Coca-Cola İçecek A.Ş. tarafından Anadolu Efes Biracılık ve Malt San.

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

10

Başkan: Mustafa PARLAK

Üyeler: Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr.

Nurettin KALDIRIMCI, Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif

ERSİN

B.RAPORTÖRLER: Pelin ERDOĞAN, Alper KARAKURT, Bedia Sanem

E. DOSYA KONUSU: Coca-Cola İçecek A.Ş. tarafından Anadolu Efes Biracılık ve Malt San. A.Ş.’nin Efes Sınai Yatırım Holding A.Ş.’de sahip olduğu %51,87 sermaye payı ve kontrolünün devralınması işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.10.2005 tarih, 7388 sayı ile giren ve en son 1.11.2005 tarih, 7549 sayı ile eksiklikleri tamamlanan başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme

sonucu düzenlenen 7.11.2005 tarih, 2005-3-119/Öİ-05-PE sayılı Devralma Ön

İnceleme Raporu, 8.11.2005 tarih ve REK.0.07.00.00-120/260 sayılı

Başkanlık Önergesi ile 05-78 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara

bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Coca-Cola İçecek A.Ş.

tarafından Anadolu Efes Biracılık ve Malt San. A.Ş.’nin Efes Sınai Yatırım

Holding A.Ş.’de sahip olduğu %51,87 sermaye payı ve kontrolünün

devralınması işleminin,

60

- Efes Sınai Yatırım Holding A.Ş.’nin Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahilinde bizzat ya da yurtdışında kontrol ettiği şirketler aracılığıyla mal veya hizmet piyasalarında faaliyet göstermediği yahut Türkiye piyasalarını etkilemediği dikkate alınarak, işlemin Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahilinde herhangi bir yoğunlaşma meydana getirmediği, dolayısıyla, 4054 sayılı Kanun’un 2. maddesi bağlamında bir devralmanın söz konusu olmadığı,

- Coca-Cola İçecek A.Ş. tarafından devralma sonrası Efes Sınai Yatırım Holding A.Ş.’nin diğer ortaklarına yapılacak çağrının 4054 sayılı Kanun kapsamında olmadığı,

- Coca-Cola İçecek A.Ş.’nin halka arz edilecek hissesinin ne kadar olduğunun henüz belli olmadığı dikkate alınarak, işlemin bu yönüyle ilgili olarak şu aşamada herhangi bir değerlendirme yapma imkanının bulunmadığı, ancak 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında teşebbüste kontrol değişikliğine yol açmadığı sürece yapılması planlanan halka arz işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ uyarınca devralma sayılmayacağı ve bildirilmesine gerek olmadığı,

80

- Coca-Cola İçecek A.Ş.’nin Ana Sözleşmesi’nde yapılacak değişikliğin teşebbüsün gerek ortaklık yapısında, gerekse yönetim yapısında 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin ikinci fıkrası anlamında bir kontrol değişikliği yaratması nedeniyle, yine aynı madde gereğince Tebliğ kapsamında birleşme veya devralma sayılan hallerden olduğu, ancak ilgili ürün pazarlarında 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hakim durum yaratmaması veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmemesi dikkate alınarak, söz konusu işleme izin verilmesinin uygun olacağı

90

ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. Taraflar

H.1.1. Coca-Cola İçecek A.Ş. (CCİ)

1988 yılında bir üretim şirketi kurarak ve diğer bir üretim şirketinin çoğunluk

hisselerini satın alarak Türkiye pazarında üretime başlayan The Coca-Cola

Company, 1996 yılına kadar iki üretim ve iki dağıtım şirketi ile faaliyetini

sürdürmüştür. 1996 yılında üretim ve dağıtım şirketlerinin %33,3’ünü satın

alan Anadolu Grubu ile ortak girişim kurmuştur. 1998 yılındaki ikinci yapısal

değişiklikle, Özgörkey Grubu, üretim ve iki dağıtım şirketiyle ortak girişime

katılmıştır. Böylece ortak girişim üç üretim, dört dağıtım şirketine sahip

olmuştur. 2000 yılındaki yeniden yapılanmada ise, üretim ve dağıtım şirketleri

birer üretim ve dağıtım şirketi çatısı altında toplanmıştır: üretim faaliyetinde

bulunan CCİ ve dağıtım şirketi Coca-Cola Satış ve Dağıtım A.Ş. (CCSD). Son

olarak, 2002 yılında CCİ, CCSD’nin %99,6’sını satın almıştır. CCİ’nin 2004 yılı

cirosu (………………) - YTL.’dir. CCİ’nin ortaklık yapısına Tablo 1’de yer

verilmiştir.

Tablo 1: CCİ’nin Ortaklık Yapısı

HİSSE

HİSSEDAR HİSSE NEV’İ HİSSE ADEDİ ORANI

(%)

Coca-Cola Grubu 89.514.298.631

Anadolu Grubu 102.047.307.746

Özgörkey Grubu 19.694.728.615

Diğer 12.545.384.657 5,60 TOPLAM 223.801.528.649 100,00

The Coca-Cola Export Corporation, The Coca-Cola Company’nin hisselerinin

tamamına sahip olduğu bir iştirakidir. CCSD’nin ise, %99,9’u CCİ’ye aittir.

