06-63/853-244
-4634 sayılı Kanun’dan kaynaklanan Şeker Kurulu’nun sektörde faaliyet gösteren
teşebbüslerin temsilcilerini içeren yapısının ve piyasada faaliyet gösteren
teşebbüslerin gizli bilgilerine ilişkin detaylı taleplerinin, düzenleyici ve denetleyici
kuruluşların piyasada mal ve hizmet üreten teşebbüslerden bağımsız olması
gerektiği prensibine aykırı olduğu ve Kurul’da temsilcisi bulıunan teşebbüsler lehine
etkin rekabet ortamını zedelediği yönündeki Rekabet Kurulu görüşünün rekabet
savunuculuğu kapsamında ilgili mercilere iletilmesinin uygun olacağı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Şeker Kurulu 4.4.2001 tarih ve 4634 sayılı Şeker Kanunu (Şeker Kanunu) ile kurulmuş şeker piyasasını düzenlemek ve denetlemekle görevli bağımsız bir idari otoritedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden Kurum’un karar organı olan Şeker Kurulu’nun şikayete konu idari işleminin Şeker Kanunu’nun 7/g maddesinde yer alan bilgi isteme yetkisine dayandığı anlaşılmaktadır.
Bir işlem ya da uygulamanın 4054 sayılı Kanun kapsamında incelenebilmesi için bunun bir teşebbüs (ya da teşebbüs birliği) iradesinden kaynaklanıyor olması gerekmektedir. Dolayısıyla teşebbüs niteliği haiz olmayan kamu kurum ve kuruluşlarının idari işlemlerine 4054 sayılı Kanun kapsamında müdahale olanağı bulunmamaktadır.
Öte yandan, Şeker Kurulu’nun endüstrideki büyük teşebbüslerin temsilcilerini içeren yapısı dikkate alındığında, Şeker Kurulu’nun şikayete konu kararı, piyasadaki oyuncuların birçok gizli bilgisinin günlük olarak bu temsilciler (Şeker Kurulu üyeleri) tarafından takip edilebilmesine olanak sağlayacaktır. Şeker Kurulu’nun endüstrideki oyuncuların temsilcilerini içeren mevcut yapısının, düzenleyici kurumun amaçlarıyla (kamu yararı) Şeker Kurulu’nda temsilcisi (ya da temsilcileri) olan teşebbüslerin kar elde etme güdüleri arasında çıkar çatışmasına yol açması kaçınılmazdır. Düzenleyici kuruluşların piyasada mal ve hizmet üreten teşebbüslerden bağımsız olması gerekmektedir. Ayrıca alınan karar özelinde, bir yandan Şeker Kurulu’nda temsilcisi olan teşebbüsler lehine rekabeti bozan bir avantaj yaratılırken, diğer yandan piyasanın şeffaflığı artarak (ya da belirsizliği ortadan kalkarak) oyuncular arasında rekabetçi davranışların koordinasyonu gündeme gelebilecek ve etkin rekabet ortamı zarar görecektir.
Şeker Kurulu’nun, 4634 sayılı Kanun’la öngörülen ve sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin temsilcilerini içeren mevcut yapısının oyuncular arasında bilgi değişimi dolayısıyla yaratabileceği sakıncalar daha önce Kurumumuz 2000 yılı faaliyet raporunda kamuoyuyla da paylaşılmıştır. Bu sakıncalara Kurum’un Şeker Kanunu’na
1
göre çıkarılan iki ayrı yönetmeliğe ilişkin Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’na verdiği görüşlerde de yer verilmiştir. Ancak, söz konusu sakıncalı durumun giderilmesine yönelik bugüne kadar herhangi bir düzenlemeye gidilmemiştir.
Yukarıda açıklanan sakıncanın giderilmesine yönelik olarak, ilgili mercilere konuyla ilgili Rekabet Kurulu görüşünün, iletilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
1
“Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği” ve “Şeker Kotalarının Düzenlenmesine İlişkin Yönetmelik”