Konya ilindeki sürücü kurslarının kurs ücretlerini birlikte belirledikleri iddiası.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE, Doç. Dr.

Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Canan KARAMANOĞLU

C. BAŞVURAN: - Turan KESKİN

Adresi tespit edilememiştir.

- Gizlilik talebi bulunmaktadır.

- Kazım OĞUZ

Aksime Mah. Söylemez Sok. No:1/10 Meram/Konya

D. HAKKINDA İNCELEME

YAPILAN:

- Özel Selçuklu Okyanus MTSK (Ali Rıza Şenol)

Dumlupınar Mah. Lale Cad. PTT Loj. B Blok No:26 Konya

- Özel Konya Asya MTSK (Saim Yaşar)

Bedir Mah. Yeni İstanbul Cad. No: 21/A Konya

- Özel Bosna Okyanus MTSK (Ar-Şe Eğt. Hiz. Gıda Nak. San. Tic. Ltd. Şti.)

Bosna Hersek Mah. Osmanlı Cad. Bosna İş Mrk. No: 7/AE-AF Konya

- Özel Büyük Konya MTSK (Büyük Konya Eğt. Emlak İnş. Tic. Ltd. Şti.)

Hamidiye Mah. Adliye Bul. İnce Minare Yanı No:17 Konya

- Özel Etap MTSK (Avşar Eğitim Öğretim Turz. Nak. Hiz. San. A.Ş.) Hazım Uluşahin İş Merkezi C Blok Kat: 3 Konya

- Özel Konya 42 MTSK (Osman Ceylan Eğt. Tur. Nak. Ltd. Şti.) Telgırafcı Hamdi Bey Cad. Oto İş Hanı Kat: 1 No:87

- Özel Alaaddin MTSK Selçuklu Şubesi (Taşkent Özel Eğitim Petrol Ürün Lpg. San. Tic. Ltd. Şti.)

Yazır Mah. Ulusal Sok. Fulya Sitesi Altı B Blok No:43/A Konya

- Özel Büyük Konya MTSK Yazır Şubesi (Büyük Konya Eğt. Emlak İnş. Tic. Ltd. Şti.)

Yazır Mah. Turhanlar Sok. Çınar Sit. No:1/1 Konya

- Özel Efe Şenol MTSK (Hazine Reklamcılık Eğitim Sürücü Kursu İşl. İlt. İnş. Ltd. Şti.)

Barış Cad. Kamil Sokak Çamkoru Sit. No:2/A Konya

- Özel Gümüş MTSK (Ramazan Gümüş)

Büyük İhsaniye Mah. Vatan Cad. Rıza İş Hanı No:10/401 Konya

- Özel Konya Ceylan MTSK (Süleyman Boncuk)

Ferit Paşa Mah. Rauf Denktaş Cad. Bulut Sitesi Pasajı P:4 Konya

- Özel Konya Kardelen MTSK (Cafer Cancan)

Babalık Mah. Demirci iş Merkezi A Blok Kat: 7-8 Konya

- Özel Konya Merkez MTSK (Sem Özel Eğitim Merkezi Tic. Turz. ve Taş. Ltd. Şti.)

Babalık Mah. Yapıcı iş Merkezi C Blok No: 2/204 Konya

- Özel Bilgisel MTSK (Bilgisel Özel Eğitim Gıda Tarım ve

Hayvancılık Ltd. Şti.)

Beyazıt Mah. Hüsnü Aşık Sok. Selçukoğlu Apt. No:2/2 Konya

- Özel Konya Sancak MTSK (Semra Cancan)

Yazır Mah. Elmalı Hamdi Hoca Cad. Beyazıt Sit. Altı No:1/A Konya

- Özel Konya Tempo MTSK (Tempo Özel Eğt. Öğrt. Ltd. Şti.) Hamidiye Mah. İnceminare Sok. No:13 Konya

- Özel Konya Tuğra MTSK (Muzaffer Ateş)

Dumlupınar Mah. Tabiyet Sok. No:27-29/A Konya

- Özel Konya Yavuz MTSK (C.Ş.M Eğt. Tur. İnş. Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.)

Nişantaşı Mah. Yatkın Sok. Yapıcı St. Altı 5/L Konya

- Özel Konya Yolcu MTSK (Namık Yolcu)

Hazım Uluşahin İş Merkezi A Blok P/193 Konya

- Özel Öz Cesur MTSK (Motivasyon Eğt. Nak.İnş. Hayv.ve Hiz. Taah.Tic. Ltd. Şti.)

Hamidiye Mah. Abdülezelpaşa Cad. Ergülü Apt. No:5/1 Konya

- Özel Probil MTSK (Truva Özel Eğt. ve Tel ve Bil. San.Tic. Ltd. Şti.)

Hamidiye Mah. Abdülezelpaşa Cad. No:3/2 Konya

- Özel Renklibay MTSK Selçuklu Şb. (M. Zahir Renklibay)

Babalık Mah. Demirci İş Merkezi B Blok No:4/201 Konya

- Özel Selçuklu MTSK (Ünal-Yücetürk Ltd. Şti.)

Vatan Cd. Ergün İşhanı Kat: 3 No: 304 Konya

- Özel Serin Aday MTSK (Osman Serin)

Babalık Mah. Yapıcı İş Merkezi C Blok No: 4/404 Konya

- Özel Sezgin Şenol MTSK (Burak Sezgin Şenol)

Mehmet Akif Mah. Tuz Deve Yolu Cad. No:61/A Konya

- Özel Sezer Şenol MTSK (Münevver Şenol)

Feritpaşa Mh. Sille Cad. Platin İş Merkezi K:2 Konya

- Özel Yeşil Konya MTSK (H.Hasan Yaşar)

Beyazıt Mah. Sultan Cem Cd. No:35 A Plaza Kat:4/404 Konya

- Özel Zafer Okyanus MTSK (Ar-Şe Eğt. Hiz. Gıda Nak. San. Tic. Ltd. Şti.)

