Tezman Grubu tarafından kontrol edilen SelJel Jelatin Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin ortak kontrolünün…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,

Ahmet ALGAN, Ayşe ERGEZEN

B. RAPORTÖRLER: Ali ARIÖZ, Dilan TOPRAK ERDAĞI, Emre KARA

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: - GELITA Internationale Gesellschaft Gelatine mbH

Temsilcisi: Av. Seçil ABALI

Barbaros Bulvarı, Mustafa İzzet Efendi Sokak No:11

Cerrahoğlu Binası, Balmumcu, Beşiktaş-İstanbul

(1) D. DOSYA KONUSU: Tezman Grubu tarafından kontrol edilen SelJel Jelatin Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin ortak kontrolünün GELITA Internationale Gesellschaft Gelatine mbH’ye devredilmesi işlemi.

(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 21.10.2020 tarih ve 11335 sayı ile giren ve en son 25.11.2020 tarih ve 12712 sayılı yazı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 25.11.2020 tarih ve 2020-2-031/Öİ sayılı Devralma/Ortak Girişim Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

(4) Yapılan başvuruda, SelJel Jelatin Ürünleri Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin (SELJEL) %(…..) oranındaki hissesinin ve ortak kontrolünün GELITA Internationale Gesellschaft Gelatine mbH (GELITA Internationale) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmiştir. Tezman Grubu tarafından kontrol edilen SELJEL’in hisselerinin GELITA Internationale’ye devredilmesi ve böylece SELJEL’in Tezman Grubu ile GELITA Internationale’nin ortak kontrolüne geçmesi planlanmaktadır. İşlemin tamamlanmasını takiben, SELJEL’in hisselerinin %(…..) GELITA, %(…..) Tezman Grubu sahip olacaktır.

(5) Tezman Grubu, Tezman Ailesi ve sahibi oldukları şirketlerin oluşturduğu gruptur. Gruba ait şirketler, gıda, kimya, nutrasötik, tekstil, denizcilik, turizm, inşaat, gayrimenkul, bağlantı elemanları, temizlik, sigorta, ihracat ve tarım alanlarında faaliyet göstermektedir.

(6) Devralan GELITA Internationale, GELITA Group (GELITA) ana şirketi GELITA AG’nin iştirakidir. Holding şirketi olan GELITA AG, iştirakleri ile beraber küresel çapta gıda, sağlık, beslenme, ilaç endüstrileri ile çeşitli teknik uygulamalar için jelatin, kolajen ve kolajen peptit üretimi ve dağıtımı alanlarında faaliyet göstermektedir. GELITA, jelatin üretiminin yan ürünleri olan yağlar, mineraller ve proteinler de dağıtmaktadır. Teşebbüs ayrıca jelatinden elde edilen yapışmaz sünger üreticisi ve tedarikçisidir. GELITA’nın ürünleri özellikle yiyecek ve içecek sektörü, besin takviyesi, ilaç sektörü ve teknik

uygulamalarda kullanılmaktadır. GELITA, Türkiye’de jelatin ürünlerinin çoğunluğunu doğrudan ya da distribütörü Vısta Dış Ticaret A.Ş. ile dağıtmaktadır.

(7) Tezman Holding A.Ş. ve gerçek kişilere ait olan SELJEL ise, gıda jelatini, farmasötik jelatin, röntgen filmi jelatini, ilaç jelatini, teknik jelatin (tutkal), gibi ürünleri üretmekte ve pazarlamaktadır. 2019 yılında Sel Sanayi Ürünleri Ticaret ve Pazarlama A.Ş.’nin (SEL SANAYİ) jelatin iş kolu bölünme yöntemi ile yeni kurulmuş şirket olan SELJEL’e devredilmiştir.

