Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.'nin fiyat sıkıştırması uygulayarak hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)

Üyeler: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.Sıraç ASLAN,

Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.

B. RAPORTÖRLER: Hakan BİLİR, Ekrem KALKAN, Adnan AKGÜN,

Şerife Demet KAYA, Hüseyin ORMAN

C. ŞİKAYET EDEN: - İsminin saklı tutulması talep edilmiştir.

Temsilcisi : Av. İ. Yılmaz ASLAN

Maya Akar Center 100/10 Esentepe 34394 İstanbul

D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA

YAPILAN: -Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.

Meşrutiyet Cad. No: 153 Tepebaşı 34430 İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin fiyat sıkıştırması

uygulayarak hakim durumunu kötüye kullandığı iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ : Şikayet başvurusunda özetle;

- Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.’nin (Turkcell) GSM mobil telekomünikasyon hizmetleri sunduğu,

- Şikayetçinin internet servis sağlayıcısı (İSS) ve uzak mesafe telefon hizmeti (UMTH) işletmecisi olarak faaliyet gösterdiği,

- UMTH’nin telefon görüşme trafiğinin iller ve uluslararası taşınmasından oluşan bir hizmet olduğu, bu hizmetin verilebilmesinin Türk Telekomünikasyon A.Ş. (Türk Telekom) ve GSM işletmecileri ile arabağlantı anlaşmalarının yapılmasına bağlı olduğu, şikayetçinin bir telefon görüşmesinin unsurları olan “çağrı başlatma”, “çağrı taşıma” ve “çağrı sonlandırma” aşamalarından sadece “çağrı taşıma”yı kendi bünyesinde gerçekleştirdiği ve diğer iki aşama için Türk Telekom ve GSM işletmecilerinden hizmet satın aldığı,

- UMTH bakımından gerek Türk Telekom gerekse üç GSM işletmecisinin şikayetçinin hem sağlayıcısı hem de rakibi olduğu, dolayısıyla GSM işletmecilerin kendilerine hizmet sunarken talep ettikleri bedel ile kendileriyle rekabet ederken son kullanıcıya uyguladıkları bedelin rekabet kuralları bağlamında hassas bir noktayı oluşturduğu ve bunlardan ilkinin UMTH sunan teşebbüslerin en önemli maliyet kalemlerinden birini oluşturan arabağlantı ücretleri olduğu,

- Turkcell tarafından sağlanan arabağlantı hizmetinin UMTH’nin verilebilmesi için zorunlu olduğu, Turkcell’in hakim durumunu kullanarak tarifelerini UMTH işletmecilerine sunduğu arabağlantı ücretlerinin altına düşürerek fiyat sıkıştırması uyguladığı ve böylece hakim durumunu kötüye kullandığı,

- İhlal iddiasına konu mal veya hizmetin UMTH olduğu ve bu hizmetin “işletmecilere ait her türlü telekomünikasyon şebekesi ve altyapısı üzerinden her türlü teknolojiyi kullanarak kullanıcılara iller arası ve/veya uluslararası telefon hizmeti sunulmasını kapsar” şeklinde tanımlandığı,

- UMTH işletmecilerinin yerel telefon görüşme hizmeti sunamamakla birlikte yerel şebekelerden kaynaklanan trafiği bir başka şebekeye taşımada görev aldığı,

- Şikayete ilişkin olarak fiyat sıkıştırmasının oluştuğu pazarın Turkcell‘den alınan arabağlantı neticesinde verilen UMTH olduğu ve bu nedenle; iki ayrı ilgili ürün pazarının söz konusu olduğu, bunlardan ilkinin Turkcell’in asıl faaliyet alanını oluşturan üst pazar olan “GSM hizmetleri pazarı”, ikincisinin Turkcell’in üst pazardaki gücünü kullanarak şikayetçinin fiyat sıkıştırması uyguladığı “Turkcell şebekesinde sonlanan uzak mesafe telefon çağrıları pazarı” olduğu,

- İlgili coğrafi pazarın ise “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olduğu,

- Turkcell’in üst pazarda hakim durumda olduğu ve bunun daha önceki Kurul Kararları’nda tespit edildiği, ikinci pazarda ise kullanıcıların çağrı başlatmak için kullandıkları şebekeyi seçmekte özgürken çağrı sonlandırmada bu özgürlüğün söz konusu olmadığı, aranan kişi hangi şebekede yer alıyorsa o şebekede çağrının sonlandırılması gerektiği dolayısıyla çağrı sonlandırma hizmetinin ikamesinin olmaması nedeniyle, Turkcell’in bu pazarda da hakim durumda bulunduğu,

- Turkcell’in üst pazardaki hakim durumunu kullanarak fiyat sıkıştırması yoluyla ikinci pazarda rekabet koşullarını bozduğu ve bu alandaki rakiplerinin faaliyetlerini zorlaştırdığı, ayrıca piyasaya yeni girişleri engellediği,

- Turkcell’in çağrı sonlandırma ücretlerinin Telekomünikasyon Kurumu tarafından 14 YKr/dk olarak belirlendiği, ancak işletmecilerin son kullanıcılara verdikleri konuşma hizmeti için talep edecekleri tarifeleri serbestçe belirleyebildiği, Turkcell’in ise 3.11.2006 tarihinden itibaren, yeni kurumsal tarifesini (İşTcell) yürürlüğe koyduğu ve bu tarife ile kurumsal müşteriler bazında perakende fiyatlarda büyük indirimler ve promosyonlu fiyat avantajları sunduğu,

- Ofisten Cebe Kampanyası kapsamındaki tarifede 150, 250, 500 ve 1000 dakikalık 4 paket yer aldığı, örnek olarak “1000 dakikalık Ofisten Cebe” paketi alan bir kurumsal müşterinin dakika başına vergiler hariç 0,127 YTL ödeyeceği, oysa UMTH işletmecisinin bir dakikalık çağrıyı sonlandırmak için ödeyeceği vergiler hariç fiyatın 0,14 YTL olduğu, dolayısıyla toptan ücretin perakende fiyatın üstünde kaldığı ve böylelikle Turkcell’in fiyat sıkıştırması uyguladığı,

- 1000 dakika ve üzeri tarife paketlerinden satın alacak kurumsal müşterilerin şikayetçinin en büyük (….) müşterisini ve ana gelir kaynağını teşkil ettiği, ayrıca en büyük (…) müşterisinin konuşmalarının ortalama %(….)sinin Turkcell şebekesinde sonlandığı (ilk (…) kurumsal müşteri de ise %(…) ve ilk (…) kurumsal müşteri de %(…),

- Turkcell’in 1000 dakika ve üzeri “Büyük Şirket” tarifesindeki trafiğinin %95’inin çoğunluğunun şirket içi olarak Turkcell tarafından tanımlanmış Corbus aramalarına yapıldığı varsayıldığında müşterinin fatura başına ödeyeceği

rakamın 13,59 YKr/dk olduğu ve bu bedelin de 14 YKr/dk arabağlantı

ücretinden düşük olduğu, dolayısıyla uygulamanın fiyat sıkıştırması olarak

kabul edilmesi gerektiği,

- Rekabet Kurumu ile Telekomünikasyon Kurumu arasındaki görev farklılığı ve

tartışmalarının sektörde sıkıntılara yol açtığı ve bu tartışmaların rekabet ihlali

yapan teşebbüslerin işine yaradığı

ifade edilerek,

- Turkcell’in ilgili üst pazarda hakim durumda olduğu ile Turkcell’in hakim

durumunu tarifeleri yoluyla fiyat sıkıştırması uygulayarak kötüye kullandığının

açılacak bir rekabet soruşturması yoluyla tespit edilmesi,

- Turkcell’in işlem ve eylemlerinin ciddi olması ve rekabete aykırı eylemlerin

devamı halinde telafisi mümkün olmayacak zararların oluşması tehlikesinin

varlığı nedeni ile bu eylemlerin geçici tedbir yoluyla durdurulması,

- Hakim durumun kötüye kullanılması eylemlerinin bir önaraştırmayı gerekli

kılmayacak düzeyde belirgin olması nedeniyle doğrudan soruşturma açılması talep edilmektedir.

Şikayetçinin temsilcisi tarafından gönderilen, 1.3.2007 tarih ve 1483 sayı ile Kurum kayıtlarına giren ikinci başvuruda ise özetle; Turkcell’in şikayet konusu kampanyası sonrası şikayetçinin müşterilerinden olan (…………….)nin (…), Turkcell’in İşTcell tarifelerinin UMTH veren şikayetçi gibi teşebbüslere uyguladığı arabağlantı ücretlerinden daha düşük olması nedeni ile şikayetçi ile iş ilişkisini sonlandırarak aynı hizmeti almak üzere Turkcell’le anlaşmaya vardığı, anlaşma şartlarına göre yapılan hesaplamaya göre Turkcell’in tarifesinin dakikasının (…) YTL’ye tekabül ettiği ve söz konusu ücretin 0,140 YTL olan arabağlantı ücretinden düşük olduğu ve bu durumun şikayetçinin pazarda rekabet etmesini imkansız hale getirdiği ifade edilmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ : Kurum kayıtlarına 13.2.2007 tarih ve 1101 sayı ile giren şikayet üzerine hazırlanan 13.4.2007 tarih, 2007-2-52/İİ-07-A.D. sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu’nun 24.4.2007 tarih ve 07-34 sayılı toplantısında görüşülerek konuya ilişkin önaraştırma açılmasına karar verilmiştir. Yapılan inceleme sonucunda hazırlanan 20.06.2007 tarih ve 2007-2-52/ÖA-07-HB sayılı Önararaştırma Raporu 25.6.2007 tarih ve REK.0.06.00.00-110/119 sayılı Başkanlık önergesi ile 07- 56 sayılı Rekabet Kurulu toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : İlgili Rapor’da; Turkcell’in şikayet kapsamındaki kurumsal müşterilerine yönelik uyguladığı tarifeler ile fiyat sıkıştırması yoluyla hakim durumunu kötüye kullandığı iddialarının tespit edilemediği, bu anlamda Turkcell hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmektedir.

I. İNCELEME ve DEĞERLENDİRME

I. 1. Yapılan Tespitler

I.1.1. Taraflar

I.1.1.a. Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş.

1994 yılında faaliyete geçen Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş, 1998 yılında Ulaştırma Bakanlığı ile imzalanan 25 yıllık GSM lisans anlaşması çerçevesinde abonelerine mobil ses ve veri iletişimine dayalı hizmetler sunmaktadır.

I.1.1.b. Şikayetçi

Şikayetçi bir İSS ve UMTH işletmecisi olarak faaliyet göstermektedir.

