER

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - Mustafa Hakan SAFİ,

- Said SAFİ

- Faruk SAFİ

Temsilcisi: Av. Ömer Gökhan ÖZMEN

Büyükdere Cad. No:191 Apa Giz Plaza Kat:9

Levent/İSTANBUL

(1) D. DOSYA KONUSU: Sançim Bilecik Çimento Madencilik Beton Sanayi ve Ticaret AŞ’nin tek kontrolünün Mustafa Hakan SAFİ, Said SAFİ ve Faruk SAFİ tarafından devralınması işlemi.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 05.09.2022 tarih, 30855 sayı ile giren ve 23.09.2022 tarih, 31448 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 30.09.2022 tarih ve 2022-4-041/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

(4) Başvuruda; Aşkale Çimento Sanayi Türk AŞ (AŞKALE) tarafından kontrol edilen Sançim Bilecik Çimento Madencilik Beton Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi’nin (SANÇİM) tek kontrolünün Mustafa Hakan SAFİ, Said SAFİ ve Faruk SAFİ (SAFİ AİLESİ) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmektedir.

(5) Planlanan işlemin temelini, Mustafa Hakan SAFİ, Said SAFİ ve AŞKALE arasında 19.08.2022 tarihinde akdedilen Pay Devir Sözleşmesi (SÖZLEŞME) ile Mustafa Hakan SAFİ, Said SAFİ, Faruk SAFİ ve AŞKALE arasında 12.09.2022 tarihinde akdedilen Pay Devir Sözleşmesi’ne ilişkin Tadil Sözleşmesi (TADİL SÖZLEŞMESİ) oluşturmaktadır. 1 İşlemin ekonomik gerekçesi, (…..) olarak bildirilmiştir.

(6) Planlanan işlem öncesi SANÇİM’in, ERÇİMSAN’ın bağlı ortaklığı AŞKALE tarafından kontrol edildiği; işlem sonrası ise SANÇİM’in %(…..) hissesine Mustafa Hakan SAFİ, %(…..) hissesine Said SAFİ ve %(…..) hissesine Faruk SAFİ’nin sahip olacağı anlaşılmaktadır. Bildirim Formu’nda söz konusu kişilerin yakın ailevi bağlar ve 1 Bildirim kapsamında Mustafa Hakan SAFİ, Said SAFİ ve AŞKALE arasında 19.08.2022 tarihinde akdedilen SÖZLEŞME Kuruma sunulmuş olup bunun akabinde işbu sözleşmeyi değiştirmek üzere SAFİ AİLESİ’nden Faruk SAFİ’nin de SANÇİM’de hissedar olmasını içeren 12.09.2022 tarihli TADİL SÖZLEŞMESİ 14.09.2022 tarihinde Kuruma sunulmuştur.

ekonomik ilişkiler içinde olduğu belirtilmiş ve SANÇİM üzerinde hiçbir hissedarın tek başına kontrol sağlayan hisseye sahip olmadığı ifade edilmiştir.

(7) İşlem taraflarından Mustafa Hakan SAFİ, Said SAFİ ve Faruk SAFİ ile söz konusu kişilerin ailevi bağlarının, Safi Holding bünyesindeki tüzel kişiliklerin sahiplik yapıları ve söz konusu tüzel kişiliklerin faaliyetlerini yürütürken aralarında fiili olarak ortaya çıkan ilişkinin, bildirim konusu devralma işleminin incelenmesi ile ilgili olarak öncelikle değerlendirilmesi gerekmektedir.

(8) Dosya kapsamındaki bilgilerden, işlem sonrası SANÇİM’in hissedarlık yapısında yer alacak ve yönetim kurulunda görev alacak olan Mustafa Hakan SAFİ, Said SAFİ ve Faruk SAFİ’nin aynı zamanda Safi Holding bünyesindeki teşebbüslerin hissedarlık yapılarında ve yönetim kurulunda da görev aldığı anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, Mustafa Hakan SAFİ, Said SAFİ ve Faruk SAFİ gerçek kişiler ile bu kişilerin devralacağı SANÇİM ile Safi Holding bünyesindeki tüzel kişiliklerin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) bakımından tek bir teşebbüs niteliği taşıyıp taşımayacağı hususu değerlendirilmiştir.

