Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.'ye ait Malatya, Erzincan, Elazığ ve Elbistan şeker fabrikalarının (Portföy B)…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

10

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI

Üyeler: Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,

Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA,

Reşit GÜRPINAR, Prof Dr. Metin TOPRAK

B. RAPORTÖRLER: Burak BÜYÜKKUŞOĞLU, Osman Tan ÇATALCALI,

Neyzar ÜNÜBOL, Nesrin SAĞLAM

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: Özelleştirme İdaresi Başkanlığı

Ziya Gökalp Cad. No:80 Kurtuluş/Ankara

D. DOSYA KONUSU: Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’ye ait Malatya, Erzincan, Elazığ ve Elbistan şeker fabrikalarının (Portföy B) bir bütün halinde “varlık satışı” yöntemiyle özelleştirilmesi işlemine izin verilmesi talebi.

E. DOSYA EVRELERİ: Özelleştirme İdaresi Başkanlığı (ÖİB)’nın Kurum kayıtlarına 09.12.2011 tarih ve 8365 sayı ile giren yazısında; ÖİB tarafından 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ”in 6. maddesi uyarınca Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. (Türkşeker)’ye ait Malatya, Erzincan, Elazığ ve Elbistan şeker fabrikalarının (Portföy B) bir bütün halinde “varlık satışı” yöntemiyle özelleştirilmesi amacıyla yapılan ihalenin sonuçlanması sonrasında Özelleştirme Yüksek Kurulu (ÖYK) karar taslağında yer alması uygun görülen teklif sahiplerinden ikisi hakkında karar tesis edilmesi talebinde bulunulmuştur.

Kurum kayıtlarına 09.12.2011 tarih ve 8365 sayı ile giren ve en son 04.01.2012 tarih ve 80 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1998/4 sayılı Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucu düzenlenen 13.01.2012 tarih ve 2011-3-171/ÖN-12-263.BB sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

F. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;

1- Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’ye ait Portföy B grubu şeker fabrikalarının “varlık satışı” yöntemi ve ihale usulüyle özelleştirilmesi işleminin 1998/4 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulunun iznine tabi olduğu,

2- Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından hakkında nihai izin kararı talep edilen ilk iki teklif sahibi olan Kolin-Limak Ortak Girişim Grubu ve Siyahkalem Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nden herhangi birinin özelleştirmeye konu fabrikaları devralmasının 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında hakim durum yaratılmasına veya mevcut bir hakim

durumun güçlendirilmesine yol açmayacağı, dolayısıyla her iki teşebbüs açısından da devre konu işleme izin verilebileceği,

sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmektedir.

G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

G.1. Özelleştirme Süreci

ÖYK’nın 20 Aralık 2000 tarih ve 2000/92 sayılı kararı ile özelleştirme kapsamına alınan Türkşeker’in bu süreçteki ilk özelleştirme işlemi 2004 yılında gerçekleştirilmiştir. Türkşeker’in özelleştirilme süreci zaman zaman sekteye uğradığından ÖYK, 12.08.2008 tarih ve 2008/50 sayılı kararı ile Türkşeker’i yeniden özelleştirme programına alarak teşebbüse ait fabrikaların portföy grupları halinde özelleştirilmesine ve fabrikaları satın alan teşebbüse Şeker Kurulu tarafından belirlenecek toplam şeker kotası çerçevesinde en az 5 yıl şeker üretme şartı getirilmesine karar vermiştir.

ÖYK kararı ile belirlenen coğrafi portföy grupları şu şekildedir:

- Portföy A: Kars, Erciş, Ağrı, Muş ve Erzurum fabrikaları,

- Portföy B: Elazığ, Malatya, Erzincan ve Elbistan fabrikaları,

- Portföy C: Kastamonu, Kırşehir, Turhal, Yozgat, Çorum ve Çarşamba fabrikaları,

- Portföy D: Bor, Ereğli ve Ilgın fabrikaları,

- Portföy E: Uşak, Alpulu, Burdur, Afyon ve Susurluk fabrikaları,

- Portföy F: Eskişehir ve Ankara fabrikaları.