Beyazıt Mah. Sultan Cem Cd. A Plaza No: 35/301-304 Konya

- Özel Mevlana MTSK Zafer Şubesi (Mevlana Özel Eğitim Merkezi ve Tic. A.Ş.)

Hamidiye Mh. Adliye Blv. No:3 Selçuklu/Konya

- Özel En Gözde MTSK (Mevlana Özel Eğitim Merkezi ve Tic. A.Ş.) Hamidiye Mah. Adliye Blv. No:3 Selçuklu/Konya

- As-Asya MTSK (Saim Yaşar)

Özlem Mah. Eski Sille Cad. No:143/A Konya

- Özel Özgüney MTSK (Kalaycıoğlu Özel Eğt. Hiz. İletişim Otomotiv Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. )

Gazi Alemşah M. Mimar Muzaffer C. No:29/1-2

- Özel Kaplan MTSK (Özel Kaplan Eğ. Öğ. San. Ltd. Şti.)

Gazialemşah Mah. Mimar Muzeffer Cad. Terziler İşhanı K: 3-4 Konya

- Özel Adalet MTSK (Adalet Eğt. Hayv. İnş. Nak. Hiz. Taah. Tic. Ltd. Şti.)

Sahibata Mah. Abdulmumin Sok. Adalet İşhanı K:1-2-3, No:3/A Konya

- Özel Can Uzman MTSK (Pol-Bir Sağ. Eğt. Taş. Gıda San. ve Tic. A.Ş.)

Kürkçü Mah. Kadımürsel Sk.No:3 Meram

- Özel Konya Barbaros MTSK (Osman Ceylan Eğt.Tur. Nak. Ltd. Şti.)

Şekerfuruş Mah. Mümine Hatun Sok. No:17 K:1 Konya

- Özel Konya Başarı MTSK (Ferhat Tuğrul Özel Eğitim ve

Taşımacılık Gıda Bilişim Sanayi ve Tic. Ltd. Şti.)

Şükran Mahallesi Taşkapı Medrese Caddesi No:2/101-103-106- 203 Meram/Konya

- Özel Konya Fatih MTSK (Meram Eğt. Nak. Müt. Hiz. San. Tic. Ltd. Şti.)

Abdulaziz Mah. No:107 Konya

- Özel Konya Kent MTSK (Mehmet Çakmak Eğt. Taş. Tar Ltd. Sti.) Kürkçü Mah. Başarılı Cad. No:6 Rampalı Çarşı No:188-203-223- 224-229 Konya

- Özel Konya Öz Çağrı MTSK (Emrullah Erdoğan)

Arapoğlu Makası Mimar Muzaffer Cad. Kadı Mürsel Sok. No:1 K:2- 3-4 Konya

- Özel Konya Öz Lider MTSK (Serhat Özel Eğitim Hiz Taş İnş. San. Tic. Ltd. Şti.)

Gazi Alemşah Mah. Mimar Muzaffer Cad. Aşık Ömer Sok. Akkaya Apt. No:1-2 Konya

- Özel Konya Zafer MTSK (Bozalp Eğt.Öğr.Hub.ve Tur. Tic. Ltd. Şti.) Zafer Meydanı Atatürk Cad. No:109 K:1-2 Konya

- Özel Meram MTSK (Yazar Eğt. Kırt. Otom. Turz. ve Nak. San. Tic. Ltd. Şti.)

Kürkçü Mah. Başarılı Cad. No:12 Konya

- Özel Mustafa Nami MTSK (Ayşe Bağcı)

Şekerfuruş Mah. Demirci Sok. No:15/2-3 Konya

- Özel Öz Gülşen MTSK (Abdullah Turan Önem Eğt. Hiz. Gıda Nak. Tur. San. ve Tic. Ltd. Şti.)

Kürkçü Mah. Başara Cad. Şelale İş Hanı K:4 Meram/Konya

- Özel Öz İdeal MTSK (Er Ceylan Eğitim İnşaat ve Tem. Hiz. Ltd. Şti.)

Gazialemşah Mah. Ahmet Küçükarmağan Sok. Ersuceylan Apt. No:6 Konya

- Özel Öz Kaldırım MTSK (Nadire Yalama)

Mimar Muzaffer Cad. i. Helvacıoğlu Apt. No:41 Konya

- Özel Öz Kampüs MTSK (Nurten Tütün)

Gazi Alemşah Mah. Altay Sok. Sönmezler Apt No:8 Konya

- Özel Öz Özge MTSK (Osman Yelden)

Kürkçü Mah. Başarılı Cad. No:48 Konya

- Özel Özü Yıldız MTSK (Er Ceylan Eğitim İnş. Tem. Ltd. Şti.)

Gazi Alemşah Mah. Aşıkömer Sok. Akkaya Apt.No:1/34 Konya

- Özel Renklibay MTSK (Renklibaylar Eğt. San. ve Tic. Ltd. Şti.) Gazi Alemşah Mah. Mimar Muzaffer Cad. No:19/304 Konya

- Özel Yeni Galaksi MTSK (Şahin Çetinkaya)

Alaadin Blv. No:75 Konya

- Özel Yeni Türkan Polat MTSK (Ahmet Batuhan Şener)

Abdülaziz Mah. Aslanağzı Sok. No:20 Konya

- Özel Zafer Gökkuşağı MTSK (Hazine Reklamcılık Eğitim Sürücü Kursu İşl. İlt. İnş. Ltd. Şti.)

Gazi Alemşah Mah. Alaaddin Cad. Ertüzün Apt. No: 51/3-4 Konya

- Özel Öz Lider MTSK Yaka Şubesi (Serhat Özel Eğitim Hiz. Taş. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.)

Alavardı M. Meram Yaka C. Serdar Sk. No:6/A Konya

- Özel Elit Zirve MTSK (Şani Demirci)

Aladdin Blv. Zafer Meydanı Zafer Çarşısı Kat:1

- Özel Alaaddin MTSK (Osman Ceylan Eğt. Tur. Nak. Ltd. Şti.) Sırçalı Mescit Mah. Ezelizade Sok. No:4 Konya

- Özel Ayşen MTSK (Ayşe Teke Özel Eğt.Taş.Tur.Gıd. ve Bil. San. ve Tic. Ltd. Şti.)

