Skip to content
All decisions

Competition Board Decision

Yozgat ilinde faaliyet gösteren hazır beton firmalarının birlikte fiyat belirlemek ve pazar paylaşmak…

Competition Infringement20-15/215-107Decision date: 19.03.2020Publication date: 07.09.2020

Yozgat ilinde faaliyet gösteren hazır beton firmalarının birlikte fiyat belirlemek ve pazar paylaşmak suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası.

Decision details

Case number
20-15/215-107
Decision date
19.03.2020
Publication date
07.09.2020
Decision type
Competition Infringement (Rekabet İhlali)

Decision text

62 pages · 161.487 characters

The text below is extracted from the decision document published by the Turkish Competition Authority; page numbers, tables and figures keep their position in the original document. The summaries, classifications and explanations on this page are provided for information only and do not constitute legal opinion or advice; the binding text is the decision as published by the Authority.

View the official decision at the Competition Authority

Page 1

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı: 2018-5-038(Soruşturma)
Karar Sayısı: 20-15/215-107
Karar Tarihi: 19.03.2020

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Arslan NARİN (İkinci Başkan), Ahmet ALGAN,

Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN

B. RAPORTÖRLER : Kerem TOMUR, Mehmet TOKGÖZ, Eren YALDIZLI,

Osman AYAR

C. BAŞVURUDA

BULUNAN: - Gizlilik talebi bulunmaktadır.

D. HAKKINDA SORUŞTURMA

YAPILANLAR: - Coşkunlar Hazır Beton İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş.

Mutafoğlu Mah. Kabaktepe Yolu Kuşyakası Mevkii

Merkez/YOZGAT

- Irgatoğlu Hazır Beton Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.

Eğriöz Mevkii Çalatlı Köyü No:1 Merkez/YOZGAT

- Sorgun Emek Hazır Beton Madencilik Akaryakıt Nakliye Oto. İnş. Taah. Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.

Aydınlıkevler Mah. Ankara Bulvarı No:12/A Sorgun/YOZGAT

- Taş Hazır Beton ve Beton Ekipmanları Nak. İnş. Taah. Harf. Petrol San ve Tic. Ltd. Şti.

Ayrıdam Köyü Ankara Asfaltı 2.km Sorgun/YOZGAT

- Tamer Nak. İnş. Ve İnş. Malz. Mad. Otom. San .ve Tic. Ltd. Şti.

- Üç Yıldırım Hazır Bet. Ve Bet. Ekipmanları İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.

Temsilcileri: Prof. Dr. Aydın ÇELEN

Meksika Cad. 19/11 Ümitköy Çankaya/ANKARA

- Yozgat Güven Beton Pazarlama Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Aşağı Nohutlu Mah. Un Pazarı Cad. No:15/A Merkez/YOZGAT

- Yozgat Koç Hazır Beton Elemanları Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. Köseoğlu Mah. Adnan Menderes Bulvarı No:29/A Merkez/YOZGAT

(1) E. DOSYA KONUSU: Yozgat ilinde faaliyet gösteren hazır beton firmalarının birlikte

fiyat belirlemek ve pazar paylaşmak suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini

ihlal ettikleri iddiası.

(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 01.08.2018 tarih ve 5485

sayı ile giren gizlilik talepli başvuruda özetle;

 Yozgat ilinde faaliyet gösteren hazır beton firmalarının aralarında anlaşarak fiyat

tespiti yapmak suretiyle pazarda rekabetçi yapının oluşmasını engelledikleri,

Page 2

 Söz konusu firmaların girdi maliyetlerinde herhangi bir değişiklik olmamasına

rağmen hazır betonun fiyatını 150 TL/m³ seviyelerinden 175 TL/m³’ seviyelerine

çıkartarak bu fiyat üzerinde anlaştıkları

iddia edilerek 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) kapsamında gereğinin yapılması talep edilmiştir.

(3) G. DOSYA EVRELERİ: Başvuruda yer verilen bilgi ve belgelerin incelenmesi sonucunda düzenlenen 29.08.2018 tarih ve 2018-5-038/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun (Kurul) 06.09.2018 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 18-30/525-M sayı ile Yozgat ilinde faaliyet gösteren hazır beton firmaları hakkında 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.

(4) Yapılan önaraştırma sonucunda hazırlanan 05.03.2019 tarih ve 2018-5-038/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, Kurulun 13.03.2019 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 19-12/145- M sayı ile;

 Yozgat Güven Beton Pazarlama Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. (GÜVEN BETON),

 Coşkunlar Hazır Beton İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş. (COŞKUNLAR BETON),

 Irgatoğlu Hazır Beton Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. (IRGATOĞLU BETON),

 Koç Emek İnş. Tic. San. Ltd. Şti. [1] (KOÇ BETON),

 Tamer Nak. İnş. ve İnş. Malz. Mad. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. (TAMER BETON)

 Sorgun Emek Hazır Beton Mad. Ak. Nak. Oto. İnş. Taah. Turz. San. ve Tic. Ltd.

Şti. (SORGUN EMEK BETON),

 Taş Hazır Beton ve Beton Ekipmanları Nak. İnş. Taah. Harf. Petrol San ve Tic.

Ltd. Şti. (EKİCİLER BETON),

 Üç Yıldırım Hazır Bet. ve Bet. Ekipmanları İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (ÜÇ YILDIRIM

BETON)

hakkında soruşturma açılmasına karar verilmiştir.

(5) Kurulun soruşturma açılmasına yönelik kararı doğrultusunda;

 26.03.2019 tarihinde COŞKUNLAR BETON, IRGATOĞLU BETON, KOÇ

BETON, TAMER BETON, ÜÇ YILDIRIM BETON ve GÜVEN BETON’da,

 27.03.2019 tarihinde EKİCİLER BETON ve SORGUN EMEK BETON’da

yerinde incelemeler yapılarak, soruşturma açılmasına ve mezkûr Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ilk yazılı savunmanın 30 gün içinde gönderilmesi gerektiğine ilişkin bildirimler anılan teşebbüslere elden teslim edilmiş,

 27.03.2019 tarihinde Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu Yozgat İl

Koordinatörlüğü ile (…..)’de

görüşmeler gerçekleştirilmiştir.

1 Soruşturma kapsamında yapılan inceleme sürecinde Koç Emek İnş. Tic. San. Ltd. Şti.’nin, Yozgat Koç Hazır Beton Elemanları Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin de içinde bulunduğu ekonomik bütünlüğü temsil ettiği, anılan bütünlük içerisinde hazır beton faaliyetlerini yürüten teşebbüsün ticaret unvanının Yozgat Koç Hazır Beton Elemanları Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. olduğu anlaşıldığından, Kurulun 02.05.2019 19-17/244- 111 sayılı kararı ile Koç Emek İnş. Tic. San. Ltd. Şti. soruşturma tarafları arasından çıkartılarak aynı tarihli ve 19-17/244-M sayılı karar ile Yozgat Koç Hazır Beton Elemanları Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. soruşturmaya dahil edilmiştir.

Page 3

(6) Yapılan soruşturma bildirimlerine mukabil;

 KOÇ BETON tarafından gönderilen birinci yazılı savunma 25.04.2019 tarih ve 2871 sayı ile ve 31.05.2019 tarih ve 3755 sayı ile [2],

 EKİCİLER BETON tarafından gönderilen birinci yazılı savunma 26.04.2019 tarih ve 2887 sayı ile,

 SORGUN EMEK BETON tarafından gönderilen birinci yazılı savunma 26.04.2019 tarih ve 2893 sayı ile,

 TAMER BETON tarafından gönderilen birinci yazılı savunma 26.04.2019 tarih ve 2908 sayı ile,

 ÜÇ YILDIRIM BETON tarafından gönderilen birinci yazılı savunma 26.04.2019 tarih ve 2909 sayı ile

Kurum kayıtlarına girmiştir.

(7) Yürütülen soruşturma sürecinde taraf teşebbüslerden ve Hazine ve Maliye Bakanlığı

Gelir İdaresi Başkanlığından bilgi ve belge talebinde bulunulmuş;

 COŞKUNLAR BETON tarafından gönderilen bilgi ve belgeler 26.04.2019 tarih ve 2907 sayı ile,

 IRGATOĞLU BETON tarafından gönderilen bilgi ve belgeler 26.04.2019 tarih ve 2900 sayı ile,

 KOÇ BETON tarafından gönderilen bilgi ve belgeler 26.04.2019 tarih ve 2915 sayı ile,

 SORGUN EMEK BETON tarafından gönderilen bilgi ve belgeler 26.04.2019 tarih ve 2892 sayı ile ve 05.08.2019 tarih ve 5116 sayı ile,

 TAMER BETON tarafından gönderilen bilgi ve belgeler 30.04.2019 tarih ve 2965 sayı ile,

 EKİCİLER BETON tarafından gönderilen bilgi ve belgeler 26.04.2019 tarih ve 2890 sayı ile,

 ÜÇ YILDIRIM BETON tarafından gönderilen bilgi ve belgeler 29.04.2019 tarih ve 2930 sayı ile, 31.05.2019 tarih ve 3740 sayı ile, 23.07.2019 tarih ve 4836 sayı ile ve 25.07.2019 tarih ve 4905 sayı ile,

 GÜVEN BETON tarafından gönderilen bilgi ve belgeler 26.04.2019 tarih ve 2897 sayı ile ve 08.08.2019 tarih ve 5194 sayı ile,

 Zeki Fırat AKIN tarafından gönderilen bilgi ve belgeler 08.05.2019 tarih ve 3101 sayı ile,

 Akdağ Beton İnş, Taah. Mad. Tar. Gıda Hayv. Nak. San. ve Tic Ltd. (AKDAĞ BETON) tarafından gönderilen bilgi ve belgeler 10.05.2019 tarih ve 3139 sayı ile,

 Sarıkaya Beton İnş. Mad. Nak. Taah, San. ve Tic. Ltd. Şti (SARIKAYA BETON) tarafından gönderilen bilgi ve belgeler 10.05.2019 tarih ve 3144 sayı ile ve 23.07.2019 tarih ve 4834 sayı ile,

Koç Emek İnş. Tic. San. Ltd. Şti.’nin soruşturma tarafları arasından çıkartılarak Yozgat Koç Hazır Beton

Elemanları Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin soruşturmaya dahil edilmesi nedeniyle KOÇ BETON’dan iki defa

birinci yazılı savunma talep edilmiştir.

Page 4

 Gözanlar Turizm Taş. İnş. Gıda Ve Hayv. San. Tic. Ltd. Şti. (GÖZANLAR

TURİZM) tarafından gönderilen bilgi ve belgeler 31.05.2019 tarih ve 3784 sayı ile,

 Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından gönderilen bilgi ve

belgeler 03.07.2019 tarih ve 4361 sayı ile

Kurum kayıtlarına girmiştir.

(8) Yürütülen soruşturmaya istinaden hazırlanan 29.08.2019 tarih ve 2018-5-038/SR Soruşturma Raporu ve ekleri Kurul üyelerine ve dosya tarafı teşebbüslere 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi gereğince tebliğ edilmiş ve teşebbüslerin ikinci yazılı savunması ilgili yazıyla birlikte talep edilmiştir.

(9) Soruşturma taraflarının talebi üzerine Kurulun 03.10.2019 tarih ve 19-34/508-M sayılı, 11.10.2019 tarih ve 19-35/520-M sayılı kararları ile teşebbüslerin ikinci yazılı savunma sürelerinin 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi uyarınca bitiminden itibaren 30 gün uzatılmasına hükmedilmiştir.

(10) COŞKUNLAR BETON tarafından yapılan ikinci yazılı savunma 05.11.2019 tarih ve 7666 sayı, TAMER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON tarafından yapılan ikinci yazılı savunma 04.11.2019 tarih ve 7646 sayı, SORGUN EMEK BETON tarafından yapılan ikinci yazılı savunma 06.11.2019 tarih ve 7699 sayı, EKİCİLER BETON tarafından yapılan ikinci yazılı savunma 06.11.2019 tarih ve 7704 sayı, IRGATOĞLU BETON tarafından yapılan ikinci yazılı savunma 06.11.2019 tarih ve 7708 sayı, GÜVEN BETON tarafından yapılan ikinci yazılı savunma 06.11.2019 tarih ve 7709 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir. Diğer yandan, 06.11.2019 tarih ve 7742 sayı ile Kurum kayıtlarına giren yazıda KOÇ BETON, Soruşturma Raporu ekleri olmadan Soruşturma Raporuna karşı savunma yapmanın mümkün olmadığını ileri sürerek eklerin gönderilmesini talep etmiş ve ikinci yazılı savunma yapmamıştır.

(11) Teşebbüslerin ikinci yazılı savunmaları çerçevesinde hazırlanan 19.11.2019 tarih ve 2018-5-038/EG sayılı Ek Görüş, Kurul üyeleri ve teşebbüslere tebliğ edilmiştir. Soruşturma taraflarından KOÇ BETON tarafından ikinci yazılı savunma gönderilmediğinden mezkûr teşebbüse ilişkin Ek Görüş hazırlanmamıştır.

(12) Dosya kapsamında soruşturma tarafı tüm teşebbüslerce üçüncü yazılı savunma hakkı yasal süresi içinde kullanılmıştır.

(13) Soruşturma çerçevesinde 4054 sayılı Kanun’un 46. maddesi uyarınca sözlü savunma toplantısı yapılması hususu 06.02.2020 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 20 - 08/76 - M sayı ile sözlü savunma toplantısının 10.03.2020 tarihinde Kurum merkez binasında yapılmasına karar verilmiştir.

(14) Kurul; yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor, Ek Görüş, toplanan deliller, yazılı savunmalar, sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalar ve incelenen dosya muhteviyatına göre 19.03.2020 tarih ve 20-15/215-107 sayı ile işbu nihai kararı tesis etmiştir.

(15) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;

- GÜVEN BETON,

- COŞKUNLAR BETON,

- IRGATOĞLU BETON,

- KOÇ BETON,

- TAMER BETON,

Page 5

- SORGUN BETON,

- EKİCİLER BETON,

- ÜÇ YILDIRIM BETON

hakkında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eder nitelikteki eylemlerde bulundukları gerekçesiyle, aynı Kanun’un 16. maddesi ve Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik (Ceza Yönetmeliği) kapsamında idari para cezası uygulanması gerektiği,

 Teşebbüslerin fiyat tespiti, bölge paylaşımı arz kısıtlaması gibi rekabet hukuku

bakımından açık ihlallere yol açan ortak satış faaliyetlerine son vermesi gerektiği ifade edilmiştir.

I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK

I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Teşebbüsler

I.1.1. Yozgat Güven Beton Pazarlama Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. (GÜVEN BETON)

(16) GÜVEN BETON, 08.03.2018 tarihinde Merkez/YOZGAT’ta Turan KOÇ, Gülsün COŞKUN, İhsan IRGATOĞLU ve Köksal SELAMET tarafından kurulmuştur. GÜVEN BETON’un faaliyet alanı hazır beton alım satımı olup herhangi bir hazır beton üretim tesisi bulunmamaktadır.

I.1.2. Coşkunlar Hazır Beton İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş. (COŞKUNLAR BETON)

(17) COŞKUNLAR BETON, 06.01.2016 tarihinde Merkez/YOZGAT’ta Abdullah COŞKUN, Osman COŞKUN, Şevket YORULMAZ, Coşkunlar Mot. Araç. Akar.Tic. A.Ş. ve Hsc Turizm İnş. Tic. A.Ş. ortaklığında kurulmuştur.

I.1.3. Irgatoğlu Hazır Beton Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti. (IRGATOĞLU BETON)

(18) IRGATOĞLU BETON, 15.07.2004 tarihinde Merkez/YOZGAT’ta kurulmuştur. IRGATOĞLU BETON bünyesinde Sorgun/YOZGAT ve Merkez/YOZGAT’ta olmak üzere iki adet hazır beton üretim tesisi bulunmaktadır. Bu tesislerin yıllık üretim kapasiteleri yaklaşık olarak (…..) m³’tür.

I.1.4. Koç Emek İnş. Tic. San. Ltd. Şti. (KOÇ BETON)

(19) KOÇ BETON, 28.04.2008 tarihinde Yerköy/YOZGAT’ta Alaaddin GÖKPINAR, Mustafa KOÇ, Ertuğrul COŞAR ve Hilmi HARMANCI tarafından kurulmuştur. Teşebbüs 25.11.2009 tarihinde ortaklık yapısında değişikliğe gitmiştir ve halihazırda Mustafa KOÇ ve Halil İbrahim KOÇ ortaklığında faaliyetlerine devam etmektedir. Teşebbüs 22.08.2013 tarihinde Sarıhacılı Köyü/Merkez/YOZGAT adresinde ikinci hazır beton tesisini faaliyete geçirmiştir. Firmanın Saray Beldesi O.S.B. adresindeki santralinin yıllık üretim kapasitesi (…..) m [3], Sarıhacılı Köyü Merkez/YOZGAT adresindeki santralinin yıllık üretim kapasitesi ise (…..) m [3]’tür. Teşebbüsün Saray Beldesi O.S.B. de bulunan santrali faal olmamakla birlikte aktif olarak Sarıhacılı Köyü Merkez/YOZGAT adresindeki santralinde üretim yapılmaktadır.

I.1.5. Tamer Nak. İnş. ve İnş. Malz. Mad. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti. (TAMER BETON)

(20) TAMER BETON, 23.02.2015 tarihinde Yerköy/YOZGAT’ta Necip TAMER, Ergün KALKAN ve Selahattin KILINÇ tarafından kurulmuştur. Toplam hazır beton üretim kapasitesi (…..) m³’tür.

Page 6

I.1.6. Sorgun Emek Hazır Beton Mad. Ak. Nak. Oto. İnş. Taah. Turz. San. ve Tic. Ltd. Şti. (SORGUN EMEK BETON)

(21) SORGUN EMEK BETON, 06.03.2018 tarihinde Sorgun/YOZGAT’ta İhsan IRGATOĞLU, Yasin YILDIRIM, Ahmet Furkan YILDIRIM ve Hüseyin Gazi EKİCİ tarafından kurulmuştur. SORGUN EMEK BETON’un faaliyet alanı hazır beton alım satımı olup herhangi bir hazır beton üretim tesisi bulunmamaktadır.

I.1.7. Taş Hazır Beton ve Beton Ekipmanları Nak. İnş. Taah. Harf. Petrol San ve Tic. Ltd. Şti. (EKİCİLER BETON)

(22) EKİCİLER BETON, 03.07.2009 tarihinde Sorgun/YOZGAT’ta Ali EKİCİ tarafından kurulmuştur. EKİCİLER BETON’un yıllık hazır beton üretim kapasitesi (…..) m³’tür.

I.1.8. Üç Yıldırım Hazır Bet. ve Bet. Ekipmanları İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (ÜÇ YILDIRIM BETON)

(23) ÜÇ YILDIRIM BETON, 08.10.2004 tarihinde Sorgun/YOZGAT’ta Hacı Mahmut YILDIRIM, Ali YILDIRIM ve Mükerrem YILDIRIM ortaklığında kurulmuştur. ÜÇ YILDIRIM BETON’un yıllık hazır beton üretim kapasitesi (…..) m³’tür.

I.2. İlgili Pazar

I.2.1. İlgili Ürün Pazarı

(24) İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da belirtildiği üzere, ilgili ürün pazarının tespitinde; ürünü satın alanların veya hizmetten yararlananların gözünde ürünün/hizmetin fiyatı, kullanım amaçları, fiziksel özellikleri ve nitelikleri bakımından aynı sayılan ya da yüksek ikame edilebilirliği olan mal ve hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmaktadır.

(25) Çimento, agrega (çakıl), su ve birtakım katkı malzemelerinin belirli oranlarda karıştırılması sonucu elde edilen hazır beton, inşaatların temel yapı malzemelerinin başında gelmektedir. Kullanım amaçları ve dayanımları bakımından C14, C16, C18, C20, C25 ve C30 gibi türevleri bulunmakla birlikte; inşaat sektöründe en çok kullanılan türleri C20, C25 ve C30 türleridir. Bununla birlikte, birçok tür arasında yüksek arz ikamesinin bulunduğu da belirtilmelidir.

(26) Soruşturma tarafı teşebbüsler hazır beton üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermekte olup yukarıda belirtilen farklı hazır beton türlerinin üretimini ve satışını gerçekleştirmektedirler. Teşebbüslerin 2018 yılı bakımından satışları içerisinde yer alan hazır beton türleri ve miktarlarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir:

Tablo 1: Teşebbüslerin 2018 Yılında Satışını Gerçekleştirdikleri Hazır Beton Türü ve Satış Miktarları (m [3])

C 12/15 C 16/20 C 20/25 C 25/30 C 30/37 C 35/45 C 40/50 GÜVEN BETON (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

COŞKUNLAR BETON(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
IRGATOĞLU BETON(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
KOÇ BETON(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
TAMER BETON(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
SORGUN EMEK BETON(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
EKİCİLER BETON(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)
ÜÇ YILDIRIM BETON(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)(…..)

Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler.

(27) Tablo 1 incelendiğinde teşebbüslerin C 12/15, C 16/20, C 20/25, C 25/30, C 30/37, C 35/45, C 40/50 türlerinde hazır beton üretim ve satış faaliyetlerinin bulunduğu 3 SORGUN EMEK BETON’un ayrıca 417 m 3 GRO ve 43,5 m 3 ŞAP beton satışı da bulunmaktadır.

Page 7

anlaşılmaktadır. Bununla birlikte en çok satış gerçekleştirilen ürünlerin C 16/20, C 20/25, C 25/30 türü hazır beton ürünleri olduğu görülmektedir. Ancak dosya konusu iddialar tüm hazır beton türlerini ilgilendirmekte; hazır betonun alt grupları bakımından bir ayrıma gidilmesi söz konusu olmamaktadır. Kurulun hazır beton sektörüne yönelik aldığı kararlarda [4] belirlenen yerleşik pazar tanımlarıyla da aynı doğrultuda olacak şekilde işbu dosya kapsamında ilgili ürün pazarı, “hazır beton pazarı” olarak belirlenmiştir.

I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

(28) İlgili coğrafi pazarın tespitinde, teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri alanın, rekabet koşullarının yeterli derecede homojen ve özellikle rekabet koşullarının komşu bölgelerden hissedilir derecede farklı olması belirleyici olmaktadır.

(29) Hazır beton belirli bir sürenin geçmesi halinde özelliğini yitirdiğinden, stoklanamayan, yüksek taşıma maliyetleri olan ve uzun mesafelere taşınması hem teknik hem de ekonomik açıdan mümkün olmayan bir üründür. Söz edilen bu özellikleri ve yüksek taşıma maliyetleri nedeniyle, hazır beton, üretildiği santralden yaklaşık olarak 50 km. uzaklığa kadar taşınabilmektedir. Bu noktada, belirleyici olan unsur, hazır betonun üretimi sonrasında geçen süredir.

(30) Hazır betonun tesisten transmiksere yüklenmesi, inşaat alanına ulaştırılması, müşteri tarafından teslim alınması ve pompa aracılığıyla kalıba yerleştirilmesi süreçlerinde geçen zamanın kritik eşik süresinin altında tutulması, hazır betondaki kıvam ve işlenebilirlik kayıplarının önüne geçilebilmesi noktasında önem arz etmektedir.

(31) Öte yandan, 50 km.’lik mesafe kıstası her durumda geçerli olmayıp yol ve iklim koşullarına göre değişebilse de Kurulun çeşitli kararlarında [5], tesisten itibaren 50 km. çapında bir daire belirlenerek bu alan coğrafi pazar tespit edilmiş ve genel olarak ilgili coğrafi pazar il, merkez ilçeler ya da belirli ilçeler bazında belirlenmiştir.

(32) İnceleme yapılan teşebbüsler Yozgat il merkezi ve ilçelerinde faaliyet göstermektedir. Tesislerin bulundukları konum Yozgat il merkezi ve Sorgun ilçesidir. Hazır beton bakımından coğrafi pazar için en önemli kriterin ürünün taşınacağı mesafe olduğu göz önünde bulundurularak belirlenecek olası coğrafi pazar için Yozgat ve Sorgun’un diğer ilçelere olan uzaklıkları incelenmiştir. Söz konusu mesafeleri gösterir tabloya aşağıda yer verilmektedir.

Tablo 2: Yozgat ve Sorgun'un Diğer İlçelere Olan Uzaklıkları (km) 6
Yozgat ↔ Akdağmadeni104,0 Sorgun ↔ Akdağmadeni68,8
Yozgat ↔ Aydıncık92,3 Sorgun ↔ Aydıncık44,1
Yozgat ↔ Boğazlıyan89,9 Sorgun ↔ Boğazlıyan80,5
Yozgat ↔ Çandır112,0 Sorgun ↔ Çandır76,8
Yozgat ↔ Çayıralan113 Sorgun ↔ Çayıralan77,8
Yozgat ↔ Çekerek82,3 Sorgun ↔ Çekerek47,0
Yozgat ↔ Kadışehri101,0 Sorgun ↔ Kadışehri66,1
Yozgat ↔ Saraykent69,1 Sorgun ↔ Saraykent33,9
Yozgat ↔ Sarıkaya78,2 Sorgun ↔ Sarıkaya43,0
Yozgat ↔ Sorgun35,3 Sorgun ↔ Şefaatli77,9
Yozgat ↔ Şefaatli42,7 Sorgun ↔ Yenifakılı102,0
Yozgat ↔ Yenifakılı93,6 Sorgun ↔ Yerköy75,7
Yozgat ↔ Yerköy40,5 Sorgun ↔ Yozgat35,3

Kaynak: Google Maps

4 29.03.2018 tarih ve 18-09/170-84 sayılı, 05.07.2018 tarih ve 18-22/383-188 sayılı Kurul kararları.