G.1. Etkilenen Pazar

(8) Bildirim konusu devralma işlemi, jelatin ve kolajen peptit iş kollarını ilgilendirmektedir. Jelatin, sığır, kümes hayvanları, domuz ve balık gibi hayvanların kemiklerinde, derilerinde ve bağ dokularında bulunan kolajenin kısmi hidrolizi ile elde edilen doğal, jelleşen veya jelleşmeyen (peptitler) çözünür bir proteindir. Jelatin gıda sektöründe, jöle, çorba, puding, şurup, konserve et, et sosları şekerleme (jelibon, marshmallow, draje şekerlemeler, tofi şekerlemeler, tablet şekerlemeler, meyveli sakızlar), peynir ve süt ürünlerinde (yoğurt, sütlü tatlılar, dondurma ve fermente edilmiş sütlerde) sufle, krema, koz helvası ve lokumlarda, bira, meyve suyu ve şaraplarda, ayrıca etler ile meyvelerin kaplanmasında kullanılmaktadır. Jelatin, dondurulmuş ürünlerde yaşanan kristalizasyon sorununu engellenmekte, şekerleme, krema ve dondurmaların köpürmesini sağlamaktadır. Üründen aynı zamanda çikolatalı sütler, yoğurtlar, kremalar, dondurulmuş tatlılar ve krem peynirlerde stabilizatör, şekerleme ve et ürünlerinde de yapıştırıcı olarak faydalanılmaktadır.

(9) Jelatin yalnızca gıda sektöründe değil aynı zamanda kozmetik, fotoğrafçılık, tıp ve ilaç sektöründe de kullanılan bir maddedir. Gümüş bromür fotoğraf; sinema, röntgen ve radyografide kullanılan ve görüntüyü tespit etmeye yarayan yarı saydam plastik şerittir. Jelatin bu plastik şeridin yani gümüş bromürün üretiminde kullanılmaktadır. Jelatin kozmetik sektöründe özellikle saç bakım ürünlerinin yapımında, ilaç sektöründe ise ilaç tabletlerinde, serumlarda, kapsüllerde ve pastillerde kullanılmaktadır.

(10) Kolajen kemik, diş, kas, cilt, eklem ve bağ dokuların yapısında bulunan bir çeşit proteindir. Bu madde vücudun bir arada tutulmasını sağlayan vücuttaki en bol proteindir ve bu oran toplam proteinin üçte birinden fazlasını oluşturur. Balık ve sığırdan elde edilen deri, kemik gibi kolajence zengin maddeler sıcak su ile kaynatılmakta, ekstrakte edilmekte ve sıvının üst kısmında jelatin denilen bir yapı toplanmaktadır. Jelatinin enzimatik işlemlerden geçirilerek daha ileri derecede parçalanması sonucu kolajen peptit elde edilmektedir. Kolajen peptit dokulardaki hücrelerin yeniden oluşmasını teşvik ederek dokuların onarılmasını sağlamaktadır.

(11) Tezman Grubunun jelatin, kolajen peptit, GELITA’nın ise Türkiye’de jelatin ve kolajen peptit satışı alanlarında faaliyeti bulunması nedeniyle, tarafların faaliyetlerinin jelatin ve kolajen peptit pazarında yatay olarak örtüştüğü anlaşılmaktadır.

(12) Verilen bilgilerde, kolajenin hiçbir şekilde jelatin ve kolajen peptit için hammadde olmadığı, farklı teknikler kullanılarak balık domuz, sığır gibi hayvanların derilerinden veya kemiklerinden jelatin ve kolajen peptit üretildiği ifade edilmiştir. Bu bilgiler doğrultusunda kolajen ile jelatin ve kolajen peptit üretimi faaliyetleri arasında dikey bir ilişki bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bununla birlikte GELITA AG’nin jelatinden elde edilen yapışmaz sünger üretmesi, SELJEL’in de jelatin üretiminde faaliyetinin olması nedeniyle tarafların faaliyetleri arasında dikey bir ilişkinin bulunduğu görülmektedir.

G.2. İlgili Coğrafi Pazar

(13) Tarafların faaliyet alanlarını oluşturan ürün ve hizmetlerin Türkiye genelinde sunulmasının mümkün olması ve ülke içinde bölgesel pazar farklılaşması yaratacak faktörlerin bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir. G.3. Değerlendirme

G.3.1. İşlemin Niteliği

(14) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinde, “Bu Tebliğ bakımından kontrol, ayrı ayrı ya da birlikte, fiilen ya da hukuken bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağını sağlayan haklar, sözleşmeler veya başka araçlarla meydana getirilebilir. Bu araçlar özellikle bir teşebbüsün malvarlığının tamamı ya da bir kısmı üzerinde mülkiyet veya işletilmeye müsait bir kullanma hakkı, bir teşebbüsün organlarının oluşumunda ya da kararları üzerinde belirleyici etki sağlayan haklar veya sözleşmelerdir.” hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre, “Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir. Bu tür işlemlerde, işlem taraflarının her biri devralan olarak kabul edilir.”