(9) Rekabet Kurulu (Kurul) benzer konuya ilişkin 7.2.2008 tarih ve 08-12/130-46 sayılı kararında şu hususlara yer vermiştir:

“…Kurul’un daha önce almış olduğu çeşitli kararlarına bakıldığında aynı soyadını

taşıyan kişilerin “Grup” olarak kabul edildiği [2], bir ailenin beş farklı bireyince eşit

paylarla kontrol edilen bir şirketle bu bireylerden birinin kontrol ettiği şirketlerin

ekonomik bütünlük oluşturduğunun tespit edildiği [3], hatta aynı soyadını

taşımasalar dahi aradaki ekonomik bağlar ve/veya aile bağlarına dayanılarak bu

kişilerin “…Grubu” olarak nitelendirildiği [4] kararları mevcuttur. Aile bağlarının

ekonomik bütünlük için yeterli görüldüğü Kurul kararları mevcut olsa da, sadece

bu bağlara bakılarak karar verilemeyecek durumlar da söz konusu olabilir.

Bu açıklamalar ve bahse konu içtihatlar doğrultusunda ekonomik bütünlük

olgusunun tanımlanması için izlenebilecek yol şu şekilde olmalıdır:

1) Kişiler ve/veya gruplar arasında ekonomik ve ailesel bağların bulunup

bulunmadığının tespiti,

2) Ekonomik bağların temelleri, niteliği, büyüklüğü ve bunların -varsa- bağımsız

faaliyetlerle karşılaştırılması,

3) Bu tespitlere dayanarak kişilerin çıkar birliği (unity of interest) içinde olup

olmadıklarının tespiti.”

(10) Bu çerçevede, ilk olarak aynı aile grubunun üyelerinden oluşan Safi Holding bünyesindeki şirketlerin hissedarları ile işlem sonrası SANÇİM’in hissedarları arasındaki akrabalık ilişkileri değerlendirilmiştir. SANÇİM’in işlem sonrası sahipleri- yöneticileri aynı aile üyesi olan Mustafa Hakan SAFİ, Said SAFİ ve Faruk SAFİ olacaktır. İlgili sektörde bu üç şahsın Safi Holding bünyesindeki şirketleri kontrol eden bireyler [5] ile yakın ailevi ve ekonomik bağların bulunduğu, bu tüzel kişiliklerde hisselerinin bulunması ve herhangi bir menfaat çatışmasının bulunmadığı taraflarca

[2] Kurulun 7.8.2001 /01-39/391-100 sayılı Çimentaş ve 04.10.2002 tarih, 02-61/759-307 sayılı ParıltıSofra kararı.

[3] Kurulun 8.11.2007 tarih, 07-85/1039-401 sayılı Misbis kararı.

[4] Kurulun 9.01.2001 tarih, 01-03/10-3 sayılı Bilkom kararı.

5 Söz konusu tüzel kişiliklerin hissedarları Mustafa Hakan SAFİ, (…..), (…..), (…..), Faruk SAFİ, (…..), Said SAFİ isimli aynı soyadlı kişilerden oluşmaktadır.

ifade edildiğinden taraflar arasında ailesel bağların yanı sıra ekonomik bağların da bulunduğu anlaşılmaktadır.

(11) Dosya kapsamında yapılan tespit ve değerlendirmelerden alıcılar Mustafa Hakan SAFİ, Said SAFİ ve Faruk SAFİ’nin Safi Holding bünyesindeki tüzel kişiliklerde ortaklıklarının bulunması ve bu sebeple aralarında çıkar birliği bulunması, ayrıca Mustafa Hakan SAFİ, Said SAFİ ve Faruk SAFİ’nin Safi Holding bünyesindeki tüzel kişiliklerdeki diğer ortaklarla yakın ailevi ilişkilerinin bulunması sebebiyle Safi Holding bünyesindeki tüm teşebbüslerin devre konu SANÇİM ile çıkar birliği içinde olacağı ve dolayısıyla tek bir ekonomik bütünlük içinde yer alacakları, diğer bir deyişle işbu dosya konusu devralma işleminin devralan tarafını oluşturan teşebbüsün yalnız Mustafa Hakan SAFİ, Said SAFİ ve Faruk SAFİ olmadığı, kendileri ile birlikte diğer aile üyelerinin bulunduğu Safi Holding bünyesindeki tüzel kişiliklerin oluşturduğu ekonomik bütünlük (SAFİ AİLESİ) olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bakımdan devralan taraf mevcut işlem bakımından SAFİ AİLESİ olarak kabul edilmiştir.