I.1.2. Şikayet Konusu Tarifeler

Şikayet dilekçesinde konu edilen Turkcell’in kurumsal tarifeleri ile Ofisten Cebe Kampanyası’nın ayrıntılarına ve bu tarifelerden yararlanma koşullarına aşağıda yer verilmektedir. Ancak daha önce söz konusu tarifelerle birlikte değerlendirilmesi gereken Sabit Cep Terminali (SCT) adlı cihazın özelliklerine değinmekte fayda bulunmaktadır.

SCT cihazları, telefon kullanıcılarının sabit telefon cihazları kullanarak mobil hatlara doğru yapacakları çağrıların GSM şebekesinin sunduğu tarifelerden ücretlendirilmesine olanak sağlamaktadır. Bunun gerçekleşebilmesi için SCT cihazının abonenin santraline irtibatlandırılması ve içine ilgili GSM operatörünün SIM kartının yerleştirilmesi yeterlidir. SCT cihazı yardımıyla sabit telefon cihazından bir GSM şebekesine (dosya konusunda Turkcell’e) doğru yapılan bir çağrı doğrudan bir GSM şebeke içi (on-net) görüşme olarak gerçekleşmektedir. Aynı zamanda, bu hattan diğer operatörlere ve sabit hatlara da şebeke dışı (off-net) çağrı başlatmak da mümkündür. Bu anlamda SCT cihazı kullanılması sonucunda hem sabit hem de mobil telefonlara aynı anda ve aynı yerde erişim imkanı olan bir abonenin, mobil hatlara doğru yapacağı çağrılarda tercihini sabit hat operatörünün ve mobil hat operatörünün sunduğu çağrı ücretlerini kıyaslayarak belirleyebilmesi söz konusu olabilmektedir.

Sabit telefon cihazından mobil şebekeye doğru yapılan çağrılarda görüşme GSM şebekesi üzerinden SCT cihazı aracılığı ile yapılırken diğer yanda sabit telefon cihazından sabit şebekeye doğru yapılan aramalar için Türk Telekom’un ya da UMTH işletmecilerinin sundukları sabit hatların kullanılması mümkün olabilmektedir.

Aynı SCT cihazı içinde farklı GSM operatörlerin SIM kartlarının çalışması teknik olarak mümkündür. Ayrıca, kurumsal aboneler ihtiyaç halinde ve uygun gördükleri takdirde farklı operatörlerin SIM kartlarını takacakları ayrı SCT cihazları da kullanabilmektedirler. Bu yolla farklı GSM operatörlerine doğru yapılacak çağrılarda istenilen GSM operatörünün şebeke içi görüşmesini başlatabilmek mümkün olabilmektedir. Bununla birlikte, Ofisten Cebe Kampanyası dahilinde, kampanya süresinde Turkcell’den SCT cihazı temin eden abonelerin bu cihaza yalnızca Turkcell SIM kartı yerleştirmelerine izin verilmektedir.

1.1.2.a. Ofisten Cebe Kampanyası ve Kurumsal Tarifeler

Turkcell, Ofisten Cebe adlı kampanyasını Kasım 2006 tarihinden itibaren uygulamaya koymuştur. Kampanya çerçevesinde, kampanyadan yararlanmak isteyen abonelerin Turkcell’in 5 ayrı kurumsal tarife paketlerinden birisine abone olmaları gerekmektedir.

Bu paketlerin isimleri aşağıdaki gibidir:

- Sabit Cep Terminali (SCT) Tarifesi

- Büyük Şirketlere Özel Tarife

- Sabit ve Turkcell İndirimli

- Şirket İçi İndirimli

- Şirket İçi Bedava

Kampanya dahilinde, kampanya da seçilen süreler, kampanyadaki fiyatlar ile tüketilirken, süre aşımına tabi dakikalar ise abonenin bağlı bulunduğu tarife fiyatları üzerinden tüketilmektedir.

Bu kampanya dahilinde, Turkcell tarafından kurumsal müşterilere 18 ay boyunca kampanya kapsamında kalmalarını taahhüt etmeleri koşuluyla, 24 portlu veya 2 portlu dijital SCT cihazı hediye edilmektedir. Bu terminallerin cihaz bedelleri Turkcell tarafından karşılanmakla birlikte montaj maliyetleri abonelerce yüklenilmektedir. Turkcell’in Ofisten Cebe Kampanyasına katılmak istemeyen kurumsal aboneler için SCT cihazlarının maliyetleri abonenin kendisi tarafından karşılanmaktadır.

Ofisten Cebe Kampanyası kapsamında geçerli olan konuşma ücretleri aşağıdaki gibidir:

Tablo 1: Ofisten Cebe Kampanyası

Ofisten Cebe Paketleri Paket Fiyatı Taahhüt Süresi

Süresi (dk) (KDV dahil, YTL) (ay)

Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere, Ofisten Cebe Kampanyası kapsamında 18 ay boyunca kampanyada kalma taahhüdü çerçevesinde abonelere çağrı süreleri bazında ayrıştırılmış dört ayrı paket sunulmaktadır. Her paketin aylık ücreti bulunmaktadır. Paketlerdeki süre tahsisleri sadece Turkcell şebeke içi görüşmeler yoluyla tüketilebilmekte, diğer yönlere doğru yapılan aramalarda bu paket sürelerinin tüketilmesi söz konusu olmamaktadır.

Turkcell’in Ofisten Cebe paketlerinin en önemli koşullarından biri ise SCT'ye tanımlı SIM kart uygulamasıdır. Her yeni başvuru yapan abone SCT'ye tanımlı SIM kartı kullanmak durumundadır. Yeni SIM kart ile ilgili olarak yeni hat tesis bedeli ve bununla ilgili tüm vergisel masraflar abonelerin sözleşmeyi imzaladıkları tarihe istinaden ilgili ayın ilk faturasına yansıtılmaktadır.

Ofisten Cebe kampanyası kapsamında verilen SCT cihazları kampanya süresince, bu cihazlara tanımlanmış GSM hatları dışında başka herhangi bir GSM hattı ile kullanılamaz iken, kampanya süresi sonunda müşteriler SCT cihazlarını başka bir GSM hattı ile kullanabilmektedir.

Yukarıda anılan tarifeler arasında “SCT Tarifesi” ile “Sabit ve Turkcell İndirimli” paketi dışındaki tarifelerde özellikle şirket içi görüşmeler için görece düşük fiyatlar sunulmakta ve Turkcell şebeke içi görüşmeler için belirlenen fiyatlar (vergisiz 24.15 YKr), 14 YKr olan çağrı sonlandırma ücretinin oldukça üzerinde kalmaktadır.

Tüm tarifeler KDV dahil ve hariç olmak üzere dakika başına düşen fiyatları ile ayrı ayrı gösterilmektedir.

0-150 28.5 28.5 28.5 56 2.00

Sabit Cep Terminali (SCT) Tarifesi (Vergiler hariç)

SCT tarifesinde abonelerin konuşma süreleri dört dilime bölünerek ücretlendirilmektedir. Örneğin, 150 dakikaya kadar olan konuşmaların dakikası vergiler hariç 24.15 YKr’a ücretlendirilirken 1000 dakikayı aşan konuşmalar 15.25 YKr/dk olarak faturalandırılmaktadır. Bu tarifede “yakın müşteri grubu” (close user grup) olarak kabul edilen şirket içi aramalar için özel bir indirim söz konusu değildir. Dolayısıyla şirket içi aramalar şebeke içi aramalarla aynı ücretlerden işlem görmektedir. SCT tarifesinde sabit hatlara ve diğer GSM’lere yapılan aramaların ücretleri sırasıyla 24.15 ve 47.56 YKr olarak belirlenmiştir. Bu aramalar için süre dilimlerine göre ayrı ücret söz konusu değildir. SCT tarifesinin aylık sabit ücreti 1.69 YTL olarak belirlenmiştir.

Bir diğer tarife olan “Sabit ve Turkcell İndirimli Tarifesi”nin koşulları ise aşağıdaki gibidir:

Tablo 3: Sabit ve Turkcell İndirimli (KDV dahil, ÖİV hariç)

Turkcell Şebeke İçi Şirket İçi Sabit hatlara Diğer GSM Aylık Sabit Ücret

(YKr/dk) (YKr/dk) (YKr/dk) (YKr/dk) (YTL)

20 16.5 20 56 5.00

Sabit ve Turkcell İndirimli (Vergiler hariç)

Turkcell Şebeke İçi Şirket İçi Sabit hatlara Diğer GSM Aylık Sabit Ücret

(YKr/dk) (YKr/dk) (YKr/dk) (YKr/dk) (YTL)

16.95 13.98 16.95 47.46 4.24

Bu tarifede sabit hatlara yapılan aramalar ile şebeke içi görüşmelerin ücretleri eşitlenmekte ve bu trafikler için SCT tarifesinin ilk iki süre diliminin fiyatlarına göre (24.15 ve 17.37 YKr) daha düşük bir ücret sunulmaktadır. Bu tarifedeki diğer GSM operatörlerine doğru yapılan aramaların ücretleri SCT tarifesindeki ücretler ile aynı seviyede olmasına karşın aylık sabit ücret 4.24 YTL olarak belirlenmiştir.

Turkcell’in diğer kurumsal tarifeleri de aşağıdaki şekildedir: “Büyük Şirketlere Özel” tarifesinde 1.69 YTL’lik aylık sabit ücretle birlikte şebeke içi görüşmeler 24.15 YKr, şirket içi görüşmeler 13.98 YKr olarak ücretlendirilmektedir. Bu tarifenin şirket içi görüşmeleri SCT tarifesinin ücretlerinden daha düşüktür. Ayrıca, bir kurumsal abonenin sabit telefonundan şirket içi hatları araması durumda şirket santraline SCT cihazının monte edilmesi ve ilgili hattın bu cihaza tanıtılması gerekmektedir. Bunun karşısında ilgili hattın mobilite özelliği ortadan kalkmaktadır.

Tablo 4: Büyük Şirketlere Özel Tarife (KDV dahil, ÖİV hariç)

Turkcell Şebeke İçi Şirket İçi Sabit hatlara Diğer GSM Aylık Sabit Ücret

(YKr/dk) (YKr/dk) (YKr/dk) (YKr/dk) (YTL)

28.5 16.5 28.5 56 2.00

Büyük Şirketlere Özel Tarife (Vergiler hariç)

Turkcell Şebeke İçi Şirket İçi Sabit hatlara Diğer GSM Aylık Sabit Ücret

(YKr/dk) (YKr/dk) (YKr/dk) (YKr/dk) (YTL)

24.15 13.98 24.15 47.46 1.69

Turkcell’in kurumsal abonelere şirket içi görüşmeler için daha düşük ücretleri içeren iki ayrı tarifesi daha bulunmaktadır. Bunlardan ilki olan “Şirket İçi İndirimli” tarifesinde aylık sabit ücretin 6.78 YTL’ye çıkarılması karşılığında şirket içi görüşmeler 1.27

YKr’a indirilmiştir. Şebeke içi, sabit hatlara ve diğer GSM’lere doğru yapılan aramalar Büyük Şirketlere Özel Tarife’deki ücretlerle aynı seviyededir.

