Ineos Chlor Vinlys Holdings B.V.'nin Companhia Industrial de Resinas Sinteticas'da sahip olduğu %(...)…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Tuncay SONGÖR, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,

İsmail Hakkı KARAKELLE

B. RAPORTÖRLER: Müge ÖZERCAN PAŞAOĞLU, Seda Nurtaç FİRENGİZ

E. DOSYA KONUSU: Ineos Chlor Vinlys Holdings B.V.’nin Companhia Industrial de Resinas Sinteticas’da sahip olduğu %(…) oranındaki hissenin Shin-Etsu International Europe B.V. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi. F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 26.12.2008 tarih ve 8384 sayı ile giren ve eksiklikleri 14.1.2009 tarih ve 387 sayılı, 23.01.2009 tarih ve 639 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 28.1.2009 tarih ve 2008-1-156/Öİ-09-MÖ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 30.01.2009 tarih, REK.0.05.00.00-120/12 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-04 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;

- Bildirim konusu devralma işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi

olduğu,

- Ancak söz konusu devralmanın 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim

durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda

ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte

bulunmadığı, bu nedenle söz konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı, ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. Taraflar

H.1.1. Devralan: Shin-Etsu International

Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre Shin-Etsu International, büyük ölçüde Avrupa pazarında kimyasal ürünler, elektronik materyaller vb. ürünlerin satışını yapmakta olan bir şirket olup; teşebbüsün hisselerinin tamamı Shin-Etsu grubu bünyesinde faaliyet göstermekte olan Shin-Etsu Chemical Co., Ltd. (SEC)’ye ait bulunmaktadır. Shin-Etsu International’ın bünyesinde yer aldığı Shin-Etsu Grubu, kendi büyük ölçekli polimerizasyon ve ölçek etkisinden arındırılmış teknolojiyi (non-scale technology) barındıran bir üretim süreci geliştirmek suretiyle Polivinil Klorid (PVC) endüstrisinde önemli bir konum elde etmiştir. Grubun faaliyetleri genel olarak 3 ana kategoriye ayrılmaktadır:

1) Organik ve inorganik kimyasallar işletme grubu

- PVC

- Silikon

- Selüloz

2) Elektronik materyal işleme grubu

- Yarı iletken silikon

- Güçlü mıknatıslar

- Fotoresists vs.

3) Fonksiyonel maddeler ve diğer ürünler işleme grubu

- Nadir toprak elementleri

- Sentetik kuartz vs.

Shin-Etsu Grubu’nun Türkiye’de herhangi bir üretim faaliyeti bulunmamaktadır. Türkiye’de iştiraki veya herhangi bir irtibat bürosu da bulunmayan Grup; Türkiye pazarına ithalatçı ve yerli distribütörleri aracılığıyla PVC satışı gerçekleştirmektedir. Shin-Etsu International’ın yanı sıra, SEC ve SEC’in 100 hissesine sahip olduğu Shintech Inc. de Shin-Etsu Grubu bünyesinde Türkiye PVC pazarında faaliyet gösteren şirketlerdir. Ayrıca Shin-Etsu grubu, mevcut işlem çerçevesinde devre konu teşebbüs olan CIRES’de de, devralan taraf olan grup şirketi Shin-Etsu International vasıtasıyla %(…) oranında hisseye sahip bulunmakta ve CIRES’e Mitsui Benelux adlı şirket aracılığı ile PVC’nin hammaddesi olan monomer haldeki vinil kloridi (VCM) tedarik etmektedir.

H.1.2. Devreden: Ineos Chlor

Bildirim konusu işlem çerçevesinde, CIRES’de sahibi bulunduğu %(…) oranındaki hisseyi, diğer bir hissedar olan Shin-Etsu International’a devretmesi planlanan Ineos Chlor, Avrupa’daki ana klor-alkali ve PVC üreticilerinden biri ve klor türevlerinde dünya çapında bir oyuncu konumundadır. Ineos Chlor, dünya çapında faaliyet gösteren Ineos Grubu bünyesinde faaliyetlerini sürdürmektedir. Petrokimyasallar, ara kimyasallar, uzmanlık kimyasalları ve petrol ürünlerinin üretimi, kimyasal ürünlerin dağıtım ve satışı ile iştigal eden Ineos Grubu, 18 ayrı şirketten oluşmaktadır.

Halihazırda, Inoes Chlor’ın icra başkanı olan Christopher Edward Tane CIRES’in icrada görev almayan yöneticisi konumundadır.