Aziziye Cad. Cengaver Sok. No:4/202-203 Konya

- Özel Cadde MTSK (Özel Nma Özel Eğt. Gıda Maddeleri Taş. San. Tic. A.Ş.)

Sırçalı Mescit Mah. İstanbul Cad. Meredemli İşhanı K:3 No:2 Konya

- Özel Çelikler MTSK (Anofa Özel Eğt. Gıd. Mad.Taş. San ve A.Ş.) Aziziye Mah.İstanbul Cad. Hacı Çopur İşhanı No:32/101 Konya

- Özel Dilaver MTSK (Asaf Turz. Nak. ve Eğt. San. ve Tic. Ltd. Şti.) Şems Mah. Alaaddin Cad. Mazhar Babalık ve Eğt. Sok. Yayalayan No:401 Konya

- Özel Elit MTSK (Ufuk Taha Esen)

Aziziye Mah. Köprübaşı Cad. Karınca İş Hanı No:6 Kat: 1-2-3 Konya

- Özel Güven MTSK (Konya Güven MTSK Ltd. Şti.)

Şeref Şirin Mah. Osmanbey Sok. İstanbul İş hanı No:8/2 Konya

- Özel Güven MTSK Alaaddin Şubesi (Özel Karatay Güven MTSK Ltd. Şti.)

Şems Mah. Şeyh Ziya Sok. No:1 Konya

- Özel Karatay MTSK (Karatay Mot. Taş. Eğt. İnş. San. Tic. Ltd. Şti.) Mevlana Cad. No:69/3 Konya

- Özel Konya Burak MTSK (Burak Eğt. San. Tic. Ltd. Şti.)

Şems Mah. Kurtaran Sok. Öncü İş Hanı No:301-302-303 Konya

- Özel Konya Şafak MTSK (Köz Eğt. Elektronik Ltd. Şti.)

Alaaddin Cad. Şems Mah. Hatuniye Sok. No:3/1-2 Konya

- Özel Konya Vatan MTSK (Serdar Erdoğan)

İstanbul Cad. Demir Ağ İş Merkezi No:2/1 Konya

- Özel Mevlana MTSK (Mevlana Özel Eğitim Merkezi ve Tic. A.Ş.) Çifte Merdiven Mah. Alaaddin Blv. Serter İş Hanı K:1/102 Konya

- Özel Sipahi MTSK (Eryavuz Eğt. Elk. Bil. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.) Şerefşirin Mah. Akif Paşa Sok. No:31 Konya

- Özel Sür-Man MTSK (Sür-Man Özel Eğt. Nak.Taş., İnş. ve Bil. San. ve Tic. Ltd. Şti.)

Hocahabib Mah. Aziziye Cad. Şahin İşhanı No:3/101-201-303-304 Konya

- Özel Şems MTSK (Aşırzade Eğ. Turz. Tar. San. ve Tic. Ltd. Şti.) Pürçüklü Mah. Türbe Cad. Mevlana Çarşısı K:5/501 Konya

- Özel Kayalıpark MTSK (Veysi Yılmaz Özel Eğitim Tarım Hayvan Gıda ve Taşımacılık San. Tic. Ltd. Şti.)

Şems-i Tebrizi Mah. Şerafettin Cad. No:21/3 Konya

- Özel Kaldırım MTSK Meram Şubesi (Mehmet Kaldırım)

Sarıyakup Mah. Eski Garaj Cad. Sinan İş Merkezi No:15/2 Konya

- Özel Akşehir Doğan MTSK (Nasrettin Eğt. D. H. Tic. San. A.Ş.) Meydan Mah. Buğday Sok. Belde Apt. No:1 Konya

- Özel Akşehir Timuçin MTSK (Döndü Ölmez)

Yeni Mahalle İnönü Cad. Banka Sok. K:2-3 No:1 Konya

- Özel Yavuzlar MTSK (Yavuzlar Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.)

Meydan Mah. Buğday Sok. No:3 Konya

- Özel Beyşehir MTSK (Rehber Eğitim İnş. Oto. San. Tic. Ltd. Şti.) Evsat Mah. Lütfullah Sok. No:12 Konya

- Özel Cihan MTSK (Cihan Eğt. Kur. Tic. Taah. A.Ş.)

Atatürk Cad. Derebucaklılar İş Hanı Kat:3 Konya

- Özel Set MTSK (Kamil Kandemir)

Köprübaşı Çarşı İçi Eski Belediye Binası Konya

- Özel Cihanbeyli MTSK (Nusret Sarı)

Özgen İş Hanı Kat:4 Konya

- Özel Konya Belde MTSK (Ahmet Serin)

İçeri Çumra Kas. Minarealtı Mah. Hakan Cila Cad. No:5 Konya

- Özel Konya Kervan MTSK (Kervan Eğitim Öğretim Hiz. San. Ltd. Şti.)

İzzetbey Mah. A.Türkeş Cad. Belediye Kültür Sarayı No:14 Kat:2 Konya

- Özel Konya Çatalhöyük MTSK (Çatalhöyük Öz. E. ve Sağ. Hiz. T. Ltd. Şti.)

İzzetbey Mah. Gelincik Sok. Bağkur Çarşısı Üstü Kat:3 Konya

- Özel Öz Lider MTSK Çumra Şb. (Serhat Özel Eğitim Hizmetleri Taşımacılık İnş. San. Tic. Ltd. Şti.)

İzzetbey Mahallesi Adem Yavuz Caddesi Gül Sokak No:3 Konya

- Özel Derebucak MTSK (Gök Eğt. Tur. ve Nak. Tic. Ltd. Şti.)

Sarayönü Mah. Kadir Demir Cad. No:38 Konya

- Özel Ereğli Öz-Er-Dil MTSK (Öz Er Dil MTSK Eğt. İşl. Tic. Ltd. Şti.) Hacı Mutahir Mah. İnönü Bulvarı Esnaf Sit. B/Blok K:3 Konya

- Özel Ereğli Şahan MTSK (İnfo Bilgisayar Özel Eğitim ve Hizmetleri Tur. Tic. Ltd. Şti.)