(12) 2010/4 sayılı “Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ”in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesine göre SAFİ AİLESİ, SANÇİM’in hisselerinin tamamını satın alarak devre konu şirketin tek kontrolünü devralacaktır. Planlanan işlem ile devre konu şirketin kontrol yapısında kalıcı olarak değişiklik meydana geleceğinden bildirim konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir devralma olduğu anlaşılmıştır.

(13) Bildirime konu işlem kapsamında SANÇİM’in yüzde yüz hissedarı olduğu Kavçim Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ ve Üstyapı İnşaat ve Madencilik AŞ’nin anılan devralma işleminin kapanışı öncesinde tüm hisseleri ile SANÇİM tarafından AŞKALE’ye devredileceği belirtilmiştir. Bahsi geçen işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 6. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bildirim konusu olan devralma işleminin gerçekleştirilmesine yönelik bir grup içi işlem olarak nitelendirilmesi gerektiği ve bu nedenle izne tabi olmadığı değerlendirilmektedir. Sonuç olarak işlem kapsamında devre konu SANÇİM’in Bilecik merkezinde bulunan bir çimento fabrikası ve beş ayrı hazır beton tesisi SAFİ AİLESİ’nin kontrolüne geçecektir.

(14) Diğer yandan tarafların cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ'in 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde öngörülen eşikleri aştığı ve dolayısıyla bildirime konu işlemin eçerlilik kazanması için Kurulun iznine tabi olduğu anlaşılmaktadır.

(15) İşlem taraflarından devre konu teşebbüs konumundaki SANÇİM Bilecik merkezde bulunan entegre çimento fabrikası ve Bilecik ve Bursa illerinde bulunan beş adet hazır beton tesisi ile çimento ve hazır beton üretimi ve satışı faaliyeti ile iştigal etmektedir. SAFİ AİLESİ ise Safi Holding [6] bünyesinde bulunan ve aşağıda faaliyetlerine yer verilen teşebbüsler ile ticari faaliyetlerini yürütmektedir.

6 Safi Holding ayrı bir tüzel kişilik niteliğine haiz olmamakla birlikte SAFİ AİLESİ tarafından doğrudan ve dolaylı olarak kontrol edilen tüm şirketlerin yer aldığı bir ekonomik bütünlüğü ifade etmektedir.

Tablo 1: Safi Holding bünyesinde bulunan teşebbüsler ve faaliyet alanları

Teşebbüs Faaliyet Alanı

Safi Katı Yakıt Sanayi ve Ticaret AŞ Kömür ithalat ve ihracatı, yurtiçi kömür tedariki

Safi Deniz Hizmetleri AŞ Gemi işletme faaliyetleri, gemi acenteliği

hizmetleri

Safi Denizcilik ve Ticaret İşletmeleri AŞ Deniz yolu yük nakliyat komisyoncuları ve

brokerlerinin faaliyetleri

Beyaz Bayrak Denizcilik Limited Şirketi Deniz yolu yük nakliyat komisyoncuları ve

brokerlerinin faaliyetleri

Safi Gayrimenkul ve Yatırımları AŞ Turizm, otel, gayrimenkul işletmeciliği ve

acenteliği

Espadon Turizm ve Yapı Endüstri AŞ Konut inşaatı

Safi Derince Uluslararası Liman İşletmeciliği AŞ Liman işletmeciliği

Çorum Şeker Fabrikası AŞ Şeker üretimi

Kaynak: Bildirim Formu

(16) Bu kapsamda tarafların faaliyetleri arasında örtüşmenin görüldüğü pazarlara aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.

