yüksek kazanç sağlayabilecekleri kısa vadeli fırsatların oluşmasına neden olabilmektedir. Bunun aksi durumlarda ise teşebbüslerin koordineli davranışları hakim strateji olarak görülmektedir. Dolayısıyla, teşebbüsler tarafından belirlenen/belirlenebilecek stratejileri piyasa şartlarından bağımsız bir şekilde değerlendirmek mümkün görünmemektedir.
Mevcut dosyada yapılan incelemelerde “satış rakamlarına paralel olarak yurt içi talebin büyük bir değişkenlik göstermediği ve tüketimin belli bir banda oturduğu” tespiti yapılmıştır. Dosya kapsamında incelenen 2009-2014 döneminde önemli bir talep artışının tespit edilememesi bir yana, son üç yılda pazarda daralma gerçekleşmiştir. Bu tespitler, yukarıda teorisi çizilen ve teşebbüsler arasındaki olası koordineli davranışların hakim strateji olarak belirlenmesine uygun piyasa ortamının oluşacağını savunan görüş paralelindedir.
Talebin durağan yapısının yanı sıra pazarın arz tarafı da hareketli bir görünüm sergilememektedir. Yapılan incelemeler ortaya koymaktadır ki, yaş maya pazarına 10 yılı aşkın süredir kayda değer herhangi bir giriş yapılamamış, dört oyuncunun hakimiyet sürdüğü yapı korunmuştur. Her ne kadar pazara ilişkin yasal bir giriş engeli bulunmasa da, pazarın niteliği dağıtım ve satış ağlarının, bir bakıma ikili ilişkilerin ön plana çıkmasını sağlamaktadır. Bu durum, hali hazırda faaliyeti bulunmayan ve maya sektörüne giriş yapmayı düşünen teşebbüslerin karşılaşacakları önemli bir giriş engeli niteliğindedir.
Piyasaya ilişkin yapılan durum tespitinin bir sonucu olarak talebin fiyat esnekliğinin incelenmesinde fayda görülmektedir. Bu inceleme, hakim durumdaki bir teşebbüsün fiyat politikaları üzerinde alacağı stratejik kararlara yön çizecektir. Başka bir ifade ile teşebbüsün, ticaretin doğal akışını bozabilecek davranışlar üzerindeki etkinliğini göstermektedir. Dosya kapsamında esneklik üzerinde çalışılmış ve ulaşılan sonuç talebin fiyat karşısında “katı” bir esneklik seviyesine sahip olduğunu göstermiştir. Bu durumun mevcut dosyada olduğu gibi yoğunlaşmış pazarlarda koordine edilen davranışları beraberinde getireceği ve talebin bu davranışlar karşısında savunmasız kalacağı bilinen bilimsel, göz ardı edilemez bir gerçektir.
İktisadi Modeller Baz Alındığında Yapılan Değerlendirmeler
Dosya kapsamında yapılan analiz sonuçlarında özetle;
- Birleşen firmaların tek taraflı olarak fiyat artışına gitme eğilimlerini ölçen
yöntemlerden biri olan YDBF (Yukarıya Dönük Fiyat Baskısı) analizi
sonuçlarına göre rakip firmaların fiyatlarını sabit tutacağı varsayımında, Dosu
Maya ve Öz Maya’nın % 5 düzeyinde bir maliyet etkinliği kazansa ve
diğer firmalar fiyatlarını sabit tutsa dahi fiyat artırımına gidebileceği,
- Birleşme ve devralmalarda kullanılan; bu kapsamda incelemelerin en kapsamlı
kısımlarından birini oluşturan ve rakiplerin işlem tarafı firmaların fiyat
davranışlarına kendi fiyat davranışlarıyla karşılık verebilecekleri durumunu da
dikkate alan birleşme devralma simülasyonu sonuçlarına göre, işlem tarafı
firmaların %20’nin üzerinde fiyat artışı yapabilecekleri, pazardaki
ortalama artışın ise %12 civarında gerçekleşebileceği, bu durumun % 5
etkinlik kazanımı ile de kayda değer bir şekilde değişmeyeceği,
- İşlemin olası koordineli etkileri, bir başka ifadeyle işlemin firmaların
koordinasyon yaratma ya da artırma güdülerine olan etkisi bağlamında,
firmaların şimdi ve gelecekteki koordinasyon ya da rekabet sonucu elde
edecekleri kârların bugünkü değerlerini dikkate aldıklarında devralma
sonrasında Dosu Maya ve Öz Maya’nın koordinasyon içinde davranma
ihtimalinin artacağı, Mauri Maya ve Pak Maya’nın ise koordinasyon içinde