12.06.2008 tarih ve 08-39/512-M sayılı Kurul kararı ile Portföy A, Portföy B ve Portföy C’nin özelleştirilmesi işlemine herhangi bir ön koşul konulmasına veya başka bir kısıt getirilmesine gerek olmadığına karar verilmiştir.

ÖİB tarafından Portföy B özelleştirilmesine yönelik olarak Kurumumuza yapılan ön bildirim sonucunda 01.10.2009 tarih ve 09-43/1129-M sayılı Kurul kararı ile bahse konu işleme yönelik herhangi bir ön koşul konulmasına veya başka bir kısıt getirilmesine gerek olmadığı sonucuna varılmıştır. Söz konusu portföyün ihale koşullarını belirleyen “İhale Şartları Belgesi”nin iptali ve yürütmenin durdurulması talebiyle ÖİB aleyhine Danıştay 13. Dairesinin 2009/6778 E. sayılı dosyasında açılan davada 12.01.2010 tarihli karar ile dava konusu işlemin yürütmesinin durdurulmasına karar verilmiştir. Bu ihale daha sonra iptal edilmiştir.

ÖİB’nin, 08.07.2011 tarih, 5027 sayılı yazısında; Elbistan, Elazığ, Erzincan ve Malatya şeker fabrikalarının (Portföy B) grup halinde varlık satışı yöntemiyle özelleştirilmek üzere ihale hazırlıklarına başlandığı belirtilmiş, konuya ilişkin Rekabet Kurulu Görüşü’nün alınmasını teminen 1998/4 sayılı Tebliğ uyarınca ön bildirimde bulunulmuştur.

Söz konusu ön bildirime ilişkin mesleki daire görüşünde; Portföy B şeker fabrikalarının varlık satış yöntemiyle özelleştirilmesi işlemi ile ilgili olarak herhangi bir ön koşul veya bir kısıt getirilmesine gerek olmadığı ifade edilmiş ve ÖİB de mesleki daire görüşüne iştirak etmiştir. Bu süreç sonrasında Kurul tarafından, “bahse konu işlem ile ilgili bu aşamada herhangi bir ön koşul konulmasına veya başka bir kısıt getirilmesine gerek olmadığı, ancak alıcı adayları belli olduktan sonra 1998/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi uyarınca yapılacak değerlendirmede 4054 sayılı Kanun’un ilgili maddelerine aykırılıklar ve sakıncalar belirlenmesi halinde, devirle ilgili koşul ve yükümlülükler getirilebileceği veya devre izin verilmeyebileceği, dolayısıyla bu hususun ihaleye katılacak teşebbüsün/teşebbüslerin bilgisine sunulması bakımından ihale şartnamesinde belirtilmesinin gerekli olduğu”

yönündeki görüşün ÖİB’ye bildirilmesine 17.08.2011 tarih ve 11-45/1046-M sayı ile karar verilmiştir.

ÖİB tarafından tüm teklif sahiplerinin müştereken katılımı ile 29.11.2011 tarihinde yapılan “nihai pazarlık görüşmesi” neticesinde, ÖYK karar taslağında yer alması uygun görülen teklif sahiplerinden Kolin-Limak Ortak Girişim Grubu (Kolin-Limak) ve Siyahkalem Mühendislik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Siyahkalem) hakkında Rekabet Kurulunun nihai kararı talep edilmektedir.

G.2. İlgili Pazar

G.2.1. Sektöre İlişkin Bilgiler

G.2.1.1. Genel Olarak

Tatlandırıcı talebi, üç değişik kaynaktan karşılanmaktadır. Bunlar; pancar ve kamıştan üretilen sakaroz kökenli şekerler; mısır, buğday, patates gibi nişasta içeren hammaddelerden elde edilen nişasta bazlı şekerler (glikoz, izoglukoz- fruktoz) ve sakarin, aspartam, asesulfam-K gibi sentetik tatlandırıcılardır.

