Tever Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin bütün borç ve alacakları ile Kastamonu Entegre Ağaç Sanayi ve Ticaret…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Mustafa PARLAK

Üyeler: Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,

M.Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN

B. RAPORTÖRLER: Burak BÜYÜKKUŞOĞLU, B. Sanem ŞİMŞEK

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: Kastamonu Entegre Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Mahir İz Cad. No: 23 Altunizade Üsküdar İstanbul

D. TARAFLAR: Kastamonu Entegre Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Mahir İz Cad. No: 23 Altunizade Üsküdar İstanbul

Tever Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Reşit Efendi Sok. No:39 34775 Kadıköy İstanbul

E. DOSYA KONUSU: Tever Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin bütün borç ve alacakları ile Kastamonu Entegre Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.3.2007 tarih ve 2055 sayı ile giren ve en son 30.3.2007 tarih ve 2455 sayı ile eksikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 30.3.2007 tarih ve 2007-3-40/Öİ-07-BB sayılı Birleşme/Devralma Raporu, 2.4.2007 tarih ve REK.0.07.00.00-120/74 sayılı Başkanlık Önergesi ile 07-30 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; Tever Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. hisselerinin Kastamonu Entegre Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. tarafından devralınması işlemi ile ilgili olarak;

- Teşebbüsün gerek ortaklık yapısında, gerekse yönetim yapısında 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin ikinci fıkrası anlamında bir “kontrol” değişikliği yaratması nedeniyle işlemin yine aynı madde gereğince Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu,

- İşlemin, tarafların yonga levha pazarındaki toplam pazar payları ve ciroları, lif levha pazarında ise ciro bakımından, 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu,

- Bununla birlikte, işlemin aynı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir hakim durum yaratan veya mevcut bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili piyasalardaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığı, dolayısıyla bildirim konusu devralmaya izin verilmesinin uygun olacağı sonucuna ulaşıldığı ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. Taraflar

H.1.1. Kastamonu Entegre Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Kastamonu Entegre)

60

Yonga levha üretimine 1971 yılında başlayan Kastamonu Entegre, bugün itibarıyla, Gebze ve Balıkesir’in yanı sıra Bulgaristan ve Romanya’da bulunan tesisleri aracılığıyla üretim faaliyetlerini sürdürmektedir. Teşebbüsün başlıca yonga levha (sunta ve suntalam), MDF (medepan ve medelam) ve bunların türevleri (melamin kaplı yonga levha ve MDF, boyalı yonga levha ve MDF gibi) olmak üzere, tutkal, emprenye, melamin pres, laminat parke, kontrplak, profil ve masif panel gibi çok çeşitli ürünleri bulunmaktadır. Kastamonu Entegre’nin ortaklık yapısına Tablo 1’de yer verilmiştir:

Tablo 1: Kastamonu Entegre’nin Ortaklık Yapısı

HİSSEDARLAR HİSSE ORANI (%)

Ahmet Yahya Kiğılı 47,253

Kastamonu Entegre’nin yönetim kurulu üyeleri ise; Ahmet Yahya Kiğılı (Başkan), Mehmet Avni Kiğılı (Başkan Yardımcısı), Yıldırım Aktürk, Haluk Yıldız ve Mehmet Orhan İdil’den oluşmaktadır.

Kastamonu Entegre’nin %40 oranında iştirakinin bulunduğu ve %60 oranındaki kalan hisselerinin Kiğılı Ailesine ait olduğu Yongapan Orman Ürünleri A.Ş.’nin herhangi bir yonga levha yahut MDF üretimi bulunmamaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden; teşebbüsün esas faaliyetinin Kastamonu Entegre’den alınan ürünlerin doğal ve suni kaplamalarla kaplanması, ayrıca masif panel, profil ve süpürgelik üretimi olduğu anlaşılmıştır. Dolayısıyla, Kastamonu Entegre’nin pazara yönelik cirosu içerisinde anılan teşebbüsün satış tutarları yer almayacaktır.

Kastamonu Entegre’nin 2006 yılında sunta ve suntalam satışlarından elde ettiği ciro (…………….) YTL olarak gerçekleşirken, teşebbüs MDF pazarında (………….) YTL ciro elde etmiştir.