Tablo 5: Şirket İçi İndirimli (KDV dahil, ÖİV hariç)

Turkcell Şebeke İçi Şirket İçi Sabit hatlara Diğer GSM Aylık Sabit Ücret

(YKr/dk) (YKr/dk) (YKr/dk) (YKr/dk) (YTL)

28.50 1,50 28.50 56.00 8.00 Şirket İçi İndirimli (Vergiler hariç)

Turkcell Şebeke İçi Şirket İçi Sabit hatlara Diğer GSM Aylık Sabit Ücret

(YKr/dk) (YKr/dk) (YKr/dk) (YKr/dk) (YTL)

24.15 1,27 24.15 47.46 6.78 Şirket içi görüşmelerde avantajlı ücretler sunan bir diğer tarife ise “Şirket İçi Bedava” tarifesidir. Bu tarifede, 2500 dakikaya kadar olan şirket içi görüşmeler aylık 14.41YTL sabit ücret karşılığında ücretsiz olarak sağlanmakta, 2500 dakika sonrasında ise “Büyük Şirketlere Özel” tarifesindeki ücretler geçerli olmaktadır.

0-2500 28.5 0.00 28.5 56 17.00

2500+ 28.5 16.5 28.5 56 17.00 Şirket İçi Bedava (Vergiler

hariç)

0-2500 24.15 0.00 24.15 47.46 14.41

2500+ 24.15 13.98 24.15 47.46 14.41 I.1.3. İlgili Pazar

I.1.3.a. İlgili Ürün Pazarları

Şikayet dilekçesinde Turkcell’in kurumsal abonelere yönelik uygulamaya koyduğu tarifeleri yoluyla fiyat sıkıştırması yaptığı iddia edilmektedir. Rekabet hukuku uygulamalarında fiyat sıkıştırması şeklindeki bir davranışın incelenmesi bakımından;

- Fiyat sıkıştırmasına konu perakende hizmetlerin sunulduğu bir alt pazar ile

- Bu perakende pazarda da faaliyet gösteren ve uygulamaları inceleme konusu

olan operatörün hakim durumda olduğu ve alt pazardaki teşebbüslere girdi

temin ettiği bir üst pazarın

varlığının ortaya konularak tanımlanması gerekmektedir. Bu anlamda, dosya konusu şikayet bakımından, perakende pazarda (alt pazarda) Turkcell ve UMTH işletmecilerinin rekabet halinde olduklarının, ayrıca Turkcell’in hem üst pazarda hakim konumda olduğunun hem de UMTH işletmecilerinin sağlayıcısı olduğunun gösterilmesi gerekmektedir.

I.1.3.a.i. Perakende Seviyede Alt Pazarın Tanımlanması

Telefon kullanıcıların eş zamanlı olarak her iki şebekeye erişiminin mümkün olduğu hallerde, PSTN ve GSM şebekeleri üzerinden yapılan çağrıların, özellikle fiyatlar bakımından, birbirleri üzerinde rekabetçi baskı uygulamaları mümkündür.

Bu anlamda, dosya konusu olayda pazarın tanımlanması açısından dikkate alınan tespitler aşağıdaki gibidir:

- Dosya konusu şikayetin, Turkcell’in uygulamaya koymuş olduğu Ofisten

Cebe Kampanyasının, bu kampanya çerçevesinde Sabit Cep Terminali

(SCT) hizmetinin ve SCT tarifesinin kurumsal kullanıcılara yönelik olduğu

göz önüne alındığında, SCT cihazı kullanan kurumsal aboneler için GSM

hizmetine özgü olan mobilite özelliği ortadan kalkmaktadır. Bu bakımından

GSM ve PSTN şebekesi üzerinden çağrı başlatabilen işletmeciler

bakımından fiyat rekabeti mümkün hale gelmektedir. Bu anlamda üzerinde

rekabetin söz konusu olduğu faaliyet alanı “çağrı başlatma hizmeti” olarak

kabul edilmiştir.

- Şikayete konu tarifelerin şirketlere yönelik olması nedeniyle pazarın

kurumsal kullanıcılar ile sınırlandırılması gerekmektedir.

- Kurumsal kullanıcılar, çağrı başlatma şeçenekleri arasında yapacakları

seçimi, ulaşmak istedikleri abonelerin çoğunluğunun yer aldığı şebekeyi

ve/veya tüm operatörlerin, tüm abone sınıflarına (PSTN aboneliği, GSM

aboneliği, şebekeler arası görüşme, şebeke-içi görüşme) yönelik olarak

sundukları fiyatları göz önüne alarak yapmaktadırlar.

- Kurumsal kullanıcıların birden fazla şebeke üzerinden çağrı

başlatmalarının önünde bir engel bulunmamaktadır.

Kurumsal abonelerin sabit telefon cihazlarını kullarak yaptıkları telefon görüşmelerini hem sabit hat üzerinden (Türk Telekom, UMTH işletmecisi) hem de SCT cihazı sayesinde mobil hat üzerinden başlatabilme imkanı bulunmaktadır. Bu anlamda, kurumsal kullanıcıların genellikle, çağrı başlatma işlemi için tüm operatörlerin tarifelerini karşılaştırarak bir seçim yapacağını söylemek yanlış olmayacaktır. Bunun yanı sıra kurumsal kullanıcıların, aradıkları kişilerin şebeke profilini dikkate alarak, aynı anda hem sabit hattan hem de GSM operatörlerinden (SCT terminalleri de dahil olmak üzere) çağrı başlatmalarının önünde bir engel bulunmamaktadır. Dolayısı ile çağrı başlatma bakımından birbirleri ile rekabet halindeki operatörlerin ne kadar fazla sayıda abonesi var ise, çağrı sonlandırma bakımından da operatörlerin o oranda aranma sıklığı ile karşılaşacağından bahsedilebilir. Bu anlamda, UMTH işletmecileri ile Turkcell’in rekabet halinde bulunduğu perakende alt pazarın tanımı, herhangi bir operatörün şebekesinde sonlandırılabilecek çağrıları kapsayacak şekilde “kurumsal kullanıcılar için çağrı başlatma pazarı” olarak belirlenmiştir.

Dosya konusu şikayetin fiyat sıkıştırması iddiası olması karşısında, fiyat sıkıştırmasının ortaya konulabilmesi bakımından şikayetçi ve Turkcell’in rekabet halinde bulunduğu perakende pazarda Turkcell’in hakim durumda olması gerekliliği bulunmamaktadır. Bu anlamda, yukarıda yer verilen pazar tanımının çağrının sonlandırılacağı şebekeler bakımından alt pazarlara ayrılıp ayrılmayacağı tartışmalarına, dosya konusu şikayet bakımından gerek görülmemiştir.

I.1.3.a.ii. Toptan Seviyede Üst Pazarın Tanımlanması

Fiyat sıkıştırması analizleri bakımından, hakim konumdaki işletmecinin yer aldığı ve diğer işletmecilere zorunlu girdinin temin edildiği üst pazar ile bu pazarda sağlayıcı konumda olan ve hakim durumda bulunan işletmeci ile ondan girdi temin eden işletmecilerin rekabet halinde oldukları perakende hizmetlerin kullanıcılara sunulduğu alt pazarın tanımlanması gerekmektedir. Ancak dosya konusu olayın incelenmesinde toptan seviyede bir üst pazarın tanımlanması yerine öncelikle, Turkcell’in herhangi bir

üst pazarda hakim durumda bulunduğu varsayımı yapılarak, şikayet konusu eylemin bir kötüye kullanma hali olup olmadığı değerlendirilmiştir.

I.1.3.b. İlgili Coğrafi Pazar

İnceleme konusu çağrı başlatma hizmetlerinin sadece Türkiye sınırları içerisindeki kurumsal aboneleri ilgilendiriyor olması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak belirlenmiştir.

I.2. Yapılan Değerlendirme

Şikayet dilekçesinde özetle;

- Turkcell’in kurumsal müşterilere sunduğu SCT hizmetinin şikayetçinin mobil

hatlarda sonlanan UMTH faaliyetine ikame olduğu,

- SCT hizmeti kapsamında Turkcell’in kurumsal müşterilere yönelik uygulamaya

koyduğu İşTcell tarifelerindeki bazı perakende düzeydeki ücretleri, kendi

şebekesinde sonlanan çağrılar için Telekomünikasyon Kurumu tarafından

belirlenen çağrı sonlandırma ücretlerinden düşük belirleyerek fiyat sıkıştırması

yaptığı,

- Bu anlamda üst pazar niteliğinde olan GSM hizmetleri pazarında hakim

konumda bulunan Turkcell’in, alt perakende pazar olan Turkcell şebekesinde

uzak mesafe çağrı sonlandırma pazarında kötüye kullandığı,

- Bu şekilde, şikayetçinin Turkcell’de sonlanacak çağrılar için çağrı başlatma

bakımından şikayet konusu perakende ücretlerle rekabet edemediği ve hem

müşteri hem de gelir kaybına uğradığı

iddia edilmiştir.

Bu iddialar karşısında yapılan incelemede;

- GSM operatörlerinin SCT hizmeti ile UMTH’dan başlayıp mobil şebekede

sonlanan çağrıların – “şirket içi” arama türü hariç olmak üzere – rakip trafikler

olduğu,

- Şikayette yer verilen üst pazar analizinin geçerliliği tartışmasına girilmeksizin

Turkcell’in herhangi bir üst pazarda varsayımsal olarak hakim durumda

bulunduğu,

- Perakende alt pazar bakımından ise, şikayet dilekçesinde yer verilen pazar

tanımına iştirak edilmemekle birlikte, şikayet dilekçesinde olduğu gibi, Turkcell

ve şikayetçinin alt perakende pazarda rekabet halinde olduğu

yönünde kabuller çerçevesinde, şikayetçinin iddiası olan fiyat sıkıştırması eylemi kötüye kullanma açısından değerlendirilmiştir.

Şikayet dilekçesinde fiyat sıkıştırmasının ne şekilde gerçekleştiğini göstermek amacıyla kurumsal müşteriler bakımından iki senaryoya yer verilmiştir. Bu senaryolarda İşTcell tarifelerinde yer alan Büyük Şirketlere Özel Tarifesi, SCT tarifesi ve Ofisten Cebe Kampanyası kapsamındaki şirket içi ve Turkcell’lilere doğru yapılan aramalar için belirlenen ücretlerin bir arada kullanıldığı hesaplamalar yer almıştır. Bilindiği gibi, fiyat sıkıştırması analizlerinde, incelenen teşebbüsün faaliyet alanının ve faaliyet gösterdiği pazarın yapısının dikkate alınması gerekmektedir. Bu anlamda, fiyat sıkıştırması uyguladığı iddia edilen teşebbüsün belirlenen üst pazarda hakim durumda bulunması fiyat sıkıştırması tespiti için ilk şartı oluşturmaktadır. İlgili pazar tanımı ise bu konuda firmanın hakim durumda olup olmadığını belirleyen esas unsuru oluşturmaktadır. Ancak daha önce de ifade edildiği üzere, bu Karar’da yapılan analizlerde spesifik bir üst pazarın tanımlanması yerine, varsayımsal olarak

Turkcell’in herhangi bir üst pazarda hakim durumda olduğu kabulünden yola çıkılarak öncelikle ortada bir fiyat sıkıştırması olup olmadığı konusu ele alınmaktadır.