Şeker sektörü, tarıma dayalı yapısı, arzdaki istikrarsızlık ile ekonomik ve sosyal endişeler nedeniyle çoğu ülkede düzenlenmeye tabidir. Bu düzenlemeler üretim ve arzın kontrolü, üretici, işleyici, tüketici fiyatlarına müdahaleler, ithalat kotaları ve korumaları ile ihracat kontrolü ve teşvikleri şeklinde olabilmektedir.

Üretim ve arz istikrarı sağlanması amacıyla Şeker Kuruluna şeker üreticisi teşebbüslere kota tahsis etme yetkisi verilmiştir. Türkiye’de tatlandırıcı sektörü bünyesinde yedi pancar

1

şekeri üreticisi ile beş nişasta bazlı şeker üreticisine kota tahsisi yapılmaktadır. Kota uygulaması sonrasında, özellikle 90’lı yıllarda yaşanan ithalat riski veya yüksek miktarda stok gibi sorunların artık yaşanmadığı görülmektedir. Kota tahsisi yapılan şirketlerin toplam üretim kapasitesi 2010-2011 yılı itibarıyla 4.137.000 ton/yıl olup bunun 3.147.000 tonu pancar şekeri üreticilerine, 990.000 tonu ise nişasta bazlı şeker üreticilerine aittir.

Türkiye’de pancar şekeri üreticilerine ait fabrika ve kapasitelere Tablo 1’de yer verilmektedir.

Tablo 1– Pancar Şekeri Üreticileri

Şeker Üretim

Fabrika Toplam Kapasite

Pancar Şekeri Üreticileri Kontrol Kapasitesi

Sayısı İçindeki Payı(%)

(ton/yıl)

Türkşeker Kamu 25 (…..) 60-65 Konya Şeker San. ve Tic. A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 2 (…..) 10-15

Konya Şeker Fabrikası (…..) 5-10

Çumra Şeker Fabrikası (…..) 5-10 Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 2 (…..) 10-15

Kayseri Şeker Fabrikası (…..) 5-10

Boğazlıyan Şeker Fabrikası (…..) 0-5 Amasya Şeker Fabrikası A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 1 (…..) 0-5

Adapazarı Şeker Fabrikası A.Ş. Özel (Pancar Ekici Kop.) 1 (…..) 0-5

Kütahya Şeker Fabrikası A.Ş. Özel 1 (…..) 0-5

1 4634 sayılı Kanun ile nişasta bazlı şeker üretimi kontrol altına alınarak, pancar ve şeker üretiminin zarar görmesini ve küçülmesini engelleme; pancar üreticisinin arazisini ve fabrikaların kapasitelerini gereği gibi kullanabilmeleri öngörülmektedir. Bu kapsamda nişasta kökenli şekerler için belirlenecek toplam A kotası, ülke toplam A kotasının % 10'unu geçemez. Bakanlar Kurulu bu oranı, % 50’sine kadar artırmaya veya eksiltmeye yetkilidir.

Keskinkılıç Gıda San. ve Tic. A.Ş. Özel 1 (…..) 0-5

TOPLAM 33 (…..) 100

Şeker üreticilerine 2010/2011 pazarlama yılında tahsis edilen kota miktarları ve bu

üreticilerin üretim/satış bilgileri ve pazar paylarına Tablo 2’de yer verilmiştir.

Tablo 2– Pancar Şekeri Üretim/Satış Verileri (2010/2011 Pazarlama Yılı)

2009/2010

Yurt İçi Satış

Pancar Şekeri Üreticileri Tahsis Edilen Üretim (Ton) Pazar Payı(%)

(TL)

Kota(Ton)

Türkşeker (…..) 1.307.123 (…..) 50-55

Adapazarı Şeker Fabrikası (…..) (…..) (…..) 0-5

Türkiye’de özel statüde faaliyet gösteren şeker fabrikalarının sermaye yapısına aşağıda

yer verilmiştir.