5 29.03.2018 tarih ve 18-09/170-84 sayılı, 05.07.2018 tarih ve 18-22/383-188 sayılı Kurul kararları.

6 Tablo, iki yer arasındaki en kısa süreli mesafe dikkate alınarak oluşturulmuştur.

Page 8

(33) Tablo 1’de yer alan mesafeler değerlendirildiğinde Yozgat il merkezinde faaliyet gösteren teşebbüslerin satış gerçekleştirebileceği ilçeler, Sorgun, Şefaatli ve Yerköy olarak görünürken Sorgun ilçesindeki teşebbüsler için Yozgat, Sarıkaya ve Saraykent satış gerçekleştirebilecekleri ilçeler olarak görünmektedir. Sorgun ilçesinde hazır beton temin etmek isteyen bir müşteri Yozgat merkezden de hazır beton satın alabilmektedir [7].

(34) Sorgun’un Yozgat’a en yakın mesafede, Yozgat merkezden sonra nüfus bakımından en büyük ilçe olması ve soruşturma tarafı teşebbüslerin Yozgat il merkezi ve Sorgun ilçesinde bulunuyor olması da dikkate alınarak mevcut dosya bakımından ilgili coğrafi pazar “Yozgat İl Merkezi ve Sorgun İlçesi” olarak belirlenmiştir.

I.3. Dosya Kapsamında Yapılan Tespitler

(35) Dosya konusu iddialara ilişkin olarak, söz konusu teşebbüslerden gelen bilgiler ve yapılan yerinde incelemelerde elde edilen bilgi ve belgeler çerçevesinde yapılan tespitlere aşağıda yer verilmektedir.

I.3.1. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler

(36) Yerinde incelemelerde elde edilen belgeler arasında benzer başlığa/yapıya sahip pek çok belge bulunmaktadır. Bu sebeple, belgelerin sınıflandırılması yolu tercih edilmiştir. Bu doğrultuda, değerlendirmeler kapsamında yer verilen pek çok belge, dosyada yer alan benzerlerini de temsil etmek üzere örnek olarak kararda yer almaktadır.

I.3.1.1. Yozgat İl Merkezinde Faaliyet Gösteren Teşebbüslere [8] İlişkin Belgeler

(37) Belge 1: TAMER BETON’da yapılan yerinde incelemede, TAMER BETON Muhasebe Sorumlusu (…..)’un bilgisayarından alınan belgeler aşağıdaki gibidir:

 07.12.2018 tarihinde yozgatguvenbeton@gmail.com e-posta adresinden,

“TAMER BETON İNŞAAT” ve hazirbeton@coskunlar.com e-posta adreslerine

gönderilen, “(…..)” tarafından gelen ve “(…..) kişisinden fotoğraf” konulu iletide;

Yozgat Koç Hazır Beton’a ait olduğu anlaşılan bir “Sevkiyat Takip Formu”na yer

verilmiştir.

 19.12.2018 tarihinde yozgatguvenbeton@gmail.com e-posta adresinden,

“TAMER BETON İNŞAAT” ve hazirbeton@coskunlar.com e-posta adresine

gönderilen, “(…..)<irgatogluhazirbeton66@gmail.com>” tarafından gelen ve

“BİRLİK SEVKİYAT YOZGAT” başlıklı iletide; IRGATOĞLU BETON’a ait olduğu

anlaşılan bir “Günlük Sevkiyat Listesi”ne yer verilmiştir.

 12.12.2018 tarihinde “Coşkunlar Hazır Beton” adresinden “Yozgat Güven Beton

Pazarlama” e-posta adresine gönderilen ve “Yozgat Güven Beton Pazarlama”

adresinden de “TAMER BETON İNŞAAT” e-posta adresine iletilen “COŞ” başlıklı

ileti ekinde; “Coşkunlar Beton Müşteri – Şantiye – Reçete Bazında Sevkiyat

Raporu”na yer verilmiştir.

(38) Belge 2: KOÇ BETON’da yapılan yerinde incelemede, 13.06.2018 tarihinde GÜVEN BETON’dan gelen iletinin ekinde yer alan “ÜNLÜ” adlı excel dosyasında, çeşitli tarihlerde GÜVEN BETON adına TAMER BETON, IRGATOĞLU BETON ve COŞKUNLAR BETON 7 Bu ifade SORGUN EMEK BETON tarafından gönderilen birinci yazılı savunmada da yer almaktadır.

[8] “Yozgat il merkezinde faaliyet gösteren teşebbüsler” ifadesi ile TAMER BETON, KOÇ BETON, COŞKUNLAR BETON ve IRGATOĞLU BETON kastedilmektedir. İlerleyen bölümlerde GÜVEN BETON’un kuruluşundan bahsederken de aynı ifade kullanılmakta ve adı geçen dört teşebbüs kastedilmektedir.

Page 9

tarafından yapıldığı anlaşılan satışların miktar ve fiyatlarına ilişkin bir liste tespit edilmiştir. Listenin bir kısmına ait ekran görüntüsüne aşağıda yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(39) Belge 3: KOÇ BETON’da yapılan yerinde incelemede, 03.03.2018 tarihinde KOÇ BETON’un Serbest Muhasebeci ve Mali Müşaviri olduğu anlaşılan (…..) tarafından kocbeton66@hotmail.com e-posta adresine gönderilen “GÜVENSozlesme_131645610904251414” adlı pdf dosyası bulunmaktadır. Söz konusu pdf dosyası GÜVEN BETON’un kuruluş sözleşmesidir.

(40) Belge 4: COŞKUNLAR BETON’da yapılan yerinde incelemede, Muhasebe Yetkilisi (…..)’ın odasından alınan ve çeşitli müşterilere yapılan hazır beton satışlarına ilişkin olduğu anlaşılan belgelerde, yapılan satışların “BİRLİKTEN ATILAN”, “BİRLİK ADINA”, “BİRLİK DIŞINDA”, “IRGATOĞLU ANLAŞILAN” ve “KOÇ BETON” gibi çeşitli başlıklar halinde kategorize edildiği tespit edilmiştir. Ayrıca “TAMER BETON” başlıklı bir başka belgede ise yapılan çeşitli satışların açıklama kısımlarında “BİRLİK” ve “KENDİMİZİN” gibi ifadeler yer almaktadır. Söz konusu belgelerin bir kısmına ait ekran görüntülerine aşağıda yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(41) Belge 5: COŞKUNLAR BETON’da yapılan yerinde incelemede, Muhasebe Yetkilisi (…..)’ın odasındaki bilgisayardan alınan “birlik kitap 2” adlı excel dosyası aşağıdaki gibidir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(42) Belge 6: COŞKUNLAR BETON’da yapılan yerinde incelemede, Muhasebe Yetkilisi (…..)’ın odasındaki bilgisayardan alınan çok sayıda belgede satışların GÜVEN BETON üzerinden gerçekleştirilip cari hesap şeklinde tutulduğuna ve aylık olarak teşebbüsler bazında birlik adına/bireysel yapılan hazır beton satışlarının kayıt altına alındığına ilişkin belgeler bulunmaktadır. Bu belgeler “beton birliği”, “BİRLİK 20.06.2018”, “ANLAŞILAN BETONLAR”, “GÜVEN”, “IRGATOĞLU”, “KOÇ”, “TAMER”, “COŞKUN”, “04.06.2018 SEVKİYAT”, “ZAM YAZISI” vb. isimli dosya/klasör altında toplam 8 klasör, 53 adet dosyadan oluşmaktadır. Örnek olarak “beton birliği” klasörü altında “YENİ HESAP GÜVEN” adlı excel dosyasında yer alan “PEŞİN SATIŞLAR” sekmesinde oluşturulan tablonun bir kısmının ekran görüntüsüne aşağıda yer verilmiştir:

(…..TİCARİ SIR…..)

Page 10

(43) Belge 7: GÜVEN BETON’a ait ofiste yapılan yerinde incelemede Şirket Müdürü (…..)’ın bilgisayarından ve ofisteki evraklardan alınan belgeler arasında IRGATOĞLU BETON, TAMER BETON, KOÇ BETON ve COŞKUNLAR BETON arasındaki borç/alacak ilişkilerini gösterir belgeler bulunmakta olup sırasıyla belge içeriklerine aşağıda yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(44) Belge 8: GÜVEN BETON’da yapılan yerinde incelemede Şirket Müdürü (…..)’ın bilgisayarından alınan belgeler arasında GÜVEN BETON adına IRGATOĞLU BETON, TAMER BETON, KOÇ BETON ve COŞKUNLAR BETON tarafından yapıldığı anlaşılan satışların miktar ve fiyatlarına ilişkin bir liste tespit edilmiştir.

(45) Belge 9: GÜVEN BETON’da yapılan yerinde incelemede Şirket Müdürü (…..)’ın bilgisayarından alınan belgeler arasında önaraştırma aşamasında TAMER BETON’da yapılan yerinde incelemeye ilişkin bir sureti TAMER BETON’a bırakılmış olan tutanak örneğinin GÜVEN BETON ile paylaşıldığını gösterir tutanak örneğinin 2. sayfası bulunmaktadır.

(46) Belge 10: GÜVEN BETON’da yapılan yerinde incelemede Şirket Müdürü (…..)’ın bilgisayarından alınan belgeler arasında 01-07.11.2018 tarihlerini “Coşkunlar Beton Müşteri – Şantiye – Reçete Bazında Sevkiyat Raporu” bulunmaktadır.

(47) Belge 11: GÜVEN BETON’da yapılan yerinde incelemede Şirket Müdürü (…..)’ın bilgisayarından alınan belgeler arasında “IRGATOĞLU HAZIR BETON LTD. ŞTİ.” başlıklı “Yozgat Birlik” adına yapılan işleri gösterir üç sayfalık belge bulunmaktadır. Söz konusu belgenin bir örneğine aşağıda yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(48) Belge 12: GÜVEN BETON’da yapılan yerinde incelemede Şirket Müdürü (…..)’ın bilgisayarından alınan belgeler arasında 19-20-21-23.04.2018 tarihlerine ait IRGATOĞLU BETON, KOÇ BETON, COŞKUNLAR BETON ve TAMER BETON tarafından yapılan hazır beton satışlarını gösterir belgeler bulunmaktadır. Söz konusu belgelerin bir örneğine aşağıda yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(49) Belge 13: GÜVEN BETON’da yapılan yerinde incelemede Şirket Müdürü (…..)’ın bilgisayarından TAMER BETON, IRGATOĞLU BETON, COŞKUNLAR BETON ve KOÇ

Page 11

BETON arasında yapıldığı anlaşılan bir toplantı ve söz konusu toplantıda alınan kararlara dair belge bulunmaktadır. Söz konusu belgeye aşağıda yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(50) Belge 14: GÜVEN BETON’da yapılan yerinde incelemede şirket müdürü (…..)’ın bilgisayarından alınan belgeler arasında, bölgede bulunan köyler üzerinde yapılan bir çalışmaya dair belgeler bulunmaktadır. Söz konusu belgelere aşağıda yer verilmektedir: (…..TİCARİ SIR…..)

(51) Belge 15: GÜVEN BETON’da yapılan yerinde incelemede şirket müdürü (…..)’ın bilgisayarından alınan belgeler arasında “ÜNLÜ” adlı excel dosyası içerisinde ÜNLÜ İNŞAAT’a yapılan satışlar hakkında bilgiler yer almakta ve bilgiler arasında IRGATOĞLU BETON, KOÇ BETON, COŞKUNLAR BETON, TAMER BETON, KOÇ BETON yetkilisi (…..)’un ismi de yer almaktadır:

(52) Belge 16: GÜVEN BETON’da yapılan yerinde incelemede şirket müdürü (…..)’ın bilgisayarından alınan belgeler arasında “G.Resmi” adlı excel dosyası içerisinde bir satış listesinin yer aldığı ve söz konusu listede “Ambar Adı” başlıklı sütun içerisinde IRGATOĞLU BETON, KOÇ BETON, COŞKUNLAR BETON, TAMER BETON adlı teşebbüslerin yer aldığı bir belge bulunmaktadır.

I.3.1.2. Sorgun İlçesinde Faaliyet Gösteren Teşebbüslere [9] İlişkin Belgeler

(53) Belge 17: SORGUN EMEK BETON’da yapılan yerinde incelemede SORGUN EMEK BETON şefi (…..)’ın odasından alınan belgede aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

Figure from the decision

9 “Sorgun ilçesinde faaliyet gösteren teşebbüsler” ifadesi ile IRGATOĞLU BETON, ÜÇ YILDIRIM BETON ve EKİCİLER BETON kastedilmektedir. Değerlendirmenin ilerleyen bölümlerinde SORGUN EMEK BETON’un kuruluşundan bahsederken de aynı ifade kullanılmakta ve adı geçen üç teşebbüs kastedilmektedir.

Page 12

(54) Belge 18: SORGUN EMEK BETON’da yapılan yerinde incelemede, SORGUN EMEK BETON şefi (…..)’ın odasından alınan belge aşağıda yer almaktadır:

(…..TİCARİ SIR…..)

(55) Belge 19: SORGUN EMEK BETON’da yapılan yerinde incelemede, Sorgun Emek Hazır Beton şefi (…..)’ın odasından alınan belge aşağıda yer almaktadır:

(…..TİCARİ SIR…..)

(56) Belge 20: ÜÇ YILDIRIM BETON’da yapılan yerinde incelemede, Şirket Ortağı (…..)’ın bilgisayarından alınan “KÖY FİAT LİSTESİ” adlı excel dosyasında, Yozgat ili Sorgun ilçe merkezi ve köylerine yönelik olarak hazırlanmış hazır beton fiyat tarifesine yer verilmiştir. Aynı belge, EKİCİLER BETON ve IRGATOĞLU BETON’da yapılan incelemede de elde edilmiştir ve bu belgenin SORGUN EMEK BETON tarafından EKİCİLER BETON, IRGATOĞLU BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a 08.10.2018 tarihinde “10.10.2018’den itibaren geçerli olmak üzere yeni fiyat listesi” konu başlığı ile gönderildiği anlaşılmıştır.

(57) Belge 21: ÜÇ YILDIRIM BETON’da yapılan yerinde incelemede, Muhasebe Sorumlusu (…..)’ın bilgisayarından alınan “MUTABIK KALINAN HUSULAR” adlı word dosyası aşağıdaki gibidir. Ayrıca EKİCİLER BETON’da yapılan yerinde incelemede bu belgenin ÜÇ YILDIRIM BETON, IRGATOĞLU BETON ve EKİCİLER BETON yetkilileri tarafından imzalanmış nüshası da elde edilmiştir. (EKİCİLER BETON’da ayrıca bu belgeye benzer bir belge daha tespit edilmiştir.)

(…..TİCARİ SIR…..)

(58) Belge 22: IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede, 03.01.2019 tarihinde SORGUN EMEK BETON tarafından IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a gönderildiği anlaşılan e-postanın “ekiciler yıl sonu”, “ırgatoğlu yıl sonu” ve “üç yıldırım yıl sonu” adlı pdf dosyalarında; satış yapılan müşterileri, satış miktarlarını, satış fiyatlarını, borç/alacak bakiyelerini vb. gösteren belgeler yer almaktadır:

(59) Belge 23: IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede, 04.02.2019 tarihinde SORGUN EMEK BETON tarafından IRGATOĞLU, EKİCİLER ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a gönderildiği anlaşılan e-postanın ekindeki “FİRMALARIN GÜNCEL DURUMLARI” adlı belge aşağıdaki gibidir:

(…..TİCARİ SIR…..)

Page 13

(60) Belge 24: IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede, 04.06.2018 tarihinde SORGUN EMEK BETON tarafından IRGATOĞLU, EKİCİLER ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a gönderildiği anlaşılan “TARİHİ İTİBARİYLE GENEL RAPOR” konulu e- postanın ekindeki “31.05.2018 RAPORU” adlı belgede, müşteriler tarafından çeşitli tarihlerde yapılan ödeme miktarlarının, ödemelerin çeşitlerinin (peşin/çek/senet), hangi müşteriler tarafından yapıldıklarının, yüzdelik payların vb. yer aldığı görülmektedir.

(61) Belge 25: IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede, 18.12.2018 tarihinde SORGUN EMEK BETON tarafından IRGATOĞLU, EKİCİLER ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a gönderildiği anlaşılan “17.12.2018 TARİHİNE KADAR ŞİRKET ALACAKLARINIZ” konulu e-postanın ekindeki “YENİ RAPOR 17.12.2018” adlı belge aşağıdaki gibidir. Aynı belgenin benzeri SORGUN EMEK BETON ve EKİCİLER BETON’da yapılan yerinde incelemelerde de elde edilmiştir:

(…..TİCARİ SIR…..)

Belge 26: IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede, 21.01.2019 tarihinde SORGUN EMEK BETON tarafından IRGATOĞLU, EKİCİLER ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a gönderildiği anlaşılan e-postanın ekindeki “emek betonun borcları”, “emek beton alacakları” ve “ortakların bakiyesi” adlı belgelerde, SORGUN EMEK BETON’a ait olduğu anlaşılan belirli tarihlere ilişkin finansal bilgilerin yanı sıra IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’nun SORGUN EMEK BETON’da bulunan bakiyelerinin toplu bir şekilde gösterildiğinin anlaşıldığı aşağıdaki ifadeler tespit edilmiştir: (…..TİCARİ SIR…..)

(62) Belge 27: IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede, 31.03.2018 tarihinde SORGUN EMEK BETON tarafından IRGATOĞLU, EKİCİLER ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a gönderildiği anlaşılan “29.03.2018 tarihinde alınan karalar” başlıklı e-postanın ekindeki belge aşağıdaki gibidir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(63) Belge 28: EKİCİLER BETON’da yapılan yerinde incelemede Ön Muhasebe görevlisi (…..)’nın odasındaki bilgisayardan alınan belgeler arasında “SÖZLEŞME HAZIR BETON (1)” adlı dosya içeriğinde SORGUN EMEK BETON ile Enha Turz. İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti arasında 14.03.2018 tarihinde imzalanmış sözleşme sureti bulunmaktadır.

Page 14

(64) Belge 29: IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede Ön Muhasebe görevlisi (…..)’in odasındaki bilgisayardan alınan belgeler arasında SORGUN EMEK BETON tarafından IRGATOĞLU BETON’a, EKİCİLER BETON’a ve (…..)’a gönderilmiş “KÖY FİAT LİSTESİ 10.08.2018” adlı belge içeriğine aşağıda yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(65) Belge 30: IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede Ön Muhasebe görevlisi (…..)’in odasındaki bilgisayardan alınan belgeler arasında SORGUN EMEK BETON tarafından IRGATOĞLU BETON’a, gönderilmiş ve SORGUN EMEK BETON ile EKİCİLER BETON ve SORGUN EMEK BETON ile ÜÇ YILDIRIM BETON arasındaki cari hesap hareketlerinin yer aldığı belge bulunmaktadır:

Figure from the decision

Page 15

(66) Belge 31: SORGUN EMEK BETON’da yapılan yerinde incelemede SORGUN EMEK BETON Şefi (…..)’ın odasındaki bilgisayardan alınan belgeler arasında teşebbüs bazlı yıllık üretilen toplam beton miktarlarının, “birlik” adına atılan beton miktarlarının ve şirketlerin borç/alacak miktarlarının yer aldığı görülmektedir. Benzerine Belge 25’te de yer verilen belge içeriği aşağıda yer almaktadır:

(…..TİCARİ SIR…..)

(67) Belge 32: IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede Ön Muhasebe görevlisi (…..)’in odasındaki bilgisayardan alınan belgeler arasında SORGUN EMEK BETON tarafından EKİCİLER BETON’a, IRGATOĞLU BETON’a ve (…..)’a gönderilmiş ve “emek

Figure from the decision

Page 16

betonun borçları.pdf”, “emek betonun alacakları.pdf”, “ortakların bakiyesi.pdf”, adlı dosyaların gönderildiği e-postaya aşağıda yer verilmektedir:

(68) Belge 33: IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede Ön Muhasebe görevlisi (…..)’in odasındaki bilgisayardan alınan belgeler arasında 19.02.2019, tarihinde SORGUN EMEK BETON tarafından EKİCİLER BETON’a, IRGATOĞLU BETON’a ve (…..)’a gönderilmiş ve “atılan beton miktarı totalde” başlıklı ve “FİRMALARIN GÜNCEL DURU…”, adlı dosyanın gönderildiği e-posta ve içeriğine aşağıda yer verilmektedir. Ayrıca alınan belgeler arasında benzer içerikli 15.03.2019, 16.03.2019, 20.03.2019, 22.03.2019, 23.03.2019, 25.03.2019 tarihlerinde gönderilmiş e-postalar da bulunmaktadır:

(…..TİCARİ SIR…..)

(69) Belge 34: SORGUN EMEK BETON’da yapılan yerinde incelemede muhasebe görevlisi (…..)’ın odasındaki bilgisayardan alınan belgeler arasında “1.AY ILE 3. ÜRETİM" adlı, "10.03.2015 HAFTALIK RAPORU" adlı,"ESKİ BETON BORCU OLAN BETON MÜŞTERİLERİ" adlı, "KOPYA YILSONU HESAPLARI 111" adlı belgeler bulunmakta olup sırasıyla belge içeriklerine aşağıda yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

I.3.1.2. COŞKUNLAR BETON ile IRGATOĞLU BETON Arasındaki Geçmiş Tarihli Belgeler

(70) Belge 35: COŞKUNLAR BETON’da yapılan yerinde incelemede, Muhasebe Yetkilisi (…..)’ın odasındaki bilgisayardan alınan belgeler arasında IRGATOĞLU BETON tarafından projelere verilen fiyat tekliflerinin de yer aldığı 2008-2018 yılları arasındaki çeşitli tarihlere ait belgeler bulunmaktadır. Bu belgelerden farklı tarihlere ait örneklere aşağıda yer verilmektedir:

 2008 yılına ilişkin örnek:

(…..TİCARİ SIR…..)

 2012 yılına ilişkin örnek:

(…..TİCARİ SIR…..)

Page 17

 2015 yılına ilişkin örnek:

(…..TİCARİ SIR…..)

 2018 yılına ilişkin örnek:

(…..TİCARİ SIR…..)

I.3.2. Hazır Beton Müşterisi Teşebbüsler İle Yapılan Görüşmeler

(71) 27.03.2018 tarihinde Yozgat ilinde bulunan bir hazır beton müşterisi ile yapılan gizlilik

talepli görüşmede özetle;

 Önceden Sorgun'da faaliyette bulunan üç beton firmasının ikisinden hazır beton alımı yapabildikleri, Sorgun'da SORGUN EMEK BETON kurulması ile alternatifsiz kalınma ihtimalinin doğduğu ve (…..)

yönünde beyanlarda bulunulmuştur.

(72) 27.03.2018 tarihinde Yozgat ilinde faaliyet gösteren bir hazır beton müşterisi ile yapılan

görüşmede özetle;

 2018 yılında hazır beton üreticisi teşebbüslerin aralarında birlik oluşturdukları, Mart 2018 öncesinde böyle bir birliğin veya fiyat birlikteliğinin olmadığı,

 Birlik oluşumu öncesi (…..) ile çalıştıkları, birlik oluşumundan sonra hazır beton tedarik etmek istediklerinde birliğe yönlendirildikleri, birlikten sipariş verilen hazır betonların ise farklı hazır beton firmaları tarafından döküldüğü, çoğu zaman getirilen hazır betonun ise sipariş edilenden yaklaşık 2-3 m³ eksik döküldüğü,

 Birlik oluşumundan önce vadeli olarak hazır beton tedariki gerçekleştirebildikleri ancak birlik oluşumundan sonra 60 günden fazla vadeli çek kabul edilmemeye başlandığı, daha çok peşin ödemeye mecbur bırakıldıkları

yönünde beyanlarda bulunulmuştur.

(73) 27.03.2018 tarihinde Yozgat ilinde bulunan bir hazır beton müşterisi ile yapılan gizlilik

talepli görüşmede özetle;

 IRGATOGLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’un aralarında anlaşarak Şubat 2018'de bir birlik kurdukları, birlik oluşumundan önce hazır beton fiyatlarının KDV dahil 100 TL civarında iken birlik oluşumu sonrası KDV dahil 160 TL civarlarına çıktığı, halihazırda ise KDV dahil 200 TL civarında olduğu,

 Birlik oluşumu sonrası hazır beton fiyatlarına vade farkı konulmaya başlandığı, söz konusu üç firma ile hiçbir şekilde pazarlık yoluna gidilemediği,

 Birlikten sipariş edilen hazır betonun ise farklı hazır beton firmaları tarafından döküldüğü, hazır beton firmaları arasındaki kalite farkına rağmen kendilerine

Page 18

seçim şansı tanınmadığı ancak faturaların SORGUN EMEK BETON üzerinden kesildiği,

 Aldıkları bir duyuma göre söz konusu üç firmanın birlikte hareket ettikleri dönemde rekabet hukukuna aykırılık oluşturulup oluşturulmayacağı yönünde araştırma yaptıkları, yapılan bu araştırma neticesinde ihlal oluşturmayacağı kanaatine vardıktan sonra birlik oluşumuna gittikleri,

 Yozgat Merkez’de ve Sarıkaya bölgelerinde de benzer birlik oluşumlarının söz konusu olduğu

dile getirilmiştir.