İnönü Cad. Cumhuriyet Alanı Deli Mustafa İş Hanı K:4-5 Konya

- Özel Konya Ereğli Eğitimciler MTSK (Eğitimciler İşt. Tic. Ltd. Şti.) İstasyon Cad.Özbayburt Pasajı K:2 Konya

- Özel Modern Ereğli MTSK (Öz. Eğt. Des. ve Ders. Ar. İth. Ltd. Şti.) İstasyon Cad. Esnaf Sit. A Blk. K:1 Konya

- Özel Uysal MTSK (Ali Karamık)

Hacı Mütahir Mah. Rasim Erel Cad. Adem Yerlikaya İş Hanı Konya

- Özel Cihan MTSK Hüyük Şubesi (Cihan Eğitim Kursları Tic. Taah. A.Ş.)

Bahçelievler Mah. Atatürk Blv. Özel İdare Binası K:2 Konya

- Özel Ilgın MTSK (Öz Nil Öğretim Hiz. Tarım Hayvancılık Akaryakıt İnş. San ve Tic Ltd. Şti.)

Ucarı Mah. Atatürk Cad. Belediye Pasajı K:1 Konya

- Özel Kaplıca MTSK (Ramazan Altıok)

Hükümet Cad. Şekop İş Hanı K:1 Konya

- Özel Akbay MTSK (İhsan Fazlı Söğüt)

Doğanlar Mah. Uzundere Sok. İyilik Pasajı No:17 Konya

- Özel Meke MTSK (Öz. Meke MTSK Eğt. ve Tur. İşl. Tic. Ltd. Şti.) Reşadiye Mah. İstiklal Cad. Örnek İş Hanı K:2 Konya

- Özel Karapınar MTSK (Aslan Okur)

Hacı İsa Mah. Okullar Cad. No:9 Konya

- Özel Kulu MTSK (İlyas Esken)

Öğretmen Orhan Pastutmaz Cad. Özel İdare Binası Konya

- Özel Büyük Saray MTSK (İbrahim Batır)

Batı İstasyon Mah. Demirciler Cad. Belediye İş Hanı No:4 Konya

- Özel Seydişehir Hedef MTSK (Koyuncu Eğitim Kuaför Elektrik Ticaret ve Sanayi Ltd. Şti.)

Çarşı Meydanı Seyit Harun İş Merkezi No:7 Konya

- Özel Set MTSK (Seydişehir Şb) (Gerçek Seydişehir Sanayi Ürün. Tic. Paz. A.Ş.)

Hacı Seyitali Mah. 208. Sokak No:6/A Konya

- Özel Yunak MTSK (İbrahim Şekeroğlu)

Ankara Cad. Konya Sok. No:7/8 Konya

E. DOSYA KONUSU: Konya ilindeki sürücü kurslarının kurs ücretlerini birlikte

belirledikleri iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvurularda özetle, Konya ilinde faaliyet gösteren motorlu taşıt

sürücü kurslarının aralarında anlaşarak, 150-300 TL arasında olan B sınıfı ehliyete

yönelik kurs ücretlerini 500 TL olarak belirledikleri, ayrıca 20 saat olması gereken

direksiyon eğitimini 8-9 saat ile sınırladıkları iddia edilerek, konunun 4054 sayılı

Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında incelenmesi talep edilmiştir.

G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 17.02.2011 tarih ve 1295 sayı ile giren

başvuru üzerine hazırlanan 14.03.2011 tarih ve 2011-4-41/İİ-11-174-MA sayılı İlk

İnceleme Raporu, 31.03.2011 tarih ve 11-19 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve

soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı

Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Takiben,

konu hakkında 26.04.2011 ve 16.05.2011 tarihlerinde, 3169 ve 3757 sayılı başvurular

yapılmıştır.

İlgili karar uyarınca düzenlenen 18.05.2011 tarih ve 2011-4-41/ÖA-11-251.KT sayılı Önaraştırma Raporu 23.05.2011 tarih ve REK.0.08.00.00-110.02.02/226 sayılı Başkanlık önergesi ile 11-32 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;

- Konya ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının aralarında anlaşma yaparak sürücü kursu fiyatlarını birlikte belirledikleri iddiası ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı;

- Bununla birlikte; ilgili pazarda, rekabetin kalıcı bir şekilde tesisi ve benzer eylemlerin tekerrür etmesinin önlenmesi bakımından; 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Konya Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği Derneği (Konya MTSK Bir- Der) ve Dernek üyesi sürücü kurslarına ihlale ne şekilde son vereceklerine yönelik görüş yazısı gönderilmesinin faydalı olacağı

hususlarına yer verilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. İlgili Pazar

I.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Sürücü ehliyeti almak isteyen bir kişinin şikâyete konu sürücü kurslarında eğitim alması kanunen zorunlu olduğundan, kurslar tarafından verilen bu hizmetin herhangi bir ikamesi bulunmamaktadır. Bu nedenle ilgili hizmet pazarı,"sürücü adaylarına yönelik özel öğretim hizmetleri pazarı" olarak tespit edilmiştir.

I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Şikâyet konusu uygulamanın Konya ilinde gerçekleşiyor olması nedeniyle, ilgili coğrafi pazar “Konya ili” olarak belirlenmiştir.

I.2. Yapılan Tespitler

I.2.1. Yapılan Görüşmelere İlişkin Bilgi Tutanakları

I.2.1.1. Özel Konya Zafer Motorlu Taşıt Sürücü Kursu (MTSK)

Anılan MTSK’nın yetkilisi, Derneğin maliyet hesabı yaparak tavsiye fiyat listesi gönderdiğini, ancak ildeki sürücü kursu sayısı fazlalığı ve Dernek kararının bir bağlayıcılığı olmaması dolayısıyla farklı fiyatlar üzerinden kursiyer alımı yapıldığını belirtmiştir.

