Rekabet Kurulunun 22.05.2025 tarihli ve 25-20/491-229 sayılı kararının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,

Ayşe ERGEZEN, Rıdvan DURAN

B. RAPORTÖRLER: Evrim Özgül KAZAK, Hasan Yıldıray KARAYEL, Nur KÖKSAL,

Merve GÖZÜKATI KOLDEMİR, Mücahit CEYLAN,

Berin GEZER ACAR

C. BAŞVURUDA

BULUNAN: - CHR Hansen A/S

- CHR Hansen Gıda San. ve Tic. AŞ

- Novo Holdings A/S

- Novo Nordisk A/S

- Novo Nordisk Sağlık Ürünleri Tic. Ltd. Şti.

- Novonesis A/S

- Novozymes Berlin GmbH

- Novozymes Enzim Dış Ticaret Ltd. Şti.

- Novozymes France S.A.S

- Novozymes North America, Inc

- Novozymes Switzerland AG

- Synergia Life Sciences Pvt. Ltd

Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Betül BAŞ, Av. Eda

DURU, Av. Bora Berkay GENÇ, Av. Ayça Dilara AKSONGUR

Yıldız Mah. Çitlenbik Sok. No: 12 Beşiktaş/İstanbul

(1) D. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 22.05.2025 tarihli ve 25 - 20/491 - 229 sayılı kararının, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 11. maddesi çerçevesinde kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi talebi.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 26.01.2024 tarih ve 47836 sayı ile intikal eden, (…..) vekili tarafından yapılan ve Novozymes Enzim Dış Ticaret Ltd. Şti.’nin (NOVOZYMES TÜRKİYE) endüstriyel enzim pazarındaki hâkim durumunu kötüye kullanmak suretiyle ilgili pazardaki rekabeti engellediği ve fiili münhasırlığa yol açan uygulamalarla rakiplerini dışladığı iddialarını içeren gizlilik ve geçici tedbir talepli başvuruya istinaden hazırlanan 05.02.2024 tarihli ve 2024-2-008/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulu (Kurul) tarafından görüşülmüş ve Kurulun 08.02.2024 tarihli ve 24-07/121-M sayılı kararıyla 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. ve 6. maddelerinin ihlal edildiği iddiası ile ilgili olarak, NOVOZYMES TÜRKİYE hakkında aynı Kanun’un 40. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına, söz konusu önaraştırma kapsamında 4054 sayılı Kanun'un 14. ve 15. maddelerinde düzenlenen yetkilerin kullanılmasına ve geçici tedbir uygulanmasına ilişkin talebin önaraştırma aşamasında değerlendirilmesine karar verilmiştir.

(3) Önaraştırma kapsamında, 22.02.2024 tarihinde görevli meslek personeli tarafından NOVOZYMES TÜRKİYE’de yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir. Bahsi geçen yerinde

A/S (NOVONESİS) olarak değiştiği bildirilmiştir [1]. Söz konusu bilgiler çerçevesinde Novo Holdings A/S (NOVO HOLDING), Novo Nordisk A/S (NOVO NORDISK), Novo Nordisk Sağlık Ürünleri Tic. Ltd. Şti. (NOVO NORDİSK TÜRKİYE), NOVOZYMES HİNDİSTAN, CHR Hansen A/S (CHR HANSEN) ve CHR TÜRKİYE hakkında 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesi uyarınca soruşturma açılması ve soruşturma tarafı Novozymes A/S’nin ticaret ünvanının Novonesis A/S olarak değiştirildiğinin tespit edilmesi üzerine hazırlanan 19.03.2025 tarihli ve 2024-2-008/BN-03 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 20.03.2025 tarihli toplantısında ele alınmış ve 25-11/262-M sayılı kararla söz konusu şirketler hakkında soruşturma açılmasına, soruşturmanın işbu soruşturma dosyası ile birleştirilerek yürütülmesine ve Novozymes A/S’nin ticaret ünvanının Novonesis A/S olarak değiştirilmesine karar verilmiştir.