(74) 27.03.2018 tarihinde Sorgun ilçesinde bulunan bir hazır beton müşterisi ile yapılan

görüşmede özetle;

 2018 yılında taahhüt işlerine başladıkları, aynı yılın Şubat ayının sonu ve Mart ayının başları dolaylarında ÜÇ YILDIRIM BETON’dan hazır beton tedarik etmek istedikleri ancak ÜÇ YILDIRIM BETON’un bu talebe yönelik"artık bizimle görüşmenize gerek yok, hazır betonu satış ofisimiz olan SORGUN EMEK BETON’dan temin edeceksiniz” şeklinde dönüş aldıkları, dönem itibariyle hazır beton fiyatları 125 TL iken SORGUN EMEK BETON’dan (…..) TL fiyat teklifi aldıkları ve (…..) TL’den anlaşma yapıldığı, hâlihazırda hazır beton maliyetlerinin 180-190 TL civarında olduğu, ancak anlaşma fiyatı üzerinden tedarik gerçekleştirdikleri,

 Tedarik anlaşmasının SORGUN EMEK BETON ile yapılmasına rağmen projelere birliği oluşturan üç firmanın da beton dökebildiği ancak faturaların SORGUN EMEK BETON üzerinden kesildiği,

 EKİCİLER BETON'un beton kalitesi düşük olduğu için kendilerinden hazır beton tedarik etmek istemedikleri, ancak yapılan tüm itirazlara rağmen EKİCİLER BETON’un hazır beton döktüğü,

 Birlik tarafından kendilerine birliğin kurulma sebebi olarak “Biz para kazanmıyorduk, bu yolla artık sizden para kazanacağız." şeklinde ifadelerde bulunulduğu

ifade edilmiştir.

(75) 27.03.2018 tarihinde Yozgat ilinde bulunan bir hazır beton müşterisi ile yapılan gizlilik

talepli görüşmede özetle;

 2018 yılı başlarında hem Yozgat Merkez'de hem Sorgun'da iki ayrı oluşumun ortaya çıktığı, bu iki oluşumdan sonra hazır beton fiyatlarında büyük artış yaşandığı, 26.12.2017'de hazır betonun m³’ü 138 TL civarında iken Mart 2018'de 160 TL civarına geldiği, hâlihazırda C25/30 hazır betonun m³’ünün 200 TL civarında olduğu

yönünde beyanlarda bulunulmuştur.

(76) 27.03.2018 tarihinde Sorgun ilçesinde bulunan bir hazır beton müşterisi ile yapılan

görüşmede özetle;

 ÜÇ YILDIRIM BETON ile 2017 yılının ortasında (…..) m³ hazır beton için (…..) TL fiyat üzerinden anlaşma yaptıkları, SORGUN EMEK BETON’un faaliyete geçmesine rağmen anlaşma fiyatı üzerinden döküme devam edildiği, anlaşma bitikten sonra SORGUN EMEK BETON’un yeni fiyat üzerinden kendileri ile

Page 19

görüşme yapmak istediği ancak kabul etmedikleri, hâlihazırda (…..)’dan (…..) TL üzerinden hazır beton tedariki gerçekleştirdikleri

belirtilmiştir.

(77) 27.03.2018 tarihinde Yozgat ilinde bulunan bir hazır beton müşterisi ile yapılan

görüşmede özetle;

 GÜVEN BETON adında birlik kurulmadan önce TAMER BETON ile çalıştıkları, birlik kurulunca hazır beton tedariklerini artık birlikten gerçekleştirebileceklerinin söylendiği, böylelikle alternatifsiz kalınca pazarlık güçlerinin ortadan kalktığı,

 Daha önce Sorgun'daki hazır beton üreticilerinin Merkez’e satış yaparken hâlihazırda satıştan imtina ettikleri,

 2018 Mart ayından önce C25 beton KDV dâhil fiyatı 125TL iken, önce 165 TL civarına, Temmuz ayında ise 180 TL civarına çıktığı ve hâlihazırda 220 TL civarında seyrettiği

ifade edilmiştir.

(78) 27.03.2018 tarihinde Yozgat ilinde bulunan bir hazır beton müşterisi ile yapılan gizlilik

talepli görüşmede özetle;

 Yozgat’taki oluşumun 2017 yılına dayandığı, 2017 yılında KOÇ BETON’un sahibi (…..) tarafından “hazır beton tedarikini artık birlikten gerçekleştireceksiniz” şeklinde beyanda bulunulduğu, ancak 2017 yılında kendilerinin hazır beton tedariki gerçekleştirmedikleri, bu nedenle bu hususta net bir bilgi sahibi olmadıkları,

 26.03.2018 itibarıyla hazır beton üreticilerinden gelen bilgiye göre birlik oluşumunun sona erdiği,

 2018 yılı Ağustos ayında C25 türü hazır betonun fiyatı KDV dahil 156 TL iken Eylül ayında 176 TL, Ekim ayında 196 TL civarında olduğu,

 Günümüze kadar genelde (…..)'dan hazır beton tedariki gerçekleştirdikleri, (…..) ile yapılan anlaşma süresinin dolduğu, sonrasında tedarik edilen hazır betonlara ilişkin faturaların GÜVEN BETON üzerinden kesildiği, ancak birbirinden farklı firmaların döküm yaptığı

yönünde beyanlarda bulunulmuştur.

I.4. Değerlendirme

(79) Dosya konusu iddialar, Yozgat ilinde faaliyet gösteren hazır beton firmalarının aralarında

anlaşarak fiyat tespiti yapmak suretiyle pazarda rekabetçi yapının oluşmasını

engelledikleri, söz konusu firmaların hazır betonun fiyatını 150 TL/m³ seviyelerinden 175

TL/m³ seviyelerine çıkardıkları, fiyatlarda meydana gelen bu artışın maliyet

unsurlarındaki artışlarla izah edilemeyeceği şeklindedir.

(80) Bu kapsamda iddiaların, hazır beton üretimi alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin bir

anlaşma çevresinde bir araya gelmelerine ve bu anlaşmaya binaen hazır beton

fiyatlarının il genelinde yükselmesine yönelik olduğu anlaşılmaktadır.

(81) Yapılan yerinde incelemeler ve görüşmeler neticesinde Yozgat il merkezinde ve Sorgun

ilçesinde hazır beton üretimi ve satışı alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin sadece

hazır beton satışı alanında faaliyet gösteren iki farklı teşebbüs kurdukları ve hazır beton

Page 20

müşterilerini bu teşebbüslere yönlendirerek rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma içerisinde olduklarına yönelik belgeler elde edilmiştir.

(82) 4054 sayılı Kanun kapsamında yapılacak değerlendirme bakımından öncelikle yerinde incelemeler esnasında elde edilen belgeler, Yozgat il merkezi ve Sorgun ilçesinde faaliyet gösteren teşebbüslere yönelik olarak ayrı ayrı sınıflandırılarak değerlendirilmiştir. Yine yerinde incelemeler esnasında elde edilen, COŞKUNLAR BETON ve IRGATOĞLU BETON arasındaki geçmiş tarihli belgelere ilişkin değerlendirmelere ayrıca yer verilmiştir. Ardından, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirme aktarılmış ve bahse konu anlaşmanın 5. madde çerçevesinde muafiyet alıp alamayacağı incelenmiştir. Son olarak teşebbüslerin savunmalarında öne sürdükleri hususlar ve Ceza Yönetmeliği kapsamında değerlendirme yapılmıştır.

I.4.1. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgelere İlişkin Değerlendirme

I.4.1.1.Yozgat İl Merkezinde Faaliyet Gösteren Teşebbüslere [10] İlişkin Değerlendirme

(83) Dosya kapsamında önaraştırma ve soruşturma süreçlerinde teşebbüslerde yerinde incelemeler gerçekleştirilerek birtakım belgeler elde edilmiştir. Bu belgelerden dosya kapsamında değerlendirilenlere ilgili bölümde yer verilmiştir.

(84) Önaraştırma sürecinde TAMER BETON’da yapılan yerinde incelemede Yozgat il merkezinde hazır beton üretimi alanında faaliyet gösteren TAMER BETON, IRGATOĞLU BETON, KOÇ BETON ve COŞKUNLAR BETON ile bu teşebbüslerce üretilen hazır betonun yeniden satıcısı olarak faaliyet gösteren GÜVEN BETON arasında geçen, Belge 1’de yer alan ve aşağıda ekran görüntüsüne yer verilen e-postalar elde edilmiştir:

Figure from the decision

10 “Yozgat il merkezinde faaliyet gösteren teşebbüsler” ifadesi ile TAMER BETON, IRGATOĞLU BETON, KOÇ BETON ve COŞKUNLAR BETON kastedilmektedir. Değerlendirmenin ilerleyen bölümlerinde GÜVEN BETON’un kuruluşundan bahsederken de aynı ifade kullanılmakta ve adı geçen dört teşebbüs kastedilmektedir.

Page 21

Figure from the decision
Figure from the decision

(…..TİCARİ SIR…..)

(85) Bu e-postaların ekinde yer alan “Sevkiyat Takip Formu”, “Günlük Sevkiyat Listesi” ve “Sevkiyat Raporu”, “Coşkunlar Beton Müşteri – Şantiye – Reçete Bazında Sevkiyat Raporu” olarak isimlendirilen belgelerle hazır beton üretimi yapan teşebbüslerin hazır beton satış tarihi, müşteri adı/ticari unvanı, satılan hazır betonun miktarı, türü, birim fiyatı gibi cari verileri GÜVEN BETON aracılığıyla birbirleri ile paylaştıkları anlaşılmaktadır.

(86) KOÇ BETON’da yapılan yerinde incelemede 13.07.2018 tarihinde GÜVEN BETON tarafından KOÇ BETON’a gönderildiği anlaşılan ve Belge 2’de yer verilen e-postanın ekinde yer alan “ÜNLÜ” adlı excel dosyasında; TAMER BETON, IRGATOĞLU BETON, KOÇ BETON ve COŞKUNLAR BETON tarafından üretilen ve GÜVEN BETON tarafından Ünlü İnşaat’a 23.03.2018 ile 11.06.2018 tarihleri arasında satışı yapılan hazır betonun hangi üretici tarafından üretildiği, satış tarihi, miktarı, hazır betonun türü, birim fiyatı, ödeme şekli gibi bilgilere yer verilmektedir. Bu excel dosyasının bir bölümü aşağıda yer almaktadır:

(…..TİCARİ SIR…..)

Page 22

(87) Bu belgeden Ünlü İnşaat’a C25 türü hazır beton ağırlıklı olmak üzere, C16 ve C25 türü hazır beton satışlarının yapıldığı, 23.03.2018 ile 11.06.2018 tarihleri arasındaki muhtelif zamanlarda aynı tür hazır betonun farklı üreticiler tarafından tedarik edildiği görülmektedir. Öyle ki C25 türü hazır beton Ünlü İnşaat’a 1.05.2018 tarihinde COŞKUNLAR BETON tarafından tedarik edilmekteyken iki gün gibi kısa bir süre sonra 3.05.2018 tarihinde IRGATOĞLU BETON tarafından tedarik edilmiştir. Bu husus soruşturma sürecinde yapılan görüşmelerde Yozgat ilinde hazır beton müşterisi olan ve yapı taahhüt alanında faaliyet gösteren teşebbüsler tarafından “verilen siparişlerin farklı beton firmaları tarafından döküldüğü” yönündeki iddiaları destekler niteliktedir.

(88) Öte yandan yukarıda belirtildiği üzere Belge 2’nin “TARİH” sütununda 2018 Yılı Mart- Haziran dönemine ait çeşitli tarihler yer almaktadır. Tarihler arasındaki yaklaşık iki buçuk aylık süreçte Yozgat il merkezinde faaliyet gösteren dört üreticinin Ünlü İnşaat’a GÜVEN BETON aracılığıyla hazır beton temininde bulunduğu, bu süreçte üretici teşebbüs değişse bile GÜVEN BETON tarafından Ünlü İnşaat’a C16 türü hazır betonun (…..) TL/m³, C25 türü hazır betonun ise (…..) TL/m³ üzerinden satıldığı görülmektedir. Bu belge, Yozgat il merkezinde faaliyet gösteren hazır beton üreticilerinin GÜVEN BETON aracılığıyla hazır betonu tek fiyat üzerinden piyasaya arz ettiğini gösteren en kuvvetli belgelerden biri olarak değerlendirilmektedir.

(89) Serbest Muhasebeci Mali Müşavir (…..) tarafından kocbeton66@hotmail.com adresine gönderilen e-postaya ve ekinde yer alan “GÜVENSozlesme_131645610904251414” adlı pdf dosyasına Belge 3’te yer verilmiştir. GÜVEN BETON’un kuruluş sözleşmesi olduğu anlaşılan bu belgenin aşağıda yer verilen “Kuruluş” başlıklı 1. maddesinden GÜVEN BETON’un dört kurucu ortak tarafından kurulduğu, bu kurucu ortakların Turan KOÇ, Gülsün COŞKUN, İhsan IRGATOĞLU ve Köksal SELAMET olduğu, “Sermaye ve Pay Senetlerinin Nev’i” başlıklı 6. maddesinden kurucu ortakların eşit paylara sahip olduğu görülmektedir.

Figure from the decision
Figure from the decision

(90) Eşit paylara sahip olan bu kurucu ortakların GÜVEN BETON’da KOÇ BETON, COŞKUNLAR BETON, IRGATOĞLU BETON ve TAMER BETON’u temsil ettiği [11] anlaşılmaktadır.

11 Nitekim bu kişilerin ilgili teşebbüslerle aile bağları bulunduğu soruşturma tarafı teşebbüsler tarafından teyit edilmiştir.

Page 23

(91) Belge 4’te yer verilen ve önaraştırma sürecinde COŞKUNLAR BETON’dan elde edilen belgede hazır beton satışlarının “Birlikten Atılan”, “Birlik Adına”, “Birlik Dışında”, “Tamer Beton”, “Koç Beton” ve “Irgatoğlu Beton” gibi başlıklar altında kategorize edildiği görülmektedir. Bu kategoriler altında gerçek veya tüzel kişi müşterilerin listelendiği, her bir müşterinin projesi kapsamında ne kadar hazır betona ihtiyaç duyduğu ve ne kadarının hangi hazır beton üreticisi teşebbüs veya birlik tarafından karşılandığı bilgisine yer verildiği görülmektedir. Belge 4’ün ilgili kısımlarının ekran görüntüsüne parçalar halinde aşağıda yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(92) Anılan belgeden toplam hazır beton talebinin tespit edildiği ve bu talebin kim tarafından karşılanacağının önceden tayin edildiği anlaşılmaktadır.

(93) Aşağıda yer verilen ve yine COŞKUNLAR BETON’da yapılan yerinde incelemede elde edilen Belge 5’te 24-30.04.2018 tarihleri arasında GÜVEN BETON tarafından satışı gerçekleştirilen hazır betonun üreticisi, satış miktarı ve satılan betonun türü gibi bilgilere yer verildiği görülmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(94) Yukarıda yer verilen belgeden görüleceği üzere sağlanan bu bilgilerin toplulaştırılmış bilgilerden ziyade IRGATOĞLU BETON, KOÇ BETON, COŞKUNLAR BETON ve TAMER BETON özelinde bireyselleştirilmiş ve cari bilgilerden ibaret olması tarafların bir anlaşma çerçevesinde birlikte hareket ettiklerinin göstergesi olarak değerlendirilmektedir.

(95) COŞKUNLAR BETON’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve Belge 6 olarak aşağıda yer verilen belge de Belge 5 ile benzer mahiyettedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(96) Anılan belgeden GÜVEN BETON aracılığıyla yapılan satışların bir excel dosyasına günlük olarak işlendiği, bu excel dosyasında hazır betonun satışının yapıldığı müşteri, satılan hazır betonun türü, miktarı, birim fiyatı, toplam satış bedeli, ödeme şekli ve satılan hazır betonun üreticisi gibi bilgilere yer verildiği ve bu bilgilerin KOÇ BETON, TAMER BETON, COŞKUNLAR BETON ve IRGATOĞLU BETON ile paylaşıldığı görülmektedir.

(97) GÜVEN BETON’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve Belge 7’de yer verilen belgede 15.12.2018 tarihi itibarıyla GÜVEN BETON tarafından satışı gerçekleştirilen hazır betonun üreticileri olan TAMER BETON, KOÇ BETON, IRGATOĞLU BETON ve

Page 24

COŞKUNLAR BETON ile GÜVEN BETON arasındaki alacak ve borç ilişkisine yer verildiği aşağıda görülmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(98) Anılan belgede 2018 yılının başları olduğu tahmin edilen bir dönemden belgenin düzenlendiği 15.12.2018 tarihine kadar olan dönemde hangi üretici teşebbüs adına ne kadar hazır beton satışının yapıldığına, bu satışlardan elde edilen toplam gelire ve alacak/borç ilişkisine üretici teşebbüs özelinde ayrı ayrı yer verilmektedir. Anılan belgede yer verilen bilgilerden GÜVEN BETON’un TAMER BETON, KOÇ BETON, COŞKUNLAR BETON ve IRGATOĞLU BETON dışında herhangi bir beton üreticisinin betonunu satmadığı anlaşılmaktadır.

(99) Belge 8’de yer verilen ve GÜVEN BETON’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve aşağıda bir kısmına yer verilen belgede 05.06.2018 tarihi ile 17.11.2018 tarihi arasında GÜVEN BETON tarafından “(…..)” isimli şahsa yapılan hazır beton satışlarına ilişkin satışın yapıldığı tarih, satılan hazır betonun türü, miktarı, birim fiyatı, toplam satış bedeli, üreticisi gibi bilgilere yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(100) Söz konusu belge incelendiğinde 12.09.2018 tarihinde C25 türü hazır betonun TAMER BETON tarafından döküldüğü, bu tarihten iki gün gibi kısa bir süre sonra 14.09.2018 tarihinde aynı gün içerisinde C25 türü hazır betonun hem KOÇ BETON hem de IRGATOĞLU BETON tarafından döküldüğü, bu tarihten bir hafta sonra 21.09.2018 tarihinde aynı tür hazır betonun COŞKUNLAR BETON tarafından döküldüğü görülmektedir. Dokuz günlük bir süre zarfında aynı müşteriye aynı tür hazır betonun dört farklı hazır beton üreticisi tarafından dökülmesi, önaraştırma ve soruşturma kapsamında hazır beton müşterileri ve yapı taahhüt alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin yetkilileri ile yapılan görüşmelerde ifade edilen GÜVEN BETON’a verilen hazır beton siparişlerinin farklı hazır beton üreticileri tarafından döküldüğü, müşterinin hazır beton alacağı teşebbüsü kendisinin belirleyemediği yönündeki iddiaları destekler niteliktedir.

(101) GÜVEN BETON’da yapılan yerinde incelemede elde edilen Belge 10, Belge 11 Belge 12, Belge 15 ve Belge 16’da yer verilen belgelerin içeriği göz önünde bulundurulduğunda, bu belgelerin birlikte değerlendirilebileceği kanaati hasıl olmuştur. Belge 10’un bir bölümüne aşağıda yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

Page 25

(102) Belge 11’in bir bölümüne aşağıda yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(103) Belge 12’nin bir bölümüne aşağıda yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(104) Belge 15’in bir bölümüne aşağıda yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(105) Belge 16’nın bir bölümüne aşağıda yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(106) Anılan belgelerde GÜVEN BETON’un satışını gerçekleştirdiği hazır betonun üreticileri olan COŞKUNLAR BETON, KOÇ BETON, TAMER BETON ve IRGATOĞLU BETON’un GÜVEN BETON aracılığıyla yaptıkları satışlara ilişkin olarak satışın yapıldığı tarih, müşteri adı/ticari unvanı, satışı gerçekleştirilen hazır betonun türü, miktarı, birim fiyatı gibi bilgilere yer verilmektedir. Bu belgelerden GÜVEN BETON aracılığıyla nihai tüketiciye yapılan hazır beton satışlarına yönelik bilgilerin GÜVEN BETON bünyesinde toplandığı, bu bilgilerin TAMER BETON, KOÇ BETON, COŞKUNLAR BETON ve IRGATOĞLU BETON özelinde bireyselleştirilmiş ve güncel bilgilerden oluştuğu görülmektedir. Söz konusu belgeler, tarafların GÜVEN BETON aracılığıyla satış yaptıklarını ve ilgili pazardaki faaliyetlerini birlikte gerçekleştirdiklerini göstermektedir. Belge 9 da TAMER BETON’da yapılan yerinde incelemeye ilişkin tutanağın bir kısmının GÜVEN BETON’da yapılan ikinci incelemede elde edilmiş olması Belge 10, Belge 11, Belge 12, Belge 15 ve Belge 16’ya ilişkin yapılan değerlendirmeleri destekler niteliktedir.

(107) GÜVEN BETON’da yapılan yerinde incelemede elde edilen bir başka belgeye Belge 13’te yer verilmiştir. 01.01.2019 tarihinde GÜVEN BETON tarafından düzenlendiği anlaşılan belgede hazır betonun üretimi ve satışına ilişkin birtakım kararlar yer almaktadır. Buna göre belgenin aşağıda yer verilen bölümlerinde hazır beton üretimi için yalnızca iki üretim santralinin çalışacağı, bu üretim santrallerinden birisinin GÜVEN BETON’un belirleyeceği bedel üzerinden IRGATOĞLU BETON’dan birisinin de KOÇ BETON veya TAMER BETON’dan dönüşümlü olarak kiralanacağı yer almaktadır. Bunun yanı sıra KOÇ BETON, IRGATOĞLU BETON, TAMER BETON ve COŞKUNLAR

Page 26

BETON’un araç parkında yer alan mikser, pompa ve tırlar da GÜVEN BETON tarafından kiralanacaktır. Karar alımları ise sayılan dört üretici teşebbüsün belirlediği kişilerce onaylanacaktır.

Figure from the decision

(108) Söz konusu belgede yer alan kararlar doğrultusunda Yozgat il merkezinde hazır beton üretimi ve satışı alanında faaliyet gösteren tek teşebbüsün GÜVEN BETON olacağı, nihai tüketiciler açısından hazır beton temini noktasında başka bir seçeneğin kalmayacağı, GÜVEN BETON’un hazır betonun satışı noktasında tekel konumuna geleceği ve dolayısıyla fiyat rekabetinin ortadan kalkacağı değerlendirilmektedir.

(109) Belge 14’te yer verilen belgede GÜVEN BETON tarafından Yozgat il merkezi ile köyler arasındaki mesafenin hesaplandığı görülmektedir. Aşağıda bir kısmına yer verilen söz konusu belgede köylere yapılacak hazır beton satışlarında uygulanacak birim fiyat ve pompa bedeli ile hangi üretici tarafından hazır beton döküleceği tespit edilmiştir.

Page 27

Figure from the decision

(110) Örneğin, Yozgat il merkezine 18 km uzaklıkta olan Aktaş Köyü’ne (…..) TL üzerinden hazır beton satışının yapılacağı, pompa bedelinin (…..) TL olacağı ve IRGATOĞLU BETON tarafından üretilen hazır betonun satılacağı belirtilmektedir. Bunun yanında bazı köylere birden fazla teşebbüsün hazır betonunun satışının yapılabileceği de söz konusu belgeden anlaşılmaktadır. Örneğin, Yozgat il merkezine 34 km uzaklıkta olan Aydoğan Köyü’ne (…..) TL üzerinden hazır beton tedarik edileceği, pompa bedelinin (…..) TL olacağı ve KOÇ BETON ve TAMER BETON tarafından üretilen betonun satılacağı belirtilmektedir.

(111) Söz konusu belge, GÜVEN BETON aracılığıyla hazır beton satışına yönelik TAMER BETON, KOÇ BETON, COŞKUNLAR BETON ve IRGATOĞLU BETON arasında bölge paylaşımının ve fiyat tespitinin yapıldığını gösterir niteliktedir.

I.4.1.2. Sorgun İlçesinde Faaliyet Gösteren Teşebbüslere İlişkin Değerlendirme

(112) SORGUN EMEK BETON’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve Belge 17’de yer verilen belgenin bir toplantı tutanağı olduğu, 14.01.2019 tarihinde yapıldığı tahmin edilen bu toplantıya EKİCİLER BETON, IRGATOĞLU BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’un katılım gösterdiği anlaşılmaktadır. Söz konusu belgede yer alan ifadeler aşağıdaki gibidir:

“TOPLANTI TUTANAĞI

14.01.2019 tarihi itibariyle şirket ortaklarından EKİCİLER HAZIR BETON adına konuşan

Ali Ekici ve Durak ekicinin beyanı ile Sorgun emek hazır betondan ayrılmak istediklerini

söylediler.