H.1.2. Tever Ağaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Tever Ağaç)

Tever Ağaç, 1970 yılında Tever, Kahraman, Kuroğlu, Daloğlu ve Balıkçıoğlu aileleri tarafından kurulmuştur. Teşebbüs Gebze’de kurulu olan fabrikasında yonga levha üretimiyle iştigal etmektedir. Mevcut durumda, 83 ortağı bulunan Tever Ağaç’ın ortaklık yapısına Tablo 2’de yer verilmiştir.

Tablo 2: Tever Ağaç’ın Ortaklık Yapısı

HİSSEDARLAR HİSSE ORANI (%)

Memiş Tever 6,1265

Tever Ağaç’ın yönetim kurulu üyeleri ise; Recai Berber (Başkan), Burhan Tever (Başkan Yardımcısı), Eyüp Tever, Murat Tever, Hüseyin Tever, Hüseyin İrfan Kuroğlu, Mehmet Arif Sözen, İbrahim Daloğlu ve Hayrullah Balıkçıoğlu’nda oluşmaktadır.

Tever Ağaç’ın 2006 yılında yonga levha (sunta ve suntalam) satışlarından elde ettiği cirosu, (…………..) YTL olarak gerçekleşmiştir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden teşebbüsün MDF üretiminde bulunmadığı, sunta ve suntalam üretimiyle doğrudan ilgili başka herhangi bir faaliyetinin de olmadığı anlaşılmıştır.

H.2. İlgili pazar

H.2.1. Türkiye’de Yonga ve Lif Levha Sektörünün Durumu

Sektörde, odunu hammadde olarak alan ve daha çok mobilya sektöründe kullanılmak üzere yonga levha ve lif levha üretimi yapan 30 civarında teşebbüs vardır. Bunlar arasında 7 şirket lif levha (MDF), diğer şirketler ise yonga levha üretiminde faaliyet göstermektedir. Bu fabrikaların yıllık kurulu kapasitesi yaklaşık

3

6.340.800 m’e ulaşmıştır. Ancak hâlihazırda üretimde bulunan 16 yonga levha, 10 adet MDF üreticisi bulunmaktadır.

Yonga levha ve MDF'nin üretiminde ana girdi kalemleri odun, tutkal, enerji ve işçiliktir. Odun, yonga levhada maliyetin yaklaşık %40'ını, MDF'de ise %50'sini oluşturmaktadır. MDF yonga levhaya göre daha yoğun olduğundan daha fazla odun tüketimini gerektirmektedir. Üretimin büyük bir kısmı yurtiçinde tüketilirken, ürünlerin yaklaşık %75'i mobilyada, %10'u inşaat, %15'i dekorasyon ve diğer yerlerde kullanılmaktadır.

Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; Türkiye’ye yapılan toplam yonga levha ithalat verileri incelendiğinde 2005 yılına ait 55.955.423 ABD $’ı büyüklüğünde bir ithalat kaleminin gözüktüğü, Ülkemizde aynı yıl üretilen yonga levha 603.469.077 ABD $, ihracat miktarının ise 45.094.636 ABD $’ı olduğu anlaşılmaktadır. Bu bilgiler ışığında Türkiye yurtiçi yonga levha pazarının 614.329.864 ABD $’ı büyüklüğünde olduğu hesaplanmaktadır.

130

H.2.2. İlgili Ürün Pazarı

1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesine göre, devralma işlemlerinde devre konu mal veya hizmetlerle tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar ilgili ürün pazarını

oluşturmaktadır. Dolayısıyla belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame edilebilirliği olan diğer ürünlerden oluşan pazar, ilgili ürün pazarının tanımında temel alınmaktadır. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, yonga levha ve MDF’nin iki farklı ürün olduğu anlaşılmaktadır. Her ne kadar MDF, yonga levhanın kullanılabildiği birçok yerde ikame edilebilse de, MDF'nin daha pahalı ve daha kaliteli bir ürün olmasından dolayı, bu ikame sınırlı kalmaktadır. Bu iki ürün özellikle mobilya endüstrisinde birbirini tamamlayan iki ayrı ürün olarak kullanılmaktadır. Dolayısıyla ilgili ürün pazarı, “yonga levha pazarı” ve “MDF pazarı” biçiminde iki ayrı pazar olarak tanımlanmıştır.

