Kayseri'de faaliyet gösteren sürücü kurslarının, dernek bünyesinde kurs ücretlerini ve ücreti oluşturan…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Recep GÜNDÜZ

C. BAŞVURAN: Gizlilik talebi bulunmaktadır.

D. HAKKINDA İNCELEME

YAPILAN: - Neşe SEYHAN - Özel İlke Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Serçeönü Mah. Pervane Cad. Eraslan İşhanı No:10/2 Kayseri

- Özel Yeni Güven Eğitim Hizmetleri Taşımacılık ve Oto. San. ve Tic. Ltd. Şti.

İstasyon Cad. Tapınç Ünlü İşhanı No:5/301 Kocasinan/Kayseri

- Abdülkadir GÜLDANE - Özel Öz Güldane Motorlu Taşıt

Sürücüleri Kursu

Sivas Cad. Stad İşhanı K:4 Kocasinan/Kayseri

- Final Özel Mtsk San. Tic. Ltd. Şti.

Serçeönü Mah. Helvacıdede Cad. Çiğdem Sok. No:9/1-4

Kayseri

- Gülşen COŞKUN - Özel Side Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Gevher Nesibe Mah. Donanma Cad. Yapışlar Apt. No:3 Kayseri

- Mazhar GÜNDOĞ - Özel Zamantı Mtsk Kayseri Şubesi

Düvenönü Meydanı Park Cad. Mumcular İşhanı K:3-4

Kocasinan/Kayseri

- Mehmet TÜRKYAR - Özel Türkyar M.T.Sk Hacıkılıç Şubesi Hacısaki Mah. Atatürk Blv. Ulutaş İş Merkezi No:101-201

Kocasinan/Kayseri

- Gül Atak Mtsk Öz. Eğ. Öğ. Oto. Nak. Turizm İnş.Tic. Ltd. Şti. Serçeönü Mah.Saray Cad. Alev Apt. No:16 Kocasinan/Kayseri

- Fazilet KOLUKISA - Özel Kaan Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Zekaibey Mah.Çankaya Cad.Çankaya İşhanı K:2 Kocasinan/ Kayseri

- Kocasinan Eğitim ve Pazarlama Tic. A.Ş

Düvenönü Park Cad. Tahtasakal İşhanı Tamet Üstü No:16 K:2 Kayseri

- Şelale Sürücü Kursu Nakliyat Oto. Mad. Tur. Ltd. Şti.

Hacı Saki Mah. Düvenönü Meydanı Hastane Cad. Atatürk Blv. Yıldırım İşhanı K:3-4 Kayseri

- Ahmet Akaya - Özel Erciyes Pınar Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu

Gevher Nesibe Mah. Düvenönü Meydanı Park Cad. No:8 K:1-2 Kayseri

- Ertuğrul DUMAN - Özel Şahingöz Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu

Serçeönü Mah. Sivas Cad. Yıldız Apt. No:17/8-9 Kocasinan/ Kayseri

- Mehmet Özel Eğitim Öğrt. İnş. Nak. Gıda Tic. Ltd. Şti.

İstasyon Cad. Camlı İş Merkezi No.25 K:7/43-44 Kayseri

- Mehmet ŞAFAK - Özel Mehmet Şafak Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu

Serçeönü Mah. Mete Cad. No:20/2 Kocasinan/Kayseri

- Recep TEMİZSOY - Özel Temizsoy Başarı Motorlu Taşıt

Sürücüleri Kursu

Sivas Cad. Gonca Apt. No.5-8 Kocasinan/Kayseri

- Park Sosyal Hizmetler Sürücü Kursu ve Eğitim Hizmetleri San. Tic. Ltd. Şti.

Serçeönü Mah. Ahievran Cad. Kültür İşhanı No:11 Kat:2 Kayseri

- Kayseri Sıla Sürücü Kursu Ticaret Ltd. Şti.

Sahabiye Mah. Ahmet Paşa Cad. Meydan İşhanı No:9 Kat:5 Kayseri

- Mesut Uçan Özel Eğitim Ticaret Ltd. Şti.

Sivas Cad. Duygu Apt. No:21 Kocasinan/ Kayseri

- Gül Atak Mtsk Öz. Eğ. Öğ. Oto. Nak. Turz. İnş. Tic. Ltd. Şti. Osman Kavuncu Blv. Park Cad. Tahtasaz Apt. Kat:1 No:16 Kayseri

- Necati ÇELİK- Özel İlk Öncü Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Serçeönü Mah. İstasyon Cad. Fazlıoğlu İş Merkezi Kat:5

No:505-506-609 Kayseri

- Hasan KILIÇ- Özel Yeni Meltem Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Fatih Mah. Mete Cad. No.21 Kocasinan/Kayseri

- Özel Dünya Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursu Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.

Gevher Nesibe Mah. Donanma Cad. Seyhan Sok. No.2 Kat.3-4 Kocasinan/Kayseri

- Saim DELİGÖZ - Özel İlk Elit Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Serçeönü Mah. Otak Sok. Sel Plaza No.10/3-4 Kocasinan/ Kayseri

- Zerrin GÖKDEMİR - Özel Zerrin Gökdemir Motorlu Taşıt

Sürücüleri Kursu

Gevher Nesibe Mah. Donanma Cad. No.17 Kocasinan/Kayseri

- Hayrullah DUMAN - Özel İlk Eylül Motorlu Taşıt Sürücüleri

Kursu

Serçeönü Mah. Sivas Cad. Bahçe Apt. No.25/3 Kocasinan/

Kayseri

- Mehmet TÜRKYAR - Özel Türkyar Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu

Cumhuriyet Mah. Uğur Sok. No:6 Melikgazi/Kayseri

- Mesut UÇAN - Özel Mesut Uçan Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Eski Bedesten Mah. İnönü Blv. Gönül İş Merkezi K:3 No:22 Kayseri

- Hayrullah DUMAN - Özel Öz Bora MTSK Kayseri Şubesi

Gavremoğlu Mah. İpek Sok. Sözduyar Apt. No:2 Melikgazi/

Kayseri

- Bilgin Özel Eğitim Tic. Ltd. Şti.

Gülük Mah. Yiğit Sok. No:6 Melikgazi/Kayseri

- Aliye KAHYA - Özel Ak Fen Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu

Eski Bedesten Mah. İnönü Blv. Yavuz iş Merkezi K:1/3 Kayseri

- Serdar ÜNAL - Özel Büyükşehir Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Gavremoğlu Mah. Talas Cad. Başeğmez apt.No: 2/3 Kayseri

- Hakan DEMİR - Özel Demirhan Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Hunat Mah. Sivas Cad. Uluğ Sk. Sümbül Apt. K:1 No:15/3-6 Kayseri

- Cemile ERTARHANACI - Özel Has Usta Motorlu Taşıt

Sürücüleri Kursu

Camikebir Mah.Yayla Sok. Yarcı Apt. K:3 Melikgazi/Kayseri

- Yeniay ÖZARSLAN - Özel Yeni Çağrı Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu

Bozatlıpaşa Mah. Osman Kavuncu Cad. No:3-5/6 Melikgazi/ Kayseri

- Mazhar GÜNDOĞ - Özel Zamantı Motorlu Taşıt Sürücüleri

Kursu

Camikebir Mah. Ulu Sok. Vakıf Gökdelen İşhanı K:6-8 Melikgazi/Kayseri

- Uğur YILDIRIM - Özel Uğur Yıldırım Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu

Cumhuriyet Mah. Millet Cad. Efe Plaza No:35 Kat:1 D:106-107 K:2 D:206-207 Melikgazi/Kayseri

- Kayseri Sürücü Kursu Temizlik Hiz. Nak. Oto Kiralama Tic. ve San. Ltd. Şti.