19.01.2019 tarihinde son hesapları görüşmek üzere yeniden toplanılmasına bundan

sonraki siparişleri gene ortaklara dağıtın karar verildi.”

(113) Toplantı tutanağında yer alan “… şirket ortaklarından EKİCİLER HAZIR BETON …” ve “… bundan sonraki siparişleri gene ortaklara dağıtın …” ifadelerinden SORGUN EMEK BETON’a yeniden satışını yapmak üzere hazır beton tedariki sağlayan üretici teşebbüslerin şirket ortağı olarak anıldığı anlaşılmaktadır. Bunun yanında EKİCİLER BETON’un SORGUN EMEK’ten ayrılması üzerine hesapları görüşmek üzere 19.01.2019 tarihinde yeniden toplanılmasına karar verildiği, SORGUN EMEK’e yapılan hazır beton siparişlerin ortaklar olarak anılan IRGATOĞLU BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a dağıtılmasına devam edilmesi yönünde karar alındığı görülmektedir.

(114) Toplantı tutanağında yer alan ifadelerden SORGUN EMEK BETON’un EKİCİLER BETON, IRGATOĞLU BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’dan ayrı bir teşebbüs veya yalnızca üretilen hazır betonun yeniden satışını gerçekleştiren bir bayi olarak düşünülemeyeceği, SORGUN EMEK BETON’un kendisine ulaşan siparişleri bu üç hazır

Page 28

beton üreticisi arasında paylaştırmak suretiyle müşteri ve bölge paylaşımında etkin rol oynadığı anlaşılmaktadır.

(115) SORGUN EMEK BETON’da yapılan yerinde incelemede, SORGUN EMEK BETON Şefi (…..)’ın odasından alınan Belge 18’e aşağıda yer verilmiştir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(116) Satış sözleşmesi olduğu görülen 22.03.2018 tarihli belgede satıcının ÜÇ YILDIRIM BETON olduğu, müşterinin adresi, satılan hazır betonun türü, miktarı ve birim fiyatı ile ödeme koşulları gibi bilgilere yer verildiği görülmektedir. Satıcısı ÜÇ YILDIRIM BETON olan hazır beton sözleşmesinin SORGUN EMEK BETON’dan elde edilmesi, teşebbüslerin SORGUN EMEK BETON aracılığıyla hazır beton satışlarını organize ettiğini desteklemektedir.

(117) Belge 17 için yapılan tespitleri destekler nitelikte olduğu değerlendirilen ve SORGUN EMEK BETON’da yapılan yerinde incelemede elde edilen bir başka belgeye Belge 19’da yer verilmiştir. “09.05.2018 Tarihinde konuşulan konular.” başlıklı belgenin EKİCİLER BETON, IRGATOĞLU BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON arasında yapılan bir toplantıya işaret ettiği, bu toplantıda alınan kararların aynı teşebbüslerin yetkilileri tarafından imzalandığı aşağıda görülmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(118) Söz konusu belgede yer verilen kararlara göre, SORGUN EMEK BETON tarafından yapılan satışlardan elde edilen nakit gelir EKİCİLER BETON, IRGATOĞLU BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON arasında, SORGUN EMEK BETON’da bulunan hisseleri oranında paylaştırılacak, nakit paylaşımı her on beş günde bir, senet paylaşımları ise her ayın sonunda yapılacaktır. Elde edilen bu bilgilerden SORGUN EMEK BETON’un hazır betonun satışında yeniden satıcıdan çok üretici olan üç teşebbüsün ortak satış kanalı olarak faaliyet gösterdiği, bu sayede pazara tek bir kanaldan hazır beton satışının gerçekleştiği ve dolayısıyla hazır betonun pazara arzı konusunda fiyat rekabetinin ortadan kalktığı anlaşılmaktadır.

(119) Belge 19 için yapılan değerlendirmeleri destekler nitelikte olan ve SORGUN EMEK BETON tarafından EKİCİLER BETON, IRGATOĞLU BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a 08.10.2018 tarihinde “10.10.2018 den itibaren geçerli olmak üzere yeni fiyat listesi” konu başlığı ile gönderildiği anlaşılan ve IRGATOĞLU BETON, ÜÇ YILDIRIM BETON ve EKİCİLER BETON’da yapılan yerinde incelemelerde de elde edilen belgeye Belge 20’de yer verilmiştir.

(…..TİCARİ SIR…..)

Page 29

(120) Yukarıda bir bölümü bulunan söz konusu belgede Yozgat ili Sorgun ilçe merkezi ve köylerine yönelik olarak hazırlanmış mesafe ve hazır beton fiyat tarifesine yer verilmiştir. Buna göre köylere yapılacak hazır beton satışında uygulanacak fiyatlar her bir hazır beton türü için ayrı ayrı tespit edilmiştir. Örneğin, Sorgun ilçe merkezine 26 km uzaklıkta olan Araplı Köyü’ne C16 türü hazır betonun (…..) TL/m³, C20 türü hazır betonun (…..) TL/m³, C25 türü hazır betonun (…..) TL/m³ ve C30 türü hazır betonun (…..) TL/m³ üzerinden satışının yapılacağı belirtilmiştir. Bunun yanında belgede ilave bir not olarak “10.10.2018’den sonra kooperatiflere şuan ki fiyatları üzerinden (…..) tl fiyat farkı yansıtılacak” şeklinde bir ifadeye yer verilmiştir.

(121) Belgede yer verilen ifadeler göz önünde bulundurulduğunda IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’un SORGUN EMEK BETON aracılığıyla yaptığı hazır beton satışlarında belirli bir fiyat tarifesinin uygulandığı, bu durumun söz konusu belgede yer verilen köylere ve kooperatiflere yapılacak hazır beton satışları için fiyat rekabetini ortadan kaldırdığı görülmektedir. Bir diğer ifadeyle hakkında soruşturma yürütülen teşebbüsler tarafından Sorgun ilçesinde hazır beton pazarında SORGUN EMEK BETON aracılığıyla tek fiyat uygulandığı, dolayısıyla rekabet hukuku kapsamında fiyat tespiti yapıldığı değerlendirilmektedir.

(122) ÜÇ YILDIRIM BETON’da yapılan yerinde incelemede “MUTABIK KALINAN HUSULAR” başlıklı word dosyası elde edilmiş ve bu dosyaya Belge 21’de yer verilmiştir. Aşağıda ilgili kısımlarına parça parça yer verilen söz konusu belgeden ÜÇ YILDIRIM BETON, IRGATOĞLU BETON ve EKİCİLER BETON’un hazır betonun satışı ve SORGUN EMEK BETON’un idaresine ilişkin birtakım hususlar üzerinde anlaştıkları görülmektedir.

(…..TİCARİ SIR…..)

(123) Buna göre SORGUN EMEK BETON üzerinde ÜÇ YILDIRIM BETON (…..), IRGATOĞLU BETON (…..) ve EKİCİLER BETON (…..) pay oranına sahip olacaktır. Sayılan bu üç hazır beton üreticisi teşebbüs, payları oranında toplam (…..) TL’lik teminat senedi imzalayacaktır.

(124) Öte yandan anılan belgede hazır betonun satışına ilişkin hususların bulunması da rekabet hukuku kapsamında yapılacak değerlendirme açısından önem arz etmektedir. Belgenin ikinci maddesinde yer verilen ifadelerden belirli bir tarihe kadar (01.03.2018) geçerli olacak hazır beton satış fiyatlarının ve vade koşullarının tespit edildiği anlaşılmaktadır.

(125) Belgede yer verilen tarifeye göre C16/20 türü hazır betonun (…..) TL/m³, C20/25 türü hazır betonun (…..) TL/m³, C25/30 türü hazır betonun (…..) TL/m³ ve C30/37 türü hazır betonun (…..) TL/m³ üzerinden satılmasının kararlaştırıldığı, dört ayı geçmeyen vadeli satışlar için (…..) TL/m³ vade farkının fiyatlara yansıtılacağı, kooperatiflere yapılacak satışların (…..) TL/m³ daha düşük olacağı anlaşılmaktadır. Bunun yanında satışı gerçekleştirecek olan merkez ofis için IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’un birer temsilci atayacağı, bu temsilcilere münferiden görev ve talimat verilemeyeceği, üç teşebbüsün de ortak kararı doğrultusunda hareket etmeleri gerektiği kararlaştırılmıştır.

Page 30

(126) Bahse konu belgenin aşağıda yer verilen 6. maddesinde köyler için farklı fiyat tarifesinin uygulanacağı, 500 m³ üzeri hazır beton satışlarında fiyatın ortaklaşa tespit edileceği ve bu fiyat üzerinden bağlantı yapılacağı açık bir şekilde ifade edilmektedir.

(127) Mutabık kalınan bir diğer husus ise üretici firmalara yapılacak ödemeler hususudur. Buna göre satışlar üzerinden elde edilen gelir, her hafta üretici teşebbüslerin SORGUN EMEK BETON’daki payları nisabında paylaştırılmaktadır. Söz konusu hususu ifade eden 5. maddeye aşağıda yer verilmektedir.

(128) Öte yandan mutabık kalınan hususlara uymayan teşebbüsler için cezai yaptırım uygulanacağı konusunda da taraflar arasında uzlaşı sağlanmıştır. Buna göre 12.02.2018 tarihinden sonra anlaşmanın kapsamı dışında herhangi bir satış tespit edilmesi durumunda satışı yapılan her 1 m³ beton için 10 m³ beton bedelinin ceza olarak uygulanacağı kararlaştırılmıştır.

(129) Söz konusu belgede yer verilen ifadeler birlikte değerlendirildiğinde, SORGUN EMEK BETON’un hazır beton satışı alanında faaliyetlerini yürütürken IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’dan bağımsız hareket etmediği, SORGUN EMEK BETON’un pazarda bir yeniden satıcı veya bayi gibi faaliyet göstermekten çok IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’un ortak satış kanalı olarak faaliyet gösterdiği değerlendirilmektedir. Öyle ki değerlendirmeye konu belgede de görüldüğü üzere, üç hazır beton üreticisi teşebbüs, serbest piyasa koşullarında rekabete açık olması beklenen ürünün satış fiyatı, ödeme seçenekleri, vade koşulları gibi hususları birlikte belirlemekte, anlaşma hükümlerine uymayan teşebbüsler için cezai yaptırım uygulamaktadırlar. Böylelikle pazarda fiyat rekabeti ortadan kalkmakta ve hazır beton müşterileri talep ettikleri hazır betona tek fiyat üzerinden ulaşmaktadırlar.

(130) Ayrıca EKİCİLER BETON’da yapılan yerinde incelemede de aynı belge elde edilmiştir. Değerlendirmeye konu belgeden farklı olarak IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’un mutabık kalınan hususları imzaladıkları görülmektedir.

Figure from the decision

Page 31

(131) IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede elde edilen belgeye Belge 22’de yer verilmiştir. SORGUN EMEK BETON tarafından IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a gönderildiği anlaşılan belgelerde, hazır beton üreticisi teşebbüsler tarafından üretilip SORGUN EMEK BETON tarafından yıl boyunca satışı gerçekleştirilen hazır betonun satışı ile ilgili detaylı bilgilerin paylaşıldığı görülmektedir. SORGUN EMEK BETON tarafından her üretici için ayrı ayrı “Ayrıntılı Cari Hareket Raporu” başlığı ile hazırlanan raporların üç üretici teşebbüsle toplu olarak paylaşıldığı anlaşılmaktadır. SORGUN EMEK BETON tarafından üretici teşebbüslere gönderilen e-posta ve eklerinin bir bölümünün ekran görüntüsüne aşağıda yer verilmektedir:

Figure from the decision

(…..TİCARİ SIR…..)

(132) Anılan raporlarda SORGUN EMEK BETON’un faaliyetlerine başladığı 2018 yılının Mart ayından 2018 yılının sonuna kadar üretici teşebbüsler adına SORGUN EMEK BETON tarafından satışı gerçekleştirilen hazır betonun türü, miktarı, birim fiyatı, müşterinin adı ve ödeme şekli gibi bilgilere yer verildiği, bu bilgilerin yer aldığı “Ayrıntılı Cari Hareket Raporu”nun yalnızca satışı gerçekleştirilen hazır betonun üreticisi ile değil, SORGUN EMEK BETON’a hazır beton tedarikinde bulunan üç üretici teşebbüsle toplu olarak paylaşıldığı görülmektedir.

(133) Sağlayıcı ve yeniden satıcı gibi pazarın farklı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler arasında cari hareket raporu, bakiye bilgileri vb. bilgilerin paylaşılmasının ticaretin olağan akışı içerisinde olduğu bir an için düşünülebilir. Ancak SORGUN EMEK BETON’un bu bilgileri yalnızca satışını gerçekleştirdiği hazır betonun üreticisi ile değil ürün tedariki sağladığı tüm teşebbüslerle paylaşması, teşebbüslerin faaliyetlerinin ve takibinin SORGUN EMEK BETON üzerinden yapıldığı sonucuna götürmektedir. Dolayısıyla SORGUN EMEK BETON aracılığıyla teşebbüsler arasındaki rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı taşıyan anlaşmanın gözetiminin yapıldığı ve daha önce Belge 21’nin değerlendirilmesinde yer verilen paylar oranında satış yapılıp yapılmadığının takibinin sağlandığı anlaşılmaktadır.

Page 32

(134) IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede SORGUN EMEK BETON tarafından IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a gönderildiği anlaşılan e-postanın ekindeki “FİRMALARIN GÜNCEL DURUMLARI” adlı belgenin içeriğine Belge 23’te yer verilmiştir. Söz konusu belge aşağıdaki gibidir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(135) Anılan belgede yer verilen ifadeler Belge 22’de yapılan değerlendirmeleri destekler niteliktedir. Öyle ki Belgeda SORGUN EMEK BETON tarafından satışı gerçekleştirilen hazır betona ilişkin müşteri adı, hazır betonun türü, miktarı gibi bilgilere yer verilmiştir. “Firmaların Bir Önceki Güne Ait Sevkiyat Bilgileri” başlığı altında düzenlenen bilgilerden hangi hazır beton üreticisi adına ne kadar hazır beton satışı yapıldığı, belgenin hazırlandığı güne kadar yapılan toplam satışlar içerisindeki hazır beton üreticisinin payı gibi bilgilere yer verilmektedir.

(136) Belgede yer verilen bilgilere göre 02.02.2019 tarihi itibarıyla SORGUN EMEK BETON tarafından satışı yapılan toplam hazır betonun (…..)’ü ÜÇ YILDIRIM BETON, (…..)’si IRGATOĞLU BETON ve (…..)’ü EKİCİLER BETON tarafından tedarik edilmektedir. Daha önce Belge 21’de değerlendirmesine yer verilen “MUTABIK KALINAN HUSUSLAR” başlıklı belgenin birinci maddesinde belirlenen pay oranlarının ÜÇ YILDIRIM BETON için (…..), IRGATOĞLU BETON için (…..) ve EKİCİLER BETON için (…..) olduğu göz önünde bulundurulduğunda, SORGUN EMEK BETON aracılığıyla mutabık kalınan hususlara sadık kalınıp kalınmadığının denetiminin sağlandığı değerlendirilmektedir. Nitekim satılan toplam hazır beton miktarı içerisindeki paylarının anlaşma neticesinde kararlaştırılan paylar ile benzerliği yapılan değerlendirmeleri destekler niteliktedir.

(137) IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede SORGUN EMEK BETON tarafından IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a gönderildiği anlaşılan “TARİHİ İTİBARİYLE GENEL RAPOR” konulu e-postanın ekindeki “31.05.2018 RAPORU” adlı belge, aşağıda bir bölümüne yer verilen Belge 24’te yer almaktadır:

(…..TİCARİ SIR…..)

(138) Söz konusu belgede müşteriler tarafından çeşitli tarihlerde yapılan ödeme miktarlarının, ödemelerin çeşitlerinin (peşin/çek/senet), hangi müşteriler tarafından yapıldıklarının, ortalama satış fiyatı, alacak-borç ilişkisi gibi rekabete duyarlı bilgilere yer verildiği, bu bilgilerin yalnızca satışı gerçekleştirilen hazır betonun üreticisi ile değil SORGUN EMEK BETON’a hazır beton tedarikinde bulunan tüm üreticilerle paylaşıldığı görülmektedir. Belge 23’e ilişkin yapılan değerlendirmelerle benzer şekilde Belge 24’ün de teşebbüsler arasındaki rekabeti kısıtlayıcı anlaşma kapsamında alınan kararların uygulanmasına yönelik olduğu değerlendirilmektedir.

(139) Aşağıda yer verilen Belge 25 IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede elde edilmiştir. SORGUN EMEK BETON’dan IRGATOĞLU BETON, ÜÇ YILDIRIM BETON ve

Page 33

EKİCİLER BETON’a e-posta yoluyla gönderilen, “17.12.2018 TARİHİNE KADAR ŞİRKET ALACAKLARINIZ” konulu e-postanın ekinde “YENİ RAPOR 17.12.2018” adlı belge yer almaktadır:

(…..TİCARİ SIR…..)

(140) Yukarıda yer verilen söz konusu belge, rakipler bakımından üretim ve satış miktarı gibi stratejik bilgiler içermesinin yanı sıra teşebbüsler arasındaki rekabeti kısıtlayıcı anlaşmanın uygulanıp uygulanmadığının yine teşebbüsler tarafından denetlendiğinin gösterilmesi açısından önem arz etmektedir.

(141) Öyle ki IRGATOĞLU BETON, ÜÇ YILDIRIM BETON ve EKİCİLER BETON, aralarında yapmış oldukları bir anlaşma uyarınca SORGUN EMEK BETON’daki paylarını belirlemişlerdir. Söz konusu anlaşmaya göre SORGUN EMEK BETON üzerinde ÜÇ YILDIRIM BETON (…..), IRGATOĞLU BETON (…..) ve EKİCİLER BETON (…..)’lik paylara sahip olacaktır. Değerlendirmeye konu belge göz önünde bulundurulduğunda ise SORGUN EMEK BETON’un kuruluş tarihinden 2018 yılının sonuna kadar SORGUN EMEK BETON aracılığıyla yapılan toplam hazır beton satışları içinde ÜÇ YILDIRIM BETON’un payının (…..), IRGATOĞLU BETON’un payının (…..) ve EKİCİLER BETON’un payının (…..) olduğu görülmektedir. Bu husus üretici teşebbüsler arasında mutabık kalınan hususların yıl boyunca uygulandığını ve teşebbüsler arasında paylaşılan bilgiler vasıtasıyla anlaşma kapsamında kalınıp kalınmadığının denetlendiğini gösterir niteliktedir.

(142) IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve SORGUN EMEK BETON tarafından IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a gönderildiği anlaşılan e-postanın ekindeki “emek betonun borcları”, “emek beton alacakları” ve “ortakların bakiyesi” adlı belgelere Belge 26’da yer verilmiştir.

Figure from the decision

(143) Anılan bu belgelerde SORGUN EMEK BETON’a ilişkin muhtelif tarihli bilgilerin paylaşılmasının yanı sıra IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’un bakiyelerinin de toplu bir şekilde paylaşıldığı aşağıda görülmektedir.

(…..TİCARİ SIR…..)

Page 34

(144) SORGUN EMEK BETON tarafından tedarikçilere ilişkin bakiye bilgilerinin tedarikçilerle paylaşılması tek başına ele alındığında, Belge 22’nin değerlendirilmesinde de yer verildiği üzere, olağan bir durum şeklinde düşünülebilir. Fakat hazır beton üreticisi teşebbüslerin, SORGUN EMEK BETON ile ticari faaliyetlerinden doğan bakiye bilgilerini SORGUN EMEK BETON aracılığıyla birbirleriyle paylaşması, teşebbüsler arasındaki rekabeti kısıtlayıcı anlaşma ve bu anlaşma çerçevesinde alınan kararların takibinin yapıldığına işaret etmektedir.

(145) IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede, 31.03.2018 tarihinde SORGUN EMEK BETON tarafından IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a gönderildiği anlaşılan “29.03.2018 tarihinde alınan karalar” başlıklı e-postanın ekindeki belgeye Belge 27’de yer verilmiştir. Söz konusu belgeden SORGUN EMEK BETON, ÜÇ YILDIRIM BETON, IRGATOĞLU BETON ve EKİCİLER BETON’un hazır betonun üretimi ve satışına ilişkin birtakım hususlar üzerinde uzlaştıkları anlaşılmaktadır. Bu belgenin ilgili kısımları bölümler itibarıyla aşağıda yer almaktadır.

(146) Buna göre hazır beton üretimine yalnızca iki santralle devam edileceği, bu iki santralin ÜÇ YILDIRIM BETON ve EKİCİLER BETON’a ait santraller olacağı, kiralanan bu iki santral için her 1 m³ hazır beton üretimi için (…..) TL kira bedelinin ödeneceği, üretim faaliyetleri sonlandırılan her bir santral için ise (…..) TL kira ödeneceği kararlaştırılmıştır. (…..TİCARİ SIR…..)

(147) Santrallerin yanı sıra üretici teşebbüsler tarafından hâlihazırda kullanılmakta olan araçların da anlaşma çerçevesinde belirlenen bedel üzerinden kiraya verileceği de alınan kararlar arasında yer almaktadır.

(…..TİCARİ SIR…..)

(148) Alınan kararların bir diğerinde “Bütün araç ve pompalarda yalnızca EMEK HAZIR BETON yazılacak.” şeklinde bir ifadeye yer verildiği görülmektedir. Bu ifadeden üretilen hazır betonun nakliyesinde kullanılan mikserlere ve hazır betonun uygulama sahasına ulaştıktan sonra dökümü için kullanılan pompa araçlarına “EMEK HAZIR BETON” yazılacağı anlaşılmaktadır. Bu durum teşebbüslerin sadece SORGUN EMEK BETON olarak satış yapacağını göstermektedir. Nihai tüketici açısından bakıldığında ise Yozgat ilinin Sorgun ilçesinde hazır beton pazarında faaliyet gösteren tek bir teşebbüs olduğu, bu teşebbüsün de SORGUN EMEK BETON olduğu algısı oluşacaktır.

(149) Belgede yer alan bir diğer önemli husus ise ÜÇ YILDIRIM BETON, IRGATOĞLU BETON ve EKİCİLER BETON’un SORGUN EMEK BETON’da eşit oranda hisselere sahip olacağı hususudur. ÜÇ YILDIRIM BETON, IRGATOĞLU BETON ve EKİCİLER

Page 35

BETON’un her on beş günde bir toplanmak suretiyle SORGUN EMEK BETON’un hazır beton satışından elde ettiği hasılatı bu hisseleri oranında paylaşacağı anlaşılmaktadır.

(150) Değerlendirmeye konu belgede yer alan hususlar bir bütün halinde değerlendirildiğinde, Yozgat ilinin Sorgun ilçesinde hazır beton üretimi alanında faaliyet gösteren ÜÇ YILDIRIM BETON, IRGATOĞLU BETON ve EKİCİLER BETON’un üretim santrallerinin bir kısmının atıl duruma getirileceği, yalnızca ÜÇ YILDIRIM BETON ve EKİCİLER BETON’un birer adet üretim santralinin faaliyette bulunacağı anlaşılmaktadır. Bu durumun hazır beton üretim kapasitesini düşüreceği, böylelikle piyasada arz kısıtı oluşturacağı değerlendirilmektedir.

(151) Belge 28’de ise SORGUN EMEK BETON tarafından nihai tüketici ile yapılan ve aşağıda taraf bilgilerinin yer aldığı birinci maddesine yer verilen sözleşme örneği EKİCİLER BETON’dan elde edilmiştir. SORGUN EMEK BETON ile tüketici arasında yapılan sözleşmenin doğrudan üretici teşebbüste bulunması, teşebbüsün satışlarını SORGUN EMEK BETON üzerinden gerçekleştirdiğine işaret etmektedir.

(…..TİCARİ SIR…..)

(152) IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede Ön Muhasebe görevlisi (…..)’in odasındaki bilgisayardan alınan belgeler arasında SORGUN EMEK BETON tarafından IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a gönderilen “KÖY FİAT LİSTESİ 10.08.2018” adlı belgeye Belge 29’da yer verilmiştir.

(153) Daha önce de benzer içerikli bir belgeye Belge 20’de yer verilmiştir. Değerlendirmeye konu belgede de Belge 20’de yer verilen belgede olduğu gibi Sorgun ilçe merkezi ile köyler arasındaki mesafelere yer verilmiş ve belgede yer verilen köylere yapılacak hazır beton satışları için her bir hazır beton türü için ayrı ayrı fiyat tespitinde bulunulmuştur. Söz konusu belgenin bir bölümüne aşağıda yer verilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(154) Daha önce Belge 20’nin değerlendirmesinde de örnek olarak verilen Araplı Köyü’ne yapılacak satışlar incelendiğinde C16 türü hazır betonun (…..) TL/m³ üzerinden, C20 türü hazır betonun (…..) TL/m³ üzerinden, C25 türü hazır betonun (…..) TL/m³ üzerinden ve C30 türü hazır betonun (…..) TL/m³ üzerinden satılacağının kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır. Taraflarca 10.08.2018 tarihinden itibaren uygulanması öngörülen bu fiyat listesi ile Belge 20’de aynı köyler için düzenlenen ve 10.10.2018 tarihinden itibaren uygulanması öngörülen fiyat listesi karşılaştırıldığında, örnek olarak ele alınan Araplı Köyü’ne yapılacak C16 türü ve C20 türü hazır beton satışı için (…..) TL/m³, C25 türü hazır beton satışı için (…..) TL/m³ ve C30 türü hazır beton satışı için (…..) TL/m³ bir fiyat artışının kararlaştırıldığı görülmektedir. Söz konusu artışlar örnek olarak ele alınan Araplı

Page 36

Köyü’ne yapılacak satışlar için iki aylık bir sürede (…..) ile (…..)’lik bir artışa tekabül etmektedir.