Tablo 2: Yoğunlaşma İşlemi Kapsamında Etkilenen Pazarlar

(18) SANÇİM’in Faaliyet (19) SAFİ AİLESİ’nin Faaliyet

(17) İlgili Ürün Pazarı (20) Yatay/Dikey

Gösterdiği Pazarlar Gösterdiği Pazarlar

(22) ✓

(21) Gri Çimento (24) - (25) Dikey

(23)

(27) ✓

(26) Hazır Beton (29) - (30) Dikey

(28)

(33) ✓

(31) İthal Kömürün Toptan Satışı (32) - (35) Dikey

(34)

(38) ✓

(36) İkamet Amaçlı Binaların İnşaatı (37) - (40) Dikey

(39)

(17) Yukarıda yer verilen tablodan;

- SANÇİM’in gri çimento pazarındaki (üst pazar) faaliyetleri ile SAFİ AİLESİ’nin

konut inşaatı pazarındaki (alt pazar) faaliyetleri,

- SANÇİM’in hazır beton pazarındaki faaliyetleri (üst pazar) ile SAFİ AİLESİ’nin

konut inşaatı pazarındaki (alt pazar) faaliyetleri,

- SANÇİM’in çimento pazarındaki (alt pazar) faaliyetleri ile SAFİ AİLESİ’nin ithal

kömürün toptan satışı pazarındaki (üst pazar) faaliyetleri

arasında dikey bir örtüşme bulunduğu anlaşılmaktadır. Geçmiş Kurul kararlarında 7 çimento beyaz çimento ve gri çimento olmak üzere başlıca iki ürün grubu altında değerlendirilmektedir. Gri çimento, altyapı ve inşaat endüstrilerinin en büyük girdilerinden biridir. Beyaz çimento ise daha çok yapıştırıcı ve derz dolgu malzemeleri, mimari ve dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe panelleri, prekast elemanları üretiminde kullanılmaktadır. Hazır beton [8] ise çimento, agrega (çakıl), su ve birtakım katkı malzemelerinin belirli oranlarda karıştırılması sonucu elde edilmekte ve inşaatların temel yapı malzemelerinin başında gelmektedir.

7 Kurulun 23.01.2020 tarihli ve 20-06/68-37 sayılı kararı.

8 Kurulun 19.03.2020 tarihli ve 20-15/215-107 sayılı kararı.

(18) Tarafların faaliyet gösterdiği pazarlar ve aralarındaki dikey örtüşmeler göz önünde alındığında ilgili ürün pazarı “hazır beton”, “gri çimento”, “ithal kömürün toptan satışı” ve “konut inşaatı [9]” olarak tespit edilmiştir.

(19) Hazır beton pazarı bakımından ilgili coğrafi pazarın tanımlanmasına ilişkin Kurul kararlarında [10] ilgili coğrafi pazar, genellikle üretim tesisinin bulunduğu yerden 50 km yarıçapında bir daire çizmek ve bu daire içerisinde kalan alanı dikkate almak suretiyle belirlenmektedir. Bu bakımdan SANÇİM’in hazır beton tesislerinin bulunduğu ve faaliyet gösterdiği “Bursa” ve “Bilecik” illerinin hazır beton pazarı bakımından ilgili coğrafi pazar olarak belirlenebileceği kanaatine ulaşılmıştır.

(20) Çimento pazarlarını konu alan Kurul kararlarında ise ilgili coğrafi pazar genellikle fabrikanın bulunduğu yerden 250 - 300 km yarıçapında bir daire çizmek ve bu daire içerisinde kalan alanı dikkate almak suretiyle belirlenmekte [11], alternatif olarak Kurul tarafından geliştirilen “%10 Kriteri yöntemi” de kullanılmaktadır. Anılan yöntem tarafların sahip olduğu her bir tesis için farklı bir ilgili coğrafi pazar tanımlanmasına dayanmaktadır [12]. %10 kriteri yönteminde, bir çimento tesisi tarafından yapılan satışlar il bazında ayrıştırılarak çimento tesisi tarafından bir ile yapılan satışların o ilin toplam çimento tüketiminin en az %10’unu oluşturması durumunda, satış yapılan il ilgili coğrafi pazara dâhil edilmektedir. Buradaki temel ölçüt, o tesisin o bölge (il) için ne kadar önemli olduğunun bir başka deyişle, tesisin o bölgede (ilde) rekabetçi bir baskı oluşturabilme yeteneğine sahip olup olmadığının tespitidir.