CCSD’nin ortaklık yapısına Tablo 2’de yer verilmiştir.

HİSSE CCİ 2.997.582.675

TOPLAM 2.998.566.012 100,00

120

CCİ’nin yönetim kurulu üyeleri; Tuncay Özilhan (Başkan), Cemal Ahmet Bozer (Bşk. Yrd.), Ahmet Muhtar Kent, Mehmet Cem Kozlu, Michael A. O’Neill, Ronald William Jones, Mehmet Hurşit Zorlu ve Armağan Özgörkey’den oluşmaktadır.

H.1.2. Anadolu Efes Biracılık ve Malt Sanayi A.Ş. (Anadolu Efes)

Anadolu Efes, Türkiye, Rusya, Bağımsız Devletler Topluluğu ve Güney Doğu Avrupa ülkelerinin oluşturduğu bir coğrafyada bira, malt ve alkolsüz içecek üretimi ve pazarlamasını yapan bir şirketler sistemi olan Efes İçecek Grubu’nun ana şirketidir. Anadolu Efes, iştirakleri ve bağlı ortaklıkları ile birlikte Efes İçecek Grubu’nu oluşturmaktadır. Efes İçecek Grubu, Anadolu Grubu‘nun içecek sektöründeki faaliyetlerini yürüten koludur.

Bira pazarına bakıldığında, 1969 yılında faaliyetlerine iki bira fabrikası ile başlayan Anadolu Efes’in bugün itibarıyla Türkiye’de beş bira ve iki malt fabrikası bulunmaktadır. Alkolsüz içecekler sektöründe ise Anadolu Efes, Türkiye’de Coca-Cola markalı ürünlerin şişeleme, pazarlama ve dağıtım faaliyetlerini yürüten CCİ vasıtasıyla faaliyet göstermektedir. Bunun yanı sıra teşebbüs, Orta Asya’daki gazlı içecek faaliyetleri kapsamında Kazakistan, Kırgızistan ve Türkmenistan’da yıllık toplam 67 milyon ünite kasa kapasite ile faaliyet gösteren bir şişeleme, satış ve dağıtım operasyonunun da sahibi konumundadır.

Anadolu Efes’in 2004 yılı cirosu (…………………) - YTL. olup, ortaklık yapısına Tablo 3’te yer verilmiştir.

Tablo 3: Anadolu Efes’in Ortaklık Yapısı

HİSSEDARLAR HİSSE ORANI (%)

Yazıcılar Holding A.Ş. 29,77

Anadolu Efes’in yönetim kurulu üyeleri; Kamil Yazıcı (Başkan), İzzet Özilhan (Bşk. Yrd.), Tuncay Özilhan, Ahmet Muhtar Kent, İbrahim Yazıcı, Süleyman Yazıcı, Tülay Aksoy, Ali Şanal, Metin Tokpınar, Nail Özkardeş, Ali Zülfü Tigrel, Gülten Yazıcı ve Hülya Elmalıoğlu’ndan oluşmaktadır.

H.1.3. Efes Sınai Yatırım Holding A.Ş. (Efes Yatırım)

Efes İçecek Grubu'nun uluslararası Coca-Cola operasyonları 1993 yılında Rusya, Kafkas ve Orta Asya ülkelerinde gazlı içecekler üretimi, dağıtımı ve satışı yapmak üzere kurulmuş olan Efes Yatırım tarafından yürütülmektedir. Efes Yatırım’ın hisseleri İstanbul ve Londra Menkul Kıymetler Borsalarında işlem görmektedir.

Efes Yatırım, mevcut durumda Orta Asya bölgesinde, Kazakistan, Kırgızistan, Azerbaycan'da üç şişeleme tesisine sahip olmanın yanı sıra Türkmenistan'daki şişeleme faaliyetlerinin de en büyük ortağı konumundadır. Efes Yatırım’ın dört ülkedeki Coca-Cola şişeleme tesisleri toplam 67 milyon ünite kasa yıllık üretim kapasitesine sahip olup toplam 40 milyon tüketiciye hitap etmektedir.

Efes Yatırım, gazlı içecekler özelinde "Coca-Cola", "Fanta" ve "Sprite" ana markalarının yanında, yerel tercihlere hitap etmek amacıyla "Fresca" markalı ürünleri de piyasaya sürmüştür. Teşebbüs ayrıca, "Bon Aqua" markasıyla şişelenmiş su pazarında ve “Piko” markasıyla meyve suyu pazarında da faaliyet göstermektedir.

Efes Yatırım’ın 2004 yılı cirosu (………………) .- YTL. olup, ortaklık yapısına Tablo 4’te yer verilmiştir.

Tablo 4: Efes Yatırım’ın Ortaklık Yapısı

HİSSEDARLAR HİSSE ORANI (%)

Anadolu Efes Biracılık ve Malt San. A.Ş. 51,87

Efes Yatırım’ın yönetim kurulu üyeleri; Tuncay Özilhan (Başkan), Michael O’Neill (Bşk. Yrd.), Yılmaz Argüden, İbrahim Yazıcı, Metin Tokpınar, Mustafa Uysal, Christopher W. J. Gaunt, Mehmet Hurşit Zorlu, Ronald W. Jones, Ali Zülfü Tigrel ve Ahmet Boyacıoğlu’ndan oluşmaktadır.

