12-13/387-116
satım şartlarının tespit edilmesi” şeklindeki (a) bendinde yer alan düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmiştir.
Bilet fiyatlarının 10 TL’den 25 TL’ye çıkarıldığına ilişkin iddia üzerine, 2011 Temmuz-2012 Şubat dönemine ilişkin “bilet ve yolcu listeleri” elde edilerek incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda, söz konusu dönemde, Adıyaman-Diyarbakır hattı için kişi başı 10 TL olan bilet ücretinin aslında her iki teşebbüsçe de uygulanmadığı anlaşılmıştır. Kaldı ki 10 TL’lik bilet ücretinin 2011 Temmuz öncesi dönemlerde uygulanmış olması durumunda 59 No’lu Karayolu İle Şehirlerarası Yolcu Taşımacılığı Alanında Uygulanacak Taban Ücret Tarifesi Hakkında Tebliğ çerçevesinde regüle edilen alt tabanın (ilgili mevzuatta Adıyaman- Diyarbakır güzergahı dahil 201-250 km arası hatlar için asgari 15,5 TL olarak düzenlenmiştir) aşağısında olacağı da dikkate alınmıştır.
ÜNAL ve GÜLARAS firmalarının Adıyaman-Diyarbakır hattı için geçerli olan bilet ücretlerinin aylara göre karşılaştırılmasıyla 2011 Aralık ayından itibaren ÜNAL firmasının bilet ücretlerini 20 ve 24 TL’ye 2012 Ocak ayından itibaren ise 20 TL’ye (tüm yolcular için) indirdiği anlaşılmıştır. GÜLARAS firması ise aynı dönemde bilet ücretlerini çoğunlukla 25 TL’de tutmuş, 20 ve 22,5 TL gibi indirimli biletler de kesmiştir. Bu çerçevede her iki teşebbüse ait bilet ücretlerinin karşılaştırılmasından 2011 Aralık- 2012 Şubat döneminde ortak fiyat uygulanmadığı açıkça görülmüştür.
2011 Temmuz-2011 Kasım periyoduna ilişkin verilerin incelenmesinden söz konusu hat için ÜNAL ve GÜLARAS firmalarının bu dönemde daha ziyade 25 TL’lik bilet ücreti uyguladıkları, istisna olarak indirim yaptıkları görülmüştür. Bu zaman aralığı yaz sonbahar periyoduna denk gelmekte olup, karayolu ile yolcu taşımacılığı sektöründe talebin görece yüksek olduğu dönemdir. Bu sebeple her iki teşebbüsün de ulaştırma bölge müdürlüklerine onaylattıkları tarifelerinde ilan ettiklerine yakın ve görece yüksek bilet ücretleri uygulamaları rasyonel kabul edilebilir. Bu aşamada incelenmesi gereken bir diğer husus da, her iki teşebbüsün ilgili ulaştırma bölge müdürlüklerine onaylattıkları tarifelerinde Adıyaman-Diyarbakır güzergahı için belirledikleri bilet ücretleri olmuştur.. ÜNAL firması bu
1
hatta azami 35 TL, GÜLARAS ise azami 25 TL’lik bilet ücret tarifesine sahiptir. Buna göre ÜNAL ve GÜLARAS’ın bilet tarifelerini belirleyip onaylatma aşamalarında da ortak hareket etmedikleri anlaşılmıştır.
Karayolu ile yolcu taşımacılığı sektörünün yapısal özellikleri önaraştırma konusu olayda da geçerlidir. Rekabet Kurulu’nun 4.11.2010 tarih, 10-69/1466-564 sayılı kararındaki aşağıda yer verilen ifadelerin dikkate alınması gerektiği değerlendirilmiştir:
“… Esasen, ilgili pazarda verilen hizmet homojendir. Diğer bir ifadeyle otobüs firmalarının benzer araçlarla, benzer ikramlarla aynı hareket noktasından kalkarak aynı varış noktasına ulaştıkları görülmektedir. Bu durumda yolcuların tercihlerini belirleyen temel unsur bilet bedelleri olmaktadır. Teorik olarak kapasite kısıtı bulunmayan firmanın düşük fiyat vermesi durumunda yolcuların tamamına hizmet vereceği söylenebilir. Bu durumda mevcut diğer firma veya firmalar, aynı fiyat seviyesine inmek veya piyasadan çıkmak arasında seçim yapmak zorunda kalmaktadırlar. Diğer bir ifadeyle, piyasanın oligopolistik yapısı nedeniyle ilgili pazarda çok farklı fiyat seviyelerinin uygulanması mümkün değildir.
Özetle, tek fiyat uygulamasına ilişkin şikâyetler karayolu ile yolcu taşıma sektörünün genelinde görülmekte olup, hizmet farklılaşmadığı sürece bu tür uygulamalara rastlanabileceği neticesine varılmıştır.”
Yukarıda atıf yapılan Kurul kararında tespit edildiği üzere, karayolu ile yolcu taşımacılığı sektöründe aynı güzergahta faaliyet gösteren teşebbüslerin uyguladıkları bilet ücretlerini uzun dönemlerde birbirlerinden anlamlı ölçüde farklılaştırabilmeleri verilen hizmetin ve talebin nitelikleri sebebiyle güç görünmektedir. İnceleme konusu olay özelinde ise aynı 1 Mevzuat gereği bu rakamların % 30’u oranında indirim yapılabilmektedir.