(15) Bu çerçevede, ortak girişim işleminin; (i) ortak bir kontrolün bulunması, (ii) ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak kurulması unsurları açısından değerlendirilmesi gerekmektedir.

(16) Ortak kontrolün bulunması: Ortak kontrolün varlığının gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit ederken ana teşebbüslerin eşit oy hakkına sahip olması veya karar organlarında eşit üyeyle temsil edilmesi; ana teşebbüslerden bazılarının azınlık paylarına sahip olmasına rağmen veto haklarını elinde bulundurması, oylamalarda ortak hareket edilmesi gibi hususlar belirleyici olmaktadır.

(17) Hissedarlar Sözleşmesi uyarınca SELJEL yönetim kurulu (…..) üyeden oluşacak ve A grubu hissedarlar (…..) üye, B grubu hissedarlar ise (…..) üye aday gösterme hakkına sahip olacaktır. Yönetim kurulu toplantılarında nisabın sağlanması için tüm yönetim kurulu üyeleri hazır bulunacak ve tüm olağan yönetim kurulu kararları kullanılan oyların çoğunluğunun olumlu oyu ile alınacaktır. Ancak Hissedarlar Sözleşmesinin 7.8 maddesinde yer alan olağanüstü yönetim kurulu kararları tüm üyelerin katılımı ve olumlu oyu ile alınabilecektir.

(18) Tipik olarak bütçe, işletme planı, önemli yatırımlar ya da üst yönetimin atanması gibi kararlar bakımından sahip olunan veto haklarının ortak kontrol sağlayan veto hakları olduğu kabul edilmektedir [1]. Hissedarlar Sözleşmesinin 7.8 maddesi de bütçe, işletme planı, önemli yatırımlar ve üst yönetimin atanması gibi kararları içermektedir. Bu bilgiler kapsamında tarafların SELJEL üzerinde ortak kontrol hakkına sahip olacağı anlaşılmaktadır.

(19) Bağımsız iktisadi varlık olarak kurulması: İktisadi bağımsızlık, ortak girişimin, stratejik kararların alınması bakımından taraflarından tamamen ayrı hareket etmesini değil, operasyonel anlamda bağımsız faaliyette bulunabilmesini ifade etmektedir. Bu sebeple ortak girişimin bağımsız iktisadi varlık olup olmadığı hususunda, pazarda aktif rol 1 Birleşme Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz, paragraf 53.

üstlenmeye hazır bir durumda olup olmadığı ve devamlılık saikiyle kurulup kurulmadığı önem teşkil etmektedir.

(20) Verilen bilgilerde, SELJEL’in bağımsız olarak faaliyet göstermesi için yeterli kaynağının olacağı, faaliyetlerini kalıcı olarak yürütmek üzere, günlük faaliyetleriyle ilgilenen bir yönetime sahip olacağı, mali anlamda ve personel konusunda yeterli varlığa erişim sağlayacağı ifade edilmektedir. Bunun yanı sıra SELJEL’in, ortaklarının faaliyetleri içerisinde sadece belirli bir işlevi yerine getirmek üzere kurulmadığı, yönetim işlerini kendi idare edeceği, pazardaki faaliyetlerinin SELJEL’in sorumluluğunda olacağı, alım, lojistik, üretim, yatırım gibi hususlarda GELITA’nın SELJEL’e ölçek ekonomisiyle bağlantılı bazı avantajlar sunmayı planladığı, ancak pazarlama bakımından SELJEL’in bağımsız olacağı, SELJEL’in kalıcı olarak faaliyet göstermek üzere kurulduğu ve faaliyetlerinin sadece bir projenin tamamlanması ile sınırlı olmadığı belirtilmiştir. Açıklamalar çerçevesinde ortak girişimin tam işlevsellik unsurunu sağladığı görülmektedir.

(21) Yukarıdaki bilgi ve değerlendirmeler neticesinde, bildirime konu işlem 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemidir. İşlem taraflarının cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen eşikleri aştığı görüldüğünden, bildirim konusu işlemin izne tabi olduğu anlaşılmıştır.

G.3.2. 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirme

(22) İşlem taraflarının ve rakiplerinin jelatin pazarındaki pazar payları aşağıdaki tabloda yer almaktadır.