H.1.4. Efes Pazarlama ve Dağıtım Ticaret A.Ş. (EFPA)

190

EFPA, Türkiye bira pazarının en büyük üreticisi konumunda olan Anadolu Efes’in tüm Türkiye'deki satış, dağıtım ve pazarlama faaliyetlerini gerçekleştiren şirketi olup, Anadolu Grubu’na bağlı olarak faaliyetini sürdürmektedir. Tam olarak ifade etmek gerekirse, EFPA’nın %99.99’u üretim şirketi olan Anadolu Efes’in kontrolü altındadır. EFPA’nın ortaklık yapısına Tablo 5’te yer verilmiştir.

Tablo 5: EFPA’nın Ortaklık Yapısı

HİSSEDARLAR HİSSE ORANI (%)

Anadolu Efes Biracılık ve Malt San. A.Ş. 99,99

Anadolu Endüstri Holding A.Ş. 0,01

TOPLAM 100,00

EFPA’nın yönetim kurulu üyeleri; Tuncay Özilhan (Başkan), İbrahim Yazıcı (Bşk. Yrd.), Süleyman Vehbi Yazıcı, Hülya Elmalıoğlu, Gülten Yazıcı, Tülay Aksoy, Ahmet Boyacıoğlu, Metin Tokpınar, Ali Şanal, Ali Zülfü Tigrel ve Nail Özkardeş’ten oluşmaktadır.

H.2. İlgili Pazar

H.2.1. İlgili Ürün Pazarı

İlgili ürün pazarı; ürün özellikleri, fiyatları ve kullanım amaçları bakımından tüketici tarafından değiştirilebilir ya da ikame edilebilir sayılan bütün ürünleri ve/veya hizmetleri kapsar. CCİ tarafından Efes Yatırım’ın devralınması sonrasında ortaya çıkacak pazar yapısının tahlili açısından, ilgili ürün pazarının tespit edilmesi noktasında, öncelikle devralan ve devralınan teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri pazar segmentlerinin belirlenmesi önem arz etmektedir.

Devralan CCİ’nin pazara sunduğu ürünler, niteliği gereği, alkolsüz ticari içecekler ürün grubu içinde değerlendirilmekte ve bu ürün grubu genel olarak; gazlı içecekler, meyve suyu ve meyve aromalı içecekler, kaynak suyu, sodalı içecekler, sıcak içecekler, süt, buzlu çay ve kahvelerden oluşmaktadır.

Yukarıda da ifade edildiği üzere, Efes Yatırım, Türkiye, Rusya, Bağımsız Devletler Topluluğu ve Güneydoğu Avrupa ülkelerinin oluşturduğu bir coğrafyada bira, malt, alkolsüz içecek üretimi ve pazarlaması yapan bir şirketler sistemi olan Efes İçecek Grubu’nun yurtdışındaki Coca-Cola operasyonlarını yöneten şirketidir. Efes Yatırım, Azerbaycan, Kırgızistan, Kazakistan ve Türkmenistan’da Coca-Cola markalı ürünlerin şişeleyicisi ve dağıtıcısı olan şirketlerdeki hisse sahipliği aracılığıyla faaliyetini sürdürmektedir.

230

Coca-Cola markası altında toplanan farklı ürün gruplarına dahil ürünler, ülkelerin değişiklik gösteren niteliklerine göre arz edilmekte, dolayısıyla her bir ülkede sunulan ürün grubu ve bu ürün grupları altındaki markalar farklılaşabilmektedir. Efes Yatırım’ın da yukarıda sayılan anılan ülkelerdeki faaliyetleri temel olarak Coca-Cola markalı ürünler üzerine kurulmuş olup, bu kapsamda gazlı ve gazsız içecekler olarak iki kategoride toplanabilecek niteliktedir.

Gazlı içecekler kategorisine dahil olan markalar Coca-Cola, Fanta ve Sprite'dır. Bu kategorideki diğer markalar ise Coca-Cola Light, Bonaqua ve Fresca olarak sıralanmaktadır.

Gazsız içecekler kategorisi ise Piko meyve suları ile Bonaqua içme suyunu kapsamaktadır. Dolayısıyla, Dosya mevcudu bilgi ve belgeden Coca-Cola markalı ürünlerin şişeleyicisi ve dağıtıcısı olarak Efes Yatırım’ın yurtdışında başlıca gazlı içecekler, meyve suyu ve içme suyu pazarlarında faaliyet göstermekte olduğu anlaşılmaktadır.