I.2.1.2. Özel Yıldız MTSK

Raportörlerin görüştüğü kurs yetkilisi 2011 yılbaşından itibaren Derneğin aldığı karar uyarınca B sınıfı ehliyetler için 500 TL fiyat uygulamaya çalıştıklarını, bu fiyat seviyesi ile maliyetleri ancak karşılayabildiklerini, farklı fiyat uygulayan sürücü kurslarının da bulunduğunu dile getirmiş olup, derneğin oluşturduğu teftiş kurulu çalışanlarının müşteri gibi telefonla veya doğrudan kursa gelerek pazarlık yapmak suretiyle denetim yaptığı bilgisini de eklemiştir.

I.2.1.3. Özel Özgüney MTSK

MTSK yetkilisi, piyasada ilan edilen ücretlerin çok altında bir fiyat politikası izlediklerini; örneğin, 2010-2011 yılı için 600 TL ücret bildirdiklerini, ancak 500 TL’nin altında fiyat

vermemeye çalıştıklarını; son ay içinde yapılmış kursiyer kayıtlarının bulunmadığını, önceki ayda ise 8 kursiyerin B sınıfı ehliyet için kayıt yaptırdığını ifade etmiştir.

I.2.1.4. Özel Çağrı MTSK

Raportörlerin görüştüğü şirket yetkilisi söz konusu tarihte yaklaşık 40 kursiyer bulunduğunu, kurs ücretlerinde pazarlığa açık olduklarını ve gelen kursiyerin niteliklerine göre farklı fiyatların uygulandığını dile getirmiştir. Yetkili, ayrıca, Dernek tarafından iyi niyetle tavsiye niteliğinde fiyat listesinin hazırlandığını, ancak kendilerinin bu fiyata uymadıklarını açıklamalarına eklemiştir.

I.2.1.5. Özel Fatih MTSK

MTSK yetkilisi konuya ilişkin olarak, son bir yılda Konya’daki sürücü kursu sayısının 70’i geçtiğini; MEB’in yeni düzenlemesi nedeniyle kontenjanlarının üçte iki oranında düştüğünü; B sınıfı ehliyetler için kurs ücretlerinin 500 TL olmakla birlikte indirimler sonrasında 400 TL’ye varan fiyatların verilebildiğini belirtmiştir. Yetkili, daha önce Rekabet Kurulu tarafından geçirdikleri soruşturma dolayısıyla fiyat birlikteliğinin hukuka aykırılığının farkında olduklarını ve faturalardan da farklı fiyatlarda hizmet sunduklarının anlaşılabileceğini, Derneğe üye olmakla birlikte dernek toplantılarına 4 yıldır katılmadıklarını da sözlerine eklemiştir.

I.2.1.6. Özel Galaksi MTSK

MTSK yetkilisi, 2010 yılında B sınıfı için Konya il merkezinde kurs ücretlerinin 200-250 TL’ye kadar indiğini, kursların bu fiyat düzeyinde faaliyet gösteremeyeceğinin anlaşılmasıyla birlikte fiyat artışlarının zorunlu hale geldiğini, bu nedenle 8 ay önce kurs ücretlerinde artış yaşandığını ifade etmiş ve tüm kurslarda oluşan bu bilinç sonrasında fiyatların 500 TL’ye kadar yükseldiğini dile getirmiştir. Kendilerinin yaklaşık 500 TL kurs ücreti üzerinden kayıt almaya gayret gösterdiklerini; ancak kimi zaman 400 TL üzerinden de kayıt yaptıklarını açıklamalarına eklemiştir.

I.2.1.7. Özel Kaldırım MTSK

Özel Kaldırım MTSK yetkilisi B sınıfı ehliyetler için gelen kişinin maddi durumu, eğitim durumu, yaşı, daha önce araba kullanıp kullanmadığı gibi kriterlere bakıldığını; Konya’da Derneğin B sınıfı kurs ücretleri için tavsiye ettiği 500 TL fiyata uyulamadığını düşündüklerini, sürücü kursu sayısının ortak fiyat uygulamasını sürdürmek için fazla olduğunu ifade etmiştir.

I.2.1.8. Konya Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği Derneği

Konya MTSK Bir-Der yetkilisi raportörlerle yaptığı görüşmede, Derneğin 2007 yılındaki Rekabet Kurulu soruşturmasından sonra rekabet ihlalinde bulunmadığını, rekabet hukuku hususunda bilgi sahibi olduklarını ve Dernek karar defterinden de üyelerin fiyat birlikteliği yapması yönünde bir karar alınmadığının anlaşılacağını dile getirdikten sonra Milli Eğitim Bakanlığı (MEB)’nın sürücü kurslarına ilişkin yeni düzenlemesi ile birlikte gelen kontenjan kısıtlamasından sonra MTSK’lardaki kursiyer sayısının azalmasının beklendiğini ve mevcut kısıtlı kapasite üzerinden daha doğru fiyatlama politikası yapılarak piyasadaki fiyatların kendiliğinden yükseleceğini umduklarını belirtmiştir.

I.2.2. Yerinde İnceleme ve Önaraştırma Sürecinde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler Önaraştırma kapsamında sürücü kurslarında gerçekleştirilen yerinde incelemeler sırasında alınan belgeler ve önaraştırma safhasında Konya İl Milli Eğitim Müdürlüğü ve sürücü kurslarından edinilen bilgiler aşağıdaki gibidir:

I.2.2.1. Özel Özgüney MTSK’da yapılan yerinde incelemede elde edilen Dernek yönetim kurulu tarafından gönderildiği anlaşılan tarihi belli olmayan belgede, “21.10.2010 günü saat 14.00’de dernek üyelerimiz ile yapılan toplantıda kurslarımızda uygulanacak fiyatlar aşağıya çıkartılmış olup, toplantıda da belirtildiği üzere (31.12.2010) bu yılbaşına kadar uygulanacak olan bir samimiyet testi olması hasediyle herkesin hassasiyetle uyacaklarını umuyor; toplantıda yönetimimiz tarafından gösterilen çabanın önemini sizlerin anladığınızdan emin olduğumuzu belirtir bu samimiyet testine uymanızı saygı ile arz ve talep ederiz” ifadeleri geçmektedir.