(10) Daha sonra soruşturmanın mevcut tarafı olan NOVO HOLDING ve yavru şirketleri, NOVONESİS, NOVO NORDISK, NOVOZYMES TÜRKİYE, NOVO NORDİSK TÜRKİYE, NOVOZYMES ALMANYA, NOVOZYMES FRANSA, NOVOZYMES KUZEY AMERİKA, NOVOZYMES İSVİÇRE, NOVOZYMES HİNDİSTAN, CHR HANSEN ve CHR TÜRKİYE’den (hep birlikte NOVO) talep edilen bilgilerin ve belgelerin söz konusu teşebbüs tarafından belirlenen süre içinde verilmemesine yönelik hazırlanan 2024-2- 008/BN-04 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 27.03.2025 tarihli toplantısında ele alınmış ve talep edilen bilgilerin ve belgelerin söz konusu teşebbüs tarafından eksik, yanlış ve yanıltıcı şekilde verilmesi nedeniyle anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi uyarınca para cezası verilmesine ve talep edilen bilgilerin ve belgelerin NOVO tarafından belirlenen süre içinde verilmemesi nedeniyle NOVO’ya 07.03.2025 tarihinden itibaren her gün için 4054 sayılı Kanun’un 17. maddesi uyarınca para cezası verilmesi gerektiğine 27-13/297-140 sayı ile karar verilmiştir. Ayrıca Kurulun 28.03.2024 tarihli ve 24-15/313-M sayılı kararı uyarınca, NOVO hakkında Kurulun 28.03.2024 tarihli ve 24-15/313-128 sayılı kararı ile getirilen geçici tedbir yükümlülüklerine uyulup uyulmadığına yönelik hazırlanan 2024-2-008/BN-05 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 27.03.2025 tarihli toplantısında ele alınmış ve NOVO tarafından geçici tedbir yükümlülüklerine uyulmaması nedeniyle 01.01.2025 tarihinden itibaren her gün için 4054 sayılı Kanun’un 17. maddesi uyarınca idari para cezası verilmesi gerektiğine 27- 13/298-M sayı ile karar verilmiştir. Söz konusu Kurul kararı NOVO’ya 27.03.2025 tarihli yazılar ile elektronik tebligat yoluyla bildirilmiştir.

(11) Soruşturma sürecinde hazırlanan 28.03.2025 tarihli ve 2024-2-008/SR-01 sayılı Soruşturma Raporu, 08.04.2025 tarihinde NOVO’ya elektronik tebligat yoluyla gönderilmiştir. NOVO tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 09.04.2025 tarih ve 66078 sayı ile intikal eden yazıda 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi uyarınca ikinci yazılı savunmasının sunulması için NOVO’ya 30 günlük ek süre tanınması talep edilmiştir. Söz konusu talebe yönelik hazırlanan 25.04.2025 tarihli ve 2024-2-008/BN/06 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 30.04.2025 tarihli toplantısında ele alınmış ve ikinci yazılı savunma süresinin bitiminden itibaren teşebbüse 30 günlük ek süre tanınmasına ve ikinci yazılı savunmanın nihai teslim tarihinin 10.06.2025 olarak belirlenmesine 25- 17/399-M sayı ile karar verilmiştir.

1 NOVO tarafından 25.03.2024 tarihinde, “Novonesis” ticari unvanına sahip ayrı bir teşebbüsün henüz kurulmadığı, bununla birlikte NOVOZYMES AS’nin ticari ünvanını “Novonesis A/S” olarak değiştirme sürecinde olduğu ve ünvan değişikliğinin NOVOZYMES ile CHR HOLDING’in NOVOZYMES bünyesinde birleşmesine ilişkin işlemin kapanışından itibaren 10 ila 18 ay içerisinde gerçekleşmesinin beklenildiği belirtilmiştir. Akabinde, 19.03.2025 tarihinde, söz konusu ünvan değişikliğinin gerçekleştiği ifade edilmiştir.

(12) Ayrıca bu süreçte NOVO tarafından iletilen ve Kurum kayıtlarına 30.04.2025 tarih ve

67251 sayı ile intikal eden yazı ile 4054 sayılı Kanun’un 44. maddesinin ikinci fıkrası ve

2010/3 sayılı Dosyaya Giriş Hakkının Düzenlenmesine ve Ticari Sırların Korunmasına

İlişkin Tebliğ (2010/3 sayılı Tebliğ) kapsamında başvuruda bulunulmuştur. Söz konusu

talebe yönelik olarak hazırlanan 2024-2-008/BN-07 sayılı Bilgi Notu, Kurulun

22.05.2025 tarihli toplantısında görüşülerek 25-20/491-229 sayılı karar verilmiştir. Söz

konusu karar NOVO’ya 22.05.2025 tarihinde elektronik olarak iletilmiştir.