Camikebir Mah. İnönü Blv. Mülayim İşhanı Kat:3 Melikgazi/ Kayseri

- Aslan ALATLI - Özel Öz Zambak Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Küçük Mustafa Mah. Osman Kavuncu Blv. S.H.Turgut İş Merkezi No:53/4 Kayseri

- Raşit YIKILMAZ - Özel Düvenönü Motorlu Taşıt Sürücüleri

Kursu

Güllük Mah. Osman Kavuncu Cad. Düvenönü İş Merkezi No:5 K:5 Kayseri

- Şaban YILDIRIM - Özel Tuna İdeal Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu

Gavremoğlu Mah. Talas Cad. No.17/1 Melikgazi/Kayseri

- İsa BENZER - Özel İlk Aydın Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Gavremoğlu Mah. Sivas Cad. Ak Plaza İş Merk. K:1 No:3 K:2 No:19 Kayseri

- Ahmet DEMİR - Özel Öz Asya Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Camikebir Mah. Sur Cad. Sakar Sok. Sükunet Apt. No:2 Melikgazi/Kayseri

- Erta Özel Eğitim Kursları Sanayi Tic. Ltd. Şti.

Hunat Mah. Yıldız Sk. Çayırağası İş Merkezi No:2/4-5 Melikgazi/ Kayseri

- Seyfettin ÜNALAN - Özel Seyfettin Ünalan Motorlu Taşıt

Sürücüleri Kursu

Gavremoğlu (Hunat) Mah. Sivas Cad. Uluğ Sok. Menekşe Apt. No:7/8-10 Kayseri

- Ali Rıza Çiçek Sürücü Kursu İnş. Turizm Özel Eğt. İht. Mad. San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.

Hunat Mah. Sivas Cad. Kalpaklıoğlu Sok. Gül Apt. Kat.3-4 Melikgazi/Kayseri

- Özel Melcan Eğitim Turizm Bol. İnş. Malz. Tar. Hayvancılık Tic. ve San. Ltd. Şti.

Gülük Mah. Karakuş Sok. Eras İş Merkezi No.5/802 Melikgazi/ Kayseri

- Bilek Sürücü Kursu Otomotiv ve İnş. San. Tic. Ltd. Şti.

Cumhuriyet Mah. Kızılay Cad. No.3/6 Melikgazi/Kayseri

- Ali İhsan CİNGİL - Özel 38 Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu

Cumhuriyet Mah. Millet Cad. Efe Plaza Kat.3-4-5 No.302-401- 505 Kayseri

- Hayrullah DUMAN - Özel Öz Bora Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu

Cumhuriyet Mah. Alpaslan Türkeş Cad. No:18 Bünyan/Kayseri

- Mesut UÇAN - Özel Mesut Uçan Mtsk Bünyan Şubesi

Dervişağa Mah. Hükümet Konağı Karşısı Kayseri

- Seyrani Öz. Eğt. ve Sür. Ok.Tic. Ltd. Şti.

Fenese Aşağı Mah. Çarşı İçi Kapı No:3 Kayseri

- Ünal Özel Sür. Kur. Nak.Turz. San.Tic. Ltd. Şti.

Rejiler İşhanı K:2 No:62-67 Kayseri

- Kadir SAVAŞ - Özel Develi Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu

Harman Mah. Değirmenardı Sok. No:12 Kayseri

- Soner KOÇ - Özel Talas Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu

Yenidoğan Mah. Fatih Cad. No:12 Talas/Kayseri

- Soner KOÇ - Özel Soner Koç Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Bahçelievler Mah. Rüzgarlı Cad. Dedeoğlu 2. Sk. No.17 A-B Talas/Kayseri

- Kılıçaslanbey ÖZARSLAN - Özel Sarız Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu

Günesen Mah. Atatürk Cad. Belediye İş Merkezi 1/15 Kayseri

- Özel Yahyalı Sürücü Kursu Eğitim Öğretim Temizlik Sigorta Hiz. Nak. Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.

Seydilli Mah. Kayseri Cad. Kömürcüler İşhanı K:1-2 Yahyalı/ Kayseri

- Melikşah Özel Sür. Kurs Eğt. Ok. Tüpgaz San. Tic. Ltd. Şti.

Kayseri Cad. No:19 Yahyalı/Kayseri

- Özel Hakan Güven MTSK Özel Eğitim ve Öğrt. Otomotiv Nak. Otelcilik Turizm İnşt. ve San. Ltd. Şti.

Develi Cad. Terminal İçi Eski Tek Binası Kayseri

- Faruk AYRANCILAR - Özel Pınarbaşı Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu

Yenicami Mah. Dedeman Cad. Kardeşler Apt. No:1/4 Kayseri

- Kayseri Özel Sürücü Kursları Dayanışma Derneği

İstasyon Cad. Başalp İş Merkezi K:5 No:47/10 Kocasinan/ Kayseri

E. DOSYA KONUSU: Kayseri'de faaliyet gösteren sürücü kurslarının, dernek

bünyesinde kurs ücretlerini ve ücreti oluşturan unsurları birlikte belirlemek

suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u ihlal ettikleri iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda, Kayseri ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının,

250 TL olan kurs ücretlerini Kayseri Sürücü Kursları Birliği Derneği’nin talimat yazısı ile

tüm kurslarda geçerli olmak üzere Aralık ayından itibaren 500 TL’ye çıkardıkları iddia

edilmektedir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 21.12.2010 tarih ve 9527 sayı ile giren

başvuru üzerine hazırlanan 18.01.2011 tarih ve 2010-4-327/İİ-377.SB sayılı İlk İnceleme

Raporu, 27.01.2011 tarih ve 11-06 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve soruşturma

açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı Kanun'un 40/1.

maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

İlgili karar uyarınca düzenlenen 17.05.2011 tarih ve 2010-4-327/ÖA-11-257.MH sayılı

Önaraştırma Raporu 20.05.2011 tarih ve REK.0.08.00.00-110.02.02/231 sayılı

Başkanlık önergesi ile 11-32 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; hakkında önaraştırma yapılan teşebbüsler ve Kayseri Özel Sürücü Kursları Dayanışma Derneği hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması gerektiği görüşüne yer verilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. İlgili Pazar

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Sürücü ehliyeti almak isteyen bir kişinin şikâyete konu sürücü kurslarında eğitim alması kanunen zorunlu olduğundan, kurslar tarafından verilen bu hizmetin herhangi bir ikamesi bulunmamaktadır. Bu nedenle ilgili hizmet pazarı,"sürücü adaylarına yönelik özel öğretim hizmetleri pazarı" olarak tespit edilmiştir.

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Şikâyet konusu uygulamanın Kayseri ilinde gerçekleşiyor olması nedeniyle, ilgili coğrafi pazar “Kayseri ili” olarak belirlenmiştir.

I.2. Yapılan Tespitler

I.2.1. Yapılan Görüşmelere İlişkin Bilgi Tutanakları

I.2.1.1. İlk Final Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursu

Raportörlerin görüştüğü anılan Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursu (MTSK)’nun yetkilisi, Rekabet Kurulu tarafından Kayseri ilindeki sürücü kurslarına yönelik 2007 yılında gerçekleştirilen Soruşturma öncesinde Kayseri’deki sürücü kurslarının fiyat birlikteliği gerçekleştirdiklerini; B sınıfı ehliyet için 650, E sınıfı için 900 TL fiyat belirlendiğini; ancak soruşturmanın ardından bu işbirliğine son verildiğini belirtmiştir. Mevcut durumda Haziran 2011’den itibaren ilkokul mezunlarının ehliyet alamayacak olmaları nedeniyle, Dernek bünyesinde B sınıfı ehliyet için 500 TL fiyat uygulanmasına ilişkin girişimler konusunda duyumlar aldıklarını dile getiren yetkili, kendi kurslarının ise böyle bir işbirliği içinde olmadığını vurgulamış; bahse konu fiyat birlikteliğinin uygulanamayacağı ve kendilerinin uygulamadıklarına yönelik iddialarını, yaşadıkları talep sıkıntısı, biriken SSK prim borçları ve karşılanamayan diğer sabit giderler ile ispatlamaya çalışmış, bu giderler nedeniyle düşük fiyat uygulamaya mecbur olduklarını dile getirmiştir.

