Çimentaş ve merkezi İtalya'da bulunan Cementir-Cementerie Del Tirreno S.p.A.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

10

Başkan: Mustafa PARLAK

Üyeler: Tuncay SONGÖR, Rıfkı ÜNAL, Prof. Dr. Nurettin

KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.

B. RAPORTÖRLER: H. Hüseyin ÜNLÜ, M. Oğuzcan BÜLBÜL

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası Türk A.Ş.

Temsilcisi Av. Kayhan KARABAYIR

Kemalpaşa Caddesi. Işıkkent/İzmir

D. TARAFLAR: - Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası Türk A.Ş.

Kemalpaşa Caddesi. Işıkkent/İzmir

- Cementir-Cementerie Del Tirreno S.p.A

26 Boulevard Royal L-2449 LÜKSEMBURG

- Ordu Yardımlaşma Kurumu

Ziya Gökalp Cad. No:64 Kurtuluş/Ankara

- Adana Çimento Sanayi A.Ş.

Ziya Gökalp Cad. No:64 Kurtuluş/Ankara

- Ünye Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Ziya Gökalp Cad. No:64 Kurtuluş/Ankara

- Bolu Çimento Sanayi A.Ş.

Ziya Gökalp Cad. No:64 Kurtuluş/Ankara

- Gama Endsütri Tesisleri İmalat ve Montaj A.Ş.

Kırkpınar Sk. No:20 Çankaya/Ankara

E. DOSYA KONUSU: Çimentaş ve merkezi İtalya’da bulunan Cementir- Cementerie Del Tirreno S.p.A. (Cementir) ile Ordu Yardımlaşma Kurumu (Oyak), Adana Çimento Sanayi A.Ş. (Adana Çimento), Ünye Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Ünye Çimento), Bolu Çimento Sanayi A.Ş. (Bolu Çimento) ve Gama Endüstri Tesisleri İmalat ve Montaj A.Ş. (Gama) arasında (hep birlikte kısaca “Satıcı Ortaklar” olarak adlandırılacaktır) 31.7.2006 tarihinde akdedilen “Hisse Satın Alma Sözleşmesi” ile yönetim ve kontrolü Satıcı Ortaklara ait olan Elazığ-Altınova Çimento Sanayi Ticaret A.Ş.’nin (Elazığ Çimento) çıkarılmış sermayesinin %99.992’sine tekabül eden 45.996.328 YTL nominal değerdeki 4.559.632.800 adet hissenin alıcılar Çimentaş ve Cementir’e devrine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 15.8.2006 tarih ve 5598 sayı ile giren bildirim üzerine, söz konusu devralmaya ilişkin olarak talep edilen ek bilgi ve belgeler, Kurum kayıtlarına 29.8.2006 tarih ve 5840 sayı, 7.9.2006 tarih ve 5992 sayı ile intikal eden yazılarla tamamlanmıştır. 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 8.9.2006 tarih, 2006-1-122/Oİ- 06-HHÜ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,11.9.2006 tarih, REK.0.05.00.00- 120/174 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-63 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu, ancak işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hâkim durum yaratılmasının veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı; taraflar arasında imzalanan ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı olan, Hisse Satın Alma Sözleşmesi’nin 11.12. maddesindeki 3 yıllık rekabet yasağı hükmünün 2 yılla sınırlanması halinde söz konusu hükmün makul bir yan sınırlama sayılarak, bildirime konu işleme izin verilmesi gerektiği ifade edilmektedir.

70

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. Taraflar

H.1.1. Çimentaş İzmir Çimento Fabrikası Türk A.Ş. (Çimentaş)

Toplam (………….) ton/yıl klinker ve (………….) ton/yıl çimento üretim kapasitesi bulunan Çimentaş, Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği verilerine göre, Türkiye’de 2005 yılındaki toplam kapasite içinde % (…)’lık, toplam üretim içinde % (….)’lik, toplam satış içinde % (…)’lük ve toplam ihracat içinde de % (…)’lik bir paya sahiptir.

Üretim, Satış ve İhracat Rakamları

Çimentaş’ın bünyesinde faaliyet gösteren toplam üç adet çimento fabirkası bulunmaktadır. Bu fabrikalar şunlardır:

Rakamları

KAPASİTE

Çimentaş Trakya, 2005 yılı rakamlarına göre Marmara Bölgesi’ndeki toplam çimento kapasitesinde %(…), toplam çimento üretiminde %(…), toplam çimento satışlarında %(…) ve toplam ihracatta da %(…)’lik bir paya sahiptir.