Belgenin devamında, kurum kontenjanının üç aracı geçmeyeceği (hafta içi ve hafta sonu akşam gruplarının toplamının 45 kişiyi geçmeyeceği), B sınıfı sürücü belgesi için 300 TL, E sınıfı sürücü belgesi için 500 TL ve A2 dâhil bütün fark sınıfları için 200 TL taban ücret belirlendiği hususları yer almaktadır. Belgeden, kurum kontenjanı olan 45 kişinin B ve E sınıfına dağılımının kurum tercihine bırakıldığı ve A2 dâhil bütün farkların 10 kişiyi geçmeyeceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır. Belgede son olarak, Bu hususlara uyulup uyulmadığının gerekirse ilçe milli eğitim müdürlüklerinden dönem listeleri temin edilerek Dernek yönetimince inceleneceği ifade edilmektedir.

I.2.2.2. Raportörlerin yaptığı yerinde incelemede, Özel Mevlana MTSK’dan alınan 05.01.2010 tarihli Öğretmenler Kurulu Toplantı tutanağı olduğu anlaşılan belgede, “Fiyat birliğinin bozulması nedeniyle kazançlarının azaldığını giderlerin aynı olması sebebiyle kötü bir dönemden geçildiği…” ifadesi yer almaktadır.

I.2.2.3. Yerinde inceleme sırasında Özel Konya Zafer MTSK, Özel Konya Öz Lider MTSK, Özel Öz Kaldırım MTSK, Özel Yeni Galaksi MTSK ve Özel Özü Yıldız MTSK’da bulunan “Fiyat Listesi” ya da “Kon-MTSK-Bir-Der Fiyat Listesi” başlıklı tablolarda;

A2 sınıfı için 400 TL,

B sınıfı için 500 TL

H sınıfı için 500 TL

D sınıfı için 800 TL

E sınıfı için 800 TL

Farklar için 400 TL

100 Ceza puanı için 400 TL

ücret tutarları belirlenmiştir.

I.2.2.4. Konya İl Milli Eğitim Müdürlüğünün konu hakkındaki yazısının ekinde yer alan sürücü kurslarının 2010-2011 döneminde ilan ettikleri kurs ücretleri aşağıda tablo halinde sunulmaktadır.

1. Dört Ay……

Özel…

Alaaddin B 2. Dört Ay

MTSK…

3. Dört Ay

1. Dört Ay……

Özel Sür-

I.2.2.5. Teşebbüslerin faturaları raportörlerce incelenmiştir.

I.3. Değerlendirme

I.3.1. Konya MTSK Bir-Der

“Teşebbüs birliği” 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde “teşebbüslerin belirli amaçlara ulaşmak için oluşturduğu tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her türlü birlik” şeklinde tanımlanmıştır. Konya İl Milli Eğitim Müdürlüğünden gönderilen bilgilerde Kon- MTSK-Bir-Der’in Tüzük’ü (dernek tüzüğü) de yer almaktadır. Dernek tüzüğünün 2. maddesinde, Derneğin çalışma alanının sürücü kursları arasındaki dayanışmayı sağlamak, haksız rekabeti önlemek ve sürücü kurslarının resmi ve özel kurumlar karşısında temsil ederek, menfaatlerini korumak olduğu belirtilmiştir. Bu bağlamda, motorlu taşıt sürücü kurslarının 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde verilen tanıma göre birer teşebbüs oldukları açık olup, yukarıda yer verilen bilgilerden Konya MTSK Bir- Der’in ise teşebbüs birliği statüsünde olduğu anlaşılmaktadır. Derneğin yönetim kurulu genel kurulca seçilen 12 üyeden oluşmaktadır. Dernek tüzüğünde fiyat politikası veya diğer hususlarda teşebbüs davranışlarını yönlendirerek 4054 sayılı Kanun hükümlerine aykırılık teşkil edebilecek bir düzenleme bulunmamaktadır.

I.3.2. Ücret İlanları ve Uygulanan Fiyatlar Hakkında Değerlendirme

Sürücü kursları 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu’nun 2. maddesi kapsamında özel öğretim kurumu sayılmakta ve bu Kanun’da belirtilen düzenlemelere tabi tutulmaktadır. Özel öğretim kurumlarının tahsil edeceği ücretlere ilişkin esaslar ise bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan ve 11.02.2009 tarihinde yürürlüğe giren Özel Öğretim Kurumları Öğrenci ve Kursiyer Ücretleri Tespit ve Tahsil Yönetmeliği’nde belirlenmiştir.

Söz konusu Yönetmelik, 04.06.1988 tarihli Özel Öğretim Kurumları Öğrenci ve Kursiyer Ücretleri Tespit ve Tahsil Yönetmeliği’nin yerini almıştır.

11.02.2009 tarihli Yönetmelik uyarınca özel öğretim kurumları ücretlerini her yıl tespit ederek Ocak ayından Mayıs ayı sonuna kadar ilan etmek zorundadır. Bu ilanlarda ders yılı, aylık veya ders saati ücretiyle birlikte, peşin veya süreli ödemeler ve kurumca belirlenecek diğer indirimler belirtilmelidir. Ayrıca, bu tarihe kadar ücretlerini ilan etmeyen kurslar bir önceki yılda uyguladıkları ücretleri tahsil etmeye devam etmek durumunda kalmakta, buna ek olarak kurumlar, ilan ettikleri ücretleri bir sonraki ilan tarihine kadar arttıramamaktadırlar. Dolayısıyla, ilan dilen bu ücret tutarları, tavan fiyat niteliğinde olup, sürücü kursları bu fiyatların altında ücret belirleyebilmekte serbesttirler.