Öte yandan, Dernek bünyesinde yapılan yerinde incelemelerde elde edilen ve altında İlk Final sürücü kursunun da imzası bulunan Taahhütnameyi imzaladıklarını kabul eden yetkili, bu taahhütnamede yer alan hususlara uyduklarını ise kesin bir dille yalanlamış ve farklı tutarlarda faturaların varlığını buna delil olarak sunmuştur. Ayrıca, bahse konu taahhütnamede ve başkaca belgelerde fiyat birlikteliğinin teminine yönelik olarak kursların senet imzaladıkları iddialarını da kendileri bakımından reddetmiştir.

İlk Final MTSK yetkilisi son olarak, bilgisayarlarında yapılan incelemelerde rastlanan ve kendi kurslarından da gönderildiği tespit edilen “kayıt sildiren sürücü adaylarının takipte oldukları ve indirim yapılmamasına” yönelik yazışmaların sadece kurs sahiplerinin akrabaları gibi münferit adayların neden kayıt sildirdiklerini öğrenmek amacıyla yapılan yazışmalar olduğunu ifade etmiştir.

I.2.1.2. Güven Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursu

Güven MTSK yetkilisi, Kurulun önceki soruşturmasının ardından fiyat birlikteliği konusundaki çalışmalara asla taraf olmadıklarını belirtmiş ve bunu kendilerinin farklı maliyet yapısına sahip olmaları ile açıklamaya çalışmıştır. Dernek bünyesinde ele

geçirilen ve altında Güven sürücü kursunun da imzası bulunan taahhütnameye ilişkin olarak görüşü sorulan yetkili, taahhütnameyi imzaladıklarını kabul etmiş ancak uygulamayı hayata geçirmediklerini belirtmiştir. Yetkiliye göre, bu taahhütnamenin imzalanmasının tek nedeni sektördeki diğer firmalar ile olan ilişkilerini kötü etkilememektir ve esasen taahhütnamede bulunanın altında fiyat uygulayan çok sayıda firma bulunmaktadır.

Dernekte ve diğer teşebbüslerde elde edilen kayıt sildiren adayların takipte olduklarına ve bunlara indirim yapılmamasına yönelik e-postalara ilişkin olarak teşebbüs yetkilisi, bu tür yazışmaların varlığından haberdar olduklarını, ancak kendilerinin e-postalarını günlük olarak silmelerinden dolayı bu mesajların kendi bilgisayarlarında bulunmadığını; bu tür yazışmaları dikkate almadıklarını; kendilerinin çalışanlarına yönelik böyle bir talimatının olmadığını ve e-postaların atılıp atılmadığı konusunda da bilgi sahibi olmadığını ifade etmiştir. Ayrıca, yetkili, taahhütnamede adı geçen ve fiyat birlikteliğinin denetiminden sorumlu 7 kişilik komisyondan ise haberdar olmadığını belirtmiştir.

I.2.1.3. Göçmen Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursu

Aynı zamanda Kayseri Sürücü Kursları Dayanışma Derneği başkanlığını da yürüten teşebbüs yetkilisi, geçmişte 250-300 TL gibi maliyetleri dahi karşılamayan fiyatlar uyguladıklarını ve yaşanan sıkıntılar üzerine fiyat birlikteliğini hayata geçirmeye karar verdiklerini belirtmiş, ancak Derneğin belirlenen fiyatlara ilişkin yaptırım gücünün olmadığını ifade etmiştir. Dernek bünyesinde elde edilen ve altında Göçmen sürücü kursunun da imzası bulunan taahhütnameye ilişkin olarak, yetkili, taahhütnamenin mali bakımdan zor durumda olan sürücü kursları tarafından hazırlandığını, en fazla 2,5 aylık bir geçmişi bulunduğunu ve imzalayanlar arasında kendilerinin de olduğunu; buna karşın taahhütnamenin uygulanmadığını dile getirmiştir. Yetkili elde edilen kayıt sildiren adaylara yönelik yazışmaların amacını ise, piyasadaki eğitim kalitesinin düşmesini önlemek olarak belirtmiştir.

I.2.1.4. Meydanlar Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursu

MTSK yetkilisi, Meydanlar MTSK’nın yeni kurulan ve bu nedenle Rekabet Kurulunun 2007 yılındaki Soruşturma’sının tarafı olmayan bir teşebbüs olduğunu belirtmiş ve B sınıfı için uyguladıkları fiyatların 300-400 TL arasında olduğunu dile getirmiştir. Yetkili, fiyat birlikteliğine ilişkin iddiaları kesin bir dille reddetmiş; Dernekte elde edilen ve altındaki imzalar arasında Meydanlar MTSK’nın da bulunduğu taahhütnameye ilişkin olarak ise böyle bir belgeden kesinlikle haberdar olmadığını ve bahse konu belgedeki imzanın da kesinlikle kendisine ait olmadığını iddia etmiştir. E-posta yazışmalarına ilişkin bilgisi sorulan yetkili, e-posta adreslerinin gayri ihtiyari olarak dernekte olduğunu, gelen maillerin kendi iradeleri doğrultusunda gönderilmediğini ve kendilerinin de maillere aktif katılımlarının olmadığını belirtmiştir. Yetkili son olarak, bu maillerin mükerrer kayıtların önüne geçmek amacıyla atılmış olabileceği yorumunda bulunmuştur.

I.2.2. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler

I.2.2.1. Kayseri Sürücü Kursları Dayanışma Derneği’nde Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

Dernek bünyesinde yapılan yerinde incelemede elde edilen belgelerden, fiyat birlikteliğine yönelik en kuvvetli delilleri 50 adet sürücü kursunun 48’i tarafından imzalanan Taahhütname sunmaktadır. Bu taahhütnamenin Önaraştırma konusu çerçevesinde önemli görülen kısımlarına aşağıda yer verilmiştir:

“TAAHHÜTNAMEDİR

Kayseri ili sınırları içinde faaliyet gösteren, aşağıda isim ve yetkili isimleri bulunan Sürücü Kursları kendi aralarında toplanarak aşağıdaki kararları alıp taahhütleşmişleridir. Bu taahhütnameye imza koyan sürücü kurslarını kayıtsız şartsız bağlamakta olup kendi rızaları ile imza koymuşlardır. Her sürücü kursu imzalarının temsile yetkili kişi tarafından atıldığını beyan etmiş olup imzaların yetki temsili olmayan bir kişiye ait olduğu iddia edilemez. Bu taahhütnamedeki

Tanımlar

Kurs: Bu taahhütnameye imza koyan Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursunu

Kurslar: Aşağıda isimleri yazılı olan M.T.S. Kurslarını;

KURUMUN ADI KURUMUN ADI

1 ÖZEL İLKE MTSK 30 ÖZEL AKFEN MTSK

19 ÖZEL MESUT UÇAN MTSK KOCASİNAN MTSK 48 ÖZEL MESUT UÇAN MTSK BÜNYAN ŞB 20 ÖZEL GÜL ATAK MTSK DÜVENÖNÜ ŞB 49 ÖZEL TALAS MTSK

21 ÖZEL İLK ÖNCÜ MTSK 50 ÖZEL SONER KOÇ MTSK

22 ÖZEL YENİ MELTEM MTSK

23 ÖZEL ÖZ DÜNYA MTSK

24 ÖZEL İLK ELİT MTSK

25 ÖZEL ZERRİN GÖKDEMİR MTSK

26 ÖZEL TÜRKYAR MTSK

27 ÖZEL MESUT UÇAN MTSK

28 ÖZEL ÖZ BORA MTSK KAYSERİ ŞB

29 ÖZEL BİLGİN MTSK

…

Sürücü Kursları Birliği: Kayseri Sürücü Kursları kurs yetkililerinin oluşturduğu birlik

Komisyon: Sözleşme hükümlerinin ihlali durumunda seçilmiş 7 asil kurs yetkilisinin oluşturacağı kurulu ifade eder.

