Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin Atys-Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Mustafa PARLAK

Üyeler: Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,

Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN

B.RAPORTÖRLER: Meltem BAĞIŞ AKKAYA, Osman Tan ÇATALCALI

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: ATYS SA

Temsilcisi: Av. E. Benan ARSEVEN ve

Av. Dr. E. Seyfi MOROĞLU

Odakule Kat:12 İstiklal Cad. No:286 Beyoğlu/İstanbul D. TARAFLAR: Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Büyükdere Cad. No:122 Ozsezen İş Merkezi C Blok

Kat:7 Zincirlikuyu/İstanbul

ATYS SA

12, Rue Blaise Pascal 92200 Neuilly sur Seine Paris,

FRANSA

E. DOSYA KONUSU: Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin Atys-Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. şirketinde bulunan %50 oranındaki hissesinin ve bu şirketin kiracı olarak kullanmakta olduğu üretim tesisinin mülkiyetinin diğer ortak olan ATYS SA’ya devredilmesi işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.9.2005 tarih ve 6161 sayı ile giren ve en son 21.9.2005 tarih ve 6619 sayı ile eksikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 2005-3-103/Öİ-05-MBA sayılı Birleşme/Devralma raporu, 10.10.2005 tarih ve REK.0.07.00.00-120/244 sayılı Başkanlık Önergesi ile 05- 70 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da;

- Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin Atys-Merko Gıda Sanayi ve

Ticaret A.Ş.’de bulunan %50 oranındaki hissesinin ve bu şirketin kiracı

olarak kullanmakta olduğu üretim tesisinin, diğer ortak olan ATYS

SA’ya devrine ilişkin taraflar arasında yapılan anlaşmanın 4054 sayılı

Kanun uyarınca çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğin 4. maddesinde

belirtilen eşiği aşmaması nedeniyle izne tabi olmadığı,

- Taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 4. maddesinde yer verilen ve

hem devreden hem de devralınan şirkete getirilen yan sınırlamaları

düzenleyen hükümlerin, devralmanın gerçekleşmesi için izin

verilebilecek kısıtlamalar olduğu,

- Ancak devir sözleşmesinin 4.1. maddesinde Merko Gıda Sanayi ve

Ticaret A.Ş.’ye getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün, devredilen

teşebbüs olan Atys-Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin faaliyet

gösterdiği ürün pazarı olan “meyve suyu üretimi dışında kullanılan

meyve preparatları pazarı” ile sınırlı olmasının uygun olacağı

İfade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. İlgili Pazar

H.1.1. İlgili Ürün Pazarı

Devralınan şirket olan Atys-Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin (Atys- Merko) faaliyet gösterdiği pazar, genel olarak, “Meyve Preparatları Pazarı” olarak tanımlanabilir.

“Meyve Preparatı”, pastörize edilip şeker ve çeşitli asitlerle korunan taneli- tanesiz, soğuk-sıcak, taze ya da dondurulmuş meyvelere, konserve meyveye, meyve etine, meyve püresine ve meyve suyu konsantresine verilen addır. Bir başka ifade ile meyve preperatları, ileri bir zamanda kullanılmak için meyvenin yaş halindeyken belli bir süreçten geçirilmesi sonucu elde edilen ve üretildiği meyvenin esas tadını korumak suretiyle kullanıldığı ürüne bu tadı veren ürünlere verilen genel addır. Söz konusu ürünler, hâlihazırda Türkiye’de faaliyet gösteren tüm meyveli süt ürünleri, bisküvi ve çikolata üreticileri, sanayi tipi pasta imalatçıları, meyve suyu ve dondurma üreticileri başta olmak üzere, üretimlerinde meyve katkısı kullanan tüm gıda üreticileri tarafından ürünlerinde kullanılmak için talep edilmektedir.