Fiyat sıkıştırması analizinde herhangi bir üst pazarda hakim durumda olan teşebbüsün fiyatlamaları yoluyla alt pazarda sıkıştırma anlamında bir kötüye kullanma eylemi içinde olup olmadığının tespiti bakımından Karar’da;

- üst pazarda hakim durumda olan teşebbüsün (Turkcell’in) alt perakende

pazarda faaliyet gösteren diğer işletmecilere sağladığı üst pazardaki girdi

fiyatının, Turkcell’in alt rekabetçi pazardaki perakende fiyatının üzerinde olup

olmadığı,

- ya da bu şartlar altında alt pazarda “etkin bir operatörün” “normal bir karla”

çalışıp çalışamayacağı

hususları değerlendirilmiştir.

Birinci koşul bakımından yapılan değerlendirmede Turkcell’in şikayet konusu

1

tarifelerde yer alan perakende fiyatlarının Turkcell çağrı sonlandırma fiyatının altında kalıp kalmadığı hususu dikkate alınmıştır. İkinci koşul bakımından yapılan incelemede ise Turkcell’in perakende fiyatı ile Turkcell’de çağrı sonlandırma fiyatı ve etkin bir operatörün çağrı başlatma maliyetinin toplamı arasında pozitif bir marj kalıp kalmadığı araştırılmıştır.

Yukarıda yer verilen analizlerin yapılabilmesi bakımından öncelikle Turkcell’in tarifelerinden hangilerinin fiyat sıkıştırması kapsamında değerlendirmeye alınması gerektğinin belirlenmesi gerekmektedir.

I.2.1. Fiyat Sıkıştırması Uygulaması Kapsamında Değerlendirmeye Alınan Tarifelerin Belirlenmesi

I.2.1.1 Arama Yönlerine Göre Tarifeler

Turkcell’in kurumsal abonelere yönelik olarak sunduğu İşTcell tarifelerinde;

- Turkcell şebeke içine,

- Kuruma kayıtlı Turkcell hatlarına (şirket içi)

- Diğer GSM şebekelerine

- Sabit hatlara

doğru yapılan görüşmelere ilişkin uygulanan tarifelere yukarıdaki bölümlerde yer verilmiştir.

Ayrıca Turkcell abonesi olan bir kurumsal müşterinin şirket santraline bir SCT cihazı bağlatması ve bu cihaza Turkcell SIM kartı takması durumunda bu santrale bağlı sabit telefon cihazlarından (Turkcell’e, kuruma kayıtlı Turkcell hatlarına, diğer GSM operatörlerine ve sabit hatlara doğru) yapılan çağrılar da söz konusu hattın kayıtlı olduğu tarife üzerinden ücretlendirilmektedir. Metnin devamında benzer şekildeki sabitten mobile yapılan aramalar “SCT çağrısı” olarak adlandırılacaktır.

Söz konusu aramalara uygulanan tarifelerin, bir kötüye kullanma eylemi olup olmadığının tespiti bakımından, şikayet konusu tarifelerin hangi pazarlarda hangi 1 Kurumsal bir hattan yapılan sabitten mobile arama söz konusu olduğunda, UMTH operatörleri üzerinden yapılan ve mobil şebekede sonlanan çağrı ile SCT cihazı kullanılarak yapılan kurumsal şebeke içi aramalar birbiri üzerine rekabetçi baskı uygulayabilmektedir. Ancak, arayan kişi bir UMTH abonesi olup da çağrıyı abonesi olduğu UMTH operatörü üzerinden yapıyorsa, çağrıyı taşıyan UMTH operatörü aralarındaki arabağlantı sözleşmesi uyarınca mobil şebeke operatörüne çağrı sonlandırma ücreti ödemektedir. Bu bağlamda, çağrı sonlandırma ücreti UMTH operatörü için doğrudan bir maliyet kalemi olurken, Turkcell (mobil operatör), SCT cihazı sayesinde çağrı kendi şebekesinde başlayıp kendi şebekesinde sonlandığı için herhangi bir çağrı sonlandırma ücreti ödememektedir.

operatörleri etkilediğinin belirlenmesi zorunluluk arz etmektedir. Bir başka deyişle, öncelikle hangi tarifelerin fiyat sıkıştırması için gerekli olan alt perakende pazarda Turkcell ve UMTH işletmecileri arasındaki rekabet koşullarını etkileyip etkilemediğinin tespiti yapılmalıdır.

Bu anlamda, şikayet konusu tarifeleri sınıflandırabilmek bakımından, kurumsal bir abone tarafından gerçekleştirilecek çağrıları;

– Kurumsal şebeke dışı aramalar,

– Kurumsal şebeke içi aramalar (şirket içi aramalar, diğer şebeke içi

aramalar)

olarak iki ana gruba ayırmak mümkündür.

I.2.1.1.a. Kurumsal Şebeke Dışı Aramalar

Bir GSM operatörüne kayıtlı SCT cihazı üzerinden diğer şebekelere arama yapıldığında söz konusu çağrı diğer şebekede sonlanmaktadır. Bu durumda, GSM operatörü çağrının sonlandığı şebekeye ödediği çağrı sonlandırma ücretini abonesine uyguladığı tarifeye yansıtmaktadır. Dosya konusu olayda iddia edilen rekabet ihlalinin Turkcell şebekesine doğru yapılan aramalar için ödenen çağrı sonlandırma ücretleri ve Turkcell’in kurumsal şebeke içi görüşme ücretleri ile ilgili olması sebebiyle Turkcell’in bu ihlali kurumsal şebekeler arası arama ücretleri yoluyla gerçekleştiremeyeceği sonucuna varılmıştır. Bu nedenlerle, kampanya ve kampanya dahilindeki tarife paketlerinde yer alan kurumsal şebekeler arası çağrı fiyatları, dosya konusu incelemeye yönelik fiyat sıkıştırması analizinde dikkate alınmamıştır.

I.2.1.1.b. Kurumsal Şebeke İçi Aramalar

Şikayetteki ihlal iddiasına konu teşkil eden arama çeşidi yukarıda da belirtildiği üzere Turkcell SIM kartlı SCT aramalarından yine Turkcell’de sonlanan şebeke içi niteliğindeki aramalardır. Ancak, bu şekilde yapılan bir SCT çağrısı bir şebeke içi görüşme olarak;

- Turkcell’e kayıtlı herhangi bir hatta veya

- (varsa) özel olarak kurumsal aboneye kayıtlı başka bir Turkcell hattında

sonlanabilmektedir.

Bu durumda, eğer bir çağrı kurumsal aboneye kayıtlı başka bir hatta sonlanıyor ise, bu çağrıya GSM operatörü tarafından daha düşük bir tarife de uygulanabilmektedir. İşTcell tarifelerinden olan “Büyük Şirket Tarifesi”nden (ve bu tarife ile birlikte kullanılabilen Şirket İçi İndirimli veya Şirket İçi Bedava tarifelerinden) kurum içi (şirket içi) hatlara doğru yapılan görüşmeler (ve SCT cihazın kayıtlı sabit hattan şirkete kayıtlı mobil hatta yapılan çağrılar da dahil olmak üzere) bu kapsamda değerlendirilmektedir. Bu durumda, bu şekilde sabit hattan başlatılan şebeke içi bir çağrıyı kurumsal aboneye kayıtlı olan ya da olmayan hatlarda sonlanmasına göre, kurum (şirket) içi aramalar ve şebeke içi diğer aramalar olarak ikiye ayırmak gerekmektedir.

I.2.1.1.b.i. Kurum içi (şirket içi) Aramalar

Turkcell’in “şirket içi” tarifelerinin dosya konusu olayda değerlendirmeye alınıp alınmayacağı, UMTH operatörlerinin kurumsal müşterilere sundukları çağrı başlatma hizmetinin Turkcell’in şirket içi tarifeleri ile ikame edilebilir olup olmadığının belirlenmesi sonucunda karara bağlanacak bir husustur.

Bir şebeke içi arama türü olan “(şirket içi)” aramaların diğer şebeke içi aramalardan temel farklılığı, bir kurumsal müşterinin (şirketin) abonesi olacağı operatörü seçerken

kendi adına kayıtlı olan tüm hatlara ilişkin çağrı ücretlerini ve bu hatlarla ilgili olarak ödenecek toplam fatura bedelini hesaba katarak seçim yapmasıdır. Şirkete kayıtlı hatlar arasında yapılan konuşmalar dikkate alındığında, bir görüşmede aranan taraf olan kullanıcı söz konusu şirket nezdinde bir başka konuşmada arayan taraf konumunda olacaktır. Bu anlamda, “şirket içi” görüşmeler bağlamında aynı şirkete mensup kullanıcıların hem arayan hem de aranan taraf olma özelliği sonucunda ortaya çıkan toplam konuşma bedelleri söz konusu şirket (kurumsal abone) tarafından ödenecektir. Bu durum da söz konusu şirkete “hem arayan hem de aranan tarafın bağlı olduğu operatörü seçme” konusunda belirleyici olma imkanı tanımaktadır. Halbuki, “şirket içi” görüşmeler dışındaki arama türleri söz konusu olduğunda, aranan tarafın bağımsız olarak kendi inisiyatifi ile seçmiş olduğu şebekeye ulaşma bakımından çağrı başlatma seviyesinde bir rekabet söz konusu olmaktadır. Oysa şirket içi görüşmelerde, kullanıcı yalnızca çağrı başlatacağı şebekeyi değil, çağrının başlayacağı ve sonlanacağı şebekeyi bir bütün olarak belirlemektedir.

Bilindiği gibi şikayete konu görüşme trafiği UMTH-GSM (Turkcell) arama tipinin yer aldığı pazara ilişkindir. Bir başka deyişle aralarında görüşme gerçekleştiren taraflardan en az bir tanesinin GSM abonesi olması gerekmektedir. Yukarıda şirket içi aramalarda bir çağrıda aranan taraf olan kullanıcının başka bir çağrıda arayan taraf olabilmesi özelliği ile birlikte taraflardan en az bir tarafın GSM abonesi olması ve söz konusu tarafın çağrı başlatma işlemi de yapacağı düşünüldüğünde, mobil şebekeden başlatılacak çağrı tipinin yer aldığı bir pazarda UMTH işletmecisinin yer almadığı tespit edilmiştir. Bir başka deyişle “şirket içi” görüşmelerde çağrı başlatma aşamasında GSM şebekeleri “mobilite özelliği” gereği sabit hatlardan ayrılmaktadır. Dolayısı ile kurumsal müşterilerin çalışanlarına mobil çağrı başlatma hizmeti satın almak istemesi anlamına gelecek olan böyle bir işlemde UMTH işletmecilerinin bu tarz bir çağrı başlatma hizmeti veremeyecekleri ve bu sebeple “şirket içi” çağrılarda “kurumsal kullanıcılar için çağrı başlatma” pazarında yer alamayacağı açıktır.