Tablo 1- Jelatin Pazarında Satış Geliri Bazında 2019 Yılı Pazar Payları

Teşebbüs Pazar Payı (%)

(23) Tezman Grubu (…..)

(36) Kaynak: Bildirim Formu

(23) Tabloda yer alan bilgilere göre, Tezman Grubunun jelatin satışı pazarında pazar payının %(…..) olduğu anlaşılmaktadır. Bunun yanı sıra GELITA’nın pazarda diğer rakiplerle kıyaslandığında jelatin satışı pazarında %(…..) ile oldukça sınırlı bir pazar payına sahip olduğu görülmektedir.

(24) Buna ek olarak, jelatin satışı pazarında yüksek pazar payına sahip oyuncular yer almaktadır. Nitekim Halavet Gıda San. ve Tic. A.Ş. (HALAVET) jelatin satışı pazarında %(…..) pazar payına, Bursa Jelatin Gıda San. ve Tic. A.Ş. (BURSA JEL) ise %(…..) pazar payına sahiptir.

(25) Verilen bilgilerde, Tarım ve Orman Bakanlığından izin alınması suretiyle ithalat yoluyla pazara girişlerin mümkün olduğu, Türkiye’de jelatin pazarının toplam büyüklüğünün yaklaşık (…..) ton olduğu, (…..) ton ile pazarın en büyük oyuncusu olan HALAVET’in

2021 yılında üretim kapasitesini (…..) ton artıracak şekilde ikinci fabrikasını açacağı ve yeni bir şirket kurma çalışmalarına devam ettiği, Gelnex’in Türkiye’de yaprak jelatin fabrikası kurmakta olduğu, rakiplerin jelatin üretim kapasitelerinin artacağı, son olarak 2019 yılında BURSA JEL’in pazara girdiği ve pazarda önemli bir paya ulaştığı belirtilmiştir.

(26) Daha önce de ifade edildiği üzere GELITA ve Tezman Grubunun faaliyetleri kolajen peptit pazarında yatay olarak örtüşmektedir. Söz konusu pazarda faaliyet gösteren işlem taraflarının ve rakiplerinin pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir. Tablo 2- Kolajen Peptit Pazarında Satış Geliri Bazında 2019 Yılı Pazar Payları

Teşebbüs Pazar Payı (%)

(1) Peptan (…..)

(7) Kaynak: Cevabi Yazı

(27) GELITA’nın kolajen peptit pazarındaki payı %(…..)’dir. Tezman Grubu 2019 yılında Türkiye’de sadece (…..) TL değerinde (…..) ton hidrolize kolajen peptit satışı gerçekleştirmiştir ve teşebbüsün pazar payı %(…..)’tir. Bunun yanı sıra kolajen peptit pazarında çok sayıda güçlü rakip yer almaktadır. Türkiye’de kolajen üretimi pazarında Peptan %(…..) pazar payına, Solugel ise % (…..) pazar payına sahiptir. Bunun yanı sıra, kendi markalarıyla kolajen peptit üretim ve satışı yapan şirket sayısının dünyada her geçen gün arttığı bilinmektedir.

(28) Diğer taraftan GELITA AG jelatinden elde edilen yapışmaz süngeri (styptic sponges) üretip grup içinde GELITA MEDICAL GmbH’ye satmakta ve GELITA MEDICAL GmbH bu ürünlerin dağıtımını yapmaktadır. 2019 yılında Türkiye’de (…..) Euro değerinde satış yapılmıştır. 2020 yılı içinde ise herhangi bir satış yapılmamıştır. Tezman Grubunun jelatin üretimi ile GELITA AG’nin yapışmaz sünger üretimi arasında dikey bir ilişki olsa da, bu ilişkinin boyutunun oldukça sınırlı olduğu ve bu yönüyle rekabetçi bir endişe yaratmayacağı değerlendirilmektedir.

(29) Yukarıda yer verilen bilgiler, tespitler ve değerlendirmeler çerçevesinde, işlem taraflarının Türkiye’de etkilenen pazarlarda pazar paylarının oldukça sınırlı olduğu, söz konusu pazarlarda güçlü rakiplerin faaliyet gösterdiği, jelatin pazarında önemli ölçekte yeni yatırımların gerçekleştiği hususları dikkate alındığında, bildirim konusu işlemin etkilenen pazarlarda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir nitelik taşımadığı sonucuna ulaşılmıştır.

H. SONUÇ

(30) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.