Bununla birlikte Efes Yatırım’ın ana sözleşmesi incelendiğinde, teşebbüsün faaliyet alanına ilişkin sınırların yalnızca Coca-Cola markalı ürünler ile sınırlandırılmadığı, bu firmaya ait olmayan başka markaların da Efes Yatırım tarafından üretilebileceği belirtilmiştir. Halihazırda Efes Yatırım, yalnızca Coca-Cola markalı ürünlerin Azerbaycan, Kırgızistan, Kazakistan ve Türkmenistan ile sınırlı olmak üzere üretimi ile uğraşmaktadır. Ancak ileride inceleneceği üzere, Efes Yatırım’ın fiili olarak yurt dışında faaliyet göstermesi ve Türkiye pazarına herhangi bir etkisinin olmaması nedeniyle ilgili ürün pazarı yönüyle Efes Yatırım’ın faaliyet gösterdiği ürünlerin bir önemi kalmamaktadır.

Diğer yandan CCİ’de meydana gelecek kontrol değişikliği açısından yapılacak değerlendirmede ilgili ürün pazarı önem kazanmaktadır. CCİ’nin %33,37’sinin halka arzına ilişkin 13.5.2004 tarih ve 04-34/398-100 sayılı Rekabet Kurulu Kararı’nda yer verilen her bir ürünün farklı ürün pazarı altında incelenmesi yönündeki değerlendirme dikkate alınarak, ilgili ürün pazarları “gazlı içecekler pazarı”, “meyve suyu pazarı”, “buzlu çay pazarı”, “şişelenmiş su pazarı”, “enerji içeceği pazarı” ve “spor içeceği” olmak üzere ayrı ayrı belirlenmiştir. H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

1997/1 sayılı Tebliğ'in 4. maddesine göre, coğrafi pazar belirlenirken, özellikle ilgili mal ve hizmetlerin özellikleri ile tüketici tercihleri bakımından giriş engellerinin, ilgili bölge ile komşu bölgeler arasında teşebbüslerin pazar payları veya mal ve hizmetlerin fiyatları bakımından hissedilir bir farklılığın varlığı gibi unsurlar dikkate alınır.

İlgili ürün pazarına ilişkin yapılan açıklamalarda belirtildiği üzere, taraflardan CCİ Türkiye’de faaliyet gösterirken, Efes Yatırım Azerbaycan, Kırgızistan, Kazakistan ve Türkmenistan’da Coca-Cola markalı ürünlerin üretimini yapmaktadır. Söz konusu coğrafi bölgeler arasındaki ticari hareketlilik değerlendirildiğinde, Efes Yatırım’ın faaliyet gösterdiği ülkeler dışında Türkiye’ye ihracatının olmadığı görülmektedir. Efes Yatırım’ın halihazırdaki faaliyetlerinin Türkiye coğrafi pazarına etkisi olmaması nedeniyle, ürünlerini Türkiye çapında pazarlamakta olan CCİ gözönüne alınarak ilgili coğrafi pazar “Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.

H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

H.3.1. Devralma İşlemi

İncelemeye konu işlem temel olarak, Anadolu Efes’in, Efes Yatırım’ın sahip olduğu %51,87 payın CCİ tarafından devralınmasını içermektedir. Devralmaya konu Efes Yatırım’ın Türkiye’de hiçbir faaliyeti bulunmamaktadır. CCİ tarafından Anadolu Efes’in Efes Yatırım’da elinde bulundurduğu %51,87 hissesinin ve şirketin kontrolünün devralınması işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ çerçevesinde devralma niteliği taşıyıp taşımadığı ve sonrasında izne tabi bir işlem olup olmadığı hususlarından önce işlemin 4054 sayılı Kanun kapsamında olup olmadığı incelenmiştir.

4054 sayılı Kanun’un Kapsam başlıklı 2. maddesine göre, rekabeti önemli ölçüde azaltacak birleşme veya devralma niteliğindeki işlem ve davranışların Kanun kapsamına girmesi için teşebbüslerin Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde mal veya hizmet piyasalarında faaliyet göstermesi ya da bu piyasaları etkiliyor olması gerekmektedir. TTK hükümlerine göre kurulmuş Efes Yatırım’ın kuruluş sözleşmesinde esas konusu yurt içi ve dışında Coca-Cola ve Efes ürünlerinin üretimi, satışı ve dağıtımı ile iştigal eden şirketler kurmak ve mevcut şirketlere iştirak etmek olarak belirlenmiştir. Kazakistan, Türkmenistan, Azerbaycan gibi ülkelerde faaliyet gösteren şirketleri kontrol eden Efes Yatırım’ın Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahilinde bizzat ya da yurtdışında kontrol ettiği şirketler aracılığıyla Türkiye’de mal veya hizmet piyasalarında faaliyet göstermediği yahut Türkiye piyasalarını etkilemediği dikkate alındığında, işlem Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahilinde herhangi bir yoğunlaşma meydana getirmemektedir. Teorik açıdan aynı coğrafi pazarlarda faaliyet göstermeyen teşebbüslerin birleşmesinin finansal ve ticari açıdan sinerji yaratmak suretiyle rekabetçi etki doğurması mümkün olmakla birlikte, söz konusu dosya bakımından bahse konu türden bir etki tespit edilememiştir. Dolayısıyla, 4054 sayılı Kanun’un 2. maddesi bağlamında bir devralmanın söz konusu olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.