Dolayısıyla yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde şirket içi aramalar bakımından Turkcell’in sunduğu görüşme hizmeti ile UMTH işletmecilerinin hizmetlerinin biribirine ikame edilebilir olmadığı sonucuna varılmaktadır. Bu anlamda şikayet konusu tarife paketlerinde yer alan şirket içi aramaların bir telefon görüşmesi türü olarak dosya konusu ilgili pazarın dışında kaldığı ve bu sebeple inceleme kapsamı dışında tutulmasına karar verilmiştir.

I.2.1.1.b.ii. Şebeke İçi Diğer Aramalar

Kurumsal şebeke içi arama, kurumsal bir abone tarafından başlatılan ve o abonenin kayıtlı olduğu GSM operatörünün başka bir abonesine doğru yapılan çağrıları ifade etmektedir. Bir kurumsal abonenin kendi kurumu adına kayıtlı diğer hatlara doğru yaptığı aramalar bu tanımın içerisinde yer almamaktadır. İnceleme konusu İşTcell tarifelerinde yer alan SCT tarifesi ve bu tarifeye yönelik yapılan Ofisten Cebe kampanyası dahilindeki SCT cihazı kullanılarak şirket içi hatlar dışında diğer tüm Turkcell hatlarına doğru yapılan sabitten mobile çağrılar bu kapsamda değerlendirilmektedir. UMTH işletmecilerinin kurumsal Turkcell şebekesinde sonlanacak çağrıları başlatma hususunda Turkcell ile rekabet içinde olduğu tespit edilmiştir. Bu sebeple Turkcell’in fiyat sıkıştırması yapıp yapmadığına yönelik incelemede şebeke içi diğer aramalara uyguladığı perakende tarifeler değerlendirmeye alınmaktadır.

I.2.1.2. Değerlendirmeye Alınan Tarifeler

Aşağıdaki tabloda Turkcell’in şikayet konusu kampanya ve tarifelerinin şebeke içi ve

şirket içi vergiler hariç fiyatları yer almaktadır. Karar’ın önceki bölümlerinde yapılan

tespitler ışığında aşağıdaki tabloda karşısında √ işareti yer alan tarife ücretleri

değerlendirmeye alınırken, karşısında × işareti yer alan tarife paketleri, aşağıda

açıklanacağı üzere değerlendirme dışı bırakılmıştır.

Hariç Fiyatları

Ofisten Cebe 150 0.195 ×

2

√

Sabit ve 16.95 × 13.95 × Turkcell

İndirimli

Büyük 24.15 × 13.98 × Şirketlere

Özel T.

Şirket İçi 24.15 × 1,27 × İndirimli

Şirket İçi 0-2500 24.15 × 13.98 × Bedava 2500+ 24.15

Şikayet kapsamında Turkcell’in değerlendirmeye alınan tarife ve konuşma ücretleri

hakkındaki açıklamalar aşağıdaki gibidir:

1- Şikayetin konusunun fiyat sıkıştırması olduğu düşünüldüğünde, Turkcell’in

kurumsal müşteriler için şebekeler arası görüşme fiyatları, çağrıların

Turkcell dışındaki başka bir şebekede sonlandırılması nedeniyle

değerlendirme dışı bırakılmıştır.

2- Yukarıdaki tabloda, yukarıda yer verilen tarifeler için geçerli olan sabit

ücretlere de, en riskli durumun değerlendirilebilmesi bakımından yer

verilmemiştir. Sabit ücretler her ne kadar kullanıcıların katlanacakları bir

maliyet olsa da, konuşma süresinin artması neticesinde birim (dk) başına

düşen sabit ücret azalacağından, yüksek konuşma ücretleri bakımından

ortalama sabit ücret maliyeti de düşecektir. Analizlerde, en riskli durum

açısından bir değerlendirme yapılabilmesi için bu durum şikayetçi lehine

göz ardı edilmiştir.

3- Yukarıdaki tabloda ayrıca, tarife ücretlerine ek olarak SCT cihazının

maliyetine de yer verilmemiştir. Bilindiği gibi SCT cihazının maliyeti,

kullanıcılar tarafından 18 ay kampanyaya katılım taahhüt edildiğinde

Turkcell tarafından karşılanırken, kampanyaya dahil olunmadığı

2 Bu kampanya da kullanıcıların ödeyecekleri fiyatlar, paket süreleri bakımından dakika başına bir ücret şeklinde

belirlenmemiş olup, paket süreleri karşılığında toptan bir ücret ödenmektedir. Dakika başına ücretler, şikayetçinin

paketin fiyatını paketin süresine bölmesi ile elde etmiş olduğu rakamlardır. Ancak bilindiği gibi, paket sürelerinin

aşımı veya tamamlanmaması hallerinde, dakika başına ücretler daha yüksek gerçekleşmektedir.

durumlarda kullanıcı tarafından karşılanmaktadır. Hatırlanacağı üzere, sabit ve GSM şebekelerinden başlatılan çağrıların rakip trafikler olabilmesinin temel koşulu kullanıcının aynı zamanda her iki şebekeye de erişiminin mümkün olmasına bağlıdır. Bu anlamda SCT cihazının esasen bu koşulu yerine getiren teknik bir imkan olduğundan bahsetmek yanlış olmayacaktır. Diğer yandan kurumsal abonelerin şikayetçiden çağrı başlatma hizmeti almaları halinde teknik olarak SCT cihazı kullanmaları ve dolayısıyla SCT cihazı maliyetine katlanmaları söz konusu değildir. Bu anlamda Turkcell’in perakende fiyatlarının rekabet ihlali yaratıp yaratmadığının değerlendirilmesi aşamasında kampanya çerçevesinde Turkcell tarafından müşterilere 18 ay kampanyada kalma taahhüdü ile hediye dilen SCT cihaz maliyetlerinin bir sübvansiyon olarak ele alınamayacağı düşünülmektedir. Bu sebeple yapılan değerlendirmelerde yalnızca kampanya ücretleri dikkate alınmıştır.

4- Ancak kampanyaya katılmayıp kurumsal tarifelerden yararlanan müşteriler ayrıca SCT cihaz maliyetine de katlanmak zorundadır. Bir başka deyişle kullanıcılar tarafından katlanılan maliyet esasen tarifelerin daha da artması anlamına gelmektedir. Çünkü kullanıcılar GSM şebekesinden sabit bir şebeke benzeri çağrı başlatmak için cihazı kendi santrallerinde bulundurmak zorundadır. Ancak analizlerde bu durumda, en riskli durum bakımından bir değerlendirme yapılabilmesi için şikayetçi lehine göz ardı edilmiştir.

5- Ofisten Cebe Kampanyası ve SCT tarifesinde dört ayrı paket bulunmaktadır ve paketlerdeki en ucuz görüşme ücretleri en çok görüşme sürelerinin bulunduğu bölümlerde yer almaktadır. Bir başka deyişle esasen kullanıcıların konuşma sürelerine göre talep ettiği paketler 1000 dk.’nın altında kaldığı sürece, tarife ücretleri yükseldiği gibi, 1000 dk.’lık paket alındığında ve 1000 dk.’nın üzerindeki sürelerde de, kampanya fiyatlarından çıkılarak tarife fiyatlarına tabi olunması nedeniyle yine kullanıcılar açısından ortalama konuşma ücreti artmaktadır. Turkcell’in kampanya dilimlerine göre kullanıcıların ortalama konuşma sıklıkları ile sahip oldukları hat sayısı bilgilerini tarafımıza sağlayamaması karşısında, bu durum şikayetçi lehine olacak şekilde, tarifelerdeki en düşük ücretler üzerinde değerlendirilme yapılması prensibi benimsenmiştir. Benzer bir anlayış gereği; Sabit ve Turkcell İndirimli, Büyük Şirket Özel Tarifesi, Şirket İçi İndirimli ve Şirket İçi Bedava Tarifelerinin, şebeke içi görüşme fiyatları da, söz konusu fiyatların Ofisten Cebe Kampanyası ve FCT Tarifesinde yer alan en düşük şebeke içi görüşme ücretlerinden yüksek olması nedeniyle, şikayetçi lehine olacak şekilde değerlendirmeye alınmamıştır.

6- Tarifelerde yer alan şirket içi fiyatlar, bu alanın UMTH ile GSM işletmecilerinin rekabet ettiği alanlardan birisi olmaması nedeniyle değerlendirmeye alınmamıştır. Bu anlamda şikayet başvurusunda yer alan ve içerisinde şirket içi görüşme bedellerini de barındıran örneklerin (senaryoların-analizlerin) kabul edilebilmesi mümkün görünmemektedir.

I.2.2. Fiyat Sıkıştırması İddialarının Değerlendirilmesi

I.2.2.1. Turkcell’in Perakende Ücretleri ile Çağrı Sonlandırma Ücretinin

Karşılaştırılması

Yukarıda yer verildiği üzere, fiyat sıkıştırması bakımından yapılacak analizlerin ilkini Turkcell’in alt pazarda uyguladığı perakende fiyatların, Turkcell çağrı sonlandırma ücreti olan 14 YKr’un altında kaldığına ilişkin iddiaların değerlendirilmesi oluşmuştur. Şikayet başvurusunda, bir ay içinde şebeke içi ve şirket içi toplam 10.000 dakika görüşme yapan bir kurumsal abonenin, Ofisten Cebe Kampanyası”ndaki 1000 dakikalık konuşma paketinin dakika başına düşen ücreti olarak hesaplanan 12.7 YKr ile diğer Turkcell tarifeleri üzerinden ödeyeceği dakika başına ortalama ücretler dikkate alınarak yapılan hesaplamada dakika başına ortalama 13.97 YKr ödeyeceği ileri sürülmektedir. Bu bedelin 14 YKr.’lık çağrı sonlandırma ücretinin altında kaldığı gösterilerek Turkcell’in fiyat sıkıştırması yaptığı iddia edilmektedir.