Tablo 3- Türkiye'de Özel Statüdeki Pancar Şekeri Şirketlerinin Sermaye Yapısı

Hisse Sahibi Pay Oranı (%)

Torunlar Gıda San. Tic. A.Ş. (C Grubu) (…..)

Keskinkılıç Gıda A1 Gıda Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. (…..)

San. ve Tic. A.Ş. Erciyes Yağ Sanayi A.Ş. (…..)

TOPLAM 100,000

Sandığı

Hisse Sahibi Pay Oranı (%)

A.Ş. Pankobirlik (…..)

G.2.1.2. Şeker Mevzuatı

Türkiye’de şeker rejimini düzenleyen 4634 sayılı Kanun’un 7. maddesi gereğince Şeker Kurumu kurulmuş, pancar alım fiyatlarının ve şeker satış fiyatlarının belirlenmesinde devlet müdahalesi azaltılmış ve şeker üretim ve arzında kota uygulamasına geçilmiştir. Bu çerçevede şeker ürünü için üç farklı kota belirlenmiştir. 4634 sayılı Kanun’un 2. maddesinde A kotası “Yurt içi talebe göre üretilen ve pazarlama yılı içinde iç pazara verilebilen şeker miktarı”, B kotası “A kotasının belli bir oranına tekabül eden ve güvenlik payı için bulundurulmak üzere üretilen şeker miktarı” ve C kotası ise “A ve B kotaları dışında üretilen ve yurt içinde pazarlanamayan şeker ile işlenmek üzere ihraç kaydıyla temin edilen ham ve beyaz şeker” olarak tanımlanmaktadır.

Kotaların belirlenmesi, tahsisi, iptali ve transferi gibi hususlara ilişkin daha ayrıntılı düzenlemeler ise 01.04.2002 tarih ve 24713 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlülüğe giren “Şeker Kotalarının Düzenlenmesine İlişkin Yönetmelik”te yer almaktadır. Yönetmeliğin “Kotaların Tespiti” başlıklı 4. maddesine göre sektörde faaliyet gösteren tüm özel ve kamu şirketlerinin A ve B kotaları, yurt içi şeker talebi, fabrikaların işleme ve şeker üretim kapasiteleri dikkate alınarak müteakip beşer yıllık dönemler için her yıl en geç 30 Haziran tarihine kadar Şeker Kurulu tarafından belirlenmektedir. Bu sayede şeker üretiminin orta vadede planlanması ve piyasaya istikrarlı şeker arzının temini sağlanmaktadır. Yönetmeliğin diğer maddelerinde şeker piyasasının işleyişine ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir.

Kotaların hesaplanmasında; elverişsiz iklim koşulları nedeniyle yeterli hammadde temin edilememesi ya da kapasite kaybına neden olan diğer etkilerden kaynaklanan sapmaların asgariye indirilmesi ve fabrikalara gerçek performanslarına uygun kota tahsisinin sağlanması amacıyla, fabrikaların üretim süreleri ile son üç yıllık ortalama fiili günlük işleme kapasiteleri ve/veya üretim miktarları ve randımanlarının esas alınması öngörülmüştür. Yeni fabrika kurulabilmesi ve/veya mevcut fabrikaların kapasitelerini artırabilmeleri için de kota temin edilmesi zorunluluğu bulunmakta olup, bu düzenlemelerle sektörün talep projeksiyonları paralelinde sağlıklı büyümesinin ve atıl kapasitenin önlenmesinin amaçlandığı belirtilmektedir.