“Meyve Preparatları” pazarında faaliyet gösteren teşebbüsler incelendiğinde, meyve preparatı üreten iki farklı tipte üreticinin olduğu görülebilir. Bunlardan ilki meyve preparatlarını meyve suyu üretiminde kullanmak için üreten teşebbüslerdir. Türkiye’de meyve sularında kullanılmak için meyve preparatları üreten üreticilerin hepsi dikey bir bütünleşme içindedir. Bu üreticilerin (Tamek, Aroma, Dimes gibi) dışında meyve suyunda kullanılmak için meyve preparatı üreten üretici bulunmamaktadır. Söz konusu üreticilerin meyve suyu dışındaki ürünlerde kullanılmak üzere meyve preparatı üretmeleri de mümkündür. Ancak bu üreticiler genellikle nihai tüketiciler için mal ürettikleri düşünüldüğünde, başka bir ürünün girdisinde kullanılacak meyve preparatı üretmeleri pek mümkün görülmemektedir. Bu nedenle, meyve suyunda kullanmak için meyve preparatı üreten üreticilerin, diğer meyve

preparatlarını üreten üreticiler üstünde ciddi bir potansiyel rekabet baskısı oluşturmamaktadır.

Söz konusu sektörde faaliyet gösteren ikinci tip üreticiler ise; meyve preparatlarını meyve suyu dışında kalan ürünlerde kullanılması için üreten üreticilerdir. Ancak bu üreticilerin meyve suyu üretiminde kullanılmak için meye preparatı üretmeleri, meyve suyu üreticilerin hâlihazırda kendi üretimlerini karşılayacak seviyede meyve preparatı tesisleri olduğu için uygun değildir. Bu nedenden dolayı meyve suyu dışındaki ürünlerin üretiminde kullanılmak için meyve preparatı üreten teşebbüsler, meyve suyu üretiminde kullanmak üzere meyve preparatı üreten teşebbüsler için potansiyel bir rekabet baskısı oluşturmamaktadır.

Dolayısıyla, meyve preparatı pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin iki farklı yapısı bulunması nedeniyle, meyve preparatları pazarının, birbirine ciddi biçimde rakip olmayan ve “meyve suyu üretiminde kullanılan meyve preparatları pazarı” ve “meyve suyu üretimi dışında kullanılan meyve preparatları pazarı” olarak adlandırılabilecek iki alt pazarı vardır.

Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında ilgili ürün pazarı “meyve suyu üretimi dışında kullanılan meyve preparatları pazarı” olarak belirlenmiştir.

H.1.2. İlgili Coğrafi Pazar

Devir işlemine konu olan şirketin ürünlerinin satış ve dağıtımının ülke çapında yapılmasından dolayı, söz konusu işlemin etkilerinin dikkate alınacağı coğrafi pazar, “Türkiye Cumhuriyeti Sınırları” olarak belirlenmiştir.

H.2. Taraflar

H.2.1. Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Merko)

Merko, merkezi Türkiye’de olan (…………….) YTL sermayeli domates salçası, donmuş sebze ve meyve üretimi alanlarında faaliyet gösteren bir teşebbüstür. Merko’nun 2004 yılı cirosu (…………….) YTL; 2003 yılı cirosu ise (…………….) YTL olarak gerçekleşmiştir.

Söz konusu teşebbüsün %40.28’i halka açıktır. Şirketin diğer hisseleri Merko Holding (%.....), Duncan John Blake (%.....), Dimitros Nomikos (%.....), Petros Nomikos (%.....), Marios M Nomikos (%.....), Maria Nomikou (%.....), Rondtree Hold Inc. (%.....), M. Hakan Severge (%.....)’ye aittir. Şirketin yönetim kurulu üyeleri Duncan John Blake, Dimitros Nomikos, Mehmet Hakan Severge, Panagiotis Vanghis ve Alistair Baran Blake’ten oluşmaktadır.

Anılan şirketin Türkiye’de faaliyet gösteren 4 iştiraki bulunmaktadır. Bu şirketlere ve Merko’nun bu şirketlerdeki hisse oranına Tablo:1’de yer verilmektedir.

Tablo 1 – Merko iştirakleri

İştirakin Unvanı Merko’nun Hisse Oranı (%)

Merser Gıda Servis Dağıtım A.Ş. (……)

150

H.2.2. Atys-Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Atys-Merko)

Atys-Merko, 2001 yılında ATYS SA (Atys) ile Merko’nun birlikte kurdukları meyve preparatları üretimi konusunda faaliyet göstermekte olan bir teşebbüstür. Atys-Merko’nun %50 hissesi Atys; %50 hissesi ise Merko tarafından kontrol edilmektedir. Şirketin kontrolü ve yönetimi ise, kurucu şirketler olan Atys ve Merko tarafından eşit ortaklık temelinde yapılmaktadır. Anılan şirketin yönetim kurulu üyeleri Heinz Scharl (Yön. Kur. Bşk.), Duncan John Blake (Bşk. Yrd.), Michel Marie, Paul Fernand Maupu, Civan Özkaya’dan oluşmaktadır.