Ancak şikayet başvurusunda 12.7 YKr ile ilgili olarak ileri sürülen iddialar bakımından ortaya çıkan temel yanılgı, her bir kurumsal müşterinin kampanyaya katılacağı varsayımı ile her bir müşterinin görüşmesinin (hat başına) 1000 dk. olarak gerçekleşeceği varsayımından yola çıkılmış olmasıdır. Turkcell’in gerçekleşen ortalama perakende fiyatlarının hesaplanmasında dikkate alınması gereken konular aşağıdaki gibidir:

- Kurumsal müşteriler kampanyaya katılmadıkları sürece, kendileri için en

avantajlı seçenek olan SCT tarifesinin “1000+” paketinde dahi dakika başına

en az 15.25 YKr. ödemek durumundadırlar.

- Kurumsal müşteriler kampanyaya katılmış olsalar dahi, kampanya

çerçevesinde hat başına 1000 dk. aşıldığı durumlarda daha üst bir tarife

paketinde yer alan fiyatlar ile karşı karşıya kalacaklardır ki, bu durum en

avantajlı seçenek olan STC tarifesinin 1000+ paketinde dahi dk. başına en az

15.25 YKr. olarak gerçekleşecektir. Aşağıdaki tabloda yer aldığı üzere

şikayetçiden başlayıp Turkcell’de sonlanan çağrı süresinin abone başına (….)

dakika olduğu tespit edilmiştir. Bu ortalama sürenin 1000 dakikadan oldukça

yukarıda olduğu görülmektedir. Şikayetçinin bu şekildeki müşteri profili dikkate

alındığında şikayetçinin müşterilerinin her halükarda kampanya sürelerinde

yer alan dakikaları aşacağı ve bir üst tarifenin fiyatlarına tabi olacağını

söylemek yanlış olmayacaktır.

600

Tablo 8: Şikayetçi – Turkcell Aramalarında Abone Başına Düşen Süre ve Gelir

Abone Başına Abone Başına Abone Başına

Tarih Süre (dk) Gelir (YTL) Ortalama Ücret (YTL)

2006.01 (………) (………) (………)

15 Aylık ortalama

Kaynak: Şikayetçi

- Diğer yandan, Turkcell’in SCT tarifesindeki abonelerinin aylık ortalama şebeke

içi görüşme süresinin (…) dakikadan az olduğu (…. dakika) tespit edilmiştir.

Bu durum aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:

bu kullanıcıların aylık toplam şebeke içi görüşme süreleri ve elde edilen gelirler ile abone başına aylık ortalama şebeke içi görüşme süreleri ve abone başına elde edilen ortalama gelirler

Aylar Abone sayısı arama süresi geliri(YTL) Gelir (YTL/dk) Süre

Kaynak : Turkcell

Turkcell’in kurumsal abonelerinin SCT tarifesinden aylık ortalama (…) dakika şebeke içi görüşme yaptıkları dikkate alındığında şikayet dilekçesinde kampanya kapsamında 1000 dakikalık dilimi için hesaplanan dakika başına 12.7 YKr ücretin fiyat sıkıştırma ihlalini ortaya koymak bakımından tek başına mutlak olarak dikkate alınmasının doğru olamayacağı sonucuna varılmıştır. Şikayetçinin 12,7 YKr olarak bulduğu perakende fiyatın hesaplanma yöntemi ise aşağıdaki gibidir:

620

Tablo 10: Ofisten Cebe Kampanyası

Ofisten Cebe Paketleri Paket Fiyatı Taahhüt Süresi Ortalama Fiyat Ortalama Fiyat

Süresi (dk) (KDV d.YTL) (ay) KDV dahil (YTL) KDV hariç (YTL)

Kaynak: www.turkcell.com.tr

Şikayetçi tarafından aylık paket fiyatı ilgili paketin çağrı süresine bölünerek dakika başı kampanya ücreti elde edilmiş ve daha sonra bu ücretten KDV oranı düşülmüştür.

Şikayet dilekçesinde bahsedilen ve Turkcell’in Ofisten Cebe Kampanyası içinde yer alan 12.7 YKr’luk Turkcell şebeke içi görüşme ücreti, yapılan görüşmelerin her dakikası başına ödenen bir ücret niteliğinde değildir. Şöyle ki, şikayet dilekçesinde bu ücret kampanyanın 1000 dk. dilimi için düzenlenmiş olan aylık 127 YTL paket ücretinin 1000 dakikaya bölünmesi sonucunda hesaplanmaktadır. Halbuki, kampanyanın 1000 dk. dilimini seçmiş bir abonenin belli bir ay içinde tam 1000 dakika konuşma gerçekleştirmiyor olması, bir başka deyişle 1000 dakikadadan daha az (veya daha çok) konuşmuş olması ihtimal dahilindedir. Bu durumda 1000 dakikadan daha az konuşan bir abonenin dakika başına ödeyeceği ücret 12.7 YKr’dan daha yukarıda olacaktır. Abonelerin kampanya bağlı oldukları paket dilimleri içinde belirlenmiş süreden daha az görüşme yaptıkları durumda ödeyecekleri ortalama ücretler 50 dakikalık dilimler halinde aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:

Dakika

Başına

150 50 35 29 0.690 0.585

Kaynak:www.turkcell.gov.tr

Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere, 150 dakikalık dilime kayıtlı olup da belli bir ay boyunca sadece 50 dakika konuşma yapan bir abonenin kampanya kapsamında ödeyeceği ortalama ücret 58,5 YKr olmaktadır. Benzer şekilde, kampanyanın 1000 dakikalık dilimine üye olan bir abonenin ay içinde 700 dakikalık görüşme yaptığı durumda ortalama 18 YKr ödeyeceği anlaşılmaktadır. Şikayet dilekçesinde sadece 12.7 YKr’luk ücretin baz alınarak fiyat sıkıştırması yoluyla bir rekabet ihlalinin gerçekleştiği ileri sürüldüğü dikkate alındığında, abonelerin kullanım paket kullanım oranlarının şikayette göz ardı edildiği ortaya çıkmaktadır.

Yukarıda yer verilen açıklamalardan da anlaşılacağı üzere; kullanıcıların konuşma süreleri ve kullanıcıların konuşma özellikleri gibi konuların varlığı göz ardı edilerek Turkcell’in alt pazardaki perakende fiyatının mutlak olarak dakika başına 12.7YKr olduğunun kabul edilmesi mümkün görünmemektedir.

Bu durumda yapılacak analiz ve karşılaştırmalar bakımından Turkcell’in kurumsal müşterilerinin kampanya da dahil olmak üzere mevcut tarifelerindeki şebeke içi görüşmeleri için dakika başına ödedikleri ücretin dikkate alınması gerekmektedir. Hatırlanacağı üzere, Turkcell’in en düşük şebeke içi tarife ücreti SCT tarifesinde yer alan 1000+ diliminde yer almaktadır. Bu yüzden yapılacak karşılaştırmalarda şikayetçi lehine olacak şekilde yalnızca SCT tarifesindeki şebeke-içi görüşmelerinden kaynaklanan ortalama gelir (fiyat) ile kurumsal kullanıcılar için geçerli olan tüm tarifelerinden kaynaklanan şebeke-içi görüşme geliri (fiyatı) ayrı ayrı hesaplanarak değerlendirmeye alınmıştır.

Turkcell’in SCT tarifesinde konuşma süreleri dört ayrı dilime göre ücretlendirilmektedir. Bu sebeple bu tarifeden dakika başına elde edilen ortalama ücretin hesaplanması gerekmektedir. Turkcell tarafından sağlanan veriler ışığında, SCT tarifesinden elde edilen aylık bazda toplam gelirler bu tarife kapsamında aynı ay içinde yapılan toplam görüşme sürelerine bölünmüştür. Bu hesaplamada kullanılan toplam gelirlerin içinde Ofisten Cebe Kampanyası’dan elde edilen gelir de dahil edilmiştir. Dolayısıyla SCT tarifesine abone olan müşterilerden kampanyaya katılan ve katılmayanlardan elde edilen gelirlerin tamamı hesaplamalara dahil edilmiştir. Diğer yandan anılan toplam gelirin içinde aylık sabit ücretlerden elde edilen gelirler yer almamaktadır. Bu sebeple dakika başına düşen aylık sabit ücret gelirlerinin de dakika başına ortalama ücrete eklenmesi gerekmektedir. Bu amaca yönelik olarak her ay SCT tarifesine abone olan müşteri sayısı ile sabit ücret (2 YTL) çarpılarak toplam sabit ücret gelirleri hesaplanmış, daha sonra bu meblağ toplam görüşme süresine bölünerek dakika başına eklenmesi gereken ortalama sabit ücret (0.004 YTL) elde edilmiştir. Bu ücret daha önce hesaplanan ortalama ücrete eklenerek Turkcell’in SCT tarifesinden elde ettiği dakika başına ortalama konuşma ücreti tüm vergiler hariç olmak üzere (…) YKr olarak tespit edilmiştir. Anılan hesaplamalar aşağıdaki tablolarda gösterilmektedir.

Tablo 12 : Turkcell SCT Tarifesinden Elde Edilen Dakika Başına Ortalama Ücret

SCT TARİFESİ KURUMSAL MÜŞTERİLERDEN BAŞLATILAN ARAMALAR İÇİN

Tarife

Turkcell> Şebeke içi Ortalama

Turkcell > Şebeke içi arama net Gelir

Aylar Abone sayısı arama süresi geliri(YTL) (YTL/dk)

Ocak 2006 (…) (…) (…)

Mayıs 2007

TOPLAM (…) (…) (…)

Sabit Ücretin Eklenmesi

Dakika Başına Ortamala

Sabit Ücret Eklenen Sabit Ücret Konuşma

Toplamı(Abone (Sabit Ücret Ücreti

sayısı x Sabit ücret) Toplamı / Toplam (…) +(….)

Sabit Ücret (YTL) Abone Sayısı (YTL) Süre) (YTL) (YTL)

[2] (…) (…)

Toplam (…) (…) (…) Kaynak: Turkcell

Tablodan görüldüğü üzere, kampanyaya katılan müşteriler de dahil olmak üzere, kurumsal kullanıcıların, Turkcell şebeke-içi görüşme maliyeti vergiler hariç (…) YKr. olarak gerçekleşmektedir. Söz konusu ücretin Turkcell’in 14 YKr’luk çağrı sonlandırma ücretinin üzerinde olduğu açıkça görülmektedir. Söz konusu fiyatın hesaplanmasında kurumsal müşteriler bakımından en avantajlı tarifeler hesaplamaya dahil edildiği gibi bazı kullanıcıların katlanmak durumunda kaldığı SCT cihazının maliyeti de hesaplamalara dahil edilmemiştir. Örneğin kurumsal müşteriler için geçerli tüm tarifelerin dikkate alındığı şebeke-içi görüşmeler bakımından ortalama maliyetin yaklaşık (…) YKr. civarında olduğuna yönelik hesaplamalar aşağıdaki gibidir:

Tablo 13: Kasım 2006 Sonrasında Turkcell Kurumsal Tarifelerinden Başlatılan Şebeke İçi

Çağrılar

Büyük Şirket Özel ve FCT Tarifelerinde Yapılan Şebeke İçi Çağrılar Toplamı

Şebeke içi Süre Şebeke İçi Ortalama Gelir

Aylar (dk) Şebeke İçi Gelir (YTL) (YTL/dk)

Kaynak: Turkcell

Yukarıda da değinildiği üzere Turkcell’in alt pazarda uygulamış olduğu perakende fiyatları hiçbir şekilde Turkcell çağrı sonlandırma ücretinin (14 YKr) altına düşmemektedir. Bu durum SCT tarifesindeki en düşük ücretleri için 1000+ paketinde yer alan 15.25 YKr.’luk fiyat için de geçerliliğini korumaktadır. Bu durumda şikayet başvurusunda Turkcell’in fiyat sıkıştırması yaptığının delili olarak Kurumumuza sunulan ve 12.7 YKr. ve 13.97 YKr. perakende fiyatlarının da gerçeği yansıtmadığı anlaşılmıştır.