4634 sayılı Kanun’un hammadde ve şeker fiyatlarına ilişkin 5. maddesine göre, şeker pancarı alım fiyatının temelde üretici ile mutabık kalınmak suretiyle arz ve talebe göre belirlenmesi öngörülmüşse de, Şeker Kurulunun 28.06.2002 tarih ve 24799 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği”ne

göre, fiyatın belirlenmesinde “yıllık enflasyon oranı, üretici maliyetlerindeki artış, dünya pancar fiyatları ve alternatif ürün paritesi” de dikkate alınacaktır. Pancar alım fiyatının belirlenmesi, her ne kadar üreticiler ve fabrika işleten gerçek/tüzel kişiler arası mutabakata bırakılmışsa da, mutabakatın sağlanamadığı hallerde, taraflardan herhangi birinin talebi üzerine Şeker Kurulu tarafından hakem heyeti teşekkül ettirilmek suretiyle, mevzuatta öngörülen fiyat parametrelerine uygun bir biçimde fiyat tespiti mümkündür. Dolayısıyla fiyat konusundaki düzenleme, ancak taraflar arası mutabakat sağlanamadığı takdirde devreye girmektedir.

200

Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği’nin bir başka önemli düzenlemesi olan “Hammadde Temini” başlıklı 4. maddesine göre Şeker Kurulu tarafından şirketlere veya fabrikalara tahsis edilen kotaların üretim garantisi için gerekli şeker pancarı, Şeker Kurulunca belirlenen ekim alanlarından sözleşmeli tarım suretiyle temin edilir. Şirketler veya fabrikalar, Şeker Kurulunca kendileri için belirlenen pancar ekim alanları dışından Şeker Kurulundan izin almaksızın pancar temin edemezler.

Şeker satış fiyatlarının belirlenmesi ise teşebbüslere bırakılmıştır. Fakat maliyetler, dünya borsa fiyatları, iç fiyatlar, arz talep dengesi, spekülatif etkiler ve diğer hususların da dikkate alınması öngörülmüştür.

G.2.2. İlgili Ürün Pazarı

Konuya ilişkin geçmişte alınan Kurul kararlarında olduğu gibi ilgili ürün pazarları hammadde alım pazarı olan “şeker pancarı” ve nihai ürün pazarı olan “şeker pazarı” olarak belirlenmiştir.

Diğer yandan, şeker üretiminin yan ürünleri olan şeker üretimi sırasında, şekerli suyun buharlaştırılması ve şekerin kristalleştirilmesi neticesinde geriye kalan, koyu kahverengi, akıcı pekmez kıvamındaki tatlı madde olan melas ve küspeye ayrıca yer vermek gerekecektir. Melas içerisinde %50 civarında şeker ihtiva etmesi nedeniyle, yüksek enerji taşıyan, protein varlığı yüksek bir yemdir. Her yıl toplam işlenen pancarın %3-4’ü kadar melas üretimi yapılmaktadır. Melas; alkol, maya ve yem sanayinde temel hammadde durumundadır; ayrıca ilaç sanayinde de az miktarda kullanılmaktadır. Bu çerçevede her ne kadar melas ayrı bir ilgili ürün pazarı olarak tanımlanabilecekse de, özelleştirme işlemi sonrasında ilgili teşebbüslerin pazar payları pancar şekeri paylarına paralel olacağından, ayrı bir değerlendirme yapılması gerekli görülmemiştir. Benzer şekilde küspenin hayvan yemi olarak kullanılması sebebiyle oldukça fazla sayıda alternatifi vardır. Bu nedenle küspe de tek başına ayrı bir pazar olarak değerlendirilmemiştir.

230

G.2.3. İlgili Coğrafi Pazar

Şeker pancarı ve şeker pazarı için iki ayrı coğrafi pazar tanımı yapılmıştır. Şeker için coğrafi pazar olarak Türkiye esas alınabilecekken, şeker pancarında bölgesel alım yapılıyor olması ve Şeker Kurumunun her şeker fabrikasının şeker pancarı alımı yapabileceği bölgeleri belirleyen düzenlemeleri nedeniyle, alım pazarındaki coğrafi pazar “Portföy B’de yer alan fabrikaların alım yapabildikleri bölgeler” olarak belirlenmiştir. Nihai ürün olan şeker içinse, şekerin tüm Türkiye’de satılmasının önünde herhangi bir fiziki ya da hukuki engel bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye”dir.