Çimentaş İzmir, 2005 yılı rakamlarına göre Ege Bölgesi’ndeki toplam çimento kapasitesinde %(…), toplam çimento üretiminde %(…), toplam çimento satışlarında %(…) ve toplam ihracatta da%(…)’lük bir paya sahiptir.

Kars Çimento, 2005 yılı rakamlarına göre Doğu Anadolu Bölgesi’ndeki toplam çimento kapasitesinde %(…), toplam çimento üretiminde %(…), toplam çimento satışlarında %(…) ve toplam ihracatta da %(…)’lik bir paya sahiptir.

Çimentaş’ın, 2005 yılı satışlarından elde ettiği ciro (………………) YTL olup Yönetim Kurulu üyelerine aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:

Tablo 3: Çimentaş’ın Yönetim Kurulu Üyeleri

Yönetim Kurulu Üyesi Görevi

Walter Montevecchi Başkan ve Murahhas Aza

31.12.2005 tarihi itibariyle çıkarılmış sermayesi 31.500.000 YTL olan Çimentaş’ın ortaklık yapısı şu şekildedir:

Tablo 4: Çimentaş’ın Hisse Yapısı

Hissedar Pay Oranı (%)

Intercem S/A 67,23

Sermaye Yapısı 100,00

Başvuru konusu devralma işleminin taraflarından olan Çimentaş’ın kontrolünde olan (%100’ü Çimentaş’a ait olan) ve Çimentaş’ın devralmayı planladığı Elazığ Çimento’nun bulunduğu Doğu Anadolu bölgesinde faaliyet gösteren Kars 1 2005 yılı için 3 fabrikanın ortalama kapasite kullanım oranı.

Çimento San. Ve Tic. A.Ş.’nin (Kars Çimento) satışları bazı illerde Elazığ Çimento ile kesişmektedir. Bu bakımdan, değerlendirme yapılırken Kars Çimento’ya ait verilerin de dikkate alınmasının gerekmektedir.

H.1.2. Kars Çimento Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Kars Çimento)

(…………..) ton/yıl klinker ve (…………..)ton/yıl çimento üretim kapasitesi bulunan Kars Çimento, Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği verilerine göre, Doğu Anadolu Bölgesinde hem klinker ve hem çimento kapasitesinde yaklaşık %(…)’lik bir paya sahiptir. Kars ilinde faaliyet göstermekte olan Kars Çimento’nun 2003- 2005 dönemine ait çimento üretim kapasitesi ve kapasite kullanım oranları ile üretim miktarları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

Kars Çimento’nun çimento satışları ise aşağıdaki gibidir:

Kars Çimento’nun hisse yapısı ve Yönetim Kurulu şu şekildedir:

Tablo 7: Kars Çimento’nun Hisse Yapısı

Hissedar Pay Oranı (%)

Çimentaş 99,99992

Tablo 8: Kars Çimento’nun Yönetim Kurulu

Yönetim Kurulu Üyesi Görevi

Walter Montevecchi Başkan ve Murahhas Aza

H.1.3. Ordu Yardımlaşma Kurumu (OYAK)

Oyak Grubu, Türkiye toplam klinker kapasitesinin %(…)’unu, çimento kapasitesinin ise %(…)’ini kontrol etmektedir. Oyak bu sektöre, özelleştirme listesinde yer alan dört devlet fabrikasını satın alarak 1990’lı yıllarda girmiştir. Oyak’ın faaliyetleri şu anda özellikle Akdeniz ve Karadeniz Bölgelerinde yoğunlaşmış olup bu bölgelerde sırasıyla % (…)’lük ve % (…)’lük pazar payına sahitir. Oyak’ın Adana’da, Bolu’da, Ünye’de ve Mardin’de çimento fabrikaları bulunmaktadır. Ayrıca OYSA ticari unvanıyla Sabancı Grubuyla ortaklaşa kontrol edilen Niğde’de çimento fabrikası, İskenderun’da ise öğütme tesisi bulunmaktadır.

H.1.4. Elazığ-Altınova Çimento Sanayi Ticaret A.Ş.

1954 yılında kurulmuş olan Elazığ Çimento, (……….) ton/yıl klinker üretimi ile faaliyete başlamıştır. 1965 yılında 2. döner fırınını devreye alan Elazığ Çimento'da, 1966 yılında yaş sistemden yarı yaş sisteme geçilmiştir.