TAAHHÜTNAME HÜKÜMLERİ

1) Bu taahhütnamenin amacı Kayseri ilinde geçerli kurumlar (Milli Eğitim Müd. Ve MTSK) tarafından tespit edilen kurs ücretlerinden yasal olmayan indirimler yapılarak haksız rekabete neden olunmasının, bu şekilde hizmet kalitesinin düşürülmesinin ve sürücü adaylarının eğitimsiz yetiştirilmesinin önüne geçmek, ayrıca fiyatlarda rekabet

edilmek suretiyle haksız kazanç elde edilmesinin engellenmesi, sektörde faaliyet gösteren sürücü kurslarının ekonomik, sosyal ve kamusal menfaatlerini korumaktır.

2) Kayseri Sürücü Kursları Birliği sisteminin oluşturulması, yürütülmesi ve denetimi, belirlenecek olan 7 asil üyeler tarafından yapılır. İkinci bir komisyon oluşturuluncaya kadar bu komisyonun görevi devam eder. Komisyon’un kurslardan veya Milli Eğitim Müdürlüğü’nden adayların isim listesini isteme, Birlik hesabını kontrol etme, sorunları kurs yetkilileri ile görüşüp çözüm getirme yetkisi vardır.

3) Eksik evraktan kaydı silinenler veya mükerrer olarak iki kursa kayıt yaptıran kursiyer olması durumunda (bu kursiyer o dönem için her iki kurstan da ihraç edilir) MEM den kayıt silme yazıları alınacaktır. Kaydı silinen MEM den yazı çıkmamış ise kurum Kayseri sürücü kurslarına yazı ile bildirecek, bildirilen yazı esas alınacak ve daha sonra MEM den gelen yazı ile kontrolü yapılacaktır.

…

5) Dosya yakan kursiyerler için, dosya yaktığı kurs tarafından kayıtın yenilenmesi durumunda indirim yapılabilir. Bu kursiyerin tespiti için İLSİS den, sağlık raporu vb belgelerden yararlanılabilir. Ancak başka kursta dosya yakan kursiyer diğer bir kursa kayıt yaptırsa normal adaylar gibi değerlendirilerek tam ücret alınır.

6) Kayseri Sürücü Kursları Birliği tarafından belirtilen ücretlerden hiçbir ad altında fiyat indirimi yapılamaz. (Peşin ödemeler dahil).

7) Kurslar kursiyer adaylarını bilgilendirmek için ortak Ödeme kayıt Formu kullanır.

8) Kursun dışında, elemanlar gönderilerek veya görevlendirilerek seyyar aday kaydı yaptırılamaz. Kurslar, Kayseri sürücü kursları birliğine dahil olmayan il ve ilçedeki başka kursa aday kaydı yaptıramaz.

9) Kurs yetkilisi taksit yaparken en çok 1 peşin olmak üzere 4 ay taksit yani en fazla 5 taksit yapabilir. (kredi kartı ile taksitler en çok 5 ay yapılabilir.) Hesap kapanmadan sertifika verilmez. (Kredi kartı ile çekenler hariç).

10) Dış giderlerin ücretini kurs üstlenmez. Kursiyer kendisi öder. Sabıka belgesi ücreti, sağlık raporu ücreti, maliye harcı ücreti, sürücü belgesi kart ücreti, şoförler cemiyetinden alınan emniyet dosya ücreti, adayın kurs ücreti dışında ödeyeceği ücretlerdir. Bu ücretler kurs ücreti dışında kaldığı için dış giderlerdir. Masraf listesi Kayseri Sürücü Kursları Birliği tarafından hazırlanarak kurslara verilecektir. Kursların görülür yerine mutlaka asılır.

11) test sınavı için 1. test sınavında Eğitim Tek Gen. Müd ne yatacak olan sınav harcı 40,00 TL banka ödemesi ayrıca öğrenciye bildirilecek öğrenci bankaya yatıracak ve bu ücret dışında 1. test sınavında ücret talep edilemeyecektir. Ancak 2. 3. 4. 5. haklarda ek hizmet bedeli 90,00 TL ( Eğitim Tek. İçin bankaya yatan ücret dahil) alınacaktır.

12) Direksiyon sınavı için, 1. haklarda, kurslar direksiyon sınavı eğitim verme hizmet bedeli olarak 40,00 TL, 2. 3. 4. 5. haklarda 90,00 TL adaylardan alınacaktır.

13) Kurslardan birinin, sahibinin veya yanında çalışan personelin sözleşmede yazan 18 maddeden herhangi birini ihlal ettiği iddia edilirse, indirim yaptığı, telefon ile yapılan görüşmelerde belirlenen fiyatı söylememesi, ayrıca 10. maddede belirtilen dış giderleri kurs ücreti gibi aldığı veya bu dış giderlerle beraber toplam fiyatı bir sertifika ücreti ile aynı tuttuğu tespit edilmesi durumunda, komisyon (7 asil üye) toplanarak iddiayı değerlendirilir. İddia doğrulanırsa ve adı geçen kursun bu fiili bilerek veya isteyerek

haksız kazanç sağlamaya yönelik amaçlar için yaptığı kanaati kesinlik kazanır. (Komisyon, kararlarını salt çoğunluk ile alır). Adı geçen kurs yetkilisi kurs yetkilisi Kayseri Sürücü Birliği yönetiminde ise yönetim dışında kalır. Hata yapanlar yeni oluşturulan birlik komisyonuna seçilemez.

14) İhalelere teklif vermek isteyen her kurs önceden Kayseri Sürücü Kursları Birliği yönetimine bilgi vermek, alınacak karara göre hareket etmek durumundadır.

15) Bu sözleşme imzalandığından itibaren 2 (iki) yıl geçerlidir. ¾ oranında mevsuf çoğunluk ile iptal edilmediği takdirde aynı sürelerle kendiliğinden yenilenir.

…

18) Kayseri Sürücü Kursları Birliği tarafından her bir sürücü belgesi sınıfı için ücretler aşağıdaki gibi belirlenmiştir:

…

İşbu taahhütnameye uymayan sürücü kursları sahibi gerçek veya tüzel kişiler taahhütname maddelerinin herhangi bir maddesini ihlal etmeleri durumunda, birinci ihlalde her aday için 2,500 TL, ikinci ihlalde 5,000 TL, üçüncü ve diğer ihlallerde 10,000 TL ayrıca en fazla üç ihlal yapanlardan 15,000 TL olmak üzere tespiti takip eden 10 gün içinde para cezası ödemeyi kabul ve taahhüt etmişlerdir. Birlik tahsil ettiği cezaların ¼ ünü kendisine gelir kayıt edip, yargılama giderleri ve avukatlık ücretleri %12 düşüldükten sonra geri kalan kısmı ise en geç mahkeme sonuçlandıktan sonra taahhütnameye imza koyan sürücü kurslarına eşit olarak paylaştırmakla yükümlüdür. İhlallerin takibi ve cezai müeyyidelerin uygulanmasından Kayseri Sürücü Kursları Birliği asil ve gerektiğinde yedek üyeleri yetkili ve sorumludurlar. Bu pazar cezasının takip ve tahsili için Kayser Sürücü Kursları Birliği komisyon üyelerinin yetkili olduğu kabul edilmiş olup, bu yetkiye itiraz edilemez. Bu taahhütname ile ilgili olarak Kayseri mahkemeleri ve icra müdürlüklerinin yetkili olduğu kabul edilmiştir.”

Ayrıca bu taahhütnamenin son sayfasında yukarıda adları tablo içerisinde yer verilen Has Usta ve İlk Hedef dışındaki sürücü kursu yetkililerinin sürücü kursu isimlerinin karşısına imza koydukları görülmektedir. Dernekte elde edilen bir başka belge olan standart sözleşme formunda ise bu taahhütname ile paralellik arz eden hükümler bulunmaktadır:

“Milli Eğitim Bakanlığı

Özel ……. MTSK Kayıt ve Sözleşme Formu

1- Kursiyer kayıt esnasında sürücü adayının alacağı sertifika sınıfına göre ilan edilmiş …. Sınıfı kurs ücretinin peşinatını …… TL …/../…. tarihine kadar yatırmak zorundadır. Peşinatını ve banka dekontunu yatırmayan kursiyer sınava giremeyeceğini peşinen kabul eder.