H.3.2. CCİ’de Kontrol Değişikliği

Efes Yatırım’ın %51,87 payının CCi tarafından devralınmasından sonra CCİ’nin sermaye artırımının yanı sıra, birtakım yapısal değişiklikler öngörülmektedir. Yapısal değişiklikler, ortaklık yapısında ve kontrol mekanizmasında ortaya çıkacaktır.

Öncelikle mevcut ortaklar pay almamak koşuluyla sermaye artırımı ile elde edilen hisseler EFPA’ya devredilecektir. Bir başka deyişle, Anadolu Grubu’nun iştiraki olan EFPA, CCİ’de pay alacak ve söz konusu teşebbüste Anadolu Grubu’na dahil olarak yer alacaktır.

Tablo 5’te görüldüğü üzere, EFPA’nın tamamı Anadolu Grubu şirketleri Anadolu Efes ve Anadolu Endüstri Holding’e aittir. Bu bakımdan CCİ’deki yapısal değişiklik bağlamında EFPA’nın CCİ’de yeni payları alması 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında “teşebbüs” kavramı yönüyle ele alınmıştır. 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde “teşebbüs”, “piyasada mal veya hizmet üreten, pazarlayan, satan gerçek ve tüzel kişilerle, bağımsız karar verebilen ve ekonomik bakımdan bir bütün teşkil eden birimler” olarak belirtilmiştir. Bu tanım ışığında, söz konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi anlamında devralma sayılabilmesi için, ikinci fıkrada tanımı verilen kontrol değişikliğinin meydana gelmesi gerekmektedir. Bu itibarla, Anadolu Grubu’nun ekonomik bütünlüğü içinde yer alan EFPA’nın CCİ’de pay alması Anadolu Grubu’nun CCİ’deki kontrol mekanizmasını değiştirmeyecek ya da güçlendirmeyecektir. Sonuç olarak, EFPA’nın CCİ’de pay alması gerek 4054 sayılı Kanun, gerekse 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir işlem değildir.

CCİ’deki ikinci yapısal değişiklik, şirketin ortaklık yapısında ve karar mekanizmasında meydana gelecektir. Halen CCİ’de Coca-Cola Grubu,

Anadolu Grubu ve Özgörkey Grubu üçlü ortak kontrole sahiptir. Durum 13.5.2004 tarih ve 04-34/398-100 sayılı Kurul Kararı’nda da saptanmıştır. Belirtmek gerekir ki, anılan Karar, CCİ hisselerinin %33,37’sinin halka arzı işlemine izin verilmesine ilişkin olmakla birlikte, daha sonra bu işlem gerçekleştirilememiş, diğer bir deyişle halka arzın tamamlanamamış olması nedeniyle, CCİ’deki üçlü ortak kontrol yapısı korunmaya devam etmiştir.

Öte yandan söz konusu işlem sonucunda CCİ’nin Ana Sözleşmesi’nde yapılacak değişikliklerin, 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilebilmesi için kontrol değişikliğinin tespit edilmesi önem taşımaktadır. Şöyle ki, 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde, Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde Tebliğ kapsamında birleşme veya devralma sayılan ve Kurul’dan izin alınması gereken işlemler sayılmıştır:

“a) Bağımsız iki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi,

b) Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi

c) Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler.”

İlgili maddenin ikinci fıkrasında “kontrol” kavramı açıklanmıştır: Tebliğ bakımından kontrol, “ayrı ayrı ya da birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağını sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir kullanma hakkı veya bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya kararları üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar edinimi” anlamına gelmektedir.

Bu tanım bağlamında kontrol kavramı açısından “teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama”, bir başka deyişle teşebbüsün stratejik ticari kararlarını etkileyebilme hakkını haiz olma ve “belirleyici etki uygulama olanağı sağlayan” enstrümanlar önplana çıkmaktadır. Bu enstrümanlar arasında verilen örnekler ise, teşebbüsün malvarlığı üzerinde mülkiyet, kullanma hakkı ya da yönetim organlarında yer alma veya karar alma mekanizmasında söz sahibi olmadır.

Söz konusu işlem bakımından, CCİ’nin Ana Sözleşmesi’nde yapılacak tadilat ile ortaklık yapısı ve yönetim mekanizmasında meydana gelecek değişiklikleri ele almak, kontrol değişikliği olup olmadığının ve sözleşme tadilatının 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olup olmadığının belirlenmesi açısından önemlidir. Daha önce belirtildiği üzere, CCİ halen bir ortak girişim niteliğindedir, her ne kadar Tablo 6’da yer verilen ortaklık yapısından ortak kontrolün en büyük iki

pay sahibi Anadolu Grubu ve Coca-Cola Grubu arasında olduğu izlenimi

1 doğabilecekse de, ilaveten mevcut karar alma mekanizması da ele alınmıştır. Mevcut Ana Sözleşme’nin 7. maddesi uyarınca, yönetim kurulu 8 üyeden oluşmaktadır. Üyeler, A, B, C, D1 ve D2 Grubu olarak belirlenen imtiyazlı hisse sahiplerini temsil edecektir. Bunların,