I..2.2.2. Etkin Bir Operatörün Perakende Alt Pazarda Normal Kar Elde Edip Edemeyeceği Hususunun Değerlendirilmesi

Daha öncede ifade edildiği üzere, fiyat sıkıştırması bakımından yapılacak analizlerin ikincisini Turkcell’in alt pazarda uyguladığı perakende fiyatların, alt perakende pazarda faaliyet gösteren etkin bir operatörün normal kar elde etmesine yetip yetmeyeceğinin değerlendirilmesi oluşturmaktadır. Bu analiz bakımından değerlendirmeye alınacak olan marjın hesaplanması aşağıdaki gibidir:

M= A – (B+C)

Marj= Fiyat sıkıştırması bakımında değerlendirmeye alınacak marj

A= Turkcell’in kurumsal kullanıcılar için kampanya fiyatları da dahil olmak üzere

gerçekleşen ortalama perakende fiyatı

B= Turkcell’in çağrı sonlandırma ücreti

C= Etkin bir operatörün çağrı başlatma maliyeti

Yukarıdaki formülde yer alan değişkenlere karşılık gelmek üzere;

- A değişkenine karşılık olarak, bir önceki bölümde tespit edilen Turkcell

kurumsal kullanıcılar için kampanya fiyatları da dahil olmak üzere gerçekleşen

ortalama perakende fiyatı olan (…..) YKr, (hatırlanacağı üzere en riskli fiyatların

bulunabilmesini teminen kampanya ve SCT tarifesi kullanılmıştır).

- B değişkenine karşılık Turkcell’in çağrı sonlandırma ücreti olan 14 YKr,

- C değişkenine karşılık gelmek üzere de şikayetçinin şebeke içi (on-net) çağrı

başlatma maliyeti olarak tarafımıza bildirmiş olduğu (….) YKr

rakamları kullanılacaktır. C değişkenine karşılık gelmek üzere etkin bir operatör yerine şikayetçinin çağrı başlatma maliyetlerinin dikkate alınması, şikayetçinin etkin bir operatörden daha fazla maliyetinin olduğu durumlarda, en riskli durumun değerlendirilebilmesi bakımından şikayetçi lehine yapılmış bir hesaplama anlamına gelmektedir. şikayetçinin tarafımıza bildirmiş olduğu çağrı başlatma ve bu hizmete bağlı kiralık devre maliyetlerinin toplamı (toplam altyapı maliyeti) aşağıdaki gibidir:

3

Hangi maliyet kaleminin değerlendirmeye alınmasına karar verilebilmesi bakımından şikayetçinin Turkcell’e doğru olan aramalarının yukarıda yer verilen hangi arama tipi içerisinde yer aldığının tespit edilmesi gerekmektedir.

Şikayetçi-Turkcell

Kaynak : Şikayetçi

740

Tablo 15: Şikayetçi - Tüm Yönlere Aramalarının Başlatmada On-Net / Off-Net Oranları

şikayetçi-Tüm Yönler Süre (dk) Gelir (YTL) Süre oranı Gelir oranı

[3] “On-net” arama tipinde çağrı başlatma işlemi arabağlantı yapılmaksızın kiralık devreler üzerinden gerçekleştirilmektedir.

Çağrı Başlatma Türü

Kaynak : Şikayetçi

Yukarıda yer alan tablolardan da görüleceği üzere, şikayetçiden Turkcell’e giden çağrıların hemen hemen tamamı “on-net” arama tipinde gerçekleşirken, esasen şikayetçi’dan tüm yönlere giden trafiğin tamamına yakınının da “on-net” arama tipinde çağrı başlatma olduğundan bahsetmek yanlış olmayacaktır. Bu anlamda yukarıda yer verilen formülde C değişkenine karşılık olarak (…) YKr. rakamının alınması uygun görülmüştür.

Bu durumda yukarıda yer verilen formülde değişkenlerin karşılıklarının konulması ile bulunan marj aşağıdaki gibidir:

M= (…) – (14+….) YKr.

M= (….) YKr.

Görüldüğü üzere, UMTH operatörlerine altyapı maliyetleri sonrasında (…) YKr.’luk bir marj kalmaktadır. Bu marj Turkcell’in ortalama perakende fiyatı olan (…) YKr.’un yaklaşık %(…)’sine tekabül etmektedir.

Bilindiği gibi Telekomünikasyon Kurumu nezdinde uzlaştırma prosedürü sonunda ortaya çıkan Türk Telekom’un çağrı başlatma için 1,89 YKr. ve çağrı sonlandırma için 3,00 YKr.’luk ücretleri ışığında; yine Telekomünikasyon Kurumu tarafından onaylanan Türk Telekom’un şehirlerarası görüşme ücretinin vergisiz 6,86 YKr. olduğu düşünüldüğünde, düzenleyici otoritenin hem çağrı başlatma hem de çağrı sonlandırmanın alan dışı olması halinde UMTH işletmecisine birim başına 0,86 YKr.’luk bir marj kalmasını yeterli olarak kabul ettiği anlaşılmaktadır. Daha gerçekçi bir yaklaşım olarak UMTH işletmecisinin çağrılarının %.(...)’nin alan içi, %(…)’nun alan dışı olduğu varsayıldığında dahi, Türk Telekom’un perakende fiyatı ile UMTH işletmecileri tarafından Türk Telekom’a ödenen arabağlantı ücretleri arasında (…) YKr.’luk [6,86- (2*(...)*(...)+(…)*3)] bir marj bulunmaktadır ki bu rakam da yukarıda elde edilen marjın altında kalmaktadır.

Kaldı ki UMTH işletmecisinin esasen (şikayetçinin de) ana faaliyetleri olarak adlandırılabilecek yurt içinde başlayarak iller arası ve uluslararası taşınan çağrılar, yurt dışından başlayıp UMTH operatörü tarafından taşınan ve ilgili işletmecide sonlanan çağrılar ve diğer gelirleri (data servisleri, hat kiralama gibi) dikkate alındığında; Turkcell’de sonlanan çağrılar için altyapı maliyeti olarak ortaya çıkan 14,83 YKr. üzerinde kalan her türlü marjın makul olabileceği argümanının kabul edilmesi dahi ilgili şartlar göz önüne alındığında mümkün olabilir. Ancak dosya konusu marjın Turkcell’in (…) YKr’luk ortalama fiyatı dikkate alınarak değerlendirildiği göz önüne alındığında, 14,83 YKr.’un üzerinde kalan herhangi bir marjın yeterli olup olmadığı bakımından bir analize gerek duyulmamıştır.

Yukarıda yer verilen değerlendirmelerden görüldüğü üzere, Turkcell’in alt pazardaki perakende ortalama fiyatları ile etkin operatörün maliyetleri arasında, piyasada faaliyet göstermek için yeterli olabileceği düşünülen bir marj bulunmaktadır. Bu anlamda uygulanan fiyatları kötüye kullanma eylemi bakımından fiyat sıkıştırması olarak nitelendirmek mümkün görünmemektedir.

I.2.2.3. Şikayetçinin Turkcell’in Fiyat Sıkıştırması Eylemi Sonrasında Zarara Uğradığı İddiaların Değerlendirilmesi

Şikayetçi tarafından Kurumumuza gönderilen yazılar içerisinde SCT kampanyasının uygulanmaya başlandığı tarih itibari ile esasen şikayetçinin (….) müşterisinden elde edilen gelirlerde mutlak düşüşler yaşandığı ve tarife farkı nedeni ile gelirden kayıplar meydana geldiği ifade edilmiştir. Şikayetçi, uğradığını iddia ettiği zararı, gelir düşüşü ve gelir kaybı olarak iki şekilde sınıflandırmaktadır. Gelir düşüşü Turkcell’de sonlanan çağrıları azaltan müşterilerde yaşanan zararı ifade ederken, gelir kaybı şikayetçinin Turkcell ile mümkün olduğunca rekabet edebilmek ve müşterisini tamamen kaybetmemek için, satış fiyatında yapmak zorunda kaldığı indirimler nedeni ile uğradığı kayıpları ifade etmektedir. Bir başka deyişle gelir kaybı ifadesi, konuşma sürelerinde azalma olmasa dahi tarife düşüşleri sonucundaki kayıpları da kapsamaktadır.

Tablo 16: Şikayetçi-Turkcell Trafiği

Aylar Şikayetçi- Şikayetçi- Şikayetçi Şikayetçi Şikayetçi- Şikayetçi- Şikayetçi-

Turkcell Turkcell Toplam Toplam Turkcell Turkcell Turkcell

Oranı (dk) Oranı (dk) Ortalama

Ücreti

(YTL)

Kaynak: Şikayetçi

Yukarıda yer alan tablodan görüldüğü üzere 2006 Ocak’tan başlamak üzere geçen 15 aylık period içerisinde, ki buna SCT tarifesinin uygulamaya konulduğu Kasım 2006 sonrası da dahildir, şikayetçiden başlayıp Turkcell’de sonlanan çağrılarda bir azalma söz konusu değildir. Bu durum aşağıda yer alan grafikte çok daha net olarak gözükmektedir.

Şekil 1: Şikayetçi-Turkcell arama sürelerinin şikayetçinin tüm çağrı sürelerine oranı

(….Ticari Sır….)

Kaynak: Şikayetçi

Hatta iddiaların aksine toplam trafik dakikaların en yüksek olduğu aylar 2006 Kasım ve Aralık ayları ile birlikte 2007 Ocak, Şubat ve Mart aylarıdır. Bu anlamda şikayetçinin iddia ettiği gelir düşüşü (yani müşterilerinin daha az dakika çağrı

başlatmaları) rakamlara yansımamaktadır. Şikayetçinin toplam görüşme süreleri ve

gelirlerinde ise tam tersine bir artış söz konusudur. Aşağıda yer alan grafik

incelendiğinde esasen şikayetçinin Turkcell’e giden çağrılar bakımından da

gelirlerinin iddia edildiği gibi azalmadığını hatta tüm çağrı başlatma gelirlerine oranı

bakımından istikrarlı bir biçimde seyrettiğini söylemek yanlış olmayacaktır.