Atys-Merko’nun 2004 yılı cirosu (……………) YTL olup; bunun (………….) YTL’lik kısmı yurtiçi satışlardan elde edilmiştir. Söz konusu teşebbüsün Merko-Sias Gıda San. ve Tic. A.Ş. olan unvanı 7.1.2003 tarih ve 5712 sayılı Ticaret Sicili Gazetesi’nde belirtildiği üzere Atys-Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. olarak değiştirilmiştir.

Söz konusu devralma işlemi ile birlikte şirketin %99,99 hissesi Atys’e geçecek ve böylece Atys, Atys-Merko şirketini tek başına kontrol edecektir.

170

H.2.3. ATYS SA (Atys)

Atys SA, merkezi Fransa’da olan uluslararası bir meyve preparatları üreticisidir. Şirketin 2004 yılı itibarıyla dünya çapındaki faaliyetlerinden elde

1

ettiği ciro (………………) €’dur (yaklaşık ……………………… TL).

Şirketin yönetim kurulu üyeleri Michel Maupu (Yön. Kur. Bşk.), François Lefebvre, Kevin T. Dulin, Benoit Biquet, Tarek Hosni, Heinz Scharl, Juan C. Sarracıno ve Robert K. Prendes’ten oluşmaktadır. Atys’in hisse yapısına Tablo 2’de yer verilmektedir.

Tablo 2: Atys Hisse Yapısı

Hisse Sahibi Toplam Pay Adedi Oranı (%)

Financiere ATYS (………) (………)

1 31.12.2004 tarihindeki ortalama Euro kuru esas alınarak hesaplanmıştır.

H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

H.3.1. Devralma İşlemi

Bildirime konu olan işlem, Merko’nun, Atys-Merko’da bulunan %50 oranındaki hissesinin ve bu teşebbüsün kiracı olarak kullanmakta olduğu üretim tesislerinin mülkiyetinin Atys-Merko’nun diğer ortağı olan Atys’e devredilmesidir. Söz konusu işlem sonucunda devralınan şirket olan Atys- Merko’nun kontrolü Atys’e geçecektir. Anılan işlem çerçevesinde devralma öncesinde Atys ile Merko’nun ortak kontrolünde olan Atys-Merko şirketinin kontrolü Atys’in tam kontrolüne geçecektir.

1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi” Tebliğ kapsamında sayılan haller arasında öngörülmüştür. Bu çerçevede, bildirime konu olan işlem anılan Tebliğ anlamında bir “devralma”dır.

Atys veya Merko’nun, Atys-Merko şirketi dışında meyve suyu üretimi dışında kullanılan meyve preparatları pazarında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bu nedenle, tarafların toplam cirosu veya toplam pazar payları hesaplanırken sadece Atys-Merko şirketinin cirosu ve pazar payı dikkate alınacaktır.

Söz konusu dosya bakımından ilgili ürün pazarı olarak belirlenen “meyve suyu üretimi dışında kullanılan meyve preparatları pazarı”nda faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar paylarına Tablo 3’te yer verilmektedir.

Tablo 3: Meyve Suyu Üretimi Dışında Kullanılan Meyve Preparatları Pazarı’nda Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Pazar Payları

Tahmini Pazar

Marka Ticari Unvan Payları % Penguen Penguen Gıda San. A.Ş. (………)

Aromsa Besin Aroma ve Katkı Mad. San. ve (………) Aromsa Tic. Ltd. Şti.

Etap Etap Tarım ve Gıda Ürünleri San. ve Tic. A.Ş. (………) Zentis (Ürünleri İthal (………) edilmektedir) Franz Zentis GmbH and Co.

Döhler-Konfrut Döhler Gıda San. Tic. Ltd. Şti. (………) Atys-Merko Gıda Sanayi (………) ve Ticaret A.Ş. Atys-Merko

Diğer - (………) Toplam - 100,00 Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere, devralma konusu yapılan teşebbüs olan Atys-Merko’nun ilgili ürün pazarındaki pazar payı % (….) olduğundan; 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen pazar payı eşiğini geçmemektedir.

