Kimya sektöründe faaliyet gösteren teşebbüsler arasında, bir teşebbüsteki çalışanın, rekabet etmeme süresi boyunca bir başka teşebbüste çalıştırılmamasına ilişkin centilmenlik anlaşması olduğu iddiası.
Aşağıdaki metin, Rekabet Kurumu'nun yayımladığı karar belgesinden çıkarılmıştır; sayfa numaraları, tablolar ve grafikler özgün belgedeki yerleriyle korunmuştur. Bu sayfada yer alan özet, sınıflandırma ve açıklamalar yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz; bağlayıcı olan, Kurumun yayımladığı karardır.
YAPILANLAR: - Türk Henkel Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Kayışdağı Cad. Karaman Çiftliği Yolu Kar Plaza D Blok
34752 İçerenköy/İstanbul
- Sika Yapı Kimyasalları A.Ş.
İstanbul Deri Organize Sanayi Bölgesi 2.Yol J-7 Parsel Aydınlı
Orhanlı Mevkii 34957 Tuzla/İstanbul
- Kimya sektöründe faaliyet gösteren diğer teşebbüsler
E. DOSYA KONUSU: Kimya sektöründe faaliyet gösteren teşebbüsler arasında, bir teşebbüsteki çalışanın, rekabet etmeme süresi boyunca bir başka teşebbüste çalıştırılmamasına ilişkin centilmenlik anlaşması olduğu iddiası.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 11.04.2011 tarih ve 2743 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 14.04.2011 tarih ve 2011-1-57/İİ-11-193.HHÜ sayılı İlk İnceleme Raporu, 21.04.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine düzenlenen 13.05.2011 tarih ve 2011-1-57/ÖA-11-193.HHÜ sayılı Önaraştırma Raporu 23.05.2011 tarih ve REK.0.05.00.00-110/128 sayılı Başkanlık önergesi ile 11-32 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. İDDİALARIN ÖZETİ: Yapılan başvuruda şikâyetçi tarafından özetle;
- Türk Henkel Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Türk Henkel)’de 4 yıl çalıştığı, daha
sonra işten çıkarıldığı ve işten çıkarıldığı sırada tazminat karşılığı 2 yıl boyunca
rekabet etmeme sözleşmesi imzalatıldığı,
- İşten çıkarıldıktan sonra Sika Yapı Kimyasalları A.Ş. (Sika)’de işe başladığı, bu
teşebbüsün de 1 yıllık rekabet etmeme sözleşmesi imzalattığı ve 4 ay sonra
basit bir sebeple buradan da işten çıkarıldığı,
- Türk Henkel, Basf Türk, Dow Türkiye, Sika, Bostik, Forbo, HB Fuller v.b.
teşebbüsler arasında, işçileri mağdur etme amaçlı bir centilmenlik anlaşması
olduğunu duyduğu, bunun tecrübeli olunan konuda çalışılmasını engellediği, bu
konuda birçok kişinin mağdur edildiği,
- Maddi sıkıntı içinde olduğundan dava açamadığı, dava açılması konusunda
yardım talep edildiği,
Sayfa 2
11-32/650-201
ifade edilmiştir.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, teşebbüsler tarafından çalışanlara getirilen rekabet yasaklarının, 4054 sayılı Kanun kapsamı dışında olduğu, başvuru konusu diğer iddialar hakkında soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı ve şikayetin reddedilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Bilindiği üzere özellikle, yeni ürünlerin geliştirildiği, know-how, teknik bilgi, tecrübe ve bilgi birikiminin önemli olduğu, fikri mülkiyete konu olan araştırma ve geliştirmelerin söz konusu olduğu ürün ve sektörlerde, teşebbüslerin kendilerini ve ürünlerini koruyabilmeleri için çalışanlarına belli sürelerle rekabet yasağı getirilebilmektedir. Kimya sektörü de bu nitelikleri haiz, çalışanlara belli süreli rekabet yasaklarının getirildiği sektörlerdendir.
Dosya konusu incelendiğinde, başvuru sahibine sözleşmeyle ilk çalıştığı yer olan Türk Henkel tarafından 2 yıl, daha sonra çalıştığı yer olan Sika tarafından 1 yıl rekabet yasağı getirildiği ve aynı sektörde çalışılamayacak olan bu sürelerin tazminatlarının da verildiği ancak, başvuru sahibinin sözleşmeye dayanan bu rekabet etmeme süresine uymayarak, aynı sektörde faaliyet gösteren bir başka teşebbüs olan Sika’da çalışmaya başladığı anlaşılmaktadır.
Rekabet etmeme yükümlülükleri (özellikle birleşme/devralma/ortak girişimlerde) bir teşebbüs tarafından diğer bir teşebbüse karşı getirilebilmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilebilecek olan söz konusu rekabet yasaklarına, yukarıda birinci paragrafta yer verilen gerekçelerle muafiyet tanınabilmekte veya bir birleşme/devralma/ortak girişim kapsamında yan sınırlama sayılarak izin verilebilmektedir.
Başvuruya konu edilen rekabet etmeme yükümlülüğü ise iki teşebbüs arasında değil, teşebbüsle gerçek kişi olan çalışanlar arasındaki bir hususa ilişkindir. Bu durumda, teşebbüsler tarafından çalışanlara getirilen rekabet yasakları, 4054 sayılı Kanun’un 2. maddesinde yer alan kapsama girmemektedir.
Diğer yandan başvuruda, rekabet yasağı süresince birbirlerinin çalışanlarını çalıştırmamaları konusunda teşebbüsler arasında bir tür “centilmenlik anlaşması”nın bulunduğuna ilişkin bir duyumdan bahsedilmektedir. Ciddi ve yeterli herhangi bir bilgi ve delile dayanmayan ve “duyum” olduğu açıkça ifade edilen söz konusu “centilmenlik anlaşması”nın varlığı ispatlansa dahi, söz konusu “centilmenlik anlaşması” ile rekabetin engellendiğinin, bozulduğunun veya kısıtlandığının ortaya konulması mümkün gözükmemektedir. Zira yukarıda ifade edildiği üzere, özellikle teknik bilgi ve beceri, inovasyonun önemli olduğu sektörlerde teşebbüsler arasındaki belli sürelerle, örneğin çalışanların transferini yasaklayarak, rekabet etmemeye ilişkin söz konusu anlaşmalara muafiyet tanınabilmektedir. Kaldı ki, bu olayda rekabet yasağının makul süreli olduğu ve çalışma özgürlüğünü ortadan kaldırmayacağı değerlendirilmektedir. Bütün bunların yanında, ilgili teşebbüs çalışanı imzaladığı rekabet etmeme sözleşmesi gereğince belirlenen süre içerisinde, aynı sektörde faaliyet gösteren bir başka teşebbüste çalışmamayı kabul etmekte ve çalışamayacağı bu sürenin karşılığını tazminat olarak da almaktadır. Buna rağmen, rekabet etmeme süresi sona ermeden aynı sektördeki bir başka teşebbüste çalışılması hem ilgili sözleşmeye aykırılık teşkil edecek, hem de rekabet hukuku mevzuatı ile bu konunun aşılması kanuna karşı hile anlamına gelecektir.
Sayfa 3
11-32/650-201
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
100
Tablolardaki bazı değerler Rekabet Kurumu tarafından ticari sır gerekçesiyle (.....) şeklinde gizlenmiştir.