2- Kursiyer kurs ücretini, en fazla bir peşin dört taksit halinde ödeyebileceği gibi peşin de ödeyebilir. Peşin ödemelerde indirim uygulanmaz.

3- Kursiyer kurs ücretinin haricinde dış giderler olan şoförler cemiyeti dosya ücretini, sabıka kaydı belgesi ücretini, sağlık raporu ücretini, test ve direksiyon sınav ücretini, sertifika (ehliyet) harcını ve sürücü belgesi kart ücretini açıklanan resmi fiyat üzerinden ödeyeceğini bilir. Sınavlardan kalanlar (2. 3. 4. ve 5. test ve direksiyon sınav hakları için) belirlenen sınav hizmeti bedelini (90,00 TL) ayrıca ödeyecektir. Kurs yetkilisi, bunları kursiyere açıklamak zorundadır.

…

6- Taksit tarihleri ve miktarı

1. Peşinat

2. Taksit

3. Taksit

4. Taksit”

Dernekte yapılan yerinde incelemelerde elde edilen ve Kayseri Sürücü Kursları Derneği tarafından kuruculara ve üyelere yönelik olarak hazırlandığı anlaşılan bir belgede aşağıda yer verilen hükümler yer almaktadır:

“KAYSERİ SÜRÜCÜ KURSLARI DERNEĞİ

Değerli Kurucular;

Derneğimiz Kayseri ili ve çevresinde faaliyet gösteren Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursları kurucularının katılımı ile program dahilinde geçekleştirmiş olduğu geniş katılımlı istişare toplantısında oybirliği ile aşağıdaki hususlarda görüş ve uygulama birliğine varmıştır:

…

5. Hizmetin kalitesini yükseltmekle doğru orantılı olarak haksız rekabeti ortadan kaldırmak, dolayısıyla uzun süreden beri devam eden maliyetin altında fiyatlarla adaya kaydederek fiyat rekabeti yapmak durumuna son vermek

6. Verilen hizmetin maliyeti ve piyasa şartları göz önüne alınarak gerçek fiyatlarla aday kaydetme ve ehliyet sertifikası vermek, yani yeni fiyat uygulamalarına 29 Temmuz 2010 tarihinde başlamak

7. 28 Temmuz itibariyle uygulanacak fiyat listesi (KDV Hariç)

B: 400; E: 600; B-E-D (Fark): 350

A2: 300; H:400; D: 700 100 Ceza: 200

Ayrıca ek hizmet bedeli olarak;

Yazılı Sınav: 90,00 TL

Direksiyon Sınavı: 90,00 TL şeklinde olacaktır.

Adayların kayıt esnasında kullanacakları taahhütname ekte sunulmuş olup, fiyatlarla ilgili haneleri standart doldurulmuş olarak Dernek tarafından sürücü kurslarına gönderilecektir.

8. Uygulamanın aksamadan devam etmesi için gerektiğinde toplantılar düzenlenecektir.

29 Temmuz itibariyle ehliyet almak için başvurulacak adaylardan yeni fiyatların talep edileceğini ve gerek trafik terörüne kurban verdiğimiz binlerce insanımızın, gerekse kazalar neticesinde milyarlarca mal kaybına sebep olarak heba ettiğimiz milli

servetimizin göz önünden eksik tutulmamasını; sürücü kurslarının esasen bu hususlarla ilgili üzerlerine düşen görevi daha iyi şartlarda yapmak azmi ve kararlılığında olduklarını duyururuz.”

Dernekte yer alan ajandada tutulan notlarda aşağıda yer verilen ifadeler bulunmaktadır:

“…

3-) Seyfettin Ünalan’ın 3 kişiyi 400 e yazdığı iddiası var.”

Protokol başlığını taşıyan bir başka belgede yer alan ifadeler ise aşağıda yer verildiği gibidir:

“PROTOKOL

Sürücü kursları derneğinin genel kurul toplantısında alınan karar gereği sürücü kursları kurucularından 5 adet 5,000 YTL karşılığında senet alınmıştır. Kurslar genel kurulda alınan fiyatlara uymadıkları her kursiyer için bir adet 5.000 YTL lik senet işleme koyup tahsil edilecektir.

Kursların fiyatlara uymadıkları belgelerle tespit edilecektir.

Tahsilat işlemi üyelerin üçte ikisinin oyu ile gerçekleşecektir.”

Söz konusu belgenin altında el yazısı ile tutulduğu anlaşılan yazıda ise “Senetleri teslim alan Ahmet Kahya” notu bulunmaktadır. El yazısı ile tutulmuş bir başka ajanda notunda yer alan ifadeler ise aşağıdaki gibidir:

“GÜNDEM

1) Dernek binası ile ilgili ve üyelik çalışmaları

2) Fiyat uygulamaları

3) Senet imzalamamış olanlar

4) Geriye kalan ücret tahsili

…

7) Dosya yakan adaylar kendi kurslarında devam ederlerse; başka kurslara giderlerse …

9) 2011 yılı ücret tarifesi”

Yapılan bir toplantıya ilişkin olarak tutulan 25.10.2010 tarihli ajanda notlarında ise aşağıda yer verilen ifadeler bulunmaktadır:

“…

KONUŞMALAR:

1. Recep Temizsoy: Bir kişi bile dışarıda kalmamalı

2. Yakup Bey: Bir kişi bile dışarıda kalmamalı

3. Osman Tülü:

4. Münir Borazan: Güven ve Dünya adına konuşuyor.

5. Osman Tülü: H. Ömer zaten fiilen var.

6. Ali Cenk: Biz bu kararı kendimiz için vermeliyiz.

7. M. Türkyar: Ders programları Milli Eğitimce SSK’ya gönderiliyor dikkat edilsin

…

Yeniay: B=400 B= 500

E = 550 E= 800

A2=

H2=

Geçişler = 250-350

Kocasinan Sürücü Kursu: paradan ziyade onurumuz

Ali Çiçek: taahhütname devreye alınmalıdır.

Ahmet Akkaya: Kontenjan maddesi kalksın

Seyfettin Ünalan: Taahhütnamenin ana fikrine olumlu bakıyor muyuz

Osman … (?): Kurslara kontenjan koyalım

Kaan K...(?): Osman Bey’e katılıyorum kontenjan belirlensin

İsmail Bey (Park): Belli merkezlerde kayıtlar sistemli olarak yapılabilir.

Serdar Ünal: Büyükşehir. Kontenjan uygulanabilir.

Ahmet Akkaya: Son 3 yıllık uygulama

Yeniay: Toplam adayı eşit bölelim.

Gül Atak: Senetleri imzalayalım.

Aynı zamanda söz konusu belgenin başında yine el yazısı ile bir hazirun listesi oluşturulmuştur. Bu hazirun listesine göre 35 adet sürücü kursu yetkilisi bu toplantıya katılmış ve imzalarını sunmuşlardır. Yine bu belgede tutulan notlardan toplantıya katılmayan bazı sürücü kursu yetkililerinden görüşlerinin alındığı belirlenmiştir. Tutulan notlara göre, toplantıya katılmayanların neredeyse tamamı alınan kararları desteklemiş olup, sadece Erciyes Pınar sürücü kursundan A. Akkaya’nın “Ben yokum” dediği yönünde not düşülmüştür.