Şekil 2: Şikayetçi -Turkcell aramalarından elde edilen gelirlerin şikayetçi’dan başlayan

820 çağrılardan elde edilen toplam gelirlere oranı

(TİCARİ SIR…………….)

830

Kaynak: şikayetçi

Ancak örneğin 2007 Mart ayında görüşme sürelerindeki artışa rağmen gelirin

düşmesi, şikayetçi tarafından da ifade edildiği üzere, şikayetçinin fiyatlarında

yaşanan düşüş ile açıklanabilecek bir konudur. Bu hususu açıklığa kavuşturabilmek

bakımından aşağıda yer alan tabloların incelenmesi gerekmektedir.

840

Tablo 17: Şikayetçi-GSM trafiği çağrı süreleri, gelir ve ortalama ücretler

Şikayetçi-Turkcell Şikayetçi-Vodafone Şikayetçi-Avea

Ortalama Ortalama Ortalama

Kasım

öncesi

toplam

ve ort.

Kasım

sonrası

toplam

ve ort.

(………) (………) (………) (………) (………) (………) (………) (………) (………)

TOPL. (………) (………) (………) (………) (………) (………) (………) (………) (………) Kaynak: Şikayetçi

Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere, şikayetçinin Turkcell’e gönderdiği çağrılar için uyguladığı ortalama fiyatlar Kasım 2006 öncesinde (…) ile (…) YKr. arasında gerçekleşmiştir. Kasım 2006 sonrasında ise aynı trafik için ortalama fiyat (…) YKr. olarak gerçekleşmiştir. Buna rağmen, Turkcell’in ortalama fiyatının (…) YKr’un üzerinde olduğu (… YKr) olduğu ile şikayetçinin söz konusu trafikler bakımından çağrı başlatma ve sonlandırma toplam maliyetinin (…) Ykr. olduğu göz önüne alındığında, şikayetçinin perakende fiyatlarının söz konusu rakamların oldukça üzerinde kaldığı açıkça görülmektedir. Bu durumda Turkcell’in fiyat sıkıştırması eyleminde bulunmadığı dikkate alındığında, şikayetçinin rekabet ettiği Turkcell fiyatlarının (altyapı maliyetleri (…) Ykr. iken) üstünde bir fiyat sunmasının, tamamen kendi ticari tercihlerinin bir yansıması olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Şikayet başvurusunda yer aldığı üzere, kurumsal kullanıcılar bakımından UMTH işletmecisinden başlayıp GSM şebekelerinde sonlanan trafiklerin, GSM şebeke içi trafiklere rakip olduğu düşünüldüğünde, yukarıda yer verilen UMTH görüşme ücretlerinin GSM şebeke ücretleri ile karşılaştırabilmesi bakımından Turkcell haricindeki diğer iki GSM operatörün tarifelerine de bakılması faydalı olacaktır.

Turkcell dışındaki GSM operatörlerinin kurumsal tarifeleri ile SCT cihazı kullanılması halinde sundukları ücretlere aşağıdaki gibidir:

Tablo 18: Avea SCT Tarifesi

FCT

şebeke

Aylık içi Paket

Şirket İçi Sabit Diğer Sabit FCT Aylık paket dk

19.9 7 44.9 44.9 3.50 45 320 14

(Vergiler Hariç)

FCT

şebeke

Aylık içi Paket

Şirket İçi Sabit Diğer Sabit FCT Aylık paket dk Avea Şebeke İçi (+FCT) hatlara GSM Ücret Paket süresi ücreti

(KDV d. (KDV d. (KDV d.

(KDV d. YKr) (KDV d. YKr) YKr) YKr) YTL)

16.86 5.93 38.05 38.05 2.96 38.14 320.00 12 Kaynak: www.avea.com.tr

Avea’nın SCT tarifesinde aylık 38.14 YTL karşılığında 320 dakika boyunca şebeke içi görüşmeler ücretsiz olarak sunulmaktadır. Bu şekilde, şikayetçinin yaptığı hesaplama yöntemi kullanıldığı takdirde, yapılan görüşmelerin dakika ücreti vergiler hariç 12 YKr olarak ortaya çıkmaktadır. 320 dakika sonrasındaki şebeke içi görüşmelerin dakikası 16.86 YKr olarak faturalandırılmaktadır. Şirket içi görüşmeler ise dakikası 5.93 Ykr

olarak belirlenmiştir. Ayrıca bu tarifenin aylık 2.96 YTL sabit ücreti bulunmaktadır. Abonelerin 24 ay boyunca SCT tarifesinde kalmayı taahhüt etmeleri durumunda SCT cihazların mülkiyeti abonelere 1 YKr karşılığı devredilmektedir. Vodafone’un kurumsal tarifesi ise aşağıdaki gibidir:

Vodafone Şebeke

15 1.8 30 30 4.90 Vodafone Kurumsal Tarife (Vergiler Hariç)

Vodafone Şebeke

İçi Şirket İçi Sabit hatlara Diğer GSM Aylık Sabit Ücret (KDV d. YKr) (KDV d. YKr) (KDV d. YKr/dk) (KDV d. YKr/dk) (KDV d. YTL)

12.71 1.53 25.42 25.42 4.15 Kaynak: www.vodafone.com.tr

Aylık 4.15 YTL sabit ücret karşılığında Vodafone’un şebeke içi görüşmeleri 12.7 YKr olarak belirlenmiştir. Şirket içi görüşmeler ise 1.53 Ykr’tur. Vodafone’un şebeke içi tarifesinin dakika sınırı olmaksızın Turkcell’in Ofisten Cebe Kampanyası’daki en düşük ücreti sunan 1000 dakikalık konuşma diliminin ücreti (12.7 YKr) ile aynı seviyede olduğu anlaşılmaktadır. Vodafone, Turkcell’den farklı olarak 2 YTL yerine 4.15 YTL’lik aylık sabit ücret almaktadır.

Yukarıda yer verilen tablolardan görüldüğü üzere, Avea’nın kurumsal müşteriler için ortalama fiyatı 12 YKr ve 16,86 YKr iken Vodafone’nun fiyatı 12,71 YKr. olarak gerçekleşmektedir. Benzer şekilde, şikayetçi’ın diğer operatörler için uyguladığı fiyatlar da (Avea’da sonlanan trafikler için fiyatı ortalama (…) YKr. iken Vodafone için (…) olarak) aynen Turkcell örneğinde olduğu gibi yüksek seyretmektedir.

Şikayetçiden gelen yazıda Ekim-Mart ayları gelir karşılaştırmasına göre yapılan analizde, toplam gelir kaybının (….) USD olarak hesaplandığı ifade edilerek, bu zararın yurtiçinde sonlanan ses hizmetlerinin %(...)’sine, Turkcell’de sonlanan çağrılardan elde edilen gelirin ise %(…)’ine tekabül ettiği ifade edilmektedir. Aşağıdaki tablolarda ise şikayetçinin Turkcell’e doğru yapılan çağrılardan elde edilen gelirlerinin ayrıştırılmış hali ile uğranıldığı belirtilen zarar miktarının diğer gelirlere oranları yer almaktadır.

Tablo 20 : Şikayetçi Gelirlerinin Hizmet Türlerine Göre Ayrıştırılması

Verilen Hizmet Elde Edilen Gelir (USD)

Data Servisleri (…………)

Kaynak: Şikayetçi

Tablo 21: şikayetçinin Ses Hizmetlerinin Toplam Gelire Oranı

Şikayetçinin Ses Hizmetleri Geliri (USD) Şikayetçinin Toplam Geliri (USD) Oran (%)

(…………) (…………) (…….)

Kaynak: Şikayetçi

4 Yurtdışından başlayıp, şikayetçi tarafından taşınan ve ilgili işletmecide sonlandırılan telefon çağrıları

5 Yurtiçinden başlayarak illerarası ve uluslar arası taşınan çağrılardan oluşmakta ve yaklaşık %(…)si Turkcell şebekesinde sonlanmaktadır.

Tablo 22: Şikayetçinin Turkcell’de Sonlanan Çağrıların Gelirinin Toplam Gelire Oranı

Şikayetçinin Turkcell Geliri (USD) Şikayetçinin Toplam Geliri (USD) Oran (%)

(…………) (…………) (…….)

Kaynak: Şikayetçi

Tablo 23: Şikayetçinin Zararının Toplam Gelirine Oranı

Şikayetçinin Turkcell Zararı (USD) Şikayetçinin Toplam Geliri (USD) Oran (%)

(……...) (……...) (……...)

Kaynak: Şikayetçi

Tablolardan görüldüğü üzere, şikayetçinin zararının miktarı olarak ileri sürdüğü rakam toplam gelirinin %(…)’ine tekabül etmektedir. Varlığı iddia edilen zararın sebebi trafiğin Turkcell’e kaymış olması olacağı gibi, kullanıcıların şikayetçiden aldıkları hizmetleri çeşitli nedenlerle azaltmaları da olabilir. Ancak zararın sebebinin trafiğin Turkcell’e geçmiş olması ya da trafiklerin Turkcell’e geçmemesi için fiyatlarda yapılan indirimler olduğu düşünüldüğünde dahi, yukarıda yer verilen analizlerde de görüldüğü üzere, oluşan gelir kaybının temel olarak şikayetçinin fiyatlarının rakip trafikler bakımından GSM operatörlerinin fiyatlarının oldukça üzerinde seyretmesinden kaynaklandığı kanaatine varılmıştır.

Şikayet dilekçesinde, Turkcell’in İşTCell tarifeleri öncesinde şikayetçinin müşterilerinden biri olan (…)’nin, Turkcell’in İşTcell tarifelerinin UMTH işletmecilerine uyguladığı arabağlantı ücretlerinden daha düşük olması nedeni ile şikayetçi ile iş ilişkisini sonlandırarak aynı hizmeti almak üzere Turkcell’le anlaşmaya vardığı ve bu anlaşma çerçevesinde müşteriye sunulan Turkcell tarifesinin dakikasının (…) YTL’ye olarak belirlendiği ya da bu ortalamanın ortaya çıktığı ileri sürülmektedir. Önaraştırma kapsamında Turkcell’de yapılan yerinde incelemeler esnasında tutanağa bağlanan şirket yetkililerinin yazılı beyanları çerçevesinde, Turkcell’in internet sitesinde açıklanmış tarifeleri dışında hiçbir müşteri için pazarlık usulü belirlenmiş özel bir fiyatlandırmasının söz konusu olmadığı bilgisine ulaşılmıştır. Bu anlamda söz konusu bilginin de mevcudiyeti karşısında, tek bir müşteriye yönelik olarak ayrı bir değerlendirme yapılmasına gerek görülmemiştir.

J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi çerçevesinde Turkcell İletişim Hizmetleri A.Ş. hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.