i) 2 üyesi A Grubu hisselerin çoğunluğu tarafından gösterilen adaylar arasından, 1 üyesi B Grubu hisselerin çoğunluğu tarafından gösterilen adaylar arasından, bir başka deyişle 3 üyesi Coca-Cola Grubu tarafından gösterilen adaylar arasından,

ii) 3 üyesi C Grubu hisselerin çoğunluğu tarafından gösterilen adaylar arasından, yani Anadolu Grubu tarafından gösterilen adaylar arasından,

iii) 1 üyesi D1 Grubu hisselerin çoğunluğu tarafından gösterilen adaylar arasından, yani Anadolu Efes (Anadolu Grubu) ya da CCSD tarafından gösterilen adaylar arasından,

iv) 1 üyesi D2 Grubu hisselerin çoğunluğu tarafından gösterilen adaylar arasından, yani Özgörkey Grubu tarafından gösterilen adaylar arasından seçilmektedir.

Ana Sözleşme’nin 7.3. maddesine göre, yönetim kurulunda toplantı nisabı 5 üyeden oluşmaktadır. Ayrıca toplantı nisabı ancak A, B, C, D1 ve D2 Grup hisselerin her birinden en az 1 üyenin hazır bulunması halinde sağlanmaktadır. Toplantı nisabının gerçekleşmediği durumda yönetim kurulu müteakip toplantılar yapabilmekte, bu toplantılarda her bir hisse grubundan en az 1 üyenin olması koşulu aranmaksızın toplantı nisabı 5 üyeden oluşmaktadır.

Karar alma nisabı ise Ana Sözleşme’de belirlenmiş olan önemli kararlar için hazır bulunan üyelerin tamamının olumlu oyu ile sağlanmaktadır. Bu önemli kararlar arasında,

i-) Ana Sözleşme değişiklikleri, sermaye artırımı veya azaltılması, şirketin amaç ve konusunda değişiklik yapılması, şirketin feshi gibi konularda genel kurula önerilerde bulunulması,

ii) halka arz ve

iii) üst düzey yöneticilerin atanması gibi maddeler bulunmaktadır.

Olağan kararlarda ise hazır bulunan üyelerin çoğunluğunun olumlu oyları karar nisabı için yeterlidir. Toplantı nisabı ve nisabın sağlanamaması durumunda yapılacak müteakip toplantılara ilişkin düzenleme önemli kararlar için de geçerlidir.

Toplantı ve karar alma nisapları incelendiğinde, toplantı nisabı için 5 üyenin hazır olmasının gerekmesi ve ilk toplantıda her bir hisse grubundan birer üyenin olması, hiçbir grubun tek başına karar alamayacağını, dolayısıyla 1

CCSD’nin %99,99’unun CCİ’ye ait olduğu göz önünde bulundurulduğunda, CCSD’nin CCİ’de sahip olduğu %5,60’lık payda her bir Grup, CCİ’deki payları oranında artı pay sahibidir ve bu durum CCİ’deki pay ağırlıklarını etkilemeyecektir.

2

ortak kontrol olduğunu göstermektedir. Ancak 5 üyenin toplantıya katılması koşulunun sağlanamaması durumunda müteakip toplantılarda, her bir hisse grubundan en az 1 üyenin olması koşulu aranmaksızın toplantı nisabının 5 üyeden oluşması; bu tip müteakip toplantılarda Anadolu Grubu ya da Coca- Cola Grubu ile Özgörkey Grubu’nun bir araya gelerek karar alabileceğini göstermektedir. Anadolu Grubu ya da Coca-Cola Grubu’nun ancak ilk toplantıda nisap sağlanamaması halinde Özgörkey Grubu’nu yanına alarak karar alabilmesi, büyük hissedar iki grubun da tek başına hareket edemeyeceği, bunun için Özgörkey Grubu’nun kilit rol oynadığı anlamına gelmektedir. Dolayısıyla, teşebbüste üç grubun ortak kontrolünün olduğu tespit edilmiştir.

Genel Kurul Ana Sözleşme’nin 10. maddesinde düzenlenmiştir. Genel Kurul toplantılarında ise toplantı ve karar nisabı, şirket sermayesinin en az %95’ini temsil eden hissedarların şahsen veya temsilcileri vasıtasıyla hazır bulunmaları ve olumlu oy kullanmaları ile gerçekleşmektedir. Gerekli toplantı nisabının ilk toplantıda oluşmaması halinde müteakip toplantılar yapılabilmektedir. Ancak, yapılacak müteakip toplantılarda toplantı ve karar nisabı şirket sermayesinin en az %65’ini temsil eden hissedarların şahsen veya temsilcileri vasıtasıyla hazır bulunmaları ve olumlu oy kullanmaları ile gerçekleşmektedir. Türk Ticaret Kanunu’nun ve şirket Ana Sözleşmesi’nin daha yüksek toplantı ve karar nisabını gerektiren hükümleri saklı tutulmuştur. Bununla birlikte, Ana Sözleşme tadili, kâr dağıtım teklifinin kabulü, şirket Ana Sözleşmesi’nde belirtilen diğer kararlar ve hissedarlar toplantısında oylanması halinde yukarıda belirtilen önemli kararlardan herhangi biri olarak sıralanan ve önemli karar olarak nitelendirilebilecek kararlarda şirket sermayesinin en az %95’ini temsil eden hissedarların şahsen veya temsilcileri vasıtasıyla hazır bulunmaları ve olumlu oy kullanmaları koşulu aranmaktadır. CCİ’nin Ana Sözleşme tadilatından sonraki ortaklık yapısına Tablo 6’da yer verilmiştir.