(13) NOVO tarafından gönderilen ve 27.05.2025 tarih ve 68689 sayı ile Kurum kayıtlarına

giren yazı ile 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK)’nun 11. maddesi

çerçevesinde dosyaya giriş talebi kapsamında erişim taleplerinin reddedildiği belgelere

yönelik olarak Kurulun 22.05.2025 tarihli ve 25-20/491-229 sayılı kararının Kurul

tarafından yeniden değerlendirilmesi talep edilmiştir.

(14) Yukarıdaki sürece ilişkin 10.06.2025 tarihli ve 2024-2-008/BN-09 sayılı Bilgi Notu

görüşülerek karara bağlanmıştır.

(15) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda özetle; İYUK’un 11. maddesi kapsamında

yapılan başvuruya ilişkin olarak, dosya konusu kararın kaldırılmasına, geri alınmasına,

değiştirilmesine veya yeni bir işlem tesisine yer olmadığı ifade edilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

(16) NOVO tarafından 2010/3 sayılı Tebliğ kapsamında yapılan başvuruya yönelik olarak

alınan 22.05.2025 tarihli ve 25-20/491-229 sayılı kararda;

a) Şikâyet başvurusuna konu Belge-1 ile DSM ve LIVZYM ile gerçekleştirilen görüşmelerin tutanakları olan Belge-374’ün ve Belge-453’ün ticari sırlardan ve diğer gizli bilgilerden arındırılmak suretiyle Kurum merkezinde soruşturma tarafının erişimine açılmasına,

b) İlk İnceleme Raporu ve Önaraştırma Raporu olan Belge-2 ve Belge-124 ile 26.03.2025 tarihli, 2024-2-008/BN-05 sayılı ve 26.03.2025 tarihli, 2024-2-008 BN- 06 sayılı Bilgi Notları olan Belge-801’in ve Belge-805’in Kurum içi yazışma niteliğinde olması ve tarafla ilgili aklayıcı ya da suçlayıcı delil niteliği bulunmaması sebebiyle ilgili belgelere erişim talebinin reddine ve

c) Dosya kapsamında üçüncü taraflardan talep edilen bilgilere ve belgelere yönelik tüm cevabi yazılar olan Belge-64, 65, 66, 69, 70, 74, 75, 76, 77, 78, 79, 80, 81, 82, 83, 88, 89, 90, 91, 92, 93, 94, 95, 96, 97, 98, 99, 100, 101, 102, 103, 104, 106, 107, 109, 110, 115, 117, 118, 216, 217, 219, 220, 221, 222, 223, 224, 225, 226, 227, 228, 229, 230, 231, 232, 233, 234, 235, 236, 237, 238, 239, 240, 241, 244, 245, 246, 247, 248, 249, 250, 251, 252, 254, 256, 257, 259, 260, 262, 264, 265, 266, 267, 268, 269, 270, 271, 272, 274, 276, 277, 278, 279, 280, 281, 282, 283, 284, 311, 312, 313, 315, 329, 330, 331, 332, 333, 334, 335, 336, 337, 338, 341, 344, 347, 358, 365, 366, 368, 375, 376, 382, 384, 385, 389, 391, 393, 394, 397, 399, 425, 426, 427, 428, 431, 432, 433, 434, 437, 439, 441, 442, 447, 448, 449, 450, 451, 452, 455, 457, 486, 518, 519, 522, 523, 524, 526, 527, 537, 538, 543, 545, 546, 547, 548, 550, 551, 552, 553, 554, 555, 556, 558, 559, 560, 561, 562, 563, 564, 565, 566, 567, 568, 570, 571, 573, 574, 575, 576, 577, 578, 579, 581, 582, 583, 584, 585, 587, 588, 589, 590, 591, 592, 594, 595, 596, 598, 599, 601, 603, 604, 605, 606, 614, 615, 616, 622, 625, 626, 627, 639, 640, 643, 644, 645, 665, 673, 675, 677, 678, 679, 681, 682, 683, 697, 702, 703, 707, 708, 711, 712, 713, 714, 715, 717, 721, 722, 724, 725, 726, 729, 740,742, 746, 747, 748, 749, 750, 751, 752, 753, 754, 755, 756, 757, 758, 759, 760, 761, 762, 764, 765, 766,

767, 768, 769, 770, 771, 772, 773, 774, 775, 776, 777, 778, 779, 780, 781, 782,

783, 784, 785, 786, 787, 788, 789, 790, 791, 792, 793, 794 ve 795’in soruşturma

konusu ile ilgili kısımlarının, ticari sırlardan ve gizli bilgilerden arındırılmış halinin

Soruşturma Raporu vasıtasıyla soruşturma tarafına gönderilmiş olması nedeniyle

ilgili belgelere erişim talebinin reddine

hususlarına yer verilmiştir.