Atys-Merko şirketinin ilgili ürün pazarındaki 2004 yılı cirosu (……………) YTL olarak gerçekleşmiştir. Bu bağlamda tarafların söz konusu devir işleminin gerçekleştiği ürün pazarı olan meyve suyu üretimi dışında kullanılan meyve

preparatları pazarındaki 2004 yılına ilişkin toplam ciroları, Atys-Merko’nun 2004 yılı cirosu olan (………………) YTL’den ibarettir.

Yukarıdaki bilgiler ışığında, söz konusu devralma işleminin taraflarının toplam cirolarının ve pazar paylarının 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen 25 milyon YTL eşiğini veya %25 pazar payı eşiğini geçmediği görülmektedir. Bu nedenle söz konusu devralma işlemi, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre izne tabi değildir.

230

H.3.2. Devir Sözleşmesinde Yer Alan Yan Sınırlamalara İlişkin Değerlendirme

Taraflar arasında yapılan “Hisse Alım Anlaşması”yla, Merko şirketine, Atys- Merko şirketinin faaliyet gösterdiği piyasalarda faaliyet göstermeme (rekabet yasağı) yükümlülüğü getirilirken diğer bir maddeyle birlikte hem Merko hem de Atys-Merko şirketlerine, birbirlerinin şirketinde çalışan kişileri 3 yıl boyunca istihdam etmeme yükümlülüğü (istihdam yasağı) getirilmektedir. Söz konusu yükümlülükler anlaşmanın 4. maddesinde aşağıdaki şekilde yer almaktadır;

240

“4.1 Rekabet Yasağı

Kapanış tarihinden itibaren satıcı ve garantör ve/veya satıcıyla ilgili olabilecek tüm taraflar, kapanış tarihi itibarıyla şirket tarafından yürütülen iş ve içinde bulunulan piyasayla ilgili olarak, kendi adlarına veya üçüncü tarafların lehine hissedar, ortak veya çalışan ya da herhangi bir başka sıfat altında şirketle doğrudan veya dolaylı yoldan rekabete girmeyeceklerdir.

Rekabet yasağıyla ilgili taahhütler, satıcı ve garantör için ilgili satıcıya ait tüm hisselerin alıcıya satışı ve devrinin tamamlandığı tarihten itibaren üç yıllık bir süre boyunca geçerli olacaktır.

4.2 İstihdam yasağı

Satıcı ve alıcı, tüm hisselerin satışından başlamak üzere üç sene süreyle kendi hesaplarına veya herhangi bir üçüncü şahısla birlikte veya bu üçüncü şahısların adına, anlaşmanın imzası tarihinde veya bu tarihten önceki 2 yıl içerisinde şirketin veya Merko’nun bir memuru, yöneticisi ya da çalışanı olarak görev yapan veya yapmış olan herhangi bir şahsı, ilgili şahsın işini bırakması nedeniyle sözleşmeyi ihlal edip etmediğine bakılmaksızın istihdam etmeyecek veya bu yönde bir teşvikte veya vaatte bulunmayacak ya da ilgili şahsın istihdamı, teşviki veya vaatle kandırılmasına yönelik bir yola başvurmayacaktır.”

Rekabet hukuku uygulamalarında birleşme ve devralmalarda, taraflara rekabet etmemeleri yönünde kısıtlamalar getirilmesine olumlu yaklaşılmaktadır. Bu sınırlamalar, genellikle, gerçekleşen birleşme veya devralmanın asli bir unsuru olarak kabul edilmekte ve gerekenden fazla bir süreyi kapsamayacak şekilde, devredenin ilgili ürün pazarına dâhil olan ürünleri ürettiği coğrafi pazarla sınırlı olmak kaydıyla, izin verilmektedir.

270

Bir kısıtlamanın devralma için gerekli olup olmadığı değerlendirilirken, sınırlamanın süre, konu ve coğrafi alan açısından da incelenmesi ve kısıtlamaların zorunlu olandan daha fazla getirilmediğini tespit edilmesi gerekmektedir. Buna göre, devir sırasında alıcıya şerefiye (goodwill) ve know- how devrediliyor ise alıcıya üç yıla kadar rekabet etmeme yükümlülüğü getirmesine olumlu yaklaşılmaktadır. Ancak, alıcıya sadece şerefiye devri söz konusu ise, rekabet etmeme yükümlülüğünün en fazla iki yıllık bir süreyi kapsamasına izin verilmektedir.