(21) Bildirim konusu işlem bakımından ilgili coğrafi pazarın tespitinde %10 kriteri yöntemi benimsenmiş olup bu kapsamda devre konu SANÇİM’in satış yaptığı illerdeki gri çimento pazarında tüketimi karşılama oranı ve ilin teşebbüsün toplam satışları içerisindeki oranını gösteren tabloya aşağıda yer verilmektedir.

9 Kurulun 10.02.2016 tarihli ve 16-04/94-44 sayılı kararı.

[10] Kurulun 31.10.2019 tarihli ve 19-37/556-228 sayılı, 02.05.2019 tarihli ve 19-17/243-110 sayılı, 05.07.2018 tarihli ve 18-22/383-188 sayılı, 21.12.2017 tarihli ve 17-42/667-295 sayılı, 09.08.2017 tarihli ve 17-26/412-184 sayılı Rekabet Kurulu kararları.

[11] Kurulun 06.11.2012 tarihli ve 12-54/1527-545 sayılı, 05.08.2010 tarihli ve 10-52/986-353 sayılı kararları.

12 Söz konusu yöntem daha önce Kurulun 08.07.2021 tarih ve 21-34/477-239 sayılı, 24.4.2007 tarih ve 07-34/352-132 sayılı ve 26.08.2009 tarih ve 09-39/926-227 sayılı kararlarında kullanılmıştır.

Tablo 3: SANÇİM’in satış yaptığı illerdeki gri çimento pazarında tüketimi karşılama oranı ve ilin teşebbüsün

toplam satışları içerisindeki oranı (%)

2019 2020 2021

İlin İlin İlin

Balıkesir (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

(Asya)

Kaynak: TÜRKİYE ÇİMENTO verilerine göre raportörlerce yapılan hesaplamalar.

(22) Tablo 3’te yer alan verilerden 2019, 2020 ve 2021 yılları bakımından devre konu SANÇİM’in Bursa, Bilecik, Kocaeli, Sakarya ve Yalova illerindeki tüketimi karşılama oranlarının %10’un üzerinde olmasından hareketle ilgili coğrafi pazarın “Bursa, Bilecik, Kocaeli, Sakarya ve Yalova” illerinden oluşan bölge olarak belirlenebileceği değerlendirilmektedir.

(23) İthal kömürün toptan satışı ve konut inşaatı pazarları bakımından ise, ilgili ürün/hizmetin satışı ve pazarlanması bakımından Türkiye genelinde herhangi bir farklılığın bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.

(24) Diğer yandan bildirime konu işlem yoğunlaşma açısından değerlendirildiğinde, ilk olarak SANÇİM’in gri çimento pazarındaki faaliyetleri ile SAFİ AİLESİ’nin konut inşaatı pazarındaki faaliyetleri arasındaki dikey örtüşmeye bakıldığında, konut inşaatında gri çimento girdi olarak kullanıldığı için gri çimento pazarı üst pazarı, konut inşaatı pazarı ise alt pazarı oluşturmaktadır. Bu çerçevede devre konu çimento tesisi ve belirlenen ilgili coğrafi pazardaki rakip teşebbüslerin gri çimento satışı pazarında son üç yılda elde ettikleri tahmini pazar paylarına aşağıda yer verilmektedir.

Tablo 4: Bursa, Bilecik, Kocaeli, Sakarya ve Yalova illerinden oluşan bölgedeki gri çimento pazarında SANÇİM’in ve rakiplerinin satış miktarı bazında son üç yıla ilişkin pazar payı

Pazar Payı (%)

Teşebbüsler

2019 2020 2021

SANÇİM (…..) (…..) (…..)

Kaynak: TÜRKİYE ÇİMENTO verilerine göre raportörlerce yapılan hesaplamalar

(25) Tablo 4 incelendiğinde, Bursa, Bilecik, Kocaeli, Sakarya ve Yalova illerini kapsayan coğrafi pazarda SANÇİM’in pazar payının 2019 yılında %(…..), 2020 yılında %(…..) ve 2021 yılında ise %(…..) olduğu görülmektedir. Bununla birlikte belirlenen ilgili coğrafi pazarda BURSA ÇİMENTO’nun %(…..) pazar payı ile pazar lideri olduğu ve pazarda faaliyet gösteren yaklaşık 11 teşebbüsün bulunduğu görülmektedir.