H.2.3. İlgili Coğrafi Pazar

Coğrafi pazar değerlendirilmesi yapılırken, özellikle ilgili mal ve hizmetlerin nitelikleri ile tüketici tercihleri bakımından giriş engellerinin, ilgili bölge ile komşu bölgeler arasında teşebbüslerin pazar payları veya mal ve hizmetlerin fiyatları bakımından hissedilir bir farklılığın varlığı gibi unsurlar dikkate alınmaktadır.

Dosya mevcudu bilgi ve belgeden Yonga ve lif levha firmalarına ait üretim tesislerinin Karadeniz ve Marmara bölgelerinde yoğunlaştığı anlaşılmaktadır. Ancak üretilen levhalar bayiler ve toptancılar vasıtasıyla tüm Türkiye'de bu ürünleri kullanan imalatçılara ulaştırılmaktadır. Dolayısıyla ilgili coğrafi pazar, Türkiye Cumhuriyeti sınırları olarak belirlenmiştir.

H.3.Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

H.3.1. Devralma İşlemi

Birleşme/devralma işlemlerinin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilebilmesi için kontrol değişikliğinin tespit edilmesi önem taşımaktadır. Anılan Tebliğ’in 2. maddesinde, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde Tebliğ kapsamında birleşme veya devralma sayılan ve Kurul’dan izin alınması gereken işlemler sayılmış olup bu haller şunlardır:

a) Bağımsız iki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi,

b) Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut

ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak

sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi,

c) Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde

bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya

taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi

olmayan ortak girişimler (joint-venture).

İlgili maddenin ikinci fıkrasında birlieşme/devralmalar için önem arz eden “kontrol” kavramı açıklanmıştır: Tebliğ bakımından kontrol, “ayrı ayrı ya da birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağını sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla ve özellikle bir teşebbüsün malvarlığının tamamı veya bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir kullanma hakkı veya bir teşebbüsün organlarının oluşumunda veya kararları üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar edinimi” anlamına gelmektedir.

Dosya konusu bakımından Kastomunu Entegre’nin Tever Ağaç’ın tüm hisselerini devraldığı ve bu sayede şirketin kontrolünü bütünüyle eline geçirdiği görülmektedir. Dolayısıyla işlem 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi ve 2. fıkrası anlamında bir devralmadır.

1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi birleşme ve devralma işlemleri açısından Tebliğ’in 4. maddesinde iki eşik getirilmiştir. 1997/1 sayılı Tebliğ ve bu Tebliğ’de değişiklik yapan 1998/2 sayılı Tebliğ’de firmaların ilgili ürün pazarındaki toplam pazar paylarının %25’i veya toplam cirolarının 25.000.000 YTL’yi aştığı birleşme devralmaların izne tabi işlemler olduğu belirtilmiştir. Mevcut dosya itibarıyla, tarafların ilgili ürün pazarları olan yonga levha ve lif levha pazarlarındaki 2006 yılı ciroları ve pazar payları dikkate alınacaktır. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden Kastamonu Entegre’nin 2006 yılı yonga levha cirosunun (…………...) YTL, Tever Ağaç’ın ise (……………) YTL olarak gerçekleştiği; lif levha açısından değerlendirildiğinde Kastamonu Entegre’nin 2006 yılı cirosunun (……………) YTL olduğu anlaşılmaktadır. Tever Ağaç’ın ise lif levha üretimi bulunmamaktadır. Ayrıca yonga levha pazarında, tarafların toplam pazar paylarının %25’ten fazla olduğu görülmektedir. Dolayısıyla bildirim konusu işlem izne tabi bir birleşme/devralma işlemidir.

H.3.2. Değerlendirme

Devralma konusu dosyada her ne kadar iki farklı ilgili ürün pazarı tespit edilmiş olsa da her iki teşebbüsün üretiminin yonga levha üretiminde çakışıyor olması nedeniyle değerlendirmeler yonga levha pazarı dâhilinde yapılacaktır. Lif levha pazarında Tever Ağaç’ın herhangi bir faaliyetinin bulunmaması ve Kastamonu Entegre’nin bu pazarda görece küçük bir teşebbüs olması nedeniyle bu pazara yönelik rekabet analizi yapılmasına gerek duyulmamıştır.