240

G.3. Taraflar

G.3.1. Özelleştirmeye Konu Varlık

ÖYK, Türkşeker’e ait şeker fabrikalarının coğrafi bazlı portföy grupları halinde bir bütün olarak varlık satışı suretiyle özelleştirilmesine ve coğrafi bazlı portföy gruplarından Portföy B’nin Malatya, Erzincan, Elazığ ve Elbistan şeker fabrikalarını içerecek şekilde belirlenmesine 12.08.2008 tarih ve 2008/50 sayı ile karar vermiştir.

Tablo 4- Portföy B’nin Üretim Kapasitesi ve Toplam Kapasite İçindeki Payı

Fabrika Şeker Üretim Kapasitesi (ton/yıl) Toplam Kapasite İçindeki Payı (%) Portföy B (…..) 5-10

Portföy B içerisinde yer alan şeker fabrikaları ve fabrikaların son üç yıla ait şeker üretim miktarları, yurtiçi satışları ve pazar paylarına Tablo 5’te yer verilmiştir.

Tablo 5- Portföy B Şeker Fabrikalarının Üretim Miktarı ve Satışları

Pazar Payı (%)

2008/2009 2009/2010

Şeker 2008/2009 2009/2010

Fabrikası Üretim Net Satışlar Üretim Net Satışlar Net Net

Üretim Üretim

Tablo 5’ten, Portföy B’nin son 3 yılda şeker pazarında, pazar payının düşerek en son %0- %5’e gerilediği görülmektedir.

G.3.2. Hakkında Nihai Karar Alınması Talep Edilen İhale Katılımcıları

G.3.2.1. Kolin-Limak Ortak Girişim Grubu (Kolin-Limak)

Kolin-Limak, Portföy B grubu şeker fabrikalarının ihale neticesinde satın alınabilmesi için Limak İnşaat San. ve Tic. A.Ş. (Limak İnşaat) ile Kolin İnşaat Turizm ve San. Tic. A.Ş. (Kolin İnşaat) tarafından oluşturulmuş bir ortak girişimdir. Dosya mevcudundan, Portföy B’de yer alan şeker fabrikalarının Kolin-Limak tarafından devralınmasına karar verilmesi durumunda sermayesinin en az %51’ini Kolin-Limak’ın oluşturacağı bir anonim şirketin kurulacağı ve ÖİB ile akdedilecek satış sözleşmesinin tarafının söz konusu şirket olacağı anlaşılmaktadır.

Limak İnşaat’ın ana ortağı olan Limak Holding, Özdemir ve Bacaksız aileleri tarafından kontrol edilmekte olup, her iki ailenin hisse payı %50-%50’dir. Kolin İnşaat ise Kolin Grubu şirketi olup, ana ortağı aynı grubun başka bir şirketi olan Kolsan A.Ş.’dir. Kolin Grubu Koloğlu ailesi tarafından kontrol edilmektedir. Ortak girişimi oluşturan teşebbüslerin %10 veya daha fazla oy hakkına, sermayesine ya da malvarlığına sahip olduğu herhangi bir ekonomik biriminin ilgili pazarlarda faaliyeti bulunmamaktadır. Tarafların 2010 yılı ciroları Kolin İnşaat için (…..) TL, Limak İnşaat içinse (…..) TL olarak gerçekleşmiştir.

G.3.2.2. Siyahkalem Müh. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (Siyahkalem)

Esas olarak yapı ve inşaat konusunda faaliyet göstermekte olan Siyahkalem’in 2010 yılı cirosu (…..) TL olarak gerçekleşmiştir. Teşebbüsün %10 veya daha fazla oy hakkına, sermayesine ya da malvarlığına sahip olduğu herhangi bir ekonomik biriminin ilgili pazarlarda faaliyeti bulunmamaktadır.