1996 yılında OYAK-GAMA ortaklığı tarafından Özelleştirme İdaresinden satın alındıktan sonra (……….) ton/yıl olan çimento öğütme kapasitesi, 1997 yılında değirmen ilavesi ile (………..) ton/yıl 'a, 1999 yılında Roller pres, V-Seperatör yatırımı ve iki adet çimento değirmeninin kapalı sisteme çevrilmesi ile birlikte (…………) ton/yıl'a yükseltilmiştir.

Mevcut Lepol sistem fırınların enerji ve bakım maliyetlerinin yüksek oluşu ve kapasitelerinin düşük olması nedeniyle 2002 yılı Aralık ayında yeni klinker hattı yatırımı başlatılmıştır. Montajına Mart 2003 yılında başlanan fırın yatırımı, 31 Mart 2004 tarihinde bitirilerek, Nisan 2004 tarihinde devreye alınmıştır. Bu yatırım ile birlikte Elazığ Çimento’nun klinker üretme kapasitesi (…………….) Ton/yıl’a yükselmiştir.

Elazığ Çimento’nun 2005 yılı satışlarından elde ettiği ciro (………...) YTL olup teşebbüsün hisse yapısı ve Yönetim Kurulu şu şekildedir:

Tablo 9: Elazığ Çimento’nun Hisse Yapısı

Hissedar Pay Oranı (%)

OYAK 35,00

TOPLAM 100.00

Tablo 10: Elazığ Çimento’nun Yönetim Kurulu Üyeleri

Yönetim Kurulu Üyesi Görevi

Celalettin ÇAĞLAR Başkan

Elazığ Çimento’nun iki iştiraki bulunmaktadır. 31.12.2005 tarihi itibariyle Elazığ Çimento’nun iştiraklerindeki iştirak tutarı ve oranı aşağıdaki gibidir.

Tablo 11: Elazığ Çimento’nun İştirakleri

İştirakin Adı İştirak Tutarı (YTL) Oran (%)

Oyak Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. 11,471 19.6

Birçim Çimento Mad. San. Tic. A.Ş. 517 6.0

Birçim Çimento Maden San. Tic. A.Ş., TMSF ihalelerindeki çimento fabrikalarına teklif vermek amacıyla Oyak çimento grubu şirketlerinin katılımıyla kurulmuş bir şirket olup, faal durumda bulunmamaktadır Oyak Enerji ve Sanayi Tic. A.Ş. ise, Oyak tarafından enerji üretim-dağıtım konularında faaliyet göstermek üzere kurulmuş bir şirket olup, aktif durumda bulunmamaktadır.

H.2. İlgili Pazar

H.2.1. İlgili Ürün Pazarı

İlgili ürün pazarının, daha önceki Kurul Kararlarında yapılan tanımlamalar ve tespitler de göz önüne alınarak, genel olarak “gri çimento pazarı” olarak tespit edilmiştir.

H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

Bildirime konu olan Elazığ Çimento’un bulunduğu coğrafi alan ve faaliyet gösterdiği pazarlar dikkate alınarak ilgili coğrafi pazarın genel olarak, “Doğu Anadolu Bölgesi” olarak tespit edilmesi gerektiği, bununla birlikte çimento sektöründe, bölge içerisinde il veya ilçeler bazında da yerel pazarlar oluştuğu göz önüne alınarak Elazığ Çimento’nun faaliyet gösterdiği illerin ayrı ayrı veya birlikte alt pazarlar olarak ele alınması gerektiği sonucuna varılmıştır.

H.3. Değerlendirme

1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde “bir birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur” ifadesi yer almaktadır. Bu açıdan değerlendirildiğinde bildirim, tarafların 2005 yılı toplam ciroları (……………) YTL olarak gerçekleştiğinden, 1997/1 sayılı tebliğ kapsamında izne tabi bir işlemdir.