Yonga levha ve lif levha üretiminde bulunan ve dosya mevcudu bilgi ve belgeden sektörde en yüksek 2. kurulu kapasiteye sahip olduğu anlaşılan Kastamonu Entegre pazarda kurulu kapasite açısından 8. durumda olan ve yonga levha üretiminde bulunan Tever Ağaç’ın tüm hisselerini devralmak istemektedir. Söz konusu devralmanın gerçekleşme nedeni Bildirim Formunda elde edilen bilgilere göre Tever Ağaç’ın şirket yönetiminde yaşanan sıkıntılar ve daha da önemlisi mali durumunun bozulması, aşırı borç yükü altına girmesi ve bu borç yükünü ödeyebilecek mali gücünün bulunmamasıdır. Nitekim Tever Ağaç’a ait fabrika yaklaşık 5-6 aydır faal değildir. Bu nedenle Tever Ağaç Kastamonu Entegre tarafından beher hisse bedeli nominal bedelinden düşük bir fiyat ödenerek satın alınmıştır. Söz konusu mali durum Tever Ağaç’ın gelir tablosuna da yansımış ve teşebbüs 2006 yılında (…………..) YTL zarar açıklamıştır.

Bu durum devreden ve devralan taraflar arasında imzalanan Hisse Devir Sözleşmesi’ne temel oluşturan Protokol’de de açıkça belirtilmiştir. Protokol Madde 3’te “Şirket’in mevcut yapısı, aktif ve pasif durumu, aktiflerinin pasifini karşılamaması, zararda olması gibi etkenler göz önünde bulundurularak hisselerin toplam nominal bedelinin altında satış ve devir bedeli belirlenmiştir.” ifadeleri bulunmaktadır. Protokol Madde 4/A/1/4’te ise protokolün imzalandığı tarihe kadar tahakkuk etmiş net (………..…) YTL, tahakkuk edecek (…………...) YTL olmak üzere toplam (…………..) YTL borç bulunduğu belirtilmektedir. Tever Ağaç’ın net satışlarının 2006

yılı itibarıyla (…………….) YTL olduğu dikkate alındığında borcun cironun yaklaşık 1,5 katı olduğu görülmektedir. Yine Protokol’ün ekinde Tever Ağaç aleyhine yapılan icra takipleri, ipotek ve haciz listeleri sıralanmaktadır.

Dosya mevcudu bilgi ve belgede yer alan mevcut kapasiteler üzerinden yapılan

3

hesaplamalara bakıldığında, toplam çalışan kapasite (2.784.300 m /yıl) içinde Kastamonu Entegre’nin payının %(….) oranında olduğu görülmektedir. Tever Ağaç bir süredir gayri faal olduğundan, çalışan kapasite içinde payı yoktur. Öte yandan, bu durumda pazardaki en büyük aktör %(…..)’lik payıyla Starwood olmaktadır. Diğer teşebbüslerin bu iki teşebbüsün üçte biri oranında paya sahip olduğu da dikkat çekicidir.

Benzer bir hesaplama, çalışan kapasiteler yerine mevcut (kurulu) kapasiteler üzerinden yapılacak olursa, Kastamonu Entegre’nin payı %(…..)’e düşecektir. Bu durumda Tever Ağaç’ın payı ise %(….) oranında gerçekleşecektir. Diğer bir deyişle, pazardaki tüm kapasitenin kullanıldığı ve bu üretimin yurt içinde satıldığı varsayımı altında, iki teşebbüsün devralma sonrasındaki payları toplam %(…) civarında olabilecektir. Bu oran da teşebbüslerin mevcut kurulu kapasiteleri ölçüsünde sahip olabilecekleri azami toplam paya tekabül etmektedir.