Taraflar arasında imzalanan anlaşmada yer alan yan sınırlamalar yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde değerlendirildiğinde, devreden tarafa getirilen 3 yıllık rekabet yasağı, söz konusu devir işleminin hem şerefiye hem de know-how (söz konusu devir işlemi için belirlenen ve genel olarak meyve preparatları pazarı olarak tanımlayabileceğimiz pazarda satışa sunulan ürünler, üretilmesi için oldukça yüksek bir bilgi birikimi, know-how gerektiren ürünlerdir) devrini içermesi nedeniyle uygun görülmüştür. Ancak söz konusu maddede devreden şirkete getirilen rekabet etmeme yasağının hangi coğrafi sınırlar dâhilinde olacağı belirtilmemiştir. Bununla birlikte anlaşma bir bütün olarak incelendiğinde, devreden şirkete getirilen rekabet etmeme yasağının sadece Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahilinde geçerli olduğu görülebilir. Dolayısıyla devreden tarafa 3 yıllık bir süre için getirilen rekabet yasağına, sadece ilgili ürün pazarı olarak belirlenen “meyve suyu üretimi dışında kullanılan meyve preparatları pazarı” ile sınırlı olmak üzere izin verilmiştir. Sözleşmenin 4.2 maddesinde, devralmanın tamamlanması tarihinden itibaren 3 yıl süreyle, devreden konumundaki Merko şirketinin ve devralınan şirket olan Atys-Merko şirketlerinin birbirlerinin çalışanlarını ayrılmaya teşvik etmeyeceği, böyle bir vaatte bulunmayacağı ve istihdam etmeyeceği hükme bağlanmıştır. 3 yıllık makul bir süre için Merko şirketine getirilen bu yükümlülüğün, devralma işleminin daha etkin bir şekilde gerçekleşebilmesi için zorunlu olduğu kabul edilmiştir.

Söz konusu anlaşmada yer alan yan sınırlamalara ilişkin yukarıda yapılan değerlendirmeler bir bütün olarak incelendiğinde, devreden şirkete getirilen ve devralınan şirketin faaliyet alanında 3 yıl boyunca faaliyet göstermeme yükümlülüğü söz konusu devralma işlemi için makul bir yan sınırlamadır. Ancak söz konusu rekabet etmeme yükümlülüğü sadece “meyve suyu üretimi dışında kullanılan meyve preparatları pazarı” için geçerli olmalıdır.

Taraflar arasında akdedilen sözleşmede yer alan ve bir yan sınırlama olarak kabul edilebilecek bir diğer rekabet yasağı olan Merko ve Atys-Merko şirketlerine getirilen istihdam yasağının ise, rekabet etmeme yükümlülüğü doğrultusunda söz konusu devralma işlemi için makul bir süre olan 3 yılı kapsaması nedeniyle uygun bulunmuştur.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

- Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin Atys-Merko Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş.’deki %50 oranındaki hissesinin ve bu şirketin kiracı olarak kullanmakta olduğu üretim tesisinin, diğer ortak olan ATYS SA’ya devrine ilişkin taraflar arasında yapılan anlaşmanın 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun uyarınca çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğin 4. maddesinde belirtilen eşiği aşmaması nedeniyle izne tabi olmadığına,

- devir sözleşmesinin 4.1. maddesinde Merko’ya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün, devredilen teşebbüs olan Atys-Merko’nun faaliyet gösterdiği ürün pazarı olan “meyve suyu üretimi dışında kullanılan meyve preparatları pazarı” ile sınırlı olması halinde taraflar arasında akdedilen sözleşmenin 4. maddesinde yer verilen kısıtlamaların yan sınırlama olarak kabul edilebileceğine,

- gerekli düzenlemenin 60 gün içinde yerine getirilerek Rekabet Kurumu’na tevsik edilmesi, bu düzeltmeler yapılmadan uygulamaya devam edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve aynı Kanun’un 16. ve 17. maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine

340

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.