(155) Belge 20 ve Belge 29 birlikte incelendiğinde, Yozgat ilinin Sorgun ilçesine bağlı köylere yapılacak hazır beton satışları için IRGATOĞLU BETON, ÜÇ YILDIRIM BETON, EKİCİLER BETON ile SORGUN EMEK BETON’un birlikte fiyat tespitinde bulundukları ve bu sayede hazır betonun satış fiyatını artırdıkları görülmektedir. Bu durum söz konusu köylerdeki nihai tüketiciler açısından ele alındığında, tüketicilerin talep ettikleri hazır betona alternatif bir fiyat üzerinden ulaşmasının mümkün olmadığını göstermektedir.

(156) IRGATOĞLU BETON ve SORGUN EMEK BETON’da yapılan yerinde incelemelerde alınan belgelere Belge 30 ve Belge 31’de yer verilmiştir. Belge 30 ve Belge 31’den SORGUN EMEK BETON ile EKİCİLER BETON ve SORGUN EMEK BETON ile ÜÇ YILDIRIM BETON arasındaki cari hesap hareketlerinin ve teşebbüslerin alacaklarının paylaşıldığı anlaşılmaktadır. Söz konusu belgelerin bir bölümü aşağıdaki gibidir:

Figure from the decision

(…..TİCARİ SIR…..)

(157) Belge 30 ve Belge 31’in de sağlayıcı ve yeniden satıcı arasındaki ticari ilişkilerden doğan bilgiler olduğu anlaşılmakla birlikte, bilgilerin SORGUN EMEK BETON’un sağlayıcısı konumunda olan IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON ile toplu bir şekilde paylaşıldığı, sağlayıcı ile yeniden satıcı arasındaki cari hareketlerin, satış miktarı, satış yapılan hazır beton türü borç/alacak miktarı, müşteri bilgisi gibi stratejik bilgiler içerdiği, dolayısıyla söz konusu bilgilerin, hazır beton üreticileri arasındaki anlaşmanın uygulanması ve takibi amacıyla paylaşıldığı değerlendirilmektedir.

(158) IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede SORGUN EMEK BETON tarafından EKİCİLER BETON’a, IRGATOĞLU BETON’a ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a gönderilen ve ekinde “emek betonun borçları.pdf”, “emek betonun alacakları.pdf”, “ortakların bakiyesi.pdf”, adlı dosyaların yer aldığı e-postaya Belge 32’de yer verilerek içeriğinin bir bölümü aşağıda gösterilmiştir:

Page 37

Figure from the decision

(…..TİCARİ SIR…..)

(159) Söz konusu belgede SORGUN EMEK BETON’un borçları ve alacaklarının yanı sıra EKİCİLER BETON, IRGATOĞLU BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’un bakiyelerine ilişkin bilgilerin de yer aldığı ve her bir hazır beton üreticisi özelinde ayrı ayrı bireyselleştirilmiş bilgilerin tüm üreticilerle toplu bir şekilde paylaşıldığı görülmektedir. Anılan belgenin de teşebbüsler arasındaki anlaşmanın uygulanması çerçevesinde paylaşıldığı değerlendirilmektedir.

(160) IRGATOĞLU BETON’da yapılan yerinde incelemede elde edilen ve SORGUN EMEK BETON’dan EKİCİLER BETON, IRGATOĞLU BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a gönderilen e-postanın ekinde yer alan “atılan beton miktarı totalde” ve “FİRMALARIN GÜNCEL DURU…” başlıklı belgelere Belge 33’te yer verilmiştir. Söz konusu belgeler incelendiğinde daha önce değerlendirilen belgelerde de görüldüğü şekilde SORGUN EMEK BETON’un EKİCİLER BETON, IRGATOĞLU BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a ait bireyselleştirilmiş bilgileri tüm teşebbüslerle paylaştığı görülmektedir. Söz konusu paylaşımın satışı yapılan hazır betonun miktarı ve fiyatı gibi stratejik bilgileri de içerdiği ve güncel bilgilerden oluştuğu dolayısıyla teşebbüslerin faaliyetleri sonrasında gerçekleşen durumun belirli aralıklarla izlendiği anlaşılmaktadır. Bu da teşebbüslerin faaliyetlerini SORGUN EMEK BETON aracılığıyla gerçekleştirdikleri ve takip ettikleri hususunu desteklemektedir. Bahse konu e-posta ve ekinin bir bölümü aşağıdaki gibidir: (…..TİCARİ SIR…..)

Figure from the decision

Page 38

(161) Öte yandan değerlendirmeye konu belgelerde her bir üretici teşebbüsün SORGUN EMEK BETON aracılığıyla yapılan toplam hazır beton satışları içerisindeki paylarının ayrı ayrı hesaplandığı görülmektedir. Buna göre satışı yapılan toplam hazır betonun (…..)’sinin ÜÇ YILDIRIM BETON tarafından, (…..)’inin IRGATOĞLU BETON tarafından, (…..)’inin ise EKİCİLER BETON tarafından üretilmiş ve SORGUN EMEK BETON’a tedarik edilmiştir. Bu oranlar daha önce değerlendirmesine yer verilen IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’un aralarında anlaşarak SORGUN EMEK BETON’daki paylarını belirledikleri oranlarla benzerlik göstermektedir. Bu bilgilerin anılan teşebbüslerin mutabık kaldıkları hususlar arasında yer alan payların dışına çıkıp çıkmadıklarını denetlemek amacıyla teşebbüslerle paylaşıldığı, dolayısıyla anlaşmanın denetim mekanizmasını oluşturduğu değerlendirilmektedir.

(162) Belge 34’de yer verilen ve SORGUN EMEK BETON’da yapılan yerinde incelemede elde edilen belgeler de Belge 33 için yapılan değerlendirmeleri destekler niteliktedir. Söz konusu belgeler incelendiğinde SORGUN EMEK BETON tarafından satışı gerçekleştirilen hazır betonun ne kadarının hangi teşebbüs tarafından gerçekleştirildiğinin aylık periyotlar halinde ve yüzdelik olarak hesaplandığı ve IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON ile paylaşıldığı aşağıda görülmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(163) Öte yandan incelenen belgeler arasında SORGUN EMEK BETON tarafından IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a yapılan toplam ödemenin ve bu ödemeler içinde her bir teşebbüsün yüzdelik payının ne kadar olduğunun gösterildiği tablo aşağıda yer almaktadır:

(…..TİCARİ SIR…..)

(164) Buna göre SORGUN EMEK BETON’un hazır beton tedarikçilerine toplam (…..) TL ödeme yaptığı, bu ödemenin (…..)’inin ÜÇ YILDIRIM BETON’a ((…..) TL), (…..)’sının IRGATOĞLU BETON’a ((…..) TL) ve (…..)’sının EKİCİLER BETON’a yapıldığı anlaşılmaktadır. Aynı tabloda “OLMASI GEREKEN” başlıklı sütunun altında ÜÇ YILDIRIM BETON’a (…..) TL, IRGATOĞLU BETON’a (…..) TL ve EKİCİLER BETON’a (…..) TL ödeme yapılması gerektiği ifade edilmiştir. Olması gereken olarak adlandırılan bu ödemelerin Belge 21’de değerlendirmesine yer verilen “MUTABIK KALINAN HUSULAR” başlıklı belgenin birinci maddesinde belirlenen paylar (ÜÇ YILDIRIM BETON için (…..), IRGATOĞLU BETON için (…..) ve EKİCİLER BETON için (…..)) üzerinden hesaplandığı anlaşılmaktadır. Bu durum, teşebbüslerin mutabık kalınan hususlara uyulup uyulmadığını denetlediğini gösterir niteliktedir.

Page 39

I.4.1.3. COŞKUNLAR BETON ve IRGATOĞLU BETON Arasındaki Geçmiş Tarihli Belgelere Yönelik Değerlendirme

(165) Dosya kapsamında COŞKUNLAR BETON’da yapılan yerinde incelemelerde, IRGATOĞLU BETON tarafından çeşitli tarihlerde nihai müşterilere sunulan fiyat teklif formları elde edilmiştir.

(166) Belge 35’te örneklerine yer verilen fiyat teklif formlarında müşteri için uygulanacak fiyatlara ve zam miktarlarına, mikserli ve pompalı ayrımı ile hazır beton türü özelinde yer verilmektedir. 2008-2018 yılları arasındaki farklı tarihlere ait fiyat teklif formlarından 2008 yılına ait olan bir örnek aşağıda tekrar gösterilmektedir:

(…..TİCARİ SIR…..)

(167) IRGATOĞLU BETON tarafından COŞKUNLAR BETON ile paylaşılan söz konusu belgelere ayrıca yer verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.

(168) Anılan belgeler, işbu dosya kapsamından farklı olarak COŞKUNLAR ve IRGATOĞLU BETON arasında geçmişte de var olan rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşmaya işaret edebileceği gibi, dosya konusu anlaşma çerçevesinde müşterilere sunulacak fiyat teklifleri için standart bir şablon oluşturma amacıyla paylaşılmış da olabilecektir.

(169) Öncelikle yapılan yerinde incelemeler ve görüşmelerde COŞKUNLAR BETON ve IRGATOĞLU BETON arasında geçmiş dönemlerde rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma olduğunu gösteren somut delillere ulaşılamamış, hazır beton müşterisi teşebbüslerden de bu yönde bir bilgi edinilmemiştir.

(170) Öte yandan belgeler, 2008-2018 yılları arasındaki farklı tarihlere ilişkin olduklarından, teşebbüslerin kuruluş tarihleri ile birlikte değerlendirilmiştir. IRGATOĞLU BETON’un kuruluş tarihi 2004 yılı iken COŞKUNLAR BETON’un kuruluş tarihi 2016 yılıdır. Bu doğrultuda anılan iki teşebbüs arasındaki olası bir anlaşmanın 2016 yılından önce başlayamayacağı anlaşılmaktadır.

(171) Bunun yanı sıra IRGATOĞLU BETON tarafından COŞKUNLAR BETON ile paylaşılan bilgilerin tamamının tek dosya içerisinde yer alması, bilgilerin kısım kısım olarak değil, tek bir bütün halinde edinildiğine işaret etmektedir. Söz konusu durum da taraflar arasında geçmiş tarihli bir anlaşmadan ziyade, bilgilerin dosya kapsamında incelenen anlaşma çerçevesinde paylaşılmış olma ihtimalini desteklemektedir.

(172) Her ne kadar COŞKUNLAR BETON ve IRGATOĞLU BETON arasında geçmiş tarihli bir anlaşma olduğunu gösteren somut deliller olmasa da, Belge 35’te yer verilen ve taraflar arasında paylaşılan söz konusu bilgiler nedeniyle, taraflar arasında olması muhtemel bir anlaşmanın varlığı bakımından teşebbüslerin hazır beton fiyatları seyrinin incelenmesinin de yerinde olacağı değerlendirilmektedir.

(173) Teşebbüslerin hazır beton fiyat seyrinin karşılaştırılmasında olası bir rekabeti kısıtlayıcı anlaşma/uyumlu eylemin ürün özelinde gerçekleşeceği varsayımından hareketle ve geçmiş tarihli Kurul kararları doğrultusunda teşebbüsler tarafından satışı en yüksek miktarda gerçekleştirilen C25 türü hazır beton ve “Yozgat il merkezi ve Sorgun” coğrafi pazarı esas alınmıştır. Bu doğrultuda teşebbüslerin hazır beton fiyatlarının seyrine aşağıdaki grafikte yer verilmektedir.

Page 40

Grafik 1: COŞKUNLAR BETON ve IRGATOĞLU BETON [12]’un 2016-2018 Yılları Arası C-25 türü Hazır Beton Satış Fiyatları (TL)

Ağırlıklı Ortalama Satış Fiyatları

Coşkunlar Beton Irgatoğlu Beton (Çalatlı) Irgatoğlu Beton (Sorgun)

Kaynak: Teşebbüsler tarafından gönderilen bilgiler çerçevesinde yapılan hesaplamalar

(174) Grafik 1 incelendiğinde Ocak 2016-Aralık 2017 döneminde teşebbüslerin satış fiyatlarının genel olarak benzer seviyelerde ve yatay seyrettiği, 2018 yılı Ocak ayından itibaren ise fiyatların belirgin şekilde yükseldiği görülmektedir. Fiyatlarda 2018 yılından itibaren görülen yükselişin diğer teşebbüslerle birlikte oluşturulan mevcut dosya konusu anlaşma nedeniyle meydana geldiği kabul edildiğinde, fiyat seyrinin COŞKUNLAR BETON ve IRGATOĞLU BETON arasında önceki dönemlerde olması muhtemel bir anlaşma/uyumlu eyleme işaret etmediği sonucuna varılmıştır.

(175) Dolayısıyla COŞKUNLAR BETON ile IRGATOĞLU BETON arasında paylaşılan çeşitli tarihlere ilişkin nihai müşterilere sunulan fiyat teklif formlarının teşebbüsler arasında önceki dönemlerde var olan bir anlaşma/uyumlu eyleme işaret etmediği, anılan belgelerin dosya kapsamında incelenen diğer teşebbüslerle olan anlaşma çerçevesinde paylaşılan bilgiler olarak değerlendirilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.

I.4.2. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi Bakımından Yapılan Değerlendirme 13

(176) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri” yasaklanmaktadır. Mezkûr madde hükmü kapsamında rakipler arasındaki rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma bakımından yapılacak değerlendirmede; öncelikle rakip teşebbüsler arasında bir anlaşmanın varlığı tespit edilmekte, sonrasında söz konusu anlaşmanın rekabeti kısıtlama amacının veya etkisinin bulunup bulunmadığı değerlendirilmektedir. Rekabeti 12 IRGATOĞLU BETON’un Çalatlı ve Sorgun’da iki tesisi bulunmaktadır. Çalatlı Yozgat merkeze yakın konumda bulunan tesis olmakla birlikte tabloda iki tesise de ayrı ayrı yer verilmiştir.

[13] GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON yapı itibarıyla birbirinin benzeri olduğu için aksi belirtilmedikçe yapılan değerlendirmeler ayrı ayrı her iki teşebbüs ve bu teşebbüslerin kurucuları için geçerlidir.

Page 41

kısıtlayıcı amaç ya da etki söz konusuysa, anlaşma sonucunda ortaya çıkacak rekabetçi faydaların belirlenmesi, bu faydaların anlaşmanın rekabeti kısıtlayıcı etkilerinden daha fazla olup olmadığının ortaya konulması, bir başka ifade ile 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde muafiyetten yararlanıp yararlanamayacağının tespit edilmesi gerekmektedir.

(177) Rekabet Hukukunda anlaşma kavramı, Borçlar Hukuku’nun konusunu oluşturan sözleşmelerden daha geniş yorumlanmakta ve bağlayıcı olma, yazılı şekil, yükümlülüklerin ifa edilmemesi halinde uygulanacak yaptırımın düzenlenmesi yahut yürürlük koşulları gibi herhangi bir şekil şartı aranmamaktadır. Anlaşma olarak nitelendirilebilecek bir ihlalden bahsedebilmek için teşebbüslerin ortak bir amaç veya sonuca yönelik niyetlerinin örtüştüğünü ve bu amaca yönelik bağlılığın bilinçli olduğunu göstermek gerekmektedir. Teşebbüslerin ortak bir amaca yönelik niyetlerinin bilinçli olarak örtüşmesi anlaşmanın varlığını göstermek için yeterli olmaktadır.

(178) Dosya konusu iddialara yönelik olarak yapılan başvuruda Yozgat ilinde faaliyet gösteren hazır beton üreticilerinin aralarında anlaşarak tek fiyat uyguladıkları ve rekabetçi yapının oluşmasını engelledikleri belirtilerek hazır beton fiyatlarının maliyetlerde değişiklik olmamasına rağmen 150 TL/m³ seviyelerinden 175 TL/m³ seviyelerine çıkardıkları ifade edilmektedir.

(179) Dosya kapsamında teşebbüsler arasında rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma olup olmadığının tespit edilebilmesi amacıyla önaraştırma ve soruşturma sürecinde yerinde incelemeler geçekleştirilmiştir. Yerinde incelemelerde elde edilen belgeler değerlendirildiğinde, özellikle Belge 13, Belge 17, Belge 19, Belge 21, Belge 27’nin doğrudan soruşturma tarafı teşebbüsler arasında gerçekleştirilmiş olan toplantılara ve bu toplantılarda alınan kararlara ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu belgeler hazır beton üretimi ve satışına ilişkin kararlar olup doğrudan teşebbüslerin ortak bir amaç veya sonuca yönelik niyetlerinin örtüştüğünü ve bu amaca yönelik bağlılıklarını açıkça göstermektedir.

(180) Öte yandan teşebbüslerin birbirleriyle iletişim halinde olması, teşebbüsler arasında ürün fiyatı, miktar bilgisi, müşteri bilgisi, vade seçenekleri vb. rekabetçi açıdan hassas bilgi paylaştıklarını gösteren çok sayıda Belge olması ve ortak satış için iki farklı teşebbüs kurduklarının tespit edilmesi hususları da dikkate alındığında teşebbüsler arasında bir anlaşmanın varlığı tartışmasızdır. Bu çerçevede dosya sürecinde elde edilen bilgi ve belgeler doğrultusunda teşebbüsler arasındaki anlaşmanın mahiyetinin açıklığa kavuşturulması ve sonrasında rekabeti kısıtlayıcı niteliği bakımından değerlendirilme yapılması gerekmektedir.

(181) Dosya kapsamında gerek önaraştırma gerek soruşturma safhasında elde edilen belgeler neticesinde Yozgat il merkezinde hazır beton üretimi ve satışı alanında faaliyet gösteren IRGATOĞLU BETON, TAMER BETON, COŞKUNLAR BETON ve KOÇ BETON’un 2018 yılı Mart ayında GÜVEN BETON adında sadece satış ve pazarlama alanında faaliyet gösteren bir teşebbüs kurdukları, Sorgun ilçesinde faaliyet gösteren IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’un yine 2018 yılı Mart ayında SORGUN EMEK BETON adında sadece satış ve pazarlama alanında faaliyet gösteren bir teşebbüs kurdukları anlaşılmaktadır.

(182) Soruşturma sürecinde Yozgat il merkezinde ve Sorgun ilçesinde faaliyet gösteren hazır beton müşterileri ile görüşmeler yapılmış ve teşebbüs yetkilileri tarafından benzer hususlar beyan edilmiştir. Yapılan görüşmelerde, GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON oluşumları öncesinde farklı teşebbüslerden farklı fiyatlara hazır beton tedarik edebildikleri, sonrasında birlik olarak adlandırdıkları bu oluşumlara yönlendirildikleri

Page 42

belirtilmiştir. GÜVEN BETON’dan hazır beton alan bir teşebbüsün projesine farklı teşebbüsler tarafından hazır beton dökümü gerçekleştirildiği, benzer şekilde SORGUN EMEK BETON’dan alınan hazır betonun da farklı teşebbüsler tarafından döküldüğü ifade edilmektedir.

(183) Soruşturma tarafı teşebbüsler tarafından yapılan savunmalarda ise GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’u kurmalarındaki amacın büyük müşterilerin taleplerini karşılamaya yönelik merkezi bir satış noktası oluşturarak maliyet tasarrufu ve etkinlik sağlama olduğu beyan edilmektedir.

(184) Önaraştırma ve soruşturma sürecinde elde edilen belgeler, Yozgat merkezde faaliyet gösteren hazır beton üreticisi teşebbüsler ile GÜVEN BETON arasında, Sorgun ilçesinde faaliyet gösteren teşebbüsler ile SORGUN EMEK BETON arasında fiyat, satış miktarı, satış yapılan hazır beton türü, stok miktarı vb. stratejik bilgilerin sıklıkla paylaşıldığını dolayısıyla aralarında yoğun bir ilişki olduğunu göstermektedir.

(185) Yerinde incelemeler esnasında elde edilen, Yozgat il merkezinde faaliyet gösteren teşebbüsler ile ilgili olan özellikle Belge 13 ve Belge 14, Sorgun ilçesinde faaliyet gösteren teşebbüslerle ilgili olan özellikle Belge 19, Belge 20 ve Belge 21 teşebbüsler arasındaki anlaşmanın mahiyeti bakımından önemli belgelerdir.

(186) Belge 13 ve Belge 14’te hazır beton üretimi ve satışına ilişkin alınan birtakım kararlar yer almaktadır. Buna göre yalnızca iki santral üretim yapacak, üretici teşebbüslere ait bazı araçlar GÜVEN BETON tarafından kiralanacak, kararlar dört teşebbüsün belirlediği kişilerce onaylanacaktır. Ayrıca Yozgat il merkezinden köylere yapılacak hazır beton satışlarında uygulanacak birim fiyat ve pompa bedelleri ile hangi üreticinin hazır beton dökümünü gerçekleştireceği belirlenmektedir. Anılan belgelerden Yozgat il merkezinde faaliyet gösteren tek teşebbüsün GÜVEN BETON olacağı, nihai tüketiciler bakımından alternatif kalmayacağı, teşebbüsler arasında fiyat tespiti ve bölge paylaşımının yapıldığı anlaşılmaktadır.

(187) Belge 19, Belge 20 ve Belge 21’de EKİCİLER BETON, IRGATOĞLU BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON arasında yapılan toplantılar ve alınan kararlara ilişkindir. Belge 19 SORGUN EMEK BETON tarafından yapılan satışlardan elde edilen nakit gelirin EKİCİLER BETON, IRGATOĞLU BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON arasında paylaşılacağına ilişkindir. Belge 20’de ise hazır beton türü özelinde Sorgun ilçe merkezi ve köylere uygulanacak fiyat tarifesi yer almaktadır. Anılan belgeler incelendiğinde gelir paylaşımı, ödeme yöntemi, hazır beton türü özelinde uygulanacak fiyatlar, vade koşulları vb. hususlara yönelik ayrıntılı düzenlemeler yapıldığı görülmektedir. Belge 21’de ise ÜÇ YILDIRIM BETON, IRGATOĞLU BETON ve EKİCİLER BETON’un hazır betonun satışına ve SORGUN EMEK BETON’un idaresine ilişkin bir takım hususlar üzerinde anlaştıkları görülmektedir. Satışı gerçekleştirecek olan merkez ofis için ÜÇ YILDIRIM BETON, IRGATOĞLU BETON ve EKİCİLER BETON tarafından temsilciler atanacağı ve bu temsilcilere münferiden görev talimatı verilemeyeceği, üç teşebbüsün de alınan ortak kararlar doğrultusunda hareket etmeleri gerektiğinin kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.

(188) Yine Belge 17’den SORGUN EMEK BETON tarafından yapılan satışlardan elde edilen gelirlerin belirli aralıklarla hisseleri oranında ÜÇ YILDIRIM BETON, IRGATOĞLU BETON ve EKİCİLER BETON ile paylaşılacağı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla SORGUN EMEK BETON’un anılan üç teşebbüsün ortak satış kanalı olarak faaliyet gösterdiği kanaati oluşmuştur.

(189) Öte yandan hazır beton müşterisi teşebbüs yetkilileri ile yapılan görüşmelerde de birlik olarak GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON kastedilerek hazır beton tedarik etmek istediklerinde birliğe yönlendirildikleri, aradaki kalite farkına rağmen kendilerine

Page 43

seçim şansı tanınmadığı, birlik kurulduktan sonra alternatifsiz kalındığı ve pazarlık güçlerinin ortadan kalktığı ifade edilmiştir.

(190) Yukarıda yer alan bilgi ve belgeler ile yapılan görüşmelerde elde edilen bilgiler doğrultusunda Yozgat il merkezinde faaliyet gösteren üreticiler tarafından kurulan GÜVEN BETON’un ve Sorgun ilçesinde faaliyet gösteren üreticiler tarafından kurulan SORGUN EMEK BETON’un ilgili teşebbüslerin ortak satış noktası şeklinde faaliyet gösterdiği tespit edilmiştir.

(191) Alıcılar üreticilerden rekabete dayalı farklı fiyatlar alabilirken kurulan ortak satış sistemi neticesinde tek bir fiyat almak durumunda kalabileceklerdir. Ortak satış anlaşmaları ile ilgili olarak, AB Komisyonu’nun “Yatay İşbirliği Anlaşmalarına İlişkin Rehber” [14] (Rehber)’inde bu anlaşmaların çok çeşitli şekillerde rekabet sorunları yaratabileceği; ortak satışla ilgili anlaşmaların genellikle rakiplerin fiyatlandırma politikalarını koordine etmeyi amaçladığı, fiyat rekabetini ortadan kaldırabileceği ve hatta bir sipariş paylaşma sistemi çerçevesinde toplam mal arzını da kısıtlayabileceği ifade edilmiştir. Ayrıca böyle bir anlaşmanın, tarafların fiyatlarının koordine olmasına neden olduğunun kabul edilmesi durumunda, taraflar ortak satış kanalı dışında doğrudan satış gerçekleştirseler bile anlaşmanın rekabeti kısıtlama amacı taşıma olasılığının yüksek olduğu ifade edilmiştir.