290

G.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

G.4.1. İşlemin Niteliği

Portföy B grubu fabrikalarının, 1998/4 sayılı Tebliğ’de yer alan ciro eşiğini aştığı anlaşıldığından bildirime konu işlem izne tabidir.

G.4.2. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Açısından Değerlendirilmesi

Özelleştirme kapsamında 6 adet portföy şeklinde özelleştirmesi öngörülen Türkşeker’in şeker pazarında %50-%55 pazar payı bulunmaktadır. Çeşitli pancar ekicileri kooperatiflerinin kontrolünde olan Amasya Şeker (%0-%5 pazar payı), Kayseri Şeker (%10-%15 pazar payı), Adapazarı Şeker (%0-%5 pazar payı) ve Konya Şeker’in (%15- %20 pazar payı), Pankobirlik vasıtasıyla aynı ekonomik bütünlük içerisinde olduğu varsayıldığında, toplam pazar payları %35-%45’e ulaşmaktadır. Ancak Kayseri, Amasya ve Adapazarı Şeker fabrikalarının çoğunluk hissedarlarının ilgili illerdeki pancar ekicileri olduğu ve bu teşebbüslerin satış miktarının kota belirlemede dikkate alınabileceği göz önünde bulundurulduğunda, diğer illerdeki pancar ekicileri ile aynı ekonomik çıkar doğrultusunda davranmayabileceği değerlendirilmiştir. Benzer bir husus Konya Şeker için de geçerlidir. Bu nedenle her fabrikaya ait pazar payının ayrı ele alınmasının esas olması ve ekonomik bütünlük kavramının olay bazında değerlendirilmesi gerekmektedir. Portföy B ilgili pazarda, %0-%5 pazar payına sahiptir.

Diğer yandan, şeker pancarı alım pazarı rekabete açık değildir. Sektördeki düzenleyici otorite olan Şeker Kurulu aldığı kararlar ve çıkardığı yönetmeliklerle şeker pancarı alım pazarını düzenlemektedir. Şeker Kurulu tarafından alınan 25.12.2006 tarih, 136/1 sayılı karar ile ülke genelinde her bir şirket için (Türkşeker için her bir fabrika bazında) pancar temin edecekleri ekim alanlarının Şeker Kurumu tarafından belirlenecek olması, Şeker Kurumu tarafından yayınlanan “Hammadde ve Şeker Fiyatları Yönetmeliği”nin 4. maddesinde şeker fabrikalarının kendileri için belirlenen pancar ekim alanları dışındaki diğer alanlarda bulunan üreticilerle pancar üretim sözleşmesi yapması veya bu bölgelerden pancar temin etmesinin yasaklanması, aynı yönetmeliğin 5. maddesi uyarınca şeker pancarı alım fiyatlarının nasıl belirleneceği ve üreticiler ile alıcıların fiyat konusunda anlaşamaması durumunda Şeker Kurulu tarafından hakem heyeti teşekkül ettirilebileceğinin hüküm altına alınması, pazarın sıkı bir düzenleme/denetlemeye tabi olduğunu göstermektedir. Dolayısıyla Şeker Kurumunun varlığı, şeker pancarı alım pazarında Türkşeker’in özelleştirilmesi sonrasında oluşabilecek alıcı gücünün çiftçiler nezdinde kötüye kullanılmasını engellemektedir. Bu nedenle aşağıda yapılan değerlendirmeler yalnızca şeker pazarına yöneliktir.

330

G.4.2.1. Kolin-Limak

Türkşeker’e ait Portföy B’de yer alan şeker fabrikalarının özelleştirilmesi için düzenlenen ihalede en yüksek teklifi Kolin-Limak vermiştir. Söz konusu teşebbüs Türkşeker’e ait Portföy C’de yer alan şeker fabrikalarının özelleştirilmesi için düzenlenen ihalede ise en

yüksek üçüncü teklifi vermiştir. Bu noktada Kolin-Limak’ın sadece Portföy B’yi devralması ile Portföy B ve Portföy C’yi birlikte devralması durumunun ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.