Tablo 6: CCİ’nin Ana Sözleşme Tadilatı Sonrası Ortaklık Yapısı

HİSSE NEV’İ HİSSE ADEDİ HİSSE

HİSSEDAR ORANI

(%)

The Coca-Cola Export Corporation B Grubu Nama 8.951.427.978

Cemal Ahmet Bozer B Grubu Nama 1.884 35,86

Coca-Cola Grubu 8.951.429.862

Anadolu Efes Biracılık ve Malt San. A.Ş. A Grubu Nama 10.204.730.774 51,21

Efes Paz. ve Dağ. Tic. A.Ş. A Grubu Nama 2.578.805.035

2

Bu noktada, D1 Grubu hisselerin Anadolu Grubu ve CCSD’ye ait olması, bu nedenle D1 Grubu hisselerin çoğunluğu tarafından gösterilen adaylar arasından, yani Anadolu Efes (Anadolu Grubu) ya da CCSD tarafından gösterilen adaylar arasından bir yönetim kurulu üyesinin seçilmesi Anadolu Grubu’nun yönetim kurulunda daha fazla üyesi ve dolayısıyla daha fazla söz hakkının olduğu düşünülebilir. Ancak, bu bir üye CCSD’nin gösterdiği aday üye olursa CCSD’nin %99,99’unun CCİ’ye ait olduğu dikkate alındığında, her üç grubun da CCSD kanalıyla temsili CCİ’deki ağırlıklarında herhangi bir değişikliğe yol açmayacaktır. Diğer yandan, Anadolu Grubu’nun gösterdiği aday üye olursa, Anadolu Grubu’nun sahip olduğu üye sayısının 4’e çıkması, ilk toplantı ve karar nisabı için gereken her Grup hisseyi temsilen bir üyenin bulunması koşulu nedeniyle daha fazla söz sahibi olduğu anlamına gelmemektedir. Özellikle önemli kararlar yönüyle hazır bulunan üyelerin tamamının olumlu oyu gerekmektedir ki, bu durumda da Anadolu Grubu ağırlığa sahip olmayacaktır.

Özgörkey Grubu 1.969.472.861

Coca-Cola Satış ve Dağıtım A.Ş. C Grubu Hamiline 1.253.354.597

T.C. Ziraat Bankası Personel Vakfı C Grubu Hamiline 1.183.868 5,04

Diğer 1.254.538.465

TOPLAM 24.958.976.997 100,00 Tablo 6’da görüldüğü üzere, tadilat sonucunda Anadolu Grubu en büyük hissedar olarak kalmaktadır, Coca-Cola Grubu’nun hissedarlığı %35,86’ya, Özgörkey Grubu’nun ise %7,89’a düşmektedir.

Ana Sözleşme’de hisse nevileri değiştirilmektedir. A ve B Grubu hisseler nama, C Grubu hisseler hamiline olmakta; A ve B Grubu hisseler imtiyazlı nitelikteyken, C Grubu hisselerin imtiyazı bulunmamaktadır. Bu noktada en önemli değişiklik, Özgörkey Grubu’nun imtiyazlı pay sahipliğinin sona ermesidir. Mevcut durumda da Özgörkey Grubu’nun pay oranı diğer gruplara göre düşük ise de, imtiyazlı pay sahibi olması nedeniyle ortak kontrol imkanına sahiptir.

Yeniden yapılanma sonucunda Ana Sözleşme’nin değişik 8. maddesine göre yönetim kurulu 10 üyeden oluşacaktır. Yönetim kurulunun 6 üyesi A Grubu hisselerin (Anadolu Grubu’na ait), 3 üyesi B Grubu hisselerin (Coca-Cola Grubu’na ait) çoğunluğu tarafından gösterilen adaylar arasından, 1 üyesi de herhangi bir hissedar tarafından gösterilen aday(lar) arasından seçilecektir. Toplantılarda toplantı nisabı 6 üyeden oluşacaktır, karar nisabı ise toplantıda hazır bulunan üye sayısına göre değişmektedir. Şöyle ki, 10 veya 9 üye hazır bulunuyorsa kararlar 6 üyenin olumlu oyu ile, toplantıda 8, 7 veya 6 üye hazır bulunuyorsa 5 üyenin olumlu oyu ile alınabilecektir. Ana Sözleşme değişiklikleri, sermaye arttırımı, şirketin amaç ve konusunda değişiklik yapılması, şirketin feshi gibi konularda genel kurula önerilerde bulunulması, halka arz ve üst düzey yöneticilerin atanması gibi önemli olarak belirlenen kararların alınabilmesi için, Coca-Cola Grubu (B Grubu hissedarı) tarafından aday gösterilenler arasından seçilmiş en az 2 üyenin olumlu oy kullanmış olması şartı getirilmiştir.