“Özel sürücü kurslarından senet alınanların listesi” başlıklı belgede yer alan bilgiler ise aşağıdaki gibidir:

ÖZEL SÜRÜCÜ KURSLARINDAN SENET ALINANLARIN LİSTESİ

Dernekte raportörlerce yapılan yerinde incelemelerde elde edilen e-postalara değinmek de önem arz etmektedir. Dernek tarafından sürücü kurslarına gönderilen söz konusu e- postalarda kayıt sildiren bazı adayların isim ve kimlik numarası bilgilerine yer verilmekte ve bu adayların diğer sürücü kurslarına gitmeleri halinde indirim uygulanmaması yönünde talepler dile getirilmektedir. Söz konusu e-postalar oldukça yeni tarihlidir. Dernek tarafından sürücü kurslarına gönderilen maillerden birinin içeriğine aşağıda yer verilmiştir:

“RE: Kayıt Sildiren Adaylar Hk.

Güven MTSK’dan 8 aday kaydını sildirmiştir. Bu adayların kayıt için gelmeleri durumunda dikkat edilmesi ve ucuza kayıt yapılmaması rica olunur.”

Mesajın devamında kaydını sildiren adayların isim ve TC kimlik numarası bilgilerine yer verilmiştir. E-postanın gönderildiği adresler ise şöyledir:

bormun@hotmail.com; erciyespinar1mtsk@hotmail.com; asyasurucukursu@hotail.com; afkenmtsk@hotmail.com; alicicekmtsk@hotmail.com; ozzambaksurucukursu@hotmail.com; aydinsurucukursu@hotmail.com; ayla.ergun1@hotmail.com; bilginmtsk@hotmaili.com; buyuksehir@hotmail.com; demirhan_mysk@hotmail.com; dunyasurucukursu1@windowslive.com; dunyasurucukursu@hotmail.com; duvenonu38@hotmail.com; yenikayseri@hotmail.com; elifmtsk@hotmail.com; elifmtsk38@hotmail.com; Ercan_side@hotmail.com; gonulkusu_38@hotmail.com; güldanemtsk@hotmail.com; guvensurucukursu_1@hotmail.com; mhd-38@hotmail.com; cevden@hotmail.com; idealtuna@hotmail.com; ilkemtsk@hotmail.com; ilkfinalmtsk@hotmail.com; ilkhedefmtsk@hotmail.com; ilkoncu@hotmail.com; kaanmtsk@hotmail.com; kocasinanmtsk38@hotmail.com; bilekberk@hotmail.com; mehmetcelik@hotmail.com; mehmet-gocmen@hotmail.com; gocmensurucukursu@hotmail.com; melcangrup@hotmail.com; meltemsurucukursu@windowslive.com; mesutucan_mtsk@hotmail.com; meydanlarmtsk@hotmail.com;

ozelyahayalısurucukursu@hotmail.com; hasustamtsk@hotmail.com; basarimtsk@hotmail.com; s.unalan.mtsk@hotmail.com; safakmtsk@hotmail.com; sahingoz_mtsk@hotmail.com; sahingozmtsk@hotmail.com; savasmtsk@hotmail.com; side@sidesurucukursu.com; sidemtsk@hotmail.com; sıla_surucukursu@hotmail.com; sonerkoc_surucukursu@hotmail.com; burakhan_selale_mtsk@hotmail.com; talas.mtsk@hotmail.com; Talas_surucukursu@hotmail.com; tekparkmtsk@hotmail.com;

yusuftarlaci38@hotmail.com; zamantim@hotmail.com; zamantimtsk@hotmail.com; zamantisurucukursu@hotmail.com; zerringokdemir@hotmail.com; zerringokdemirmtsk@hotmail.com

I.2.2.2. Meydanlar MTSK’da Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler

Meydanlar MTSK’da yapılan yerinde incelemelerde, Dernek’te olduğu gibi bilgisayarlarda kayıt sildiren sürücü adaylarının takibine ve indirim yapılmamasına ilişkin çok sayıda e-postaya rastlanmıştır. Bu belgelerin yanı sıra yine Meydanlar MTSK’nın bilgisayar kayıtlarında “kaanmtsk@hotmail.com” adresinden Kaan Kolukısa tarafından gönderilen “Kaan sürücü kursu teklif” başlıklı e-postada ise aşağıda yer verilen ifadeler bulunmaktadır:

“Son yaşanan gelişmeler göz önüne alınarak bazı değişikliklerin çalışma hayatımızı etkilemesi kaçınılmaz hale gelmiştir. Tüm kurumlar ruhsatta yazan kontenjanı kadar aday alacaklardır. Ortalama kurumlarımızın kontenjan sayısı 60 olduğuna göre, bu güne kadar 60 adayın üzerine kayıtları baz alarak maliyet hesaplayan kurslarımız büyük bir sıkıntı içine düşebilirler. Şuan kurs ücretlerinde artırım yapmak zaten az olan aday sayımızı daha da azaltacağı için fiyat arttırmak hiç akıl karı değildir. Bizim teklifimiz şu: şuan direksiyon sınav ücretlerinde de bir birliktelik sağlayamadık ve 2. hakkına giren tüm adaylarla sıkıntı yaşamaktayız. Aday bankaya 45 TL yatırmış biz de diyoruz ki 50 TL de bize vereceksin. Bu olay direkt adaylarla karşı karşıya gelmemizi ve milli eğitime yapılan şikâyetlerle muhatap olduğumuz kurumla aramızı açmaktadır. Teklifimize dönersek eğer, adayları kesinlikle bankaya göndermeden 1. yazılı ve direksiyon dâhil adayların girdiği tüm sınavlar için 75 TL sınav ücreti alınması. Böyle bir uygulamaya geçersek eğer, adaylarla problemlerimiz ortadan kalkmış olur, herkes bilir ki gireceği her sınav için aynı parayı ödeyecektir hem de şuan 500 TL olan kurs ücretimiz otomatikman 605 TL’ye çıkmış olur. Bu konu hakkında görüşlerinizi paylaşmanız dileğiyle. Saygılar. Kaan Kolukısa”

11 Mart 2011 tarihli söz konusu e-posta taraflar arasında fiyat tespitine yönelik çalışmaların oldukça yeni olduğunu göstermektedir. Bunun yanı sıra yerinde incelemelerin gerçekleştirildiği gün Dernek tarafından sürücü kurslarına gönderilen e- posta da taraflar arasında iletişimin güncel olarak devam ettiğini göstermektedir. Dernek tarafından tüm sürücü kurslarına gönderilen 21 Nisan 2011 tarihli ve “Önemli Duyuru” başlıklı e-postanın içeriği ise aşağıdaki gibidir:

“Rekabet Kurulundan Rekabet Başuzmanı Ebru Öztürk ve Rekabet Uzman Yardımcısı Recep Gündüz kurslarınızı ziyaret edebilir. B sınıfı ehliyetin 400-500 arası, E sınıfı ehliyetin 600-700 arasında tutturabildiğine verilmekte olduğunu ve fiyat birlikteliğinin olmadığı belirtilmelidir.”

Bu e-posta sürücü kursları arasındaki aktif işbirliğinin devam ettiğini göstermesinin yanı sıra kurslar arasında incelemelerden saklamaya çalıştıkları bir fiyat birlikteliğinin olduğunu ortaya koymaktadır.

I.2.2.3. İlk Final Sürücü Kursunda Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler İlk Final Motorlu Sürücü kursunda yapılan incelemelerde yukarıda detaylarına yer verilenler ile paralel biçimde, kayıt sildiren adayların takipte olduğu ve bunlara indirim yapılamaması yönünde ifadeler içeren çok sayıda e-postaya rastlanmıştır.

I.3. Değerlendirme

I.3.1. Sektör Araştırması Çerçevesinde Değerlendirmeler

19.02.2010 tarih ve SA-10-MY sayılı sürücü kurslarının eğitim hizmetlerine yönelik sektör araştırması raporu gerek sektörün yapısal ve rekabetçi sorunları ve gerekse Kurulun bugüne kadar bu sektörde izlediği politikalar bakımından oldukça kapsamlı bilgiler sunmaktadır. Söz konusu raporda, sektörün yapısına ilişkin yapılan tespitler mevcut önaraştırma bakımından da önem arz etmektedir. Buna göre sektörün yapısına ilişkin sektör araştırmasında yapılan tespitleri şöyle özetlemek mümkündür.