Konya İl Milli Eğitim Müdürlüğünden alınan bilgiler dikkate alınarak hesaplanan Tablo- 1’de yer alan bilgilerden, Konya’da faaliyet gösteren MTSK’ların ilan ettikleri ücretler ve uyguladıkları indirim koşulları arasında farklılıkların bulunduğu açıkça görülmektedir. Bir ders saati bazında MEBBİS sistemine işlenen fiyatların B sınıfı için üç dönem üzerinden 3.01-7.28 TL arasında değiştiği anlaşılmaktadır. Bazı MTSK’lar, bu fiyatlar üzerinden indirim öngörmezken, bazıları peşin ödemelerde veya kurucunun inisiyatifi doğrultusunda değişen oranda indirim yapabileceklerini belirtmektedir.

Yerinde incelemede elde edilen 21.10.2010 tarihli dernek toplantısında alınan kararları özetleyen belgede MTSK’ların dernek çatısı altında B, A2 ve E sınıfı sürücü ehliyetleri için verilecek kurs ücretlerini birlikte belirledikleri, kurs ücretlerinin yanı sıra, direksiyon derslerinde kullanılacak taşıt sayısı ile kursiyer sayısına yönelik de bir kısıtlama getirdikleri anlaşılmaktadır. İlgili belgede, bir “samimiyet testi” olarak nitelendirilen fiyat birlikteliği kararının 2010 yılının sonuna kadar geçerli olduğu ifade edilmektedir.

Yine önaraştırma döneminde elde edilen, Özel Mevlana MTSK’nın 05.01.2010 tarihli öğretmenler kurulu toplantı tutanağı olan belgede ise önceki dönemlerde yapılmış fiyat birlikteliğinden bahsedilmekte; ancak belgede söz konusu eylemin hangi tarihlerde yapılmış olduğuna dair bir bilgi yer almamaktadır.

Yerinde incelemede elde edilen altı fiyat listesinin ikisi “Kon-MTSK-Bir-Der Fiyat Listesi” olarak isimlendirilmiştir. Listelerde tamamında her bir ehliyet sınıfı için aynı tutarda fiyat tarifesinin bulunduğu görülmektedir. Söz konusu listelerde B sınıfı ehliyet için yazılan 500 TL ücret tutarı, Kuruma intikal eden şikâyetlerde geçen “fiyat seviyesinin 500 TL’ye çıkarıldığı” yönündeki iddiayı doğrular niteliktedir.

Öte yandan, fiyat seviyesinin 500 TL’ye çıkarılması yönünde dernek kararına veya MTSK’ların bu yönde aralarında yaptıkları anlaşmaya dair somut belge bulunamamıştır. Bu nedenle, fiyat birlikteliği iddialarının doğruluğunu incelemek için Konya’nın merkez ilçelerinde yer alan MTSK’ların Eylül 2010-Nisan 2011 tarihleri arasında kestikleri faturalar incelenmiştir. 10 MTSK’ya ait fatura örneklerine göre, Eylül-Ekim aylarındaki fiyatların genel seyri 150-250 TL arasında değişmekte; Kasım-Aralık aylarında ise fiyatlarda bazı artışlar görülse de, diğer sürücü kurslarında fiyatların Eylül-Ekim aylarındaki seviyelerinde devam ettiği anlaşılmaktadır. 2011 yılının ilk dört ayında ise 400-500 TL’ye yükselen fiyatlara rastlanmakla birlikte yine önceki aylardaki ortalama fiyatlara paralel giden tutarlar da bulunmaktadır. Gönderilen bilgilerde kursiyerlerin yaptıkları taksitli ödemelerin her birinin tek tek fatura edildiği tespit edilmekte, dolayısıyla Mart-Nisan aylarına ait faturalardaki düşük tutarların bir kısmının bundan kaynaklanabileceği düşünülmektedir. Fiyat seviyesine ilişkin fatura örneklerinden

MTSK’ların ortak fiyat uyguladıklarına ilişkin çıkarımda bulunmanın güç olduğu anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, raportörlerin MTSK’ların yetkilileri ile yaptıkları görüşmelerde, taraflar Konya MTSK Bir-Der’in sürücü kurslarına fiyat listesi gönderdiğini kabul etmekte, listedeki bu fiyatların maliyet hesabı yapılarak belirlendiğini ve tavsiye niteliğinde olduğunu ifade etmektedirler. Görüşmelerden anlaşıldığı kadarıyla, taraflardan Özel Yıldız MTSK’nın, Derneğin aldığı fiyat kararına uyma konusunda özen gösterdiği; Özel Yıldız MTSK dışındaki sürücü kurslarının ise kurs ücretlerini 500 TL olarak uygulamaya istekli olsalar da, ildeki sürücü kursu sayısı fazlalığından dolayı fiyatlarda indirime gittikleri anlaşılmaktadır. Özel Kaldırım MTSK ise kayıt yaptırmak isteyen kişilerin yaşı, eğitim ve maddi durumu gibi kriterleri inceleyerek kursiyer bazında farklı ücretler uygulama gibi bir fiyat politikası benimsemektedir. Ancak sürücü kurslarının genel olarak, önceki dönemlerde piyasa koşullarında 200-250 TL civarında oluşan kurs ücretlerinden şikâyetçi oldukları, bu düzeylerdeki ücretler üzerinden sürücü kurslarının faaliyet göstermesini imkânsız hale geldiğini düşündükleri görülebilmektedir. 500 TL fiyat düzeyi ile birlikte maliyetlerin ancak karşılanabilmesi, bu fiyat seviyesinin ilan edilen ücretlerin altında kalması ise son dönemde gerçekleşen fiyat artışına gerekçe olarak gösterilmektedir. Konya MTSK Bir-Der ise derneğin rekabet ihlaline yol açacak bir eylem içinde olmadığını savunmakta, yeni MEB düzenlemesinin piyasadaki fiyatların kendiliğinden yükselmesine yol açacağı konusunda görüş bildirmektedir.