Yıllık (…………) ton klinker ve (…………) ton çimento üretim kapasitesi bulunan Elazığ Çimento, Türkiye Çimento Müstahsilleri Birliği verilerine göre, Doğu Anadolu Bölgesi klinker ve çimento kapasitesinde sırasıyla % (…) ve % (…) paya sahiptir. Elazığ Çimento’nun 2005 yılındaki çimento ve klinker üretimi sırasıyla

2

(…………) ton ve (…………) ton; çimento satışları (…………) ton ve 2005 yılı kapasite kullanım oranları ise klinkerde % (…) çimentoda ise % (…) olarak gerçekleşmiştir. Şirket, 2005 yılında kendi kullanımı haricinde dışarıya klinker satışı yapmamıştır. Şirketin 2003–2005 yılları arasındaki çimento ve klinker üretim ve satış rakamları şu şekildedir:

Tablo 18: Elazığ Çimento’nun 2003–2005 Yılları Arası Üretim

2003 2004 2005

Üretim Satış Üretim Satış Üretim Satış

Çimento (………) (………) (………) (………) (………) (………)

Klinker (………) (………) (………) (………) (………) (………)

Elazığ Çimento’nun ana hinterlandının bölge olarak Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgeleri ile kısmen Doğu Karadeniz Bölgesi; il olarak Elazığ, Malatya, Tunceli, Bingöl, Muş, Bitlis, Van, Ağrı, Erzincan, Erzurum, Gümüşhane, Şanlıurfa, Diyarbakır ve Kahramanmaraş olduğu söylenebilir.

[2] Bu satışların (………) tonluk kısmı iç satış, (………) tonluk kısmı da ihracat olarak gerçekleşmiştir.

Tablo 19: Elazığ Çimento’nun Söz Konusu Pazarlara Olan Uzaklığı

Coğrafi Bölgeler ve İller Mesafe (km)

Doğu Anadolu Bölgesi

Ağrı 509

Bitlis 333

Van 465

Güney Doğu Anadolu Bölgesi

Diyarbakır 142

Şanlıurfa 271

Karadeniz Bölgesi

Trabzon 536

Akdeniz Bölgesi

Kahramanmaraş 214

İhracat

Elazığ Çimento, yurtiçi satışlarının %(…)ünü (………), (………) ve (………)

illerine; %(…)’ını ise toplam yedi ile yapmaktadır:

Tablo 20: Elazığ Çimento’nun İllere Göre Satışları

Şehir Satışların Oranı (%)

(………) (………)

Elazığ Çimento’yu devralacak olan Çimentaş’ın Kars Çimento ile, ilgili coğrafi

pazarda faaliyeti bulunmaktadır. Elazığ Çimento ile Kars Çimento’nun çimento

satışı yaptığı iller ve bu illerdeki toplam tüketim bilgileri aşağıdaki tablolarda yer

almaktadır.

KARS (………) (………) (………) (………) (………)

TRABZON (………) (………) (………) (………) (………) RİZE (………) (………) (………) (………) (………)

ELAZIĞ (………) (………) (………) (………) (………)

Yukarıdaki tablolar incelendiğinde; Kars Çimento ile Elazığ Çimento’nun satışlarının Ağrı ve Van’da kesiştiği görülmektedir. Kars Çimento Ağrı iline 2005 yılında (…) ton, Van iline ise (…..) ton çimento satışı yapmıştır. Ağrı ilinde 2005 yılında gerçekleşen tahmini çimento tüketim miktarı (………) ton, Van ilindeki ise (……) tondur. Bu bağlamda, Kars Çimento, 2005 yılı çimento satış rakamlarına göre Ağrı ilinde % (….), Van ilinde ise % (…..)’luk bir pazar payına sahiptir.

Elazığ Çimento Ağrı iline 2005 yılında (…..) ton, Van iline ise (……) ton çimento satışı yapmıştır. Ağrı ilinde 2005 yılında gerçekleşen tahmini çimento tüketim miktarı dikkate alındığında Elazığ Çimento’nun, 2005 yılı çimento satış rakamlarına göre Ağrı ilinde % (…), Van ilinde ise % (….)’lük bir pazar payına sahip olduğu görülmektedir.

Çimentaş’ın Sahip Olacağı Pazar Payları

Devralma Sonrası Durum

Pazar Payı Pazar Payı Satış Miktarı Pazar Payı

250

Başvuru konusu işlem sonucunda devralma işleminin gerçekleşmesi durumunda, Çimentaş’ın (Elazığ Çimento ile Kars Çimento’nun satışları dikkate alınarak) Ağrı ilinde %(…), Van ilinde ise %(…) oranında pazar payına sahip olacağı

3

görülmektedir.