(17) NOVO tarafından gönderilen ve İYUK’un 11. maddesi çerçevesinde dosyaya giriş talebi

kapsamında erişim taleplerinin reddedildiği belgelere yönelik olarak Kurulun 22.05.2025

tarihli ve 25-20/491-229 sayılı kararının Kurul tarafından yeniden değerlendirilmesinin

talep edildiği başvuruda özetle;

- Kurul tarafından anılan karar ile üçüncü taraf beyanının tamamına erişimin reddedildiği ve dolayısıyla NOVO tarafından talep edilen 309 belgeden 306’sına erişimin engellendiği,

- Kurulun üçüncü taraflarca dosyaya sunulan bilgi taleplerine yanıtların erişimine izin vermemesinin, soruşturma dosyalarında teşebbüslerin bu tür belgelere erişim hakkını tanıyan yerleşik idari ve yargısal uygulamayla açıkça çeliştiği ve Kurulun bu belgelere erişimi reddetmesinin haklı ve hukuken geçerli bir gerekçeye dayanmadığı,

- Anılan belgelere Soruşturma Raporu’nda atıf yapılmasının veya bazı alıntıların ya da sonuçların Rapor’a dâhil edilmesinin, NOVO’nun söz konusu belgelerin asıl haline doğrudan erişiminin yerini tutamayacağı, bu kapsamda NOVO’ya üçüncü taraf beyanının içeriğini, dilini, tonunu, kapsamını bağımsız biçimde inceleme ve bu belgelerin kendi savunmaları açısından alakalı olup olmadığını değerlendirmesi imkânı sağlanmasının, NOVO’ya yöneltilen iddiaların doğruluğunun ve adilliğinin sağlanması ile 4054 sayılı Kanun kapsamında ikinci yazılı savunma hakkının etkin şekilde kullanılabilmesi açısından zorunlu olduğu ve

- Bu kapsamda soruşturma dosyasına sunulmuş üçüncü taraf yanıtlarına erişim talebinin kabul edilerek erişim imkânı tanınmasının talep edildiği

ifade edilmiştir.

(18) İYUK’un “Üst makamlara başvurma” başlıklı 11. maddesi,

“ÜST MAKAMLARA BAŞVURMA

MADDE 11 - 1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin

kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst

makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma

süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma

süresini durdurur.

2. Otuz gün içinde bir cevap, verilmezse istek reddedilmiş sayılır.”

3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi

yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır.”

şeklinde düzenlenmiştir.

(19) Bu çerçevede İYUK’un 11. maddesi kapsamında bir başvuruda bulunabilmek için

başvurunun idari dava açma süresi içinde yapılması gerekmektedir. 4054 sayılı

Kanun’un 54. maddesinde “Rekabet Kurulu kararlarında süreler gerekçeli kararın

taraflara tebliğ tarihinden itibaren başlar.” hükmü yer almaktadır. Kurulun 22.05.2025 tarihli ve 25-20/491-229 sayılı kararı NOVO tarafından 27.05.2025 tarihinde tebellüğ edilmiş olmakla birlikte gerekçeli karar henüz NOVO’ya tebliğ edilmemiştir. Bu itibarla anılan başvuru, süresi içinde yapılmamış olup değerlendirilmesine gerek bulunmamaktadır.

H. SONUÇ

(20) Yapılan görüşmeler sonucunda; başvuru sahipleri tarafından yapılan başvurunun, 22.05.2025 tarihli ve 25-20/491-229 sayılı Rekabet Kurulu kararının gerekçeli metninin ilgili taraflara tebligatının yapılmadığı, dolayısıyla idari dava açma süresinin henüz başlamadığı anlaşıldığından reddine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.