(192) Rehber’de yer alan değerlendirmeler Kurul tarafından 30.04.2013 tarih ve 13-24/326- RM(6) sayı ile kabul edilen Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz (Kılavuz)’da da benzer şekilde yer almaktadır. Buna göre, ortak satış anlaşmalarının fiyat tespiti, arz kısıtı, pazar ve müşteri paylaşımına yol açabildiği ve genellikle rakiplerin fiyatlandırma politikalarını koordine etmeyi amaçladığı belirtilmektedir. Ayrıca herhangi bir yatırıma sahip olmayıp sadece bir satış biriminden ibaret olan bir ortak ticarileştirme anlaşmasının [15] gizli kartel olma ihtimali olduğuna yer verilmektedir.

(193) Bu çerçevede ortak satış anlaşması, maliyet tasarrufu ve etkinlik sağlama gerekçesiyle teşebbüsler arasında fiyat tespiti yapılmasının, pazar ve müşteri paylaşımının, arz kısıtlamasının bir aracı olarak ortaya çıkabilecek, bir başka ifade ile teşebbüsler arasındaki bir karteli gizleyici nitelikten ibaret olabilecektir. Bu doğrultuda ortak satış anlaşmasının maliyet tasarrufu ve etkinlik kazanımı sağlamak için mi yoksa kartel oluşturmak amacıyla mı yapıldığının tespit edilmesi gerekmektedir.

(194) Bu noktada yapılacak tespit bakımından anlaşma doğrultusunda taraflar arasında alınan kararların yanı sıra paylaşılan bilgilerin niteliği ve kapsamı yol gösterici olacaktır. Zira bilgi değişimi, rekabetin kısıtlanması sonucunu doğurabileceği gibi teşebbüslerin ve tüketicilerin daha etkin karar almalarına imkân tanıma potansiyeline de sahiptir.

(195) Bilgi değişimi, teşebbüsler arasında bilgi asimetrisi sorununu ortadan kaldırmak, teşebbüslerin kendilerini rakipleriyle kıyaslamasına imkân tanımak, talebin istikrarsızlığından kaynaklanan maliyetleri düşürmek suretiyle çeşitli etkinlik kazanımları sağlayabilir.

(196) Öte yandan rakipler arası bilgi değişimi, tarafların birbirlerinin faaliyetlerini kontrol etme aracı olarak kullanılmak suretiyle fiyat tespiti, arz kısıtı gibi üst antlaşmaların delili olarak kabul edilebildiği gibi bir üst antlaşma olmasa dahi tek başına da rekabeti sınırlayıcı etkiler doğurabilmektedir.

(197) Kılavuz teşebbüsler arasında bilgi değişiminin birçok şekilde gerçekleşebileceğini ifade etmektedir. Bilgi, rakipler arasında doğrudan veya meslek kuruluşları gibi teşebbüs 14 Guidelines on the applicability of Article 101 of the Treaty on the Functioning of the European Union to horizontal co-operation agreements, 14.1.2011, 2011/C 11/01.

15 Ortak satış anlaşmaları ticarileştirme anlaşmaları altında yer almaktadır.

Page 44

birlikleri, pazar araştırma kuruluşları ve benzeri üçüncü taraflar veya teşebbüslerin tedarikçi ya da dağıtım ağı yoluyla dolaylı olarak paylaşılabilir.

(198) Her ne kadar rekabete duyarlı bilgiler ilgili piyasaya ve ürüne göre farklılık gösterebilse de genel olarak fiyata, miktara, müşterilere, maliyetlere, cirolara, satışlara, alımlara, kapasiteye, ürün niteliklerine, pazarlama planlarına, risklere, yatırımlara, teknolojilere, Ar-Ge programlarına vb. konulara ilişkin bilgilerin rekabete duyarlı olduğu kabul edilmektedir. Fiyat ve miktara ilişkin bilgiler, stratejik niteliği en yüksek bilgilerdir. Bu tip bilgilerin rakipler arasında değişimi verilerin paylaşılması, tarafların rekabetçi güdülerinin azaltılması suretiyle rekabetçi davranışlarının koordinasyonuna, dolayısıyla rekabeti kısıtlayıcı etkiler doğmasına yol açabilmektedir.

(199) Nitekim Kılavuz’da teşebbüsler arası bilgi değişiminin fiyat ve miktar tespiti amacını taşıyan bir anlaşma niteliği taşıdığında kartel olarak değerlendirileceği, üzerinde uzlaşılan kurallara uyulup uyulmadığının takibinin yapılması amacıyla kartelin işleyişini kolaylaştıran bilgi değişimlerinin de kartelin bir parçası olarak değerlendirileceği belirtilmektedir. Ayrıca teşebbüslerin gelecekte uygulamayı planladıkları fiyat, üretim ya da satış miktarı gibi rekabete duyarlı bilgileri aralarında değişmesi, genellikle fiyat ya da miktar tespiti amacı taşıdığı için kartel olarak değerlendirileceği kabul edilmektedir.

(200) Bu çerçevede maliyet tasarrufu ve etkinlik sağlamak için yapılmış olan bir ortak satış anlaşmasında, taraflar arasındaki bilgi paylaşımının söz konusu etkinlikleri sağlamak için duyulan ihtiyaçtan fazla olmaması gerekir. Bunun yanı sıra taraflar arasında paylaşılan bilgilerin maliyet tasarrufu ve etkinlik kazanımlarına ne şekilde katkıda bulunduğunun taraflarca açıklanması beklenir.

(201) Yerinde incelemelerde elde edilen bilgi ve belgeler incelendiğinde teşebbüslerin çeşitli tarihlerde aralarında toplantı yaptıkları ve bu toplantılarda, hazır beton üretimi, satış miktarı, gelir paylaşımı, ortak satış için kurulan teşebbüsün işleyişi, bireysel olarak karar alınamayacağı, ileriye dönük olarak uygulanacak fiyatlar vb. stratejik unsurlar üzerinde karar aldıkları (Belge 13, 17, 19, 21, 27) anlaşılmaktadır. Anılan belgeler ortak satış anlaşmasına ilişkin yukarıda yer verilen rekabetçi endişeleri doğrudan gösterecek niteliktedir.

(202) Yine SORGUN EMEK BETON tarafından EKİCİLER BETON, IRGATOĞLU BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON ile paylaşılan geleceğe yönelik fiyat listeleri (Belge 20, 29) de teşebbüsler arasındaki anlaşmanın ortak satış anlaşmasının ötesinde olduğunu açıkça göstermektedir. Bunun yanı sıra GÜVEN BETON tarafından, satış yapılan hazır beton türü, miktarı, birim fiyatı, pompa bedeli, sevk raporu (Belge 4, 5, 6,7, 10) bilgilerinin müşteri özelinde ve güncel olarak üretici teşebbüslerle paylaşıldığı görülmektedir. Benzer şekilde SORGUN EMEK BETON tarafından satış fiyatı, miktarı, borç/alacak bakiyelerinin ve cari hareket bilgilerinin üretici teşebbüslerle sıklıkla paylaşılmasının (Belge 22, 23, 24, 25, 26, 30, 31) rekabetçi açıdan etkinlik kazanımı ile açıklanamayacağı kanaatine ulaşılmıştır.

(203) Bu çerçevede yerinde incelemelerde elde edilen ve Bölüm 2.3.1.’de yer verilen belgeler incelendiğinde Yozgat il merkezi ve Sorgun ilçesinde ayrı ayrı olmak üzere gerek üretici teşebbüslerin birbirleri arasında gerek üretici teşebbüsler ile satış ve pazarlama amacıyla kurulan teşebbüsler arasında güncel fiyatlar, maliyet, satış miktarı, satış türü, müşteri bilgisi, sevkiyat raporu, borç/alacak bilgisi, peşin ve vadeli satış bilgilerinin sıklıkla paylaşıldığı anlaşılmaktadır.

(204) Belgelerin tamamı birlikte değerlendirildiğinde, teşebbüslerin pazarlama ve satış faaliyetlerini GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON üzerinden gerçekleştirdiği, GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’un hazır beton satış faaliyetlerini belirli

Page 45

aralıklarla üretici teşebbüslerle paylaştığı, dolayısıyla paylaşılan bilgiler doğrultusunda teşebbüsler arasındaki anlaşmanın takibinin yapıldığı değerlendirilmektedir. Nihayetinde rakip teşebbüsler bakımından stratejik öneme sahip olan bilgilerin güncel olarak, yoğun bir şekilde ve teşebbüs özelinde hazırlanarak paylaşılması, teşebbüsler arasındaki rekabeti kısıtlayıcı anlaşmanın delili niteliği taşımakta, bu nedenle de maliyet tasarrufu ve etkinlik sağlama amacıyla bağdaşmamaktadır.

(205) Bu doğrultuda GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’un TAMER BETON, KOÇ BETON, COŞKUNLAR BETON, IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON arasındaki anlaşmanın, taraflar arasında genel olarak fiyat bilgilerinin, satış miktarlarının ve türlerinin, müşteri verilerinin, vade koşullarının, gelir bilgilerinin, sıklıkla ve teşebbüs özelinde paylaşılması ve doğrudan fiyat tespiti, pazar ve müşteri paylaşımına yönelik belgeler olması nedeniyle “kartel” olarak değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmaktadır.

(206) Karteller; fiyat tespiti, müşterilerin, sağlayıcıların, bölgelerin ya da ticaret kanallarının paylaşılması, arz miktarının kısıtlanması veya kotalar konması, ihalelerde danışıklı hareket konularında, rakipler arasında gerçekleşen rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve uyumlu eylemler olarak tanımlanmaktadır [16]. Birlikte fiyat tespiti, pazar ve müşteri paylaşımı ve arzın kontrolüne ilişkin anlaşmaların amacının rekabetin kısıtlanması olduğu, bu amacın ilk bakışta görülebilecek kadar açık olduğu kabul edilmekte ve bu tür anlaşmaların genel olarak amaç bakımından rekabeti kısıtlayıcı oldukları değerlendirilmektedir [17]. Rekabeti kısıtlama amacı bulunan bir anlaşma doğası gereği 4. madde kapsamında ihlal teşkil ettiğinden, söz konusu anlaşmanın pazardaki fiili veya potansiyel etkilerinin incelenmesine gerek bulunmamaktadır.

(207) Soruşturma tarafları, hazır beton pazarında faaliyet gösteren rakip teşebbüslerdir. Dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler, SORGUN EMEK BETON ve GÜVEN BETON aracılığıyla teşebbüslerin faaliyetlerini ortak bir noktadan gerçekleştirmek üzere anlaştığını açık bir şekilde göstermektedir. Diğer belgelerın yanı sıra özellikle Belge 13, Belge 19 ve Belge 21, söz konusu anlaşmasının çerçevesini ortaya koymaktadır. Anlaşma çerçevesinde Yozgat il merkezinde GÜVEN BETON’un Sorgun ilçesinde ise SORGUN EMEK BETON’un hazır beton satışı noktasında tek teşebbüs konumuna geldiği görülmektedir. Nihai müşteriler talep ettikleri hazır betona Yozgat il merkezinde GÜVEN BETON, Sorgun ilçesinde ise SORGUN EMEK BETON aracılığıyla tek fiyat üzerinden ulaşmakta ve fiyat rekabeti ortadan kalkmaktadır. Yine dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler teşebbüslerin serbest piyasa koşullarında her bir teşebbüs tarafından özgürce belirlenmesi beklenen satış fiyatı, miktarı, ödeme seçenekleri, vade koşulları gibi hususları birlikte belirlediğini ve bölge paylaşımı yapıldığını açıkça göstermektedir. Ayrıca SORGUN EMEK BETON ve GÜVEN BETON tarafından güncel olarak tutulan ve tüm teşebbüslerle paylaşılan bilgiler doğrultusunda anlaşma konusu hususların takibinin yapıldığı ve cezai yaptırımlarının denetlendiği değerlendirilmektedir.

(208) Bu kapsamda kartel olduğu değerlendirilen TAMER BETON, KOÇ BETON, COŞKUNLAR BETON, IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON, ÜÇ YILDIRIM BETON, SORGUN EMEK BETON ve GÜVEN BETON arasındaki anlaşmanın amaç bakımından rekabeti kısıtlayıcı nitelik taşıdığı ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal teşkil ettiği açıktır. Doğası gereği rekabet karşıtı olan söz konusu 16 Ceza Yönetmeliği, 3. madde

17 Guidelines on the application of the Article 101(3) of the Treaty (AB Muafiyet Kılavuzu), Official Journal C 101, 27.04.2004, s.100, para.23; Muafiyetin Genel Esaslarına İlişkin Kılavuz (Muafiyet Kılavuzu), s.2, para. 8.

Page 46

anlaşmanın pazardaki fiili ya da potansiyel etkilerinin incelenmesine gerek bulunmamaktadır.

(209) Karteller, yukarıda yer verildiği üzere fiyat tespiti, arz miktarının kısıtlanması, bölge ve müşteri paylaşımı gibi hususlar üzerinde rakipler arasında gerçekleştirilen yatay anlaşmalar olarak ortaya çıkan ihlal türlerindendir. Bu doğrultuda kartel üyesi teşebbüsler, faaliyet gösterdikleri pazarda tek fiyat üzerinden satış yapabilecekleri gibi belirli bölgeleri paylaşmak suretiyle birbirlerinin bölgesine satış yapmama yolunu da tercih edebilmektedirler. Taraflar doğrudan kendi satış ve ticari politikalarını bu yönde değiştirerek kartelin amacına ulaşabilecekleri gibi, araştırma ve geliştirme anlaşmaları, üretim anlaşmaları, ortak satış anlaşmaları vb. şekilde işbirliği anlaşmaları yoluyla da bu amaca ulaşabileceklerdir. Ancak ikinci durumda belirtilen anlaşmalar yoluyla aynı pazarda farklı teşebbüsler tarafından gerçekleştirilen anlaşmaların tek bir kartelin parçaları mı yoksa ayrı ayrı karteller mi olduğu hususu ortaya çıkmaktadır.

(210) Bu noktada dosya konusu eylemler bakımından değerlendirilmesi gereken husus; tarafları TAMER BETON, KOÇ BETON, COŞKUNLAR BETON, IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON, ÜÇ YILDIRIM BETON, SORGUN EMEK BETON, GÜVEN BETON olan tek bir kartel mi, yoksa tarafları Yozgat il merkezinde faaliyet gösteren TAMER BETON, KOÇ BETON, COŞKUNLAR BETON, IRGATOĞLU BETON, GÜVEN BETON olan ve tarafları Sorgun ilçesinde faaliyet gösteren IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON, ÜÇ YILDIRIM BETON, SORGUN EMEK BETON olan iki farklı kartel mi olduğudur. Dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler, teşebbüsler arasındaki iletişim, anlaşmanın tarafları, satış yapılan bölgeler vb. hususlar incelenerek söz konusu husus açıklığa kavuşturulabilecektir.

(211) Bu doğrultuda Yozgat il merkezinde faaliyet gösteren teşebbüsler tarafından oluşturulan GÜVEN BETON ve Sorgun ilçesinde faaliyet gösteren teşebbüsler tarafından oluşturulan SORGUN EMEK BETON’un kuruluş tarihleri, ortaklık yapıları, hazır beton satışı yaptıkları bölgeler önem arz etmektedir.

(212) Kuruluş tarihlerine bakıldığında GÜVEN BETON’un 08.03.2018 tarihinde, SORGUN EMEK BETON’un da 06.03.2018 tarihinde ticaret siciline tescil edildiği görülmektedir. Aynı ürün pazarında, yapı olarak aynı şekilde faaliyet gösteren iki farklı teşebbüsün kuruluş tarihlerinin iki gün ara ile olması ortak bir anlaşma neticesinde söz konusu kararların alındığına işaret etmektedir.

(213) İkinci olarak teşebbüslerin ortaklık ve yönetim yapıları da gösterge teşkil edecektir. GÜVEN BETON’un ve SORGUN EMEK BETON’un ortaklık yapıları incelendiğinde resmi olarak farklı şahıslar görünmekle birlikte, GÜVEN BETON’un ortakları ile TAMER BETON, KOÇ BETON, COŞKUNLAR BETON, IRGATOĞLU BETON’un ortakları arasında akrabalık ilişkisi olduğu, SORGUN EMEK BETON’un ortakları ile de yine IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON, ÜÇ YILDIRIM BETON’un ortakları arasında akrabalık ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Söz konusu husus SORGUN EMEK BETON ve GÜVEN BETON’u oluşturan tarafların aynı kartel çerçevesinde bir araya geldiklerine dair ciddi bir emare içermektedir. Bunun yanı sıra her iki teşebbüs için de (…..)’ın temsile yetkili olarak atanan kişi olduğu görülmektedir.

(214) (…..)’ın GÜVEN BETON şirket müdürü olarak belgelerde ismi geçmesinin yanı sıra SORGUN EMEK BETON’un faaliyetleri ile ilgili olarak 09.05.2018 tarihinde konuşulan konuların yer aldığı Belge 19 incelendiğinde, ilgili toplantı tutanağının altında imzası bulunan kişilerden birinin yine (…..) olduğu anlaşılmaktadır. Ayrıca her iki teşebbüsün (SORGUN EMEK BETON ve GÜVEN BETON) ortaklığında IRGATOĞLU BETON ile ilişkili kişilerin bulunması da dikkat çekmektedir. Bu durum da GÜVEN BETON ve

Page 47

SORGUN EMEK BETON’un aynı anlaşma çerçevesinde kurulduğu ve yönetildiği kanaatini desteklemektedir.

(215) Son olarak soruşturma tarafı teşebbüslerin tek bir kartel etrafında bir araya geldiklerinin kabul edilmesi durumunda SORGUN EMEK BETON ve GÜVEN BETON’un bölge paylaşımı dolayısıyla satış yaptıkları yerlerin kesişmemesi beklenebilir. Bu çerçevede İlk olarak SORGUN EMEK BETON ve GÜVEN BETON’dan satış gerçekleştirdikleri il/ilçe/mahalle bilgileri talep edilmiş ve karşılaştırılmıştır. SORGUN EMEK BETON tarafından gönderilen bilgilerde teşebbüsün satışlarının tamamının Sorgun’a yapıldığı görülmektedir. GÜVEN BETON’un satış yaptığı bölgeler incelendiğinde ise farklı ilçelere satış yapıldığı [18] görülmekle birlikte Sorgun ilçesine satış bulunmamaktadır.

(216) İkinci olarak GÜVEN BETON’da yapılan yerinde incelemeler esnasında elde edilen ve SORGUN EMEK BETON tarafından EKİCİLER BETON, IRGATOĞLU BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON’a e-posta yoluyla gönderildiği anlaşılan köy fiyat listeleri karşılaştırılmıştır. Yapılan karşılaştırmada da hazırlanan listelerde yer alan köy isimlerinde kesişme olmadığı tespit edilmiştir.

(217) Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler doğrultusunda, soruşturmaya taraf teşebbüslerin tek bir kartel oluşturdukları, Yozgat il merkezinde GÜVEN BETON Sorgun ilçesinde ise SORGUN EMEK BETON aracılığıyla bölge paylaşımında ve fiyat tespitinde bulundukları sonucuna ulaşılmıştır.

I.4.3. 4054 sayılı Kanun’un 5. Maddesi Bakımından Yapılan Değerlendirme

(218) Yapılan incelemeler çerçevesinde dosya konusu anlaşmanın rekabeti kısıtlama amacı taşıdığı ve dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal teşkil ettiği sonucuna ulaşımıştır. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile yasaklanan rekabeti kısıtlayıcı anlaşmalar belirli şartları sağlaması durumunda anılan Kanun’un 5. maddesi ile bu yasaklamadan muaf tutulmaktadır.

(219) Kanun belli tip veya türdeki rekabeti kısıtlayıcı anlaşmaları 5. madde koruması dışında bırakan bir düzenleme ihtiva etmemektedir. Teorik olarak 5. maddede yer alan koşulları sağlayan her türlü rekabeti kısıtlayıcı anlaşma ve hüküm muafiyet korumasından faydalanabilir. Fakat gerek hukuken gerek iktisadi olarak doğası gereği rekabeti aşırı ölçüde sınırladıkları ve rekabet üzerindeki olumsuz etkilerini bertaraf edecek nitelikte ekonomik faydalar yaratabilme ihtimallerin oldukça düşük olduğu varsayılan anlaşmaların muafiyet koşullarını sağlama ihtimalinin görece düşük olduğu kabul edilmektedir.

(220) Rekabet hukukunda yasaklanan, rekabeti bozucu anlaşma türlerinin başında kartel anlaşmaları gelmektedir. Uygulamada, bu durum, genellikle, fiyat tespiti, arz miktarının kısıtlanması, pazar paylaşımı, müşteri veya bölgelerin bölüşümü, ihalelerde danışıklı hareket edilmesi veya bunların bileşimi ile gerçekleştirilmektedir. Karteller rekabeti sınırlamakla birlikte telafi niteliğinde herhangi bir somut fayda ortaya çıkarmamaktadırlar. Aksine fiyatların rekabetçi seviyenin üzerine çıkmasını sağladıklarından tüketicilere ve topluma zarar vermektedirler. Fiyat artışı neticesinde tüketiciler ya hizmeti hiç satın alamamakta ya da aynı mal veya hizmeti daha yüksek bir fiyattan satın almaktadırlar. Bu şekilde tüketici refahında ve dolayısıyla toplumsal refahta bir azalma gerçekleşirken sadece kartel üyelerinin refahında bir artış olmaktadır.

(221) Bu çerçevede, soruşturmaya konu rekabet ihlallerine ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında re’sen muafiyet değerlendirmesi yapılması durumunda, söz 18 GÜVEN BETON tarafından Yozgat merkez yanı sıra Şefaatli ve Yerköy ilçelerine de satış yapılmaktadır.

Page 48

konusu davranışların “mal veya hizmetlerin üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin

sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin

sağlanması” gibi bir sonuç doğurmadığı, ayrıca soruşturmaya konu eylemler sonucu

ortaya çıkan faydanın tamamen kartel üyeleri lehine etki doğurması sebebiyle ve

tüketicilerin bu uygulamalardan önemli zararlar görmesi nedenleriyle söz konusu

anlaşmalara muafiyet tanınması mümkün değildir.

I.4.4. Savunmalar ve Bunlara İlişkin Değerlendirmeler

I.4.4.1. Tarafların Savunmaları

Yozgat İl Merkezinde Faaliyet Gösteren Teşebbüslere Ait Savunmalar

 GÜVEN BETON

(222) Teşebbüs tarafından yapılan savunmalar kapsamında;

 Rakip teşebbüslerin bir araya gelerek yeni bir teşebbüs kurmalarının tek başına rekabeti sınırlayıcı bir anlaşmanın tarafı oldukları sonucunu doğurmayacağı, dolayısıyla hazır beton üreticileri tarafından kurulan GÜVEN BETON'un 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi çerçevesinde incelenmesi gerektiği, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında yapılacak değerlendirme sonucunda GÜVEN BETON’u kuran teşebbüslerin cirolarının 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) kapsamında öngörülen ciro eşiklerini aşmayacağı, dolayısıyla GÜVEN BETON’un kuruluş işleminin Kurul'un iznine tabi olmayan bir devralma işlemi niteliğinde olduğu, gerek 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinin gerekse 2010/4 sayılı Tebliğin 7. maddesinin rakip teşebbüsler arasındaki yoğunlaşma işlemlerini rakip olmayan teşebbüsler arasındaki yoğunlaşma işlemlerinden farklı değerlendirilmesine imkân tanımadığı, GÜVEN BETON’un kuruluş işleminin de bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği,

 GÜVEN BETON’un kuruluş işleminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmesi durumunda da, GÜVEN BETON’un kuruluş amacının rekabeti kısıtlamak olmadığı, GÜVEN BETON’un yasal prosedürlere uygun ve aleni bir şekilde kurulmasının da rekabeti kısıtlama amacının olmadığını destekler nitelikte olduğu, GÜVEN BETON’un kuruluş amacının özellikle satışların azaldığı dönemlerde hazır betonun bireysel pazarlama maliyetlerine katlanılmaksızın ortak bir şekilde pazarlanması olduğu, GÜVEN BETON’un ortaklarından aldığı hazır betonun yeniden satışını gerçekleştirdiği ancak ortakların hazır betonlarının tamamını GÜVEN BETON’a satma zorunluluklarının bulunmadığı, yine aynı şekilde müşterilerinde GÜVEN BETON veya GÜVEN BETON’un ortakları olan diğer herhangi bir teşebbüsten hazır beton alma özgürlüğüne sahip olduğu, GÜVEN BETON’un kuruluşu öncesinde var olan fiyatların GÜVEN BETON’un kuruluşundan sonra da çevre ilçelere kıyasla ciddi anlamda bir değişikliğe uğramadığı, GÜVEN BETON’un kurulmasıyla birlikte sınırlı dahi olsa rekabeti engelleyici herhangi bir etkinin tespitinin Soruşturma Bildiriminde yer almadığı, dolayısıyla yürütülmekte olan soruşturmanın geçmiş Kurul kararları paralelinde 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca sonuçlandırılmasının uygun olacağı

ifade edilmiştir.