İlgili coğrafi pazar olan Doğu Anadolu Bölgesi’nde dört adet, Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde ise altı adet çimento fabrikası bulunmaktadır. Bu fabrikalar ve üretim kapasiteleri şu şekildedir:

Tablo 24: Doğu ve Güney Doğu Anadolu Bölgesindeki Fabrikalar

Güney Doğu Anadolu Bölgesi

Fabrika Grup İl

[3] 2004 yılı satış verilerine göre yaklaşık olarak; (……………..) oranında pazar payı bulunmaktadır.

Doğu Anadolu Bölgesi

Buna göre, devir işlemi neticesinde herhangi bir hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin söz konusu olmayacağı düşünülmektedir.

Hisse Satın Alma Sözleşmesi’nin 11.12. maddesinde, “Rekabet Etmeme. Her bir satıcı, Kapanış Tarihinden itibaren üç yıllık bir süreyle, kendisinin veya İştiraklerinden herhangi birinin, Türkiye’nin doğusunda Şirket ile doğrudan rekabet eden başka bir yeni çimento işiyle iştigal etmeyeceğini ne buna yatırım yapmayacağını kabul eder.” hükmü yer almaktadır. Buna göre satıcı ortaklara ilgili pazarlarda 3 yıl süreyle rekabet yasağı getirilmektedir. Getirilen rekabet yasağı, Bildirim Formunda da ifade edildiği üzere yeni yapılacak faaliyet ve yatırımları kapsamaktadır. Oyak’a ait Mardin’de çimento fabrikası olduğu da göz önüne alınarak mevcut diğer faaliyetlerle ilgili olarak herhangi bir rekabet kısıtlaması öngörülmemiştir.

Yoğunlaşma işlemleriyle birlikte getirilen düzenlemelerin yan sınırlama olarak değerlendirilebilmesi için; bunların işlemle doğrudan ilgili, işlemin yürütülebilmesi için gerekli, kapsamının belirli ve sınırlı olması gerekmektedir. Devralmalarda satıcıya rekabet yasağı getirilmesinin amacı, maddi varlıklar ile satıcının geliştirdiği ticari itibar ve know-how gibi maddi olmayan varlıkların tüm değerleriyle alıcıya geçmesinin sağlanmasıdır. Bunun için, alıcının müşteri tabanı oluşturabileceği ve satıcıdan devraldığı know-how’dan tam anlamıyla faydalanabildiği ölçüde ve sürede satıcının rekabetçi davranışlarından korunması gerekmektedir. Bu itibarla, rekabet etmeme yükümlülüğünün, işlemin istenen sonucu doğurmasına katkıda bulunduğu kabul edilmektedir.

Bildirim konusu olayda getirilen rekabet sınırlaması incelendiğinde, söz konusu sınırlamanın işlemle doğrudan ilgili, işlemin yürütülebilmesi için gerekli ve kapsamının belirli ve sınırlı olduğu görülmektedir.

Bildirim formunda, know-how kavramının içine müşteri bilgisinin ve pazarlama stratejilerinin de girmesi gerektiği, bu bakımdan daha önceki Kurul Kararları paralelinde 3 yıllık rekabet etmeme süresinin makul görülmesi gerektiği ifade edilmektedir.

Yukarıda ifade edildiği gibi know-how devrinin söz konusu olduğu durumlarda üç yıllık rekabet etmeme süresi makul görülmektedir. Başvuru konusu işlemde, devralan taraf olan Batıçim ve Cimenter’in sektörün önde gelen oyuncularından oldukları, 2002/2 sayılı Tebliğ’de tanımlanan herhangi bir know-how devrinin söz

konusu olmadığı, müşterilerle ilgili bilgilerin alıcı teşebbüse devri ve müşteri bağımlılığının sağlanmasının ise daha önceki Kurul kararlarına da uygun olarak know-how bağlamında değil, ticari itibarın devri kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.

Buna göre Hisse Satın Alma Sözleşmesi’nin 11.12. maddesinde yer alan rekabet yasağına ilişkin sürenin, iki yıl ile sınırlandırılması halinde söz konusu hükmün yan sınırlama sayılabileceği düşünülmektedir.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,

1. Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a

dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna,

ancak işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim

durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve

böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu

olmadığına,

2. “Hisse Satın Alma Sözleşmesi”nin 11.12. maddesinde 3 yıl olarak düzenlenen

rekabet yasağının süresinin 2 yılla sınırlanması yönünde değişiklik yapılması

kaydıyla söz konusu hükmün yan sınırlama sayılarak, bildirime konu işleme

izin verilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.