06-79/1032-298
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
50
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Çanakkale boğazında boğazın iki yakası arasında karayolu bağlantısı olmaması ve yolcu, araç ve yük taşımacılığının araba vapuru ve feribotlarla sağlanıyor olmasının yanı sıra, şikayet konusunun da bu hatlardaki rekabet koşullarının bozulmasına yönelik olması sebebiyle, ilgili ürün pazarı, “feribot ve arabalı vapurlarıyla yolcu ve araç taşımacılığı hizmeti” olarak belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar, şikayete konu hizmetlerin sunulduğu, “Çanakkale-Eceabat ve Gelibolu-Lapseki arası feribot ve arabalı vapur hatlarının bulunduğu Çanakkale Boğazı bölgesi” olarak tespit edilmiştir.
I.2. Tespitler ve Değerlendirme
Şikâyet, denizyolu ile yapılan düzenli hat taşımacılığına ilişkindir. Denizyolu ile yapılan düzenli hat taşımalarında, aynı iskelelerin kullanılmasının zorunlu olduğu durumlarda, iskele kullanımı ve kullandırılması rekabet hukuku kapsamında zorunlu unsur sayılabilmekte, aynı hat üzerinde farklı teşebbüslerin faaliyet göstermesine ilişkin olarak ise, rakip teşebbüslerin ortak hareket etmesi zorunluluğu ortaya çıkmaktadır.
Bu kapsamda uluslararası deniz taşımacılığında çeşitli konferansların oluşturulması suretiyle, rakiplerin tarife, fiyat, gelir paylaşımı gibi konularda ortak hareket etmeleri söz konusu olmakta, rekabet hukuku kapsamında “per se” yasak olan bu uygulamalara, rekabet hukuku sistemlerinde istisna ve/veya muafiyet tanınmaktadır. ABD, Kanada, Avustralya ve Japonya gibi ülkeler yasalar çıkararak anılan sektöre ayrıcalık tanımış, AB Komisyonu da 1986 yılında çıkarmış olduğu 4056/86 sayılı Tüzük'le aynı yolu takip etmiştir.
Şikâyete konu olan, iç sularda yapılan düzenli hat taşımacılığının rekabet hukuku bakımından değerlendirilmesi de, uluslararası düzenli hat taşımacılığından farklı değildir. Aynı hatta faaliyet gösterecek olan teşebbüslerin günün belirli zaman dilimlerinde tarife düzenleyerek, talep olsun olmasın faaliyette bulunmalarının ekonomik bakımdan yolu, ancak ortak karar alınması ile mümkün olabilecektir. Nitekim şehir içi taşımalara yönelik, toplu taşıma, dolmuş, taksi, servis hizmetleri ve demiryolu ve suyolu ile taşımalarda rekabet şartları içerisinde, düzenleme yapılmaksızın faaliyet gösterilmesinin sorun yarattığı, rekabet hukuku uygulamalarında bilinen bir gerçektir. Bu nedenle, bu alanlarda yasa koyucular tarafından düzenleme yapılmakta ve oluşturulan çeşitli komisyonlarla, güzergâh, tarife, bilet ücret ve fiyatlarının belirlenmesi kamu denetimi yoluyla yapılmaktadır. Nitekim 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu’nun 7. maddesinin birinci fıkrasının (f) bendi düzenlemesi ile anılan yetkiler Büyükşehir Belediyesi’ne verilmiştir.