H.1.3. Devredilen: CIRES

Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre CIRES, 1960 yılında aralarında Shin-Etsu International’ın tam kontrolüne sahip olan SEC’in de aralarında bulunduğu bir kısım

şirket tarafından bir ortak girişim olarak kurulmuş ve teşebbüsün ortaklık yapısı zaman içerisinde bazı değişikliklere uğramıştır.

Süspansiyon polivinil klorid (S-PVC) ve emülsiyon polivinil klorid (E-PVC) satışı alanda faaliyet gösteren CIRES, S-PVC maddesi satışını Türkiye, Fransa, İsviçre, Almanya, Tunus, Fas, Mozambik, Tahiti ülkelerine, E-PVC maddesi satışını ise İspanya ve Portekiz dışında İtalya, İngiltere, Hollanda, İsviçre, Almanya, Norveç, Polonya, Bulgaristan, Fas, Tunus, Brezilya, Fildişi Sahili, Mısır ve ABD’ye gerçekleştirmektedir. Türkiye’de üretim faaliyeti bulunmayan CIRES, Türkiye pazarına ithalatçı şirketler ve distribütörler aracılığı ile satış yapmaktadır. Bunun yanı sıra CIRES, iştiraklerinden Previnil-Empresa Preparadora de Compostos Vinilicos SA (PREVINIL) ve Cygsa- Compuestos Y Granzas SA (CYGSA) aracılığı ile PVC bileşikleri alanında da faaliyet göstermektedir. Söz konusu teşebbüslerden PREVINIL, paketleme sektöründe ve genel amaçlı olarak kullanılan bileşiklerde yıllık onbin tonluk üretim kapasitesine sahip bir PVC reçine birleştiricisi olup CIRES’in kontrolünde Türkiye’de PVC bileşikleri pazarında faaliyet göstermektedir.

H.2. İlgili Pazar

H.2.1. İlgili Ürün Pazarı

Bildirim konusu işlem kapsamında devre konu olan CIRES, Türkiye’de, distribütörlere ve ithalatçılara yaptığı satışlar yoluyla PVC ve hem doğrudan, hem de iştiraki PREVINIL’in yaptığı satışlar vasıtasıyla da, dolaylı olarak PVC bileşikleri alanında faaliyet göstermektedir. Diğer taraftan, anılan işlemin devralan tarafı olan Shin-Etsu Grubu’nun Türkiye’deki faaliyetleri PVC pazarı ile sınırlıdır. Dolayısıyla ilgili işlem, PVC bileşikleri pazarı bakımından herhangi bir yoğunlaşmaya yol açmayacaktır. Bu bağlamda, ilgili ürün pazarı tanımına CIRES ile Shin-Etsu Grubu’nun faaliyetlerinin örtüştüğü ve dolayısıyla yoğunlaşma artışının meydana geleceği PVC pazarı esas alınmıştır.

Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre, PVC, VCM hammaddesinin zincir reaksiyonu sonucu, etilenden üretilmektedir. Bu sürecin başlangıç noktası doğalgaz likitlerinin veya ham petrolün etilen veya diğer ürünlerle parçalanmasıdır. Etilen, etilen diklorid üretimi için klorlanmakta ve parçalanma işlemi sonrasında polimerize olarak PVC’ye dönüşecek olan VCM’e dönüşmektedir.

Sanayi ve inşaata yönelik birçok alt pazar ürünleri ve tüketici ürünlerinin üretiminde kullanılan PVC, süspansiyon PVC (S-PVC) ve emülsiyon PVC (E-PVC) olmak üzere iki ayrı türe ayrılmaktadır.

Dosya mevcudunda yer alan bilgilere göre, S-PVC’nin üretim süreci VCM’in su içerisinde katalizör ile süspansiyonundan oluşmaktadır. Polimerizasyon süreci ve diğer işlemlerin akabinde, S-PVC gözenekli beyaz toz haline gelmektedir. S-PVC genellikle PVC boru, çerçeve ve PVC filmler gibi plastik ürünlerde kullanılmaktadır. E-PVC de S- PVC gibi polimerize edilmekle beraber, S-PVC’nin kalıp veya sıkıştırılmış şeklinden farklı olarak, püskürtülebilen temiz ve pürüzsüz toz halini almakta ve zemin kaplama, kaplamalı kumaş ve otomotiv izolasyon maddelerinde kullanılmaktadır. Farklı üretim süreçlerine bağlı olarak, S-PVC ve E-PVC farklı teçhizat kullanılarak üretilmektedir. Bildirim Formu’nda yukarıda yer verilmekte olan hususların Avrupa Komisyonu kararında da teyit edildiği ve Komisyon’un Vinnolit v Ineos CV Specialty PVC Business

1

ve Ineos/Kerling kararlarında S-PVC ve E-PVC’nin aşağıdaki alt pazarlara ayrılan iki ayrı ilgili ürün pazarı olarak tanımlandığı belirtilmektedir:

- S-PVC:

i) Plastisol uygulamaları için elastik PVC

ii) Termoplastik uygulamaları için özel süspansiyon PVC

iii) Termoplastik uygulamaları için PVC hammaddesi.