(26) Diğer taraftan konut inşaatı pazarına bakıldığında ise taraflardan yalnızca SAFİ AİLESİ’nin bünyesinde bulunan ESPADON’un söz konusu pazarda faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır. Buna karşın gönderilen cevabi yazıda ESPADON’un son üç yılda inşaat sektöründe herhangi bir faaliyet göstermediği, dolayısıyla ilgili pazara ilişkin herhangi bir pazar payının bulunmadığı belirtilmektedir.

(27) Bu bakımdan, SANÇİM’in gri çimento pazarındaki faaliyetleri ile SAFİ AİLESİ’nin konut inşaatı pazarındaki faaliyetleri arasında potansiyel bir dikey örtüşme bulunsa da ESPADON’un son üç yılda inşaat sektöründe herhangi bir faaliyet göstermemesi, SANÇİM’in gri çimento pazarındaki pazar payının görece düşük olması ve ilgili coğrafi pazarda BURSA ÇİMENTO gibi rekabetçi baskı uygulayabilecek güçlü rakip teşebbüsün varlığı gibi hususlar birlikte değerlendirildiğinde bahse konu potansiyel dikey örtüşme bakımından işlemin herhangi bir rekabetçi endişe yaratmayacağı, dolayısıyla herhangi bir müşteri ya da girdi kısıtlaması riskinin bulunmadığı değerlendirilmektedir.

(28) Bununla birlikte SANÇİM’in hazır beton pazarındaki faaliyetleri ile SAFİ AİLESİ’nin konut inşaatı pazarındaki faaliyetleri arasında da potansiyel bir dikey örtüşme bulunmaktadır. Konut inşaatında hazır betonun girdi olarak kullanılması nedeniyle hazır beton pazarı üst pazarı, konut inşaatı pazarı ise alt pazarı oluşturmaktadır. Bu çerçevede devre konu hazır beton tesisleri ve rakip teşebbüslerin hazır beton satışı faaliyetlerine ilişkin belirlenen ilgili coğrafi pazarda son üç yılda elde ettikleri tahmini pazar paylarına aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir.

13 Bursa Çimento Fabrikası AŞ

[14] Nuh Çimento Sanayi AŞ

15 Aslan Çimento AŞ

16 Limak Çimento San. ve Tic. AŞ Trakya Çimento Fabrikası

[17] Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ

18 Soma Çimento Madencilik Beton San. ve Tic. AŞ

19 Diğer olarak belirtilen teşebbüsler Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası Türk AŞ, Adoçim Çimento Beton San. ve Tic. AŞ, Batıçim Batı Anadolu Çimento Sanayii AŞ ve ilgili coğrafi pazara önemsenmeyecek düzeyde satış gerçekleştiren teşebbüslerden oluşmaktadır.

Tablo 5: SANÇİM hazır beton tesislerinin Bursa ili hazır beton pazarında satış miktarı bazında son üç yıla ilişkin pazar payları

Pazar Payı (%)

Teşebbüsler

2019 2020 2021

Devre Konu Hazır Beton Tesisleri (…..) (…..) (…..)

Kaynak: Cevabi Yazı

Tablo 6: SANÇİM hazır beton tesislerinin Bilecik ili hazır beton pazarında satış miktarı bazında son üç yıla ilişkin pazar payları

Pazar Payı (%)

Teşebbüsler

2019 2020 2021

Devre Konu Hazır Beton Tesisleri (…..) (…..) (…..)

(29) Yukarıda yer verilen tablolar incelendiğinde, Bursa ilinde SANÇİM hazır beton tesislerinin pazar payının 2019 yılında %(…..), 2020 yılında %(…..) ve 2021 yılında ise %(…..) olduğu görülmektedir. Bununla birlikte Bursa ilinde 2021 yılı için BURSA BETON (%(…..)), TEKNİK BETON (%(…..)), KAR BETON (%(…..)) ve CİHAN BETON (%(…..)) gibi önemli seviyede pazar payına sahip güçlü rakipler bulunmaktadır.