G.4.2.1.1. Kolin-Limak’ın Sadece Portföy B İhalesini Kazanması Durumu

Kolin-Limak Portföy B’de yer alan şeker fabrikalarını satın almak için kurulmuş bir ortak girişim olup, etkilenen pazarlarda herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Benzer şekilde ortak girişimi oluşturan Kolin İnşaat ve Limak İnşaat da şeker pazarında faaliyet göstermediği gibi, etkilenen pazarda faaliyet gösteren bir teşebbüsü de kontrol etmemektedir. Kolin-Limak, Portföy B’de yer alan şeker fabrikalarını devraldığı takdirde, işlem sonrasında şeker piyasasında Portföy B’nin pazar payı olan %0-%5 gibi bir pazar payına sahip olacaktır. Bu bilgiler ışığında, Kolin-Limak’ın Türkşker’in Portföy B grubunda yer alan şeker fabrikalarını satın alması işlemi sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi bağlamında hakim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.

G.4.2.1.2. Kolin-Limak’ın Hem Portföy B Hem de Portföy C İhalelerini Kazanması Durumu

Kolin-Limak Portföy B’de en yüksek, Portföy C’de ise en yüksek üçüncü teklifi vermiştir. Kolin-Limak’ın hem Portföy B hem de Portföy C için düzenlenen ihaleler sonucunda her iki portföyde yer alan şeker fabrikalarını satın alması ihtimalinin bu çerçevede değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu durumda Portföy B’deki %0-%5 pazar payına Portföy C’nin %10-%15 pazar payı ilave olacak ve teşebbüsün toplam pazar payı %10-%15’e ulaşacaktır. Bu durum, Kolin-Limak’ın şeker pazarında Türkşeker (%35-%40), Konya Şeker Fabrikası A.Ş. (%15-%20) ve Kayseri Şeker Fabrikası A.Ş.’den (%10-%15) sonra dördüncü büyük oyuncu olacağını göstermektedir. Türkşeker’in özelleştirme kapsamında olması da rekabetçi analizi değiştirecek nitelikte olmayacaktır. Bu bağlamda Kolin-Limak’ın Türkşeker’in Portföy B ve Portföy C grubunda yer alan şeker fabrikalarını birlikte devralması durumunda, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi bağlamında hakim durum yaratılmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.

G.4.2.2. Siyahkalem

370

Portföy B ihalesinde en yüksek ikinci teklifi veren Siyahkalem’in şeker piyasasında herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. Bu nedenle Portföy B’de yer alan fabrikaların Siyahkalem tarafından devralınması durumunda Siyahkalem’in pazar payı Portföy B’nin pazar payı olan %0-%5’e ulaşacaktır. Bu durum ise pazardaki yapı dikkate alındığında rekabet açısından bir sıkıntı doğurmayacaktır. Dolayısıyla, Siyahkalem’in Portföy B grubunda yer alan şeker fabrikalarını satın alması işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi bağlamında hakim durum yaratmasının söz konusu olmadığı kanaatine varılmıştır.

380

H. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

1- Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş.’ye ait Malatya, Erzincan, Elazığ ve Elbistan şeker fabrikalarının (Portföy B) bir bütün halinde “varlık satışı” yöntemiyle özelleştirilmesi kapsamında söz konusu hisselerin teklif sahipleri olan Kolin-Limak Ortak Girişim Grubu veya Siyahkalem Mühendislik İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. tarafından devralınması işleminin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve 1998/4 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna,

400

2- Adı geçen teklif sahiplerinden herhangi biri tarafından gerçekleştirilecek muhtemel devralma işlemi sonucunda aynı Kanun maddesinde belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığına

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.