Pazar paylarının kapasitelerden ziyade, pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin satış tutarları baz alınarak hesaplanması, pazarın fiili durumunu daha doğru olarak gösterecektir. Dosya mevcudu bilgi ve belgelerde yer alan söz konusu veriler kapsamında elde edilen yonga levha pazarına ilişkin pazar paylarına bakıldığında; 2006 yıllında pazarın en önemli oyuncusu konumunda %(…) pazar payı ile Starwood’un bulunduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, devralan taraf olan Kastamonu Entegre’nin, özellikle 2006 yılında ciddi bir artışla %(….)’lik bir paya ulaşarak ilk sıradaki teşebbüse yaklaştığı görülmektedir. Devralınan Tever Ağaç ise 2006 yılında ancak %(…)’lik bir paya sahip olabilmiştir. Dolayısıyla, devralma sonrası bu iki teşebbüsün toplam pazar payı %(…) civarında olacak ve bu sayede Kastamonu Entegre pazardaki en büyük teşebbüs konumuna gelecektir.

Her ne kadar devralan teşebbüs gerek kapasite, gerekse pazar payı anlamında pazarda lider konuma geçse de bunun, teşebbüsün hâkim duruma geçtiği şeklinde yorumlanamayacaktır. Öncelikle pazarda Starwood, pazar payı ve kapasite açısından Kastamonu Entegre’ye oldukça yakın bir konumda bulunmaktadır. Bu sayede anılan teşebbüs, Kastamonu Entegre’nin oluşabilecek pazar gücünü dengeleyici bir konumda olacaktır. Ayrıca pazar payı verileri ve pazardaki aktör sayısı incelendiğinde pazarın yoğunlaşmamış bir yapıda olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim yonga levha pazarında üretim yapan irili ufaklı 20’nin üzerinde teşebbüs yer almaktadır.

Pazar ithalat bazında değerlendirildiğinde, ülkemize yurtdışından ithal ürün girdiği gözlenmektedir. Bildirim Formu’ndan alınan bilgiler kapsamında son beş yılda pazara 4 ithalatçı girmiştir. Her ne kadar ithalatın toplam pazar içindeki oranı %9’a denk geliyor olsa da pazara son yıllarda giren ithalatçı sayısı pazarda potansiyel rekabetin seviyesine ilişkin bir işaret vermektedir.

Bu unsurlara ek olarak, ilgili pazara konu olan ürünün homojen olması ve pazara önemli bir giriş engelinin bulunmaması, rekabetçi yapıyı olumlu yönde etkileyecek ve

Kastamonu Entegre’nin devralma işleminden sonra hâkim duruma geçmesini önleyecek olan unsurlar arasındadır. Nitekim yukarıda yer verilen ilave unsurlar dikkate alınmasa bile Kastamonu Entegre’nin söz konusu pazar payları kapsamında hakim durumda olmayacağı kanaatine varılmıştır.

Diğer yandan taraflar, söz konusu işlemi gerçekleştirmek için aralarında, bir adet Protokol ve iki adet Hisse Devir Sözleşmesi imzalamışlardır. Söz konusu Hisse Devir Sözleşmeleri’nden biri Kastamonu Entegre ile Tever Grubu hissedarlarını temsil eden 6 kişi arasında, diğeri ise Kastamonu Entegre ile Kuroğlu Grubu hissedarları arasında imzalanmıştır. Bu iki sözleşme benzer hükümler içermekte ve işlemin nasıl gerçekleşeceği yönünde bilgiler vermektedir. Protokol ise Tever Grubu hissedarlarını temsil eden 6 kişi, Kuroğlu Grubu hissedarlarını temsil eden kişi ve Kastamonu Entegre ve ayrıca Kastamonu Entegre’yi temsilen 4 kişi arasında imzalanmıştır. Anılan Hisse Devir Sözleşmeleri ve Protokol kapsamında rekabeti kısıtlayıcı veya engelleyici bir hüküm olmadığı gibi, devralma sözleşmelerinde sıkça karşılaşılan türde devreden teşebbüse rekabet yasağı getirilmesi yönünde bir hüküm de bulunmamaktadır. Ayrıca taraflarca imzalanan Protokol ve Hisse Devir Sözleşmelerinde geçerliliğin Rekabet Kurulu’nun onay vermesi halinde söz konusu olacağı belirtilmektedir.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, ancak işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.