 TAMER BETON

(223) Teşebbüs tarafından yapılan savunmalar kapsamında;

Page 49

 Soruşturma Bildiriminin bazı bölümlerinde teşebbüslerin rekabet ihlali içerisinde olduklarının tespit edildiği, bazı bölümlerinde ise rekabetin kısıtlanma şüphesinin bulunduğu ifadelerinin yer aldığı, henüz soruşturmanın başında ve herhangi bir savunma alınmaksızın yapılan “tespit edilmiştir” değerlendirmesinin masumiyet karinesine ve Kurum’un soruşturma açıldığının kamuoyuna duyurulması aşamasında belirttiği “Kamuoyunun Rekabet Kurulu kararları hakkında bilgilendirilmesi kapsamında yapılan bu açıklamalar, hakkında soruşturma açılan teşebbüslerin ya da teşebbüs birliklerinin 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri, Kanun kapsamında ceza yaptırımı ile karşı karşıya kaldıkları veya kalacakları şeklinde yorumlanamaz.” ifadelerine aykırı olduğu,

 Soruşturma Bildirimi ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiğinin ifade edildiği ancak 4. maddenin hangi bentlerinin ihlal edildiğine yönelik net bir tanımlama yapılmadığı, soruşturma konusu şikâyet başvurusunun teşebbüslerin hazır beton fiyatlarında birliktelik yaptıklarına ilişkin olmasına rağmen bu hususla ilgili herhangi bir belgenin ortaya konulamadığı, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun'un "Kurulun Soruşturmaya Başlaması" başlıklı 43. maddesinin ihlal edildiği,

 GÜVEN BETON’un kurulması ve işletilmesi işleminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlal olarak değerlendirilemeyeceği, bu işlemin aynı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir yoğunlaşma işlemi olduğu ve 2010/4 sayılı Tebliğ uyarınca ciro eşiklerinin aşılmamasından dolayı bildirime tabi bir yoğunlaşma işlemi olmadığı,

 GÜVEN BETON’un kuruluş işleminin 7. madde kapsamında değerlendirilmesi görüşünün saklı tutulması kaydıyla 4. madde kapsamında yapılacak bir değerlendirme durumunda dahi GÜVEN BETON’u kuran teşebbüslerin amacının rekabeti kısıtlamak olmadığı gibi rekabeti kısıtlayıcı herhangi bir etkinin de meydana gelmediğinin görüleceği, GÜVEN BETON’un asıl kuruluş amacının Ankara-Sivas Hızlı Tren Projesi'nin yüklenicileri olan Yapı Merkezi İnş. ve San. A.Ş. ve ÖZKAR İnş. San. ve Tic. A.Ş.'ye etkin bir biçimde hazır beton tedariki sağlayabilmek olduğu, ortak pazarlama teşebbüsü olarak GÜVEN BETON’un kurulmasının uzak noktalardaki müşterilere hazır beton temin edilirken katlanılan maliyetlerin azaltılmasına ve etkinlik kazanımlarına sebep olduğu, GÜVEN BETON’u kuran teşebbüslerin ürettiği hazır betonun tamamını GÜVEN BETON’a satma yükümlülüklerinin bulunmadığı ve GÜVEN BETON’un kurulmasından sonra da müşterilerine doğrudan satış yapmaya devam ettikleri, aynı şekilde müşterilerin de hazır beton satın alırken istedikleri teşebbüsü seçebildikleri, bu hususlar hakkında Soruşturma Bildiriminde de herhangi bir tespit veya iddianın yer almadığı, dolayısıyla rekabeti kısıtlayıcı herhangi bir amaç ve etkinin bulunmadığı,

 Yozgat ili genelinde hazır beton fiyatları karşılaştırıldığında soruşturma tarafı olmayan teşebbüslerin fiyatlarının soruşturma tarafı teşebbüslerin fiyatlarından fazla olduğunun görüleceği, GÜVEN BETON’un kurulmuş olmasının bu durumu değiştirmediği, bu hususun da rekabetin kısıtlanmadığına yönelik bir gösterge olarak kabul edilebileceği,

 GÜVEN BETON’un kurulmasının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilecek olması durumunda dahi sağlanan maliyet avantajları ve etkinlik kazanımları bakımından 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyet alabilecek nitelikte bir işlem olduğu,

Page 50

 Ortak pazarlama uygulaması kapsamında pazarlama ve tedarik planlarının tek bir noktadan yapılması ile taşıma maliyetleri fazla olan hazır betonun nakliyesinde ciddi tasarruflar sağlanacağı, dolayısıyla muafiyetin ilk koşulunun sağlandığı,

 GÜVEN BETON’un kurulması ile birlikte rekabetin ortadan kalkmadığı, müşterilerin hazır beton tedariki için tek bir kanal kullanmasının işlem maliyetlerini azalttığı

ifade edilmiştir.

 IRGATOĞLU BETON

(224) Teşebbüs tarafından yapılan savunmalar çerçevesinde;

 GÜVEN BETON'un ve SORGUN EMEK BETON'un kurulması işlemlerinin 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında birer devralma işlemi olduğu, yeni bir şirket kurulması işleminin bu şirketi kuran teşebbüsler arasında bir anlaşma/uyumlu eylemin olduğunun açıkça gösterilemeyip yalnız bu teşebbüslerinin rakip olması gerekçesiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında ele alınmasının doğru olmayacağı, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında bir değerlendirme yapılabilmesi için şirketi kuran teşebbüsler arasında rekabeti kısıtlamaya yönelik bir niyet birlikteliği olduğunun ispatlanmasının gerektiği, bu açıklamalar ışığında GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON'un kurulması işlemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında değerlendirilmesinin yerinde olacağı,

 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında yapılacak bir değerlendirme neticesinde GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’u kuran teşebbüslerin cirolarının eşik altında kaldığının görüleceği, dolayısıyla bu kuruluş işlemlerinin bildirime tabi olmadığı, bildirime tabi olmayan birleşme/devralma işlemleri hakkında yapılacak 4. madde değerlendirilmesinin 4054 sayılı Kanun ile bildirime tabi olmayan işlemlere karşı sağlanan hukuki korumaya aykırı olacağı,

 Soruşturma Bildiriminde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir amaç/etki değerlendirilmesi yapılmadığı, bu şirketlerin rakip teşebbüsler tarafından kurulmuş olmasının doğrudan 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında rekabet ihlali olarak değerlendirildiği, ancak ortakların bu şirketleri kurma amaçlarının rekabeti kısıtlamak olduğuna dair herhangi bir tespite yer verilmediği, etki analizi bakımından da bu şirketlerin kurulması ile birlikte şirketlerin faaliyet gösterdiği bölgelerde rekabetin azaldığına dair herhangi bir tespitte bulunulmadığı, önceki dönemlerde olduğu gibi bu iki şirketin kurulması sonrasındaki dönemde de hazır beton fiyatlarının il genelinde en düşük Yozgat merkez ve Sorgun ilçelerinde uygulanmaya devam edildiği, GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK’in sektörün içerisinde bulunduğu ekonomik zorlukları hafifletmek amacıyla kurulduğu ve bu şirketlerin kurulması ile etkinlik kazanımı sağlandığı

ifade edilmiştir.

 KOÇ BETON

(225) Teşebbüs tarafından yapılan savunmalar kapsamında;

 Soruşturma Bildiriminde yer alan tespitlerin KOÇ BETON’un rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşmanın tarafı olduğunu göstermediği, delillerin Kurul’un yerleşik içtihadına aykırı olarak birbirleriyle tutarsız olduğu,

Page 51

 Soruşturma Bildiriminde soruşturma açılmasının temel dayanağının TAMER BETON, COŞKUNLAR BETON, KOÇ BETON ve IRGATOĞLU BETON’un ortak bir teşebbüs olarak GÜVEN BETON’u kurmaları olduğunun anlaşıldığı, ancak rakip teşebbüsler tarafından ortak bir şirket kurulmasının doğrudan rekabet ihlali anlamına gelmeyeceği, dolayısıyla 4. madde kapsamında yapılan incelemenin hatalı olduğu, bu işlemin bir yoğunlaşma işlemi olarak nitelendirilmesi ve 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında incelenmesi gerektiği, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında yapılacak inceleme sonucunda ise bu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında ciro eşiklerini aşmadığının ve dolayısıyla bildirime tabi olmadığının görüleceği,

 GÜVEN BETON’un kurulması işleminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında incelenmesi durumunda dahi amaç ve/veya etki bakımından değerlendirme yapılmasının gerektiği, GÜVEN BETON’un kurulma amacının rekabeti kısıtlamak olmadığı ve sonrasında da bu işlemin rekabeti kısıtlayıcı herhangi bir etki doğurmadığı, GÜVEN BETON’un kurulma amacının hızlı tren inşaatında faaliyet gösteren firmalar gibi büyük ölçekli firmalara daha uygun fiyatlı hazır beton temin etmek olduğu, teşebbüslerin GÜVEN BETON’a kendi rızaları ile ortak oldukları, ortak olan teşebbüslerin yüklü miktarda satış yaptıkları müşterilerine dahi satışlarını GÜVEN BETON üzerinden geçekleştirmek zorunda olmadıkları ve istedikleri müşterilere satış yapmak hususunda serbest oldukları, benzer şekilde müşterilerin de diledikleri hazır beton üreticisi teşebbüsten veya GÜVEN BETON’dan hazır beton tedarik etme konusunda özgür oldukları, etki bakımından da rekabeti kısıtlayıcı herhangi bir sonucun ortaya çıkmadığı,

 Soruşturma Bildiriminde GÜVEN BETON'un kurulması ile birlikte il merkezindeki hazır beton pazarında rekabetin kısıtlandığı ve azaldığına ilişkin herhangi bir delilin ortaya konulmadığı

ifade edilmiştir.

 COŞKUNLAR BETON

(226) Teşebbüs tarafından yapılan savunmalar çerçevesinde;

 Soruşturma Bildirimi ile 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin tam olarak yerine getirilmediği, Soruşturma Bildiriminde iddia konusu ihlalin 4. madde kapsamında olduğu şeklinde genel bir çerçeve belirlenmek suretiyle soyut bir şekilde ifade edildiği, 4. maddenin hangi bendinin ihlal edildiğine dair herhangi bir açıklamaya yer verilmediği, dolayısıyla hangi hususlar bakımından suçlandıklarının net olarak anlaşılamadığı,

 Soruşturma açılmasına dayanak olan iddiaların rakip teşebbüslerin fiyat birlikteliği yaptığına ilişkin olmasına rağmen bu husus hakkında Soruşturma Bildiriminde herhangi bir tespitin yer almadığı,

 GÜVEN BETON’un kuruluş amacının rekabeti kısıtlamak olmadığı ve rekabeti kısıtlayıcı hiçbir etkinin de ortaya çıkmadığı, GÜVEN BETON’un kuruluş amacının maliyet avantajlarından yararlanmak, etkinlik yaratmak ve müşterilere daha uygun koşullarda hazır beton temin etmek olduğu, GÜVEN BETON üzerinden hazır beton alış veya satış hususlarında hazır beton satıcısı teşebbüslere veya müşterilere herhangi bir zorlama yapılmadığı, tüm alım satım işlemlerinin rekabetçi bir ortamda sürdürülmeye devam edildiği, Kurul’un yerleşik içtihadına göre rekabet ihlallerinin açık bir şekilde ortaya konulduğu hallerde dahi 4054 sayılı

Page 52

Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası uyarınca teşebbüslere ihlale ne şekilde son vereceklerine ilişkin görüş yazısı tebliğ edilmek suretiyle ihlalin sonlandırılabildiği, bu kapsamda GÜVEN BETON’un kurulması işlemine yönelik yürütülmekte olan soruşturmanın ekonomik açıdan sektörün geçirdiği zor koşullar da göz önüne alınarak herhangi bir idari para cezası uygulanmaksızın 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası kapsamında sonuçlandırılmasının yerinde olacağı

ifade edilmiştir.

Sorgun İlçesinde Faaliyet Gösteren Teşebbüslere Ait Savunmalar

 SORGUN EMEK BETON

(227) Teşebbüs tarafından yapılan savunmalar dairesinde;

 Soruşturma Bildiriminde SORGUN EMEK BETON’un kuruluş işleminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal eder nitelikte olduğunun ifade edildiği, ancak SORGUN EMEK BETON’un kurulmasının ve kurulduktan sonra yürüttüğü faaliyetlerin ne şekilde 4. madde kapsamında ihlal teşkil ettiğinin yeterince açık değerlendirilmediği, dolayısıyla hangi hususlar hakkında savunma yapılması gerektiğinin tam olarak anlaşılamadığı, buna karşın 4054 sayılı Kanun'un "Kurulun Soruşturmaya Başlaması" başlıklı 43. maddesinde soruşturma sürecinin başlayabilmesi için Kurul tarafından soruşturma yazısı ile birlikte iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilginin ilgili taraflara gönderilmesi gerektiğinin düzenlendiği,

 SORGUN EMEK BETON’un herhangi bir gizli işbirliğine girilmeksizin kurulduğu ve rekabet üzerinde olumsuz bir etki yaratmadığı,

 Kurulun 23.02.2017 tarih ve 17-08/100-43 sayılı kararı ile rakiplerin bir başka rakibi arzını kısması ve fiyatlarını arttırması konusunda ayrıntılı kâr hesaplamalarıyla ikna etmeye çalışmaları ve hatta bu konuda tehdit etmelerinin dahi rekabet ihlali olarak değerlendirilmediği, dolayısıyla rakip teşebbüslerin aleni bir şekilde ortak bir teşebbüs kurmasının 4054 sayılı Kanun’u ihlal eder nitelikte olamayacağı, Yine Kurul'un aldığı 24.11.2016 tarih ve 16-41/667-300 sayılı karar ile beş yıllık süre içerisinde gerçekleştirilen 24 adet rekabete hassas bilgi paylaşımının süreklilik arz etmeyen münferit eylemler olarak görüldüğü, bu tür Kurul kararı örneklerin arttırılabileceği, herhangi bir ihlalin varlığı kabul edilmemekle birlikte bu Kurul kararlarının göz önünde bulundurulmasının gerektiği,

 İhlalin varlığı kabul edilmemekle birlikte, herhangi bir ihlal tespit edilmesi halinde hazır beton sektörünün ciddi ekonomik sıkıntılar içinde bulunmasından dolayı 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin 3. fıkrası kapsamında yapılacak bir değerlendirmenin yerinde olacağı,

 SORGUN EMEK BETON’un kuruluş işleminin esasen 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında incelenmesi gerektiği, yapılacak inceleme neticesinde bu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’de belirtilen ciro eşiklerinin aşılmaması nedeniyle bildirime tabi olmadığının görüleceği,

 SORGUN EMEK BETON’un kuruluş amacının rekabeti engellemek olmadığı, SORGUN EMEK BETON’a ortak olunması hususunda teşebbüslere karşı herhangi bir zorlama olmadığı gibi hazır beton satışlarını istedikleri müşterilere istedikleri fiyattan satma serbestisine sahip oldukları, yine aynı şekilde müşterilerin de istedikleri teşebbüsten hazır beton temin etmelerinin önünde

Page 53

herhangi bir engel bulunmadığı, dolayısıyla SORGUN EMEK BETON’un kuruluşu ile rekabetin kısıtlanma amacının taşınmadığı ve böyle bir etkinin de meydana gelmediği,

 Sorgun ilçesinde çevre ilçelere ve merkeze kıyasla hazır beton fiyatlarının genel olarak düşük olduğu ve bu fiyatlarda SORGUN EMEK BETON’un kurulması sonrasında bir sapma yaşanmadığı, Sorgun ilçesinde hazır beton temin etmek isteyen bir müşterinin Yozgat merkezden de hazır beton satın alabildiği, tüm bunların rekabetin kısıtlanmadığına ilişkin birer delil olarak değerlendirilmesi gerektiği,

ifade edilmiştir.

 EKİCİLER BETON

(228) 4054 Teşebbüs tarafından yapılan savunmalar çerçevesinde;

 Soruşturma Bildiriminde, ÜÇ YILDIRIM BETON, EKİCİLER BETON ve IRGATOĞLU BETON’un rekabeti kısıtlayıcı nitelikte bir anlaşma içerisinde olduklarının ifade edildiği ancak hangi konuda anlaştıklarına dair bir açıklamanın bulunmadığı,

 Rakip teşebbüslerin bir araya gelerek yeni bir şirket kurmasının tek başına 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği anlamına gelmeyeceği, bu işlemin amaç ve/veya etki bakımından değerlendirilmesinin gerektiği, ancak böyle bir değerlendirmenin Soruşturma Bildiriminde yer almadığı, dolayısıyla yalnız SORGUN EMEK BETON’un kurulması işleminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği sonucunu doğurmayacağı, bu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında incelenmesi gerektiği, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında yapılacak bir değerlendirme sonucunda ise işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında ciro eşiklerinin altında kaldığının görüleceği,

 SORGUN EMEK BETON’un kuruluş amacının rekabeti kısıtlamak değil, satışlarda meydana gelen azalma sonucunda eldeki iş gücünün, araçların, makine ve teçhizatların daha verimli ve etkin bir şekilde kullanılabilmesi için ortak bir pazarlama sistemi kurmak olduğu, SORGUN EMEK BETON’u kuran teşebbüslerin hazır beton satışlarını sadece SORGUN EMEK BETON üzerinden gerçekleştirmesinin zorunlu olmadığı, bu teşebbüslerin diledikleri zaman müşterilerine doğrudan satış yapabildikleri, aynı şekilde müşterilerin de hazır beton temin etmek istedikleri teşebbüsleri diledikleri gibi seçebildikleri,

 SORGUN EMEK BETON’un kurulmasında rekabetin kısıtlanma amacı olmadığı gibi, etki analizi yapılması halinde Sorgun ilçesinde yapılan satışlar incelendiğinde teşebbüsler arasında fiyatların farklılaştığının ve SORGUN EMEK BETON’un kurulmasından önceki piyasa fiyatlarının SORGUN EMEK BETON kurulduktan sonra da aynı şekilde devam ettiğinin görüleceği, dolayısıyla EKİCİLER BETON’un 4054 sayılı Kanun’u ihlal eder nitelikte herhangi bir eylemde bulunmadığı

ifade edilmiştir.

 IRGATOĞLU BETON

(229) Hem Yozgat merkezde hem de Sorgun ilçesinde faaliyet gösteren IRGATOĞLU BETON

tarafından yapılan savunmaya yukarıda yer verildiği için tekrara düşmemek adına burada

yer verilmemiştir.

Page 54

 ÜÇ YILDIRIM BETON

(230) Teşebbüs tarafından yapılan savunmalar kapsamında;

 Soruşturma Bildiriminin bazı bölümlerinde soruşturma tarafı teşebbüslerin rekabet ihlali içerisinde olduklarının tespit edildiği, bazı bölümlerinde ise rekabetin kısıtlanma şüphesinin bulunduğunun ifade edildiği, henüz soruşturmanın başında ve herhangi bir savunma alınmaksızın yapılan “tespit edilmiştir” değerlendirmesinin masumiyet karinesine ve Kurum’un soruşturma açıldığının kamuoyuna duyurulması aşamasında belirttiği “Kamuoyunun Rekabet Kurulu kararları hakkında bilgilendirilmesi kapsamında yapılan bu açıklamalar, hakkında soruşturma açılan teşebbüslerin ya da teşebbüs birliklerinin 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri, Kanun kapsamında ceza yaptırımı ile karşı karşıya kaldıkları veya kalacakları şeklinde yorumlanamaz.” ifadelerine aykırı olduğu,

 Soruşturma Bildirimi ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiğinin ifade edildiği ancak 4. maddenin hangi bentlerinin ihlal edildiğine yönelik net bir tanımlamanın yapılmadığı, soruşturma konusu şikâyet başvurusunun teşebbüslerin hazır beton fiyatlarında birliktelik yaptıklarına ilişkin olmasına rağmen bu hususla ilgili herhangi bir belgenin ortaya konulamadığı, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun'un "Kurulun Soruşturmaya Başlaması" başlıklı 43. maddesi uyarınca yapılan Soruşturma Bildirimi ile soruşturmanın açılma sebebinin net olarak ortaya konulmadığı,

 SORGUN EMEK BETON’un kurulması ve işletilmesinin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir ihlal olarak değerlendirilemeyeceği, bu işlemin 7. madde kapsamında bir yoğunlaşma işlemi olduğu ve 2010/4 sayılı Tebliğ uyarınca ciro eşiklerinin aşılmamasından dolayı bildirime tabi bir yoğunlaşma işlemi olmadığı,

 SORGUN EMEK BETON’un kuruluş işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında değerlendirilmesi görüşünün saklı tutulması kaydıyla 4. madde kapsamında yapılacak bir değerlendirme durumunda dahi SORGUN EMEK BETON’u kuran teşebbüslerin amaçlarının rekabeti kısıtlamak olmadığı gibi rekabeti kısıtlayıcı herhangi bir etkinin de meydana gelmediğinin görüleceği, SORGUN EMEK BETON’un asıl kuruluş amacının Ankara-Sivas Hızlı Tren Projesi'nin yüklenicileri olan Yapı Merkezi İnş. ve San. A.Ş. (YAPI MERKEZİ) ve Özkar İnş. San. ve Tic. A.Ş.'ye (ÖZKAR) etkin bir biçimde hazır beton tedariki sağlayabilmek olduğu, ortak pazarlama şirketi olarak SORGUN EMEK BETON’un kurulması ile teşebbüslerin uzak noktalardaki müşterilere hazır beton temin ederken katlandığı maliyetlerin azaltılabildiği ve etkinlik kazanımlarının sağlanabildiği, SORGUN EMEK BETON’u kuran teşebbüslerin ürettikleri hazır betonun tamamını SORGUN EMEK BETON’a satma yükümlülüklerinin bulunmadığı, SORGUN EMEK BETON’un kurulmasından sonra da müşterilerine doğrudan satış yapmaya devam ettikleri, aynı şekilde müşterilerin de hazır beton satın alırken istedikleri teşebbüsü seçebildikleri, bu hususlar hakkında Soruşturma Bildiriminde herhangi bir tespit veya iddianın yer almadığı, dolayısıyla rekabeti kısıtlayıcı herhangi bir amaç ve etkinin bulunmadığı,

 Yozgat ili genelinde hazır beton fiyatları karşılaştırıldığında soruşturma tarafı olmayan teşebbüslerin fiyatlarının soruşturma tarafı teşebbüslerin fiyatlarından fazla olduğunun görüleceği, SORGUN EMEK BETON’un kurulmuş olmasının bu durumu değiştirmediği, bu hususun da rekabetin kısıtlanmadığına yönelik bir gösterge olarak kabul edilmesi gerektiği,

Page 55

 SORGUN EMEK BETON’un kurulmasının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilecek olması durumunda dahi sağlanan maliyet avantajları ve etkinlik kazanımları bakımından 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyet alabilecek nitelikte olduğu,

 Ortak pazarlama uygulamasının pazarlama ve tedarik planlarının tek bir noktadan yapılması ile taşıma maliyetleri fazla olan hazır betonun nakliyesinde ciddi tasarruflar sağlayacağı, dolayısıyla muafiyetin ilk koşulunun sağlandığı,

 Hazır beton müşterilerinin sipariş için tek bir kanalı kullanmalarının işlem maliyetlerini azaltacağı, dolayısıyla müşterilerin fayda sağlaması koşulunun da yerine getirildiği ve SORGUN EMEK BETON’un kurulması ile rekabetin ortadan kalmadığı dolayısıyla muafiyetin tüm koşullarının sağlandığı

ifade edilmiştir.

I.4.4.2. Savunmalara İlişkin Değerlendirmeler

(231) Teşebbüsler tarafından sunulan Savunmalar incelendiğinde gerek Yozgat il merkezinde

faaliyet gösteren teşebbüslerin gerek Sorgun ilçesinde faaliyet gösteren teşebbüslerin

benzer hususları dile getirdikleri görülmektedir. Bu çerçevede teşebbüsler tarafından

yapılan savunmalar;

 Soruşturma Bildiriminde ihlalin tanımı hakkında yeterli değerlendirmenin bulunmaması nedeniyle savunma hakkının kısıtlandığı,

 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde yapılan değerlendirmenin hatalı olduğu, dolayısıyla Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde yoğunlaşma işlemi olarak değerlendirilmesi gerektiği,

 Teşebbüslerin GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’u kurmalarındaki amacın beton pazarlama ve dağıtım faaliyetlerini etkin biçimde sağlamak olduğu,

 Teşebbüslerin amaçlarının rekabeti kısıtlamak olmadığı ve rekabeti kısıtlayıcı etkinin de doğmadığı, fiyatların çevre ilçelerdeki fiyatlara göre sürekli daha düşük seviyelerde olduğu,

 Uygulama 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilse dahi ortak pazarlama sistemi niteliğinde olduğu ve oluşan maliyet tasarrufları ve etkinlik kazanımları nedeniyle Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde muafiyetten yararlanabileceği,

 Teşebbüslerin bireysel olarak da satışlarına devam edebildiği, rekabeti kısıtlayıcı etkisinin bulunmadığı,

 4054 sayılı Kanun’un 9/3 maddesi kapsamında görüş yazısı gönderilebileceği

şeklinde dört başlık olarak sınıflandırılabilir. Savunmalara yönelik olarak yapılan

değerlendirmelere ilgili başlıklar altında aşağıda yer verilmektedir.