(30) Bilecik ilinde ise, SANÇİM hazır beton tesislerinin pazar payının 2019 yılında %(…..), 2020 yılında %(…..) ve 2021 yılında ise %(…..) olduğu anlaşılmaktadır. Bursa ilindekine benzer şekilde Bilecik ilinde de 2021 yılı için HASAN SÜMER BETON (%(…..)), DAĞİŞ BETON (%(…..)) ve ARI BETON (%(…..)) gibi önemli seviyede pazar payına sahip güçlü rakipler bulunmaktadır.

(31) Bu bakımdan, SANÇİM’in hazır beton pazarındaki faaliyetleri ile SAFİ AİLESİ’nin konut inşaatı pazarındaki faaliyetleri arasında potansiyel bir dikey örtüşme bulunsa da ESPADON’un son üç yılda inşaat sektöründe herhangi bir faaliyet göstermemesi, 20 Bursa Beton AŞ

21 Teknik Beton Ltd. Şti.

22 Kibsaş Karadeniz İnşaat ve Beton Sanayi ve Ticaret AŞ

23 Yaşar Cihan Hazır Beton İnş. Harf. Nak. San. Tic. AŞ

24 Akçansa Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ

25 Karataş Hazır Beton Maden. Asfalt İnş. Taah. Nak. San. Ve Tic. AŞ

26 Sedaş İnşaat AŞ

27 Diğer olarak belirtilen kısımda 11 teşebbüs bulunmaktadır.

28 Hasan Sümer İnşaat Ticaret Anonim Şirketi

29 Dağ İş Madencilik Nakliyat Hafriyat İnşaat Petrol San. ve Tic. Ltd. Şti.

30 Arı Group Bozüyük Hazır Beton Tesisi

31 Vezirhan Çimento Madencilik Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi

32 Şendoğan Hazır Beton Madencilik Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi

SANÇİM’in hazır beton pazarında Bursa ve Bilecik illerindeki pazar payının görece düşük olması ve ilgili coğrafi pazarlarda rekabetçi baskı uygulayabilecek güçlü rakip teşebbüslerin varlığı gibi hususlar birlikte değerlendirildiğinde bahse konu potansiyel dikey örtüşme bakımından işlemden doğan herhangi bir rekabetçi endişenin bulunmayacağı, dolayısıyla herhangi bir müşteri ya da girdi kısıtlaması riskinin bulunmadığı değerlendirilmektedir.

(32) Son olarak, SANÇİM’in gri çimento pazarındaki faaliyetleri ile SAFİ AİLESİ’nin Safi Katı Yakıt Sanayi ve Ticaret AŞ aracılığıyla faaliyet gösterdiği ithal kömür satışı pazarındaki faaliyetleri arasında dikey bir örtüşme bulunmaktadır. Çimento üretimi faaliyetlerinde kömür girdi olarak kullanıldığından çimento pazarı alt pazarı, ithal kömürün toptan satışı pazarı ise üst pazarı oluşturmaktadır. Dosya kapsamında elde edilen bilgilere göre, en geniş haliyle pazarın herhangi bir sektör özelinde olmaksızın kömür tedarik pazarı olarak tanımlanması halinde anılan teşebbüsün 2021 yılına ait pazar payının %(…..) civarında olduğu görülmektedir.