-MTSK Sektörü Büyüyen Bir Sektördür: Hızlı bir büyüme süreci yaşayan sektörün yıllık ortalama büyüme hızı %88,30 olarak gerçekleşmiştir. 2004-2008 arasını kapsayan dönemde ortalama yıllık büyüme hızı ise 10,13’tür.

-Sektöre Yönelik Talep Artış Eğilimindedir: 2004 - 2008 yılları arasında öğrenci sayısının dolayısıyla talebin yıllık ortalama büyüme hızı %13 olarak gerçekleşmiştir. Bu rakamla paralel şekilde MTSK özel öğretim kuruluşları içinde dershanelerle birlikte en fazla paya sahip olmaktadır. Söz konusu raporda MTSK’ların payı %20 olarak belirlenmiştir.

Sektörde Arz Fazlası Bulunmaktadır ve Talepte Ciddi Bir Mevsimsellik Vardır : Raporda yer alan bilgilere göre sektör, ortalama %45 doluluk oranı ile çalışmakta dolayısıyla kursların kontenjanlarının %55’inin boş olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca sektördeki arz fazlasının da yıllar itibariyle arttığı görülmektedir. Araştırma raporuna göre kursların doluluk oranlarının şubat, nisan, ağustos, eylül ve aralık aylarında diğer aylara kıyasla nispeten daha düşük seyrettiği dikkati çekmektedir. Kursların doluluk oranlarındaki bu dalgalanmada, ehliyet yazılı sınav tarihleri başta olmak üzere okulların kayıt tarihlerinin ve sömestr döneminin etkili olduğu değerlendirilmektedir. Ehliyet sınavlarının şubat, nisan, temmuz, ağustos, ekim ve aralık aylarında yapıldığı dikkate alındığında şubat, nisan, ağustos ve aralık aylarında bir sonraki yazılı sınavın uzak olmasının talepteki azalmada etkili olduğu anlaşılmaktadır. Ekim ayında sınav olmasına karşın eylül ayında talebin düşmesinde ise, özellikle okulların kayıt döneminin bu aya denk gelmesinin etkili olduğu düşünülmektedir.

Sektörde Yasal Giriş ve Çıkış Engeli Bulunmamaktadır: Sektörde ölçek ekonomisi, marka bağımlılığı, know-how, şebeke etkileri, öğrenme eğrisine bağlı herhangi bir iktisadi veya yasal giriş engeli bulunmamaktadır. Bununla beraber sektörde mevcut firmalar, piyasaya yeni girişlerin olması halinde fiyatlarını düşürecekleri yönünde inandırıcı tehditler yaratarak girişleri engelleme imkânına sahiptir. Örneğin; mevcut firmaların atıl kapasitesinin olması halinde potansiyel rakipler; piyasaya girmeleriyle birlikte, mevcut rakiplerin fiyatlarını düşüreceklerini ve kendilerinin bununla rekabet edemeyeceklerini düşünerek piyasaya girmekten vazgeçebilirler. Sektörde az önce belirtildiği üzere kontenjanların tamamının doldurulmaması yeni girişleri caydıracak bir

unsur olabilir. Sektör batık maliyetli faaliyet gösteren bir sektör değildir. Kullanılan bina ve eğitim araçları (bunların bazıları kiralanabilmektedir) nakde çevrilebilecek aktiflerdir. Bunun dışında sektörde ciddi bir çıkış engelinin bulunmadığı sektör araştırmasında yer verilen tespitler arasındadır. Dolayısıyla kar edemeyen bir işletme rekabet etmek yerine sektörü terk etme yolunu seçebilecektir.

Sektörde Hizmet Farklılaştırması Yoktur: MTSK tarafından verilen hizmetin nitelikleri Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğince belirlenmektedir. Her ehliyet grubu için hangi derslerin kaç saat verilmesi gerektiği bellidir. Bu anlamda satın alınan hizmet homojen bir nitelik arz etmektedir. Ancak, öğreticilerin nitelikleri eğitim hizmetinin tüketici gözünde farklılaştıran önemli bir unsur olabilecektir. Fakat bu hizmet eğitim alma amacından çok sınava giriş için zorunlu olması sebebi ile talep edilmektedir ve çoğunlukla derslerin veya öğreticilerin nitelikleri MTSK seçerken belirleyici kriterler olmamaktadır. Bu halde de eğitimde bir farklılaşmaya gitmek kurslar açısından anlamsız hale gelmektedir.

Sektörde Fiyat Rekabeti, Kalite Rekabetinin Önüne Geçmektedir: Sürücü adaylarına yönelik özel öğretim hizmeti ülkemizde sürücü eğitimi almaktan ziyade “sınava giriş hakkı kazanmak” için talep edilen bir hizmet niteliğindedir. Diğer özel öğretim hizmetlerinde, fiyatla birlikte kalite de tüketicilerin tercihlerinde belirleyici bir unsurken, sürücü adaylarına yönelik özel öğretim hizmetlerinde, kursiyerler görece daha kaliteli hizmet sunan ve devam zorunluluğu isteyen kurslar yerine daha ucuz fakat devamsızlığa göz yuman kursları tercih etmekte ve çoğunlukla kursiyerler derslere dahi devam etmemektedirler. Bu şartlar altında, eğitim ve hizmet kalitesi tüketici tercihleri açısından önemini yitirirken, fiyat, karar aşamasında belirleyici bir değişken halini almaktadır.

Rekabet Kurumu tarafından bugüne kadar yapılan çalışmalar:

Sektör araştırması raporunda irdelenen bir başka husus ise Kurumda bugüne kadar ilgili sektöre yönelik gerçekleştirilen incelemelerin irdelenmesidir. Rapora göre, Kurumda sürücü kurslarına yönelik yapılan çalışmalar incelendiğinde üç hususun özellikle dikkat çekici olduğu görülmektedir. Bunlardan ilki, Kurumumuzda 1999 yılında yapılan çalışmada, Milli Eğitim Bakanlığının sektör temsilcileri ile “ücret tespitine esas katsayı” belirlemesi ve bu sayının memur maaş katsayısı çarpımı sonucu bir kursiyerin ders saati bazında kursa maliyetinin tespit edilerek kursların uygun görecekleri kar miktarını da bu maliyete ekleyerek ücret ilan etmeleri ve ayrıca, Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünce valiliklere gönderilen genelge ile Bakanlığın teşebbüslerin maliyetlerinin ne kadar üstünde fiyatlama yapabileceklerini belirlemesi uygulamalarının sektörün taşıdığı önem gereği sürdürüldüğü ve 4054 sayılı Kanun’a aykırı görünen hükümlerin kamu yararı taşıdığı belirtilmiştir. Ancak 2001 ve 2004 yıllarında yapılan çalışmalar sonucunda elde edilen bilgiler doğrultusunda, ilgili mevzuat hükümlerinin kamu yararı sağladığı yönündeki görüş terk edilerek anılan düzenlemelerin 4054 sayılı Kanun ile ulaşılmaya çalışılan ekonomik yarar ile bağdaşmadığına ve bu husustaki görüşlerin Milli Eğitim Bakanlığına gönderilmesine karar verilmiştir.

Sektör Araştırması Raporunda İlgili Pazardaki Rekabet İhlallerinin Nedenlerine ve Çözüm Önerilerine İlişkin Değerlendirmeler:

Sektör araştırması raporunda Sürücü adaylarına yönelik özel öğretim hizmetleri pazarında ortaya çıkan rekabet ihlallerinin büyük çoğunluğunun, 4054 sayılı Kanun’un 4/1(a) maddesinde düzenlenen “mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı

oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” niteliğinde olduğu belirtilmiştir. Sürücü kursu ücretlerinin belirlenmesine yönelik bu ihlaller, ya bir dernek veya federasyon çatısı altında bir araya gelen sürücü kurslarının aralarında yaptıkları “anlaşmalar” şeklinde ya da bu dernek veya federasyonların karar organlarında alınan “teşebbüs birliği kararları” şeklinde ortaya çıkmaktadır.