Soruşturma Bildiriminde ihlalin tanımı hakkında yeterli değerlendirmenin

bulunmaması nedeniyle savunma hakkının kısıtlandığı savunması

(232) Soruşturma Bildirimi kapsamında, önaraştırma raporunda yer verilen ve soruşturma

açılmasına esas teşkil eden tüm belgelere yer verildiğinden, teşebbüsün ileri sürdüğü

üzere; iddiaların türü ve niteliği hakkında yeterli bilgi ortaya konulmaması ve savunma

hakkının kısıtlanması gibi bir durum söz konusu olmamıştır.

Page 56

Teşebbüslerin GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’u kurmalarındaki amacın beton pazarlama ve dağıtım faaliyetlerini etkin biçimde sağlamak olduğu savunması

(233) Teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri alanda pazarlama ve dağıtım faaliyetlerini etkin biçimde sağlamaya çalışmaları olağan bir durumdur. Teşebbüslerin yeni yatırımlar yapması, üretimde kullanılan makine ve teçhizatları iyileştirmesi, personellerin donanımını artırması gibi etkinlik kazanmaya yönelik bireysel davranışları rekabet hukuku bakımından genel olarak sorun teşkil etmemektedir. Ancak etkinlik kazanmak amacıyla yapılan teşebbüsler arası işbirliği anlaşmaları bazı durumlarda rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olabilmektedir. Bu doğrultuda teşebbüslerin, rakiplerin fiyatlarını koordine etmeye, piyasadaki arz miktarını belirlemeye, bölge paylaşımı yapmaya yönelik iş birliklerinde anlaşmanın etkinlik sağlamaya ilişkin olduğundan bahsetmek mümkün olmayacaktır.

(234) Teşebbüsler tarafından GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’un kuruluşundaki amacın beton pazarlama ve dağıtım faaliyetlerini etkin biçimde sağlamak olduğu iddia edilse de değerlendirmeler kapsamında yer verilen fiyat tespitine, üretim miktarına, satış bilgisine, ödeme bilgilerine, vade tutarlarına, müşteri bilgisine, stok bilgilerine, sevkiyat raporlarına ilişkin çok sayıda belgeden de anlaşılacağı üzere, söz konusu iddianın kabul edilebilir olmadığı açıktır.

(235) Öte yandan teşebbüsler tarafından GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’un kuruluşundaki amacın Ankara-Sivas Hızlı Tren Projesi'nin yüklenicileri olan YAPI MERKEZİ ve ÖZKAR’a etkin bir biçimde hazır beton tedarikini sağlayabilmek olduğu da savunulmuştur. Bu hususun kabul edilmesi durumunda GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’un satışlarının çoğunluğunun öncelikle anılan iki şirkete yapılmış olması beklenir. GÜVEN BETON’un 2018 yılı ve 2019 yılı Mart ayına kadar olan satış verileri incelendiğinde toplam satışlarının (…..)’lik kısmı anılan iki teşebbüse yapılırken (…..)’lik kısmı farklı teşebbüslere yapılmıştır. SORGUN EMEK BETON bakımından ise toplam satışların (…..)’lik kısmı anılan iki teşebbüse (…..)’lik kısmı ise farklı teşebbüslere gerçekleştirilmiştir.

(236) Öte yandan SORGUN EMEK BETON ve GÜVEN BETON’un kurulmasındaki temel amaç YAPI MERKEZİ ve ÖZKAR’a yapılacak satışlarda etkinlik sağlamak ise ilk satışların ağırlıklı olarak anılan iki teşebbüse olması da beklenebilir. Ancak GÜVEN BETON’un kurulduktan sonraki 28.04.2018 ve 07.05.2018 tarihli ilk satışları incelendiğinde toplam (…..) m 3’ lük satışın yalnızca (…..) m 3’ ü anılan iki teşebbüse yapılmış, kalanı ise savunmada belirtildiği şekliyle uzak mesafeli yerlere değil Yozgat merkeze yapılmıştır. SORGUN EMEK BETON’un Mart ve Nisan aylarındaki toplam (…..) m 3’ lük satışları içerisinden anılan iki teşebbüse yapılmış satış bulunmamaktadır.

(237) Dosya kapsamında yer verilen bilgi ve belgelerin yanı sıra GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’un satış verilerinden de anlaşılacağı üzere, anılan iki teşebbüsün maliyet ve etkinlik sağlama amacıyla kurulmadığı açık olup bu yönde getirilen savunmaların kabul edilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.

Teşebbüslerin amaçlarının rekabeti kısıtlamak olmadığı ve rekabeti kısıtlayıcı etkinin de doğmadığı, fiyatların çevre ilçelerdeki fiyatlara göre sürekli daha düşük seviyelerde olduğu savunması

(238) Teşebbüslerin amaçlarının rekabeti kısıtlamak olmadığı savunmasına ilişkin olarak belirtilmesi gereken husus, “amaç” kavramı ile kastedilenin, anlaşmanın taraflarının öznel niyetleri olmadığı, “amaç” kavramının, anlaşmanın, uygulanacağı ekonomik ve hukuki koşulların göz önünde bulundurulduğunda ortaya çıkan nesnel amaca tekabül ettiğidir.

Page 57

Diğer taraftan, her dava için gerekli olmamakla birlikte rekabet otoritesi tarafların niyetini de dikkate alabilecektir [19].

(239) Birlikte fiyat tespiti, pazar ve müşteri paylaşımı ve arzın kontrolüne ilişkin anlaşmaların amacının rekabetin kısıtlanması olduğunun ilk bakışta görülebilecek kadar açık olduğu ve rekabetin normal işleyişine kâfi derecede zararlı olduğu kabul edilmekte ve bu tür anlaşmaların genel olarak amaç bakımından rekabeti kısıtlayıcı oldukları varsayılmaktadır. AB Muafiyet Kılavuzunda da belirtildiği üzere [20], söz konusu varsayımın temeli, bu tür anlaşmaların rekabet kuralları ile ulaşılmaya çalışılan hedefleri tehlikeye attığını ve piyasada olumsuz etkileri olduğunu gösteren deneyimlere dayanmaktadır. Bu doğrultuda en önemli rekabet ihlallerinin başında gelen kartellerin rekabeti kısıtlayıcı amaç taşıyan anlaşmaların da başında olduğu ve kartellerin tüketici zararına neden olduğu rekabet hukuku teori ve uygulamasında sabittir. Bu doğrultuda kartel niteliği taşıdığı tespit edilen ve amaç bakımından rekabeti kısıtlayıcı olan dosya konusu anlaşma bakımından ayrıca bir etki analizine yer verilmesine gerek bulunmamaktadır.

(240) Öte yandan tarafların savunmaları incelendiğinde, rekabeti kısıtlayıcı etki doğmadığı yönündeki savunmalarda, fiyatların çevre ilçelerdeki fiyatlara oranla daha düşük seviyelerde olduğu, çevre ilçelerdeki teşebbüslerin hazır beton fiyatları ile anlaşma öncesinde ve sonrasında soruşturma taraflarının hazır beton fiyatları arasında karşılaştırma yapılmadığı ifade edilmektedir. Ancak 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin belirleyicisi, diğer teşebbüslerin fiyatları ile yapılacak olan karşılaştırma değil, amaç veya etkisi bakımından rekabeti kısıtlayıcı nitelikte ortaya çıkan teşebbüsler arası herhangi bir anlaşmanın varlığıdır. Bir başka ifadeyle, anlaşma tarafı teşebbüslerin fiyatlarının çevre ilçelerdeki teşebbüslerin fiyatlarından düşük olması, rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşmanın varlığı gerçeğini değiştirmemektedir.

(241) Diğer taraftan, anlaşmanın etki doğurup doğurmadığı hususu bakımından önemle belirtilmelidir ki etki sadece anlaşma sonrası fiyatların yükselmesi şeklinde ortaya çıkmamaktadır. Dosya kapsamında SORGUN EMEK BETON ve GÜVEN BETON’un, teşebbüslerin kendileri tarafından da belirtildiği üzere, ortak satış noktası olarak faaliyet göstermesi müşterilerin farklı fiyatlara ve tercih ettikleri tedarikçiye doğrudan ulaşamamasına dolayısıyla teşebbüsler arasındaki fiyat ve hizmet rekabetinin ortadan kalkmasına neden olmaktadır. Dolayısıyla ayrıca bir analize gerek olmadan teşebbüslerin bir yılın üzerinde bir süredir devam eden ortak satış faaliyetlerinin, fiyat rekabetinin ortadan kalkmasına yol açmak suretiyle de etki doğurduğunu söylemek mümkündür.

(242) Bunun yanı sıra, hazır beton üretildiği andan belirli bir süre geçtikten sonra özelliğini yitirmekte ve belirli bir mesafenin ötesine taşınamamaktadır. Kurul kararlarında yol ve iklim koşullarına göre değişebileceği belirtilerek genel olarak bu mesafenin yaklaşık 50 km olduğu kabul edilmektedir. Dolayısıyla bu mesafeden daha uzak bölgeler farklı bir coğrafi pazar olarak kabul edilmektedir. Dosya kapsamında da ilgili pazar Yozgat il merkezi ve Sorgun ilçesi olarak belirlenmiş olup çevre ilçelerin farklı pazarlar olduğu unutulmamalıdır.

(243) Bu çerçevede fiyatların çevre illere göre düşük olduğu ve anlaşmanın etkisinin doğmadığı yönündeki savunmalarının da kabul edilemeyeceği neticesine ulaşılmıştır.

19 FRAILE, I., A. KAPOOR ve R. MORALES (2014), “Drug Test: When are Pay-for-delay Agreements Illegal?”, Global Competition Litigation Review, No:7(4), s. 218.

20 Guidelines on the application of the Article 101(3) of the Treaty para. 21

Page 58

4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde yapılan değerlendirmenin hatalı olduğu dolayısıyla Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde yoğunlaşma işlemi olarak değerlendirilmesi gerektiği savunması

(244) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ile teşebbüsler arasındaki rekabeti kısıtlayıcı anlaşma uyumlu eylem ve kararlar yasaklanmakta, aynı kanunun 7. maddesi ise hâkim durum meydana getirecek veya mevcut hâkim durumu güçlendirecek şekilde gerçekleştirilen yoğunlaşma işlemlerini yasaklamaktadır. Kanun’un 7. maddesi kapsamında olan yoğunlaşma işlemleri 2010/4 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alması Gereken Birleşme Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) ile düzenlenmektedir.

(245) Soruşturma tarafı teşebbüsler tarafından savunulan husus GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’un kurulması işlemlerinin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiğidir. Dosya konusu eylemler tek başına GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’un kurulması işlemi değil, TAMER BETON, COŞKUNLAR BETON, KOÇ BETON ve IRGATOĞLU BETON, EKİCİLER BETON, ÜÇ YILDIRIM BETON’un aralarında anlaşmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediğidir. Yapılan incelemeler ve edinilen bilgiler doğrultusunda GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’un Yozgat il merkezinde ve Sorgun ilçesinde faaliyet gösteren teşebbüslerin anlaşması sonrası kurulduğu değerlendirilmektedir.

(246) Dolayısıyla, anılan teşebbüsler Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşmanın uygulanması ve sürdürülebilmesi için oluşturulmuşlardır. Bu nedenle GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’un kuruluşunu taraflar arasındaki anlaşmadan ayrı bir işlem olarak 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında yoğunlaşma işlemi olarak değerlendirmek mümkün görülmemektedir. GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON bağımsız tüzel kişiliğe sahip bir teşebbüs olarak kurulmuş olması bu durumu değiştirmemektedir. Aksi bir değerlendirme rakipler arasındaki rekabeti kısıtlayıcı anlaşmaların yaptırımsız kalmasına neden olacaktır. Bir başka ifade ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki yasaklamadan kurtulmak için yapılan bu tip anlaşmaların Kanun’un 7. maddesi kapsamında değerlendirilmesi, rakiplerin üçüncü taraf bir teşebbüs kurmak suretiyle rekabeti kısıtlayıcı anlaşma yapmalarına ve rekabet ihlallerinin yaptırımsız kalmasına olanak tanıyacaktır.

Uygulama 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilse dahi ortak pazarlama sistemi niteliğinde olduğu ve oluşan maliyet tasarrufları ve etkinlik kazanımları nedeniyle Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde muafiyetten yararlanabileceği savunması

(247) Dosya konusu eylemler bakımından soruşturma tarafı teşebbüsler tarafından kurulan GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’un tarafların savunmasında da dile getirdiği üzere ortak satış sistemi şeklinde faaliyet gösterdiği görülmektedir.

(248) Rakipler arasındaki ortak satış anlaşmalarına Kılavuz’un “Ticarileştirme Anlaşmaları” başlıklı 6. bölümünde yer verilmektedir. Kılavuz’da ortak satışla sınırlı anlaşmaların genellikle rakiplerin fiyatlarını koordine etmeye yönelik olduğu, rekabete duyarlı bilgi değişimi yoluyla işbirlikçi sonuçlara yol açabileceği belirtilmektedir.

(249) Bilgi değişimi ile ilgili olarak ise, fiyat ve miktar tespiti amacı taşıyan bir anlaşma niteliği taşıdığında kartel olarak kabul edilip cezalandırılacağı, bunun yanı sıra kartelin işleyişini kolaylaştıran bilgi değişimlerinin de kartelin bir parçası olarak değerlendirileceği kabul edilmektedir.

(250) Yozgat il merkezinde faaliyet gösteren ve Sorgun ilçesinde faaliyet gösteren teşebbüsler arasında anlaşma olduğunu gösteren açık deliller olması, gerek taraflar arasında gerek

Page 59

taraflar ile ortak satış için kurulan teşebbüsler arasında fiyat, üretim miktarı, satış bilgisi, müşteri bilgisi, vade ve ödeme bilgileri gibi kartel faaliyetlerinin aracı olacak bilgi değişiminin olması nedeniyle taraflar arasındaki anlaşma kartel olarak kabul edilmektedir. Kartellerin Kanun’un 5. maddesinde sayılan şartları sağlamayacağına dolayısıyla muafiyet alamayacağına ilgili bölümde yapılan değerlendirme kapsamında yer verilmiştir.

Teşebbüslerin bireysel olarak da satışlarına devam edebildiği, rekabeti kısıtlayıcı etkisinin bulunmadığı savunması

(251) Yukarıda yer verildiği üzere, birlikte fiyat tespiti, pazar ve müşteri paylaşımı ve arzın kontrolüne ilişkin anlaşmaların amacının rekabetin kısıtlanması olduğunun ilk bakışta görülebilecek kadar açık olduğu kabul edilmekte ve bu tür anlaşmaların genel olarak amaç bakımından rekabeti kısıtlayıcı oldukları değerlendirilmektedir. Rekabeti kısıtlama amacı bulunan bir anlaşma doğası gereği 4. madde kapsamında ihlal teşkil ettiğinden, söz konusu anlaşmanın pazardaki fiili veya potansiyel etkilerinin incelenmesine gerek bulunmamaktadır.

(252) Soruşturma Raporunda etki analizi yapılmamış olmakla birlikte, GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’un teşebbüsler arasında oluşturulan kartelin uygulanması amacıyla oluşturulduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bu teşebbüslerin faaliyetlerine devam ediyor olması anlaşmanın uygulandığını ve etkisinin olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte, kartel olarak nitelendirilen anlaşmaların amaç bakımından rekabeti kısıtlayıcı olması nedeniyle ihlal sonucuna ulaşmak için etkinin doğmasına da gerek bulunmamaktadır.

(253) Öte yandan Kılavuz’da tarafların fiyatlarının koordine olmasına neden olduğunun kabul edilmesi durumunda, taraflar ortak satış kanalı dışında doğrudan satış gerçekleştirseler bile anlaşmanın rekabeti kısıtlama amacı taşıma olasılığının yüksek olduğu ifade edilmektedir. Dosya konusu bakımından taraflar arasındaki anlaşmanın uygulanmasını ve takibini kolaylaştıran rekabetçi açıdan hassas fiyat, satış miktarı, müşteri bilgileri, satış yapılan beton türü gibi çok sayıda bilgi paylaşımı bulunduğundan, tarafların bireysel olarak satış yapması sonucu değiştirmemektedir.

4054 sayılı Kanun’un 9/3 maddesi kapsamında görüş yazısı gönderilebileceği savunması

(254) Rekabet ihlallerine yönelik olarak yapılan incelemelerde usul olarak Kurul, teşebbüsler hakkında soruşturma açılması için yeterli bilgi ve belge varsa doğrudan soruşturma açabileceği gibi, daha fazla bilgi ve belge edinebilmek amacıyla önaraştırma yapılmasına da karar verebilmektedir.

(255) Önaraştırma aşamasında yapılan incelemeler sonucunda ihlal şüphesine yönelik elde edilen bilgi, belge ve değerlendirmeler neticesinde Kurul soruşturma açılmasına ya da açılmamasına karar verebileceği gibi 4054 sayılı Kanun’un 9/3. maddesi kapsamında görüş yazısı gönderilmesine de karar verebilmektedir. Bu şekilde 4054 sayılı Kanun’un 9/3. maddesinin önaraştırma aşamasında görüş bildirip soruşturma açmamak suretiyle usul ekonomisi sağlayan bir çözüm yolu şeklinde kullanıldığı görülmektedir.

(256) Dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 9/3. maddesi çerçevesinde görüş gönderilmesi yoluna özellikle, 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin tespiti için yürütülen soruşturma sürecinin sonunda, soruşturma tarafı teşebbüslerin artık ihlal olduğu tespit edilmiş olan soruşturma konusu davranışları bakımından gidilmemekte, keza artık bu durumda teşebbüslere 4054 sayılı Kanun’un 9/1. maddesi çerçevesinde ihlale nasıl son vereceklerinin bildirilmesi ve tespit edilmiş olan ihlale ilişkin idari para cezası

Page 60

uygulanması gerekmektedir. Çok sayıda mahkeme kararının konuya ilişkin çizdiği çerçeve de bu yöndedir.

I.4.5. Ceza Yönetmeliği Kapsamında Değerlendirme

(257) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu Kanun’un 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yılsonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yılsonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir” hükmüne yer verilmiştir. Ceza Yönetmeliği’nin 1. maddesinde amacı; “4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunun 4 üncü ve 6 ncı maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunan teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyeleri ile bunların yönetici ve çalışanlarına, aynı Kanunun 16 ncı maddesi gereğince verilecek para cezasının tespitine ilişkin usul ve esasları düzenlemek” şeklinde belirlenmiştir.

(258) Bu bağlamda yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde; birlikte fiyat belirlemek ve pazar paylaşmak suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal ettikleri itespit edilen COŞKUNLAR BETON, GÜVEN VETON, IRGATOĞLU BETON, KOÇ BETON, TAMER BETON, SORGUN EMEK BETON, EKİCİLER BETON ve ÜÇ YILDIRIM BETON hakkında aynı Kanun’un 16. maddesi ve Ceza Yönetmeliği hükümleri uyarınca idari para cezası uygulanması gerekmektedir.

(259) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesi gereğince verilecek idari para cezasının tayinine ilişkin usul ve esasları düzenleyen Ceza Yönetmeliği uyarınca nihai para cezası miktarı belirlenirken, öncelikle temel para cezası belirlenmelidir. Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasında temel para cezasının hesaplanması açısından “karteller” ve “diğer ihlaller” şeklinde bir ayrım yapıldığı görülmektedir.

(260) Dosya merkezinde adı geçen sekiz adet hazır beton firmasının ihlal tespitine konu eylemleri, “kartel” kategorisinde ele alınmıştır. Bu bağlamda, anılan madde hükmü çerçevesinde temel para cezası ilk olarak, yıllık gayrisafi gelirin %2 ile %4’ü arasındaki bir oran baz olarak belirlenmelidir. Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin ikinci fıkrasında, bu oran belirlenirken ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususların dikkate alınması gerektiği ifade edilmiştir.

(261) Aktarılan hükümler dairesinde, söz konusu teşebbüsler bakımından tatbik edilecek temel para cezasına esas oran ilgili teşebbüslerin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususlar dikkate alınmak suretiyle %2 olarak belirlenmiştir.

(262) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesine göre temel para cezasının belirlenmesinde ikinci adım ihlalin süresidir. Söz konusu maddenin üçüncü fıkrasına göre; bu oran bir yıldan uzun beş yıldan kısa ihlallerde yarısı oranında, beş yıldan uzun süren ihlallerde bir katı oranında artırılmalıdır. Hakkında ihlal tespiti yapılan sekiz teşebbüs bakımından söz konusu sürenin, kartel yapılanması kapsamında ilk temasın gerçekleştirildiği tarih olan 01.01.2018 ile Soruşturma Bildiriminin yapıldığı ve buna istinaden kartel oluşumuna son verilen tarih olan 26.03.2019 [21] tarihlerini kapsadığı anlaşılmaktadır. Bu bağlamda ortaya 21 27.03.2019 tarihinde Yemenoğlu Konut Yapı İnş. Ltd. Şti. ile yapılan görüşme esnasında teşebbüs yetkilisi önceki gün itibarıyla hazır beton firmalarından birliğin sona erdiği yönünde bilgi aldıklarını ifade etmiştir. Bunun yanı sıra; GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’un resmi olarak faaliyetleri devam etmekle birlikte ihlale konu uygulamalarının Soruşturma Bildirimi ile sona erdiği kanaati hasıl olmuştur.

Page 61

çıkan ihlalin, bir ila beş yıl arasında bir süreye tekabül ediyor olması hasebiyle temel para cezasına esas alınan oran, Yönetmeliğin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendine göre yarısı oranında artırılmış ve neticede %3 nispetinde temel para cezası ortaya çıkmıştır.

(263) Diğer taraftan, Ceza Yönetmeliği’nin 6. ve 7. maddeleri kapsamında temel para cezasının artırılmasını veya hafifletilmesini gerektiren haller düzenlenmektedir. Dosya kapsamında; GÜVEN BETON ve SORGUN EMEK BETON’un faaliyetlerinin Ankara- Sivas Hızlı Tren Projesi kapsamında hazır beton tedarikini sağlama faaliyetine hizmet etmesi, söz konusu faaliyetlerin, düşük gelir seviyesine sahip Yozgat ili ekonomisi için önemli olması ve Soruşturma Bildiriminin yapılmasıyla birlikte ihlale son verilmesi hususları dikkate alınarak; %3’lük temel ceza oranı üzerinden beşte üç nispetinde indirime gidilmesine, böylelikle taraf teşebbüsler bakımından %1,2 oranında idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir.

J. SONUÇ

(264) 13.03.2019 tarihli, 19-12/145-M sayılı ve 02.05.2019 tarihli, 19-17/244-M sayılı Kurul kararları uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara, sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına göre,

1)

- Coşkunlar Hazır Beton İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş.

- Irgatoğlu Hazır Beton Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.

- Sorgun Emek Hazır Beton Madencilik Akaryakıt Nakliye Oto. İnş. Taah. Turizm

San. ve Tic. Ltd. Şti.

- Tamer Nak. İnş. Ve İnş. Malz. Mad. Otom. San. ve Tic. Ltd. Şti.

- Taş Hazır Beton ve Beton Ekipmanları Nak. İnş. Taah. Harf. Petrol San ve Tic.

Ltd. Şti.

- Üç Yıldırım Hazır Bet. Ve Bet. Ekipmanları İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.

- Yozgat Güven Beton Pazarlama Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.

- Yozgat Koç Hazır Beton Elemanları Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin

birlikte fiyat belirlemek ve pazar paylaşmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini

ihlal ettiklerine OYBİRLİĞİ ile,

2) Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı

Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde

Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi,

ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a) bendi ve 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2019 mali

yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren,

%1,2’i oranında olmak üzere,

- Coşkunlar Hazır Beton İnş. Taah. San. ve Tic. A.Ş.’ye (…..) TL

- Irgatoğlu Hazır Beton Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye (…..) TL

- Sorgun Emek Hazır Beton Madencilik Akaryakıt Nakliye Oto. İnş. Taah. Turizm

San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye (…..) TL

- Tamer Nak. İnş. ve İnş. Malz. Mad. Otom. San .ve Tic. Ltd. Şti.’ye (…..) TL

Page 62

- Taş Hazır Beton ve Beton Ekipmanları Nak. İnş. Taah. Harf. Petrol San ve Tic.

Ltd. Şti.’ye (…..) TL

- Üç Yıldırım Hazır Bet. Ve Bet. Ekipmanları İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye (…..) TL - Yozgat Güven Beton Pazarlama Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye (…..) TL

- Yozgat Koç Hazır Beton Elemanları Nak. San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye (…..) TL

idari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile,

gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı

yolu açık olmak üzere, karar verilmiştir.

Some values in the tables are redacted as (.....) by the Turkish Competition Authority on trade-secret grounds.

Decisions taken at the same meeting

All decisions from this meeting
View all decisions of this type

Let's discuss what this decision means for your business

We provide end-to-end support on competition compliance, investigations and merger control.