(33) Bununla birlikte devre konu SANÇİM’in çimento üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermesi nedeniyle pazarın çimento üreticileri için kömür tedarik pazarı olarak tanımlanması halinde SAFİ AİLESİ’nin pazar payının 2019 yılında %(…..), 2020 yılında %(…..) ve 2021 yılında %(…..) civarında olduğu, pazarın en dar biçimiyle çimento üreticileri için ithal kömürün toptan satışı pazarı olarak tanımlanması halinde ise SAFİ AİLESİ’nin pazar payının 2019 yılında %(…..), 2020 yılında %(…..) ve 2021 yılında ise %(…..) olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca pazarda Atakaş Kömür Sanayi ve Ticaret AŞ, Süper Enerji Madencilik İnşaat San. ve Tic. AŞ, Şahin Kömür Ticaret AŞ, Yılyak Yakıt Pazarlama ve Ticaret AŞ, Akabe Madencilik San. ve Tic. AŞ gibi kayda değer sayıda rakip oyuncu bulunmaktadır. Bununla birlikte, Bildirim Formu’nda ithal kömürün çimento üreticileri bakımından kullanılan tek yakıt türü olmadığı, çimento tesislerinde kullanılan ithal kömüre ikame olarak alternatif yakıtlar (atık) [33], petrokok (petrol koku) [34] ve yerli kömür [35] gibi yakıt türlerinin de mevcut olduğu ve çimento üretiminde esas olanın en düşük maliyetli yakıtı kullanmak olduğu ifade edilmektedir. Çimento sektöründe ithal kömürün payının toplam kullanılan enerji kaynaklarının %(…..); petrokokun %(…..) oluşturduğu, geriye kalan payları (%(…..)) ise diğer yakıt türlerinin oluşturduğu belirtilmektedir. Buna göre çimento fabrikalarının yakıt ihtiyaçları için alternatif temin kaynakları bulunduğundan pazarın parçalı bir yapıda olduğu söylenebilecektir. İlaveten SAFİ AİLESİ’nin son üç yılda SANÇİM’e kömür satışı gerçekleştirmediği belirtildiğinden planlanan işlem öncesi taraflar arasında herhangi bir ticari ilişkinin de bulunmadığı anlaşılmaktadır.

33 Alternatif yakıtların en başında atıklar, ömrünü tamamlamış lastik, atık yağ, atıktan türetilmiş yakıt gelmektedir. Çimento fabrikaları bu tür atıkların bazılarını sıfır bedelle temin edilebildiği gibi, bazılarından da bertaraf bedeli dahi alabilmektedir. Çevrenin korunması yönünden de çimento fabrikalarında atıkların yakılması, kanun ve yönetmeliklerle teşvik edilmektedir. Bazı fabrikaların yakıt olarak %50 oranında atık kullanabildikleri bilinmektedir.

34 Ham petrolün işlenmesi neticesinde, rafinerilerde yan ürün olarak çıkan ancak çok yüksek enerjiye sahip olması ve kalori fiyatının nerdeyse ithal kömürden %25-30 daha ekonomik olması sebebiyle, çimento fabrikaları tarafından tercih edilen yakıttır. Ülkemizde Tüpraş ve Socar rafinerilerinin petrokok üretmeye başlaması ile yurtdışından temin edilen petrokoka göre daha da ekonomik hale gelmiştir. 35 Maliyetinin düşük olması sebebiyle çimento fabrikaları tarafından tercih edilse de çimento fabrikalarının ihtiyacını karşılayabilecek kalite ve miktarda değildir. 2021 yılında tüketilen kömürün 1,24 milyon tonu yerli taşkömürü, 36,19 milyon tonu ithal kömür oluşturmuştur. Dolayısıyla ülkemizde tüketilen taşkömürünün %96’dan fazlası ithal kömürden oluşmaktadır.

(34) Gri çimento pazarında SANÇİM’in 2019-2021 yılları arasındaki pazar paylarının görece düşük (%(…..); %(…..); %(…..)) olduğu [36] ve ilgili coğrafi pazarda rekabetçi baskı uygulayabilecek güçlü rakip teşebbüslerin bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu bakımdan ithal kömüre ikame olabilecek petrokok gibi güçlü alternatif ürünün varlığı, ithal kömür ve çimento pazarında çok sayıda rakip oyuncu bulunması ve tüm pazar tanımları bakımından her iki pazarda da pazar paylarının ayrı ayrı %25’in altında olması nedenleriyle işlem sonucu ortaya çıkacak dikey örtüşmenin söz konusu pazarlar bakımından da pazar kapama endişesine neden olmayacağı değerlendirilmektedir.

(35) Sonuç itibarıyla, incelemeye konu işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında başta hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması söz konusu olmayacağından işleme izin verilebileceği kanaatine ulaşılmıştır.

H. SONUÇ

(36) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.

36 Gri çimento pazarında SANÇİM’in Türkiye genelindeki pazar payı ise yaklaşık %(…..) civarındadır.