Sektördeki rekabet ihlallerinin nedenlerine ilişkin olarak sektör temsilcileri tarafından ifade edilen ortak husus, teşebbüsler arasında yapılan fiyat anlaşmalarının, sektörde maliyet altı fiyatlamalar yoluyla ortaya çıkan sağlıksız rekabet ortamının bir sonucu olduğu ve bu anlaşmaların mevcut pazar koşulları altında faaliyetlerini sürdüremez hale gelen teşebbüslerin başvurduğu son çare olduğudur. Bu durum raporda yer verilen sektörde arz fazlasının olduğu ve başa baş noktasının oldukça yüksek olduğu hususları ile de desteklenmektedir. Sektördeki arz fazlasının yarattığı bu koşullar altında, sağlıklı bir rekabetin hâkim olduğu piyasada ayakta kalabilmek ve en fazla kursiyeri kendine çekebilmek isteyen bir teşebbüsün, hizmet kalitesini de belirli bir düzeyde tutmak kaydıyla değişken maliyetlerini kurtarabilecek noktaya kadar fiyatlarını düşürmesi beklenecektir. Ancak MTSK sektöründe bu süreç daha farklı seyretmektedir. Şöyle ki, tüketici tercihlerinde hizmet kalitesinin etkili olmadığını bilen ve tüketici talebindeki yüksek fiyat esnekliğinin farkında olan teşebbüsler, sundukları eğitimden ve özellikle de maliyetlerde en önemli kalem olan direksiyon eğitiminden kesinti yaparak fiyatlarını düşürme yoluna gitmektedirler. Salt fiyat rekabetine odaklı bu süreç, sürücü kurslarının değişken maliyetlerini de karşılayamadığı noktaya kadar devam etmekte ve bu noktada sağlıksız rekabetten bunalmış olan teşebbüsler, çoğunlukla bir dernek çatısı altında bir araya gelerek fiyatları belirli bir düzeyde tutabilmek için anlaşma yapmaktadır. Bu noktaya kadar sağlıksız rekabet ortamının bir sonucu olarak ortaya çıkan teşebbüsler arasındaki anlaşmalar, başarılı bir şekilde sürdürülebildiği takdirde, fiyatları normalde olması gerekenin çok daha üzerine çıkarabilmekte ve özellikle az sayıda sürücü kursunun bulunduğu yerleşim yerlerinde kurslar arasındaki sağlıksız rekabet ortamının yerini, fiyatın birlikte belirlendiği hatta gelirlerin bir havuzda toplanıp kurslar arasında paylaştırıldığı kurumsallaşmış bir kartel almaktadır.

Sektör araştırması raporunda sektördeki rekabet ihlallerinin ortaya çıkışına ilişkin yukarıda sunulan senaryo çerçevesinde alınması gereken önlemlere ilişkin bir takım öneriler de getirilmiştir. Bu önerilerden bazıları ana hatları ile aşağıda özetlenmiştir: Fiyat ve Arz Regülasyonuna İlişkin Öneriler: Sektör araştırması raporunda sektör üzerinde ciddi bir regülasyon ve denetleme yetkisine sahip olan Milli Eğitim Bakanlığının yaptığı fiyat ve arzı etkileyebilecek uygulamaların rekabetçi perspektiften ayrıntılı bir analizine yer verilmiştir. Yapılan analiz sonucunda MTSK sektörü bakımından başta fiyat ve arzın regüle edilmesi olmak üzere regülasyon yönteminin etkin bir araç olmadığı tespitine yer verilmiş ve MTSK sektöründe sağlıklı bir rekabet ortamının temini ve aynı zamanda kamu güvenliğinden doğan kamu yararının tesisi için regülasyon yerine uygulanabilecek çözüm olasılıklarının incelenmesi gerekliliği vurgulanmıştır. Bu durum hiç şüphesiz sektöre ilişkin Milli Eğitim Bakanlığı ile aktif bir işbirliği gerektirmektedir. Sürücü Kurslarının Hizmet Kalitesinden Ödün Vererek Fiyatı Düşürmelerinin Önlenmesi: Sektör araştırması raporunda sektörde bu tür uygulamaların önüne geçilmesi için ilk akla gelen önlemin, Milli Eğitim Bakanlığının sürücü kurslarına yönelik denetimlerini artırması olduğu ancak mevcut koşullar ve imkânlar altında, kısa vadede Bakanlığın sektördeki denetimlerinin daha etkin hale geleceğini beklemenin gerçekçi bir

beklenti olmayacağı değerlendirilmiştir. Bu nedenle raporda direksiyon eğitimi veren araçlara Avrupa’da bazı ülkelerde uygulandığı gibi eğitim tespit cihazlarının takılarak kursiyerlerin direksiyon eğitimi için öngörülmüş olan ders saatini tamamlayıp tamamlamadıklarının kontrol edilmesi veya toplu denetimlere imkân tanıyacak sistemlerin getirilmesi teklif edilmiştir.

Ehliyet Sınavlarının Seçiciliğinin Artırılması Suretiyle Tüketici Tercihlerinde Fiyatın Yanında Kalitenin de Etkili Kılınması: Sınav sisteminde seçiciliğin arttırılmasının talep üzerinde yaratacağı etki ve bu durumun niteliği ön plana çıkaracak olması raporda sektördeki rekabetçi sorunların çözümü bakımından bir alternatif olarak yorumlanmıştır.

Bu çerçevede, ilgili sektöre yönelik olarak Milli eğitim Bakanlığı ile aktif bir işbirliği gerçekleştirilmesi ve bu bağlamda sektörün rekabetçi niteliğini arttıracak ve yapısal sorunlarını ortadan kaldıracak bir takım önlemlerin alınması sektördeki rekabet sorunlarının çözümünde önem arz etmektedir.

I.3.2. 4054 sayılı Kanun Çerçevesinde Değerlendirme

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasında “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır” hükmüne yer verilmektedir. Aynı maddenin ikinci fıkrasının (a) bendinde “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satış şartlarının tespit edilmesi” yasaklanan haller arasında sayılmıştır.

Yukarıda yer verilen bilgi ve belgeler Kayseri ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının ve bu kurslar tarafından kurulan sürücü kursu derneğinin yaklaşık olarak bir yıldan beri fiyat ve fiyatı belirleyen unsurlar konusunda anlaşma içinde olduklarını göstermektedir. Öte yandan, sektördeki rekabetçi sorunların yapısal olarak çözümü bakımından sektör araştırması raporunda da açıkça ortaya konulduğu üzere sektördeki rekabet ihlallerinin ana nedeni, sektöre özgü yapısal sorunlardır. Bu sorunların kaynağında mevzuatta yer alan eksikliklerden ziyade denetim eksikliği bulunmaktadır. Bu çerçevede, dosya konusu olaya ilişkin olarak Kayseri Özel Sürücü Kursları Dayanışma Derneği’ne ve şikâyete konu teşebbüslere soruşturma açılmasına gerek olmadığı, ancak tarafların uygulamanın 4054 sayılı Kanun uyarınca yasaklanan eylemler arasında olduğu hususunda Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince uyarılmasının yerinde olacağı kanaatine varılmıştır.

J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,

1- Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına,

2- Bununla birlikte, ilgili pazarda, rekabetin kalıcı bir şekilde tesisi ve benzer eylemlerin tekerrür etmesinin önlenmesi bakımından 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Kayseri Özel Sürücü Kursları Dayanışma Derneği ile Kayseri'de faaliyet gösteren sürücü kurslarının ihlale ne şekilde son vereceğine yönelik olarak görüş bildirilmesi konusunda Başkanlığın görevlendirilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.