Sonuç olarak, 2010 yılı Kasım-Aralık dönemini içeren bu fiyat birlikteliği ve kontenjan kısıtlamasına yönelik teşebbüs birliği kararının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) ve (b) bendeleri çerçevesinde rekabet ihlali oluşturduğu görülmektedir. Somut bir belge bulunamamışsa da, görüşme tutanaklarındaki ifadelerden ve sürücü kurslarında bulunan fiyat listelerinden Konya MTSK Bir-Der’in bir başka kararıyla B sınıfı kurs ücretlerini 500 TL olarak belirlediği anlaşılmaktadır. Önaraştırma döneminde görüşme yapılan sürücü kursları bu kararın “tavsiye niteliğinde” olduğunu ve “bağlayıcı” görmediklerini dile getirseler de, derneğin fiyatlar konusundaki bu kararların 150-250 TL olan kurs ücretlerinin her ne kadar bütün kurslar tarafından 500 TL olarak uygulanmasa da, 400- 500 TL düzeyine çıkarılmasında yönlendirici olduğu değerlendirilmektedir.

I.3.3. Genel Değerlendirme

Konya ilindeki sürücü kurslarının faaliyetleri 2004 yılındaki önaraştırma ve 2007 yıllarındaki soruşturma süreçleri ile geçmişte de Rekabet Kurulu kararlarına konu olmuştur. 2007 yılında sona eren soruşturma safhasında Konya ili merkezinde bulunan MTSK sayısı 32 iken 2011 yılı Nisan ayı itibariyle bu sayı 71’e yükselerek %122 oranında artış kaydetmiştir. Aynı dönem için Konya ili sınırları dâhilindeki ve dernek üyesi olan MTSK sayısının ise 102 olduğu tespit edilmiştir.

Sürücü adaylarına yönelik özel öğretim hizmetleri pazarında, ilgili mevzuata bağlı olarak yerine getirilmesi gereken prosedür işlemleri ağır koşullar içermemekte, hizmetin sunumunda kullanılması zorunlu bina, araç gereç ve eğitim pisti şartlarının sağlanması istenmektedir. Bu nedenle, ilgili ürün pazarına giriş engeli bulunmadığını söylemek mümkündür. Sürücü kursunun elindeki varlıkları ikincil piyasalarda yeniden satış ya da kiralama yoluyla elinden çıkarabilecek olması nedeniyle batık maliyet unsuru da bulunmamakta; dolayısıyla ilgili pazarda giriş engeli olmadığı gibi çıkış engelinin de olmadığı sonucuna varılmaktadır. Bu şartlar altında, tarafların görüşme tutanaklarında ifade ettikleri gibi fiyatların maliyetleri karşılamayacak seviyelere kadar gerilemesi ve MTSK’ların 150-250 TL kurs ücretleri üzerinden zarar etmeleri söz konusu ise

beklentiler, piyasadan çıkışların olması yönünde olacaktır. Ancak piyasanın şu anki yapısına bakıldığında, çıkış engelinin bulunmadığı bir pazarda geçmiş soruşturma döneminden bu yana MTSK sayısının %122 oranında artış kaydetmesinin iktisadi açıdan mantıklı bir açıklaması yapılamamaktadır.

İlan edilen kurs ücretlerin çok altında fiyat oluşması piyasada arz fazlalığının olduğuna işaret etmektedir. Benzer bir tespit, 19.02.2010 tarih ve SA-10-MY sayılı sektör raporunda da yapılmakta ve 2006-2008 yılları arasındaki MTSK’ların doluluk oranlarının %50’yi geçmediği belirtilmektedir.

Hizmet sektörü genel anlamda ürün farklılaştırması, marka bilinirliği ve müşteri sadakati oluşturmaya açık iş alanlarıdır. Ancak, sürücü adaylarına yönelik özel öğretim hizmetlerinin sürücü adayları için yasal bir zorunluluk olması nedeniyle talep görmekte ve sınavda başarılı olunması durumunda yalnızca bir kez alınmaktadır. Pazardaki oyuncuların hizmet kalitesine odaklı yarış içinde olmaması, tüketicilerin de ürünün kalitesi için fazla değer atfetmemesi, yoğun fiyat rekabeti altında kaliteden ödün verilmesiyle sonuçlanmaktadır. Bazı sürücü kursları, maliyetlerini düşürmek için direksiyon eğitimi vermekten kaçınma yoluna gitmekte; bu tür uygulamalar tüketiciler tarafından da tercih edilebilmektedir. Dolayısıyla, dershaneler ve özel okullar gibi diğer özel öğretim kurumlarından farklı olarak, sürücü kurslarında tüketici tercihini etkileyen tek unsur çoğunlukla fiyat olmaktadır. Arz fazlalılığının da olduğu pazarda, gittikçe düşen fiyatlar altında faaliyetlerini sürdüremez hale gelen pazar oyuncuları aralarında fiyat birlikteliği yapma yoluna giderek, en azından maliyetlerin altına düşen fiyatları ilan edilen ücret seviyelerine yaklaştırmaya çalışmaktadır.

Esasen sektördeki rekabet ihlallerinin ana nedeni, sektöre özgü yapısal sorunlardır. Ancak bu sorunların kaynağında mevzuatta yer alan eksikliklerden ziyade denetim eksikliği bulunmaktadır.

Sonuç itibarıyla, rekabet sorunlarının kaynağını yukarıda ayrıntılı olarak değinilen sorunların oluşturduğu, Konya MTSK Bir-Der tarafından alınan dernek kararının tüm teşebbüslerce uygulamaya konulamadığı ve piyasada gerçekleşen fiyatların farklılaştığı dikkate alınarak, dosya konusu olaya ilişkin olarak Konya MTSK Bir-Der’e ve teşebbüslere soruşturma açılmasına gerek olmadığı, ancak tarafların uygulamanın 4054 sayılı Kanun uyarınca yasaklanan eylemler arasında olduğu hususunda Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası gereğince uyarılmasının yerinde olacağı kanaatine varılmıştır.

J. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,

1- Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına;

2- Bununla birlikte, ilgili pazarda, rekabetin kalıcı bir şekilde tesisi ve benzer eylemlerin tekerrür etmesinin önlenmesi bakımından 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Konya Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği Derneği ve Dernek üyesi sürücü kurslarının ihlale ne şekilde son vereceğine yönelik olarak görüş bildirilmesi konusunda Başkanlığın görevlendirilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.