Yeni yönetim kurulu oluşumu, toplantı ve karar nisabı düzenlemeleri dikkate alındığında, ilk önemli değişikliğin Özgörkey Grubu’na tahsis edilmiş üyelik bulunmaması olduğu, ikinci olarak Anadolu Grubu’nun tek başına toplantı nisabı sağlama imkanına sahip olduğu, ancak önemli kararlarda mutlaka Coca-Cola Grubu’nu temsil eden en az iki üyenin olumlu oy kullanması gerektiği göze çarpmaktadır. Bu durumda Tebliğ anlamında “belirleyici etki sağlayabilme” olarak kabul edilmesi gereken önemli kararların alınması mekanizmasında gerek Anadolu Grubu’nun, gerekse Coca-Cola Grubu’nun söz sahibi olması, Özgörkey Grubu’nun ise bu yönde bir imkanının olmaması iki grubun ortak kontrolü olduğunu göstermektedir. Diğer yandan, CCSD’nin de pay nev’i C hamiline olarak değiştirilmektedir. Yönetime aday gösterme imkanı sona ermektedir. Öte yandan, CCSD’nin %99,99’una CCİ’nin sahip olması nedeniyle üçlü ortak kontrolün değişmesi yönünde herhangi bir etkisi

zaten bulunmamaktadır. Bu nedenle, CCSD açısından bir kontrol değişikliğinden söz etmek mümkün değildir.

Ana Sözleşme’nin değişik 6. maddesi uyarınca, Genel Kurul toplantılarında ise toplantı ve karar nisabı Türk Ticaret Kanunu ve sermaye piyasası mevzuatı hükümlerine göre belirlenecektir. Ancak Ana Sözleşme’nin daha yüksek toplantı ve karar nisabı gerektiren hükümleri saklı tutulmuştur. Genel Kurul’da oylanması zorunlu olsun olmasın, Ana Sözleşme’nin değişik 8.3.5. paragrafında belirtilen önemli kararlardan herhangi birinin alınabilmesi için hem A Grubu hem B Grubu hisselerin ayrı ayrı en az %80’ine sahip olan hissedarların hazır bulunması ve olumlu oy kullanması gerekmektedir.

Sonuç olarak, CCİ’de kontrol değişikliği oluşmakta, birleşme ve devralma sayılan hallerin belirtildiği 1997/1 sayılı Tebliğ'in 2. maddesinin (b) bendi ve ikinci fıkrası anlamında bir devralma meydana gelmektedir.

1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi birleşme ve devralma işlemleri açısından Tebliğ’in 4. maddesinde iki eşik getirilmiştir. 1997/1 sayılı Tebliğ ve bu Tebliğ’de değişiklik yapan 1998/2 sayılı Tebliğ’de firmaların ilgili ürün pazarındaki toplam pazar paylarının % 25’i ve toplam cirolarının 25.000.000.- YTL’yi aştığı birleşme ve devralmaların izne tabi işlemler olduğu belirtilmiştir. Söz konusu işlemde, CCİ’nin 2004 yılı cirosu (………………..) YTL olarak gerçekleşmiştir. Diğer yandan, teşebbüsün ilgili pazarlar bakımından 2004 yılı pazar paylarına Tablo 7’de yer verilmiştir:

540

Ciro eşiğinin aşılmasının yanı sıra, gazlı içecekler, enerji içecekleri ve spor içecekleri pazarlarında pazar payı bakımından da söz konusu işlem izne tabi bir birleşme/devralma işlemidir.

4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, “hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak ülkenin bütünü ya da bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu” doğuracak birleşme ve devralmalar hukuka aykırı kabul edilerek yasaklanmıştır.

Yapılacak Ana Sözleşme tadilatı ile Özgörkey Grubu’nun teşebbüs üzerindeki kontrolü sona ermektedir. Ancak pay sahipliğine devam edecektir. Bir başka deyişle, Özgörkey Grubu’nun pazardan çekilmesi söz konusu değildir. Yapılacak Ana Sözleşme tadilatı sonucunda teşebbüste meydana gelecek kontrol değişikliğinin, ilgili ürün pazarlarında Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hakim durum yaratmaması veya mevcut bir hakim durumu

güçlendirmemesi dikkate alınarak, söz konusu işleme izin verilmesi kanaatine

varılmıştır.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

1- Efes Sınai Yatırım Holding A.Ş.’nin Türkiye Cumhuriyeti sınırları dahilinde bizzat ya da yurtdışında kontrol ettiği şirketler aracılığıyla mal veya hizmet piyasalarında faaliyet göstermediği ve Türkiye piyasalarını etkilemediği dikkate alındığında, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun kapsamında olmadığına,

2- Coca-Cola İçecek A.Ş.’nin Ana Sözleşmesi’nde yapılacak değişikliğin teşebbüsün gerek ortaklık yapısında, gerekse yönetim yapısında kontrol değişikliği yaratması nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 199/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda ilgili ürün pazarlarında, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına; bu nedenle söz konusu işleme izin verilmesine

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.