- E-PVC:

i) Plastisol uygulamaları için macun PVC

ii) Termoplastik uygulamaları için emülsiyon PVC

Bildirim Formu’nda yer alan bilgilerden, devre konu CIRES’in sadece plastisol uygulamaları için macun PVC (macun E-PVC) ve termoplastik uygulamaları için PVC hammaddesi (hammadde TA S-PVC) pazarlarında faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır. Devralan konumundaki Shin-Etsu Grubu ise, Türkiye’de söz konusu pazarlardan sadece hammadde TA S-PVC pazarında faaliyet göstermektedir. Dolayısıyla, İlgili ürün pazarı tanımına yoğunlaşma artışının meydana geleceği pazarın esas alınabileceği noktasından hareketle ve Bildirim Formu’nda yer alan bilgiler çerçevesinde, mevcut dosya bakımından ilgili ürün pazarı “hammadde TA S-PVC pazarı” olarak tanımlanmıştır.

H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

Dosya mevcudunda yer alan bilgiler çerçevesinde, işlemin değerlendirilmesinde ilgili ürünler bakımından bölgesel pazar tanımı yapılmasını gerektirecek koşulların var olmadığı ve dolayısıyla ilgili coğrafi pazarın “Türkiye” olarak belirlenebileceği sonucuna ulaşılmıştır.

H.3. Değerlendirme

H.3.1. İşlemin Niteliği

Bildirim konusu işlemin hukuki dayanağını, Shin-Etsu International ile Ineos Chlor arasında 9.12.2008 tarihinde imzalanmış olan hisse devir sözleşmesi oluşturmaktadır. İşlem neticesinde hali hazırda CIRES’in hissedarlarından olan Shin-Etsu International’ın, Inoes Chlor’un CIRES’de sahip olduğu %(…) oranındaki hisseyi devralması planlanmaktadır. CIRES’in işlem öncesi hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir:

Tablo 1- CIRES’in İşlem Öncesi Hissedarlık Yapısı

Fundo de Pensões do Banco Comercial Português (…)

2

Halka açık hisseler (…)

Toplam 100,00

CIRES’in kontrol yapısına ilişkin olarak taraflarca yapılan açıklamalara göre ise, söz konusu hissedarlardan Ineos Chlor %(…), Shin-Etsu International %(…), Mitsui Group %(…), Fundo de Pensões do Banco Comercial Português ise %(…) oranında oy hakkına sahip bulunmaktadır.

Dosyada mevcudunda yer alan bilgilere göre, CIRES Yönetim Kurulu, 3’ü CIRES’in ana hissedarlarından olan Ineos Chlor, Shin-Etsu International ve Mitsui Group tarafından 1 Karar No. COMP/M.4572- Vinnolit/ INEOS CV Specialty PVC business, 26.06.2007

2 Halka açık olan CIRES’in %11,97’lik kısmını oluşturan hisseleri, küçük pay sahiplerinin olup; bu hisseler Euronext

Lisbon sermaye piyasasında işlem görmektedir.

atanan 6 kişiden oluşmakta olup; Yönetim Kurulu’nda görev alan diğer 3 kişi ise herhangi bir hissedar tarafından atanmamaktadır. Halihazırda, hissedar olmayan bu 3 Yönetim Kurulu üyesinin icrai sorumluluğu bulunmakta ve bu üyeler şirketin yönetimi ile ilgilenmektedir. Yönetim Kurulu kararları CIRES ana sözleşmesi uyarınca alınmaktadır. Yönetim Kurulu en az her çeyrek dönemde toplanmakta ve toplantı ve karar alma nisabını mevcut üyelerin çoğunluğu oluşturmaktadır. Kurul kararları ise toplantıda hazır bulunan üyelerin çoğunluğu tarafından onaylanarak geçerlilik kazanmaktadır. Yönetim Kurulu’nun seçilmesi için alınacak Genel Kurul kararları da salt çoğunlukla geçerlilik kazanmaktadır. Bunların yanı sıra, şirketin ana sözleşmesinde veto veya tercihli oy hakkına ilişkin herhangi bir düzenlemenin de yer almadığı anlaşılmaktadır.

Tarafların Kurum kayıtlarına 14.1.2009 tarih ve 387 sayı ile giren yazısında, kanunen özel bir çoğunluk aranmadığı müddetçe, tüm ortaklık kararlarının basit çoğunlukla alındığı, veto ya da tercihli oy hakkına ilişkin herhangi bir düzenlemenin söz konusu olmadığı hususlarına atıf yapılarak, bu yapı içerisinde hissedarlarının tümünün bağımsız olduğu, farklı hissedarların koalisyon oluşturmak suretiyle belirli konularda karar alınması yönünde kontrollerinin söz konusu olabildiği ve bu tür değişken koalisyonlar sebebiyle CIRES üzerinde belirli hissedar veya hissedarların tek veya ortak kontrolünün bulunmadığı belirtilmektedir. Söz konusu bilgiler dikkate alındığında, anılan işlemin devralan tarafı olan Shin-Etsu International’ın mevcut durumda CIRES üzerinde ortak veya tek kontrole sahip

3

olmadığı anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan ilgili işlem sonrasında, halihazırda CIRES hisselerinin %(…)’sine sahip olan Shin-Etsu International, diğer bir hissedar olan Ineos Chlor’un %(…) hissesini alacak ve CIRES’in hissedarlık yapısı aşağıdaki şekli alacaktır:

Tablo 2- CIRES’in İşlem Sonrası Hissedarlık Yapısı

Fundo de Pensões do Banco Comercial Português (…)

Halka açık hisseler (…)

Toplam 100,00

Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre, işlem sonrasında CIRES hisselerinin %(…)’üne sahip olacak olan Shin-Etsu International, oy hakkının da %(…)’ini eline geçirecektir. Böylece teşebbüs, işlem sonrasında da azınlık hissedarlarının hiçbirinin stratejik kararları veto hakkının da bulunmayacak olması sebebiyle, tek başına CIRES üzerinde kontrole sahip olacaktır. Dolayısıyla; anılan işlem, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2/b maddesi kapsamında kontrol değişikliğine yol açan bir devralmadır.

H.3.2. Pazar Payları ve Cirolar

Bilindiği üzere, 1997/1 sayılı Tebliğ'in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 4. maddesinde “birleşme veya devralma sonucunda birleşmeyi veya devralmayı gerçekleştiren teşebbüslerin, ülkenin tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının, piyasanın % 25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları zorunludur.” düzenlemesine yer verilmektedir. Bu bağlamda, Shin-Etsu Grubu’nun ve CIRES’in 2007 yılı 3 Avrupa Birliği Komisyonu’nun Yoğunlaşma Kavramı Üzerine Duyuru’suna göre, azınlık hissedarları arasında değişen ittifakların varlığı, normalde, ortak kontrol ihtimalini dışlamaktadır. Bununla birlikte, hissedarlar arasında söz konusu hissedarların aynı yönde hareket etmelerini sağlayacak türde bir takım ortak çıkarların bulunduğu haller bu durumun istisnasını oluşturmaktadır. Bununla birlikte, yukarıda da değinildiği üzere, taraflar, bütün hissedarların bağımsız olduğunu ve Yönetim Kurulu kararları alınırken, her bir karar için farklı farklı ittifakların oluştuğunu ifade etmişlerdir. Dolayısıyla, CIRES bakımından, hissedarların aynı yönde hareket etmelerini sağlayacak türde herhangi bir hususun bulunmadığı anlaşılmaktadır.

itibarıyla Türkiye’de ilgili pazarda elde ettikleri pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:

Tablo 3- Tarafların 2007 yılı itibarıyla hammadde TA S-PVC pazarındaki payları

Aynı yıl itibarıyla Shin-Etsu Grubu’nun Türkiye’de ilgili ürün pazarındaki cirosu (………….) Euro (yaklaşık……………. TL) olarak gerçekleşirken, CIRES’in Türkiye’deki bütün faaliyetleri neticesinde elde ettiği ciro (…………...) Euro (yaklaşık …………….. TL) olmuştur. Dolayısıyla, tarafların ilgili pazardaki payları toplamı %25’lik ciro eşiğini aşmamasına rağmen, ciroları toplamının anılan Tebliğ’in 4. maddesinde yer alan ciro eşiğini aşması sebebiyle bildirim konusu işlem, Rekabet Kurulu iznine tabi bir devralma işlemidir.

Diğer taraftan, devre konu teşebbüs olan CIRES’in halihazırda ilgili pazardaki payının sadece %(…) seviyesinde olması nedeniyle, anılan işlem ilgili pazarda önemli bir yoğunlaşma artışına yol açmayacaktır. Bu bilgiler çerçevesinde anılan devralma işleminin, hakim durum yaratan veya hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ilgili pazarda etkin rekabeti önemli ölçüde engelleyen bir nitelik taşımadığı anlaşılmıştır.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan “1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.