İçeriğe geç
Tüm kararlar

Rekabet Kurulu Kararı

Bellona markalı ürünlerin yeniden satış fiyatının belirlenmesi suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4.

Rekabet İhlali20-16/231-112Karar tarihi: 26.03.2020Yayımlanma tarihi: 10.07.2020

Bellona markalı ürünlerin yeniden satış fiyatının belirlenmesi suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespiti.

Karar bilgileri

Karar sayısı
20-16/231-112
Karar tarihi
26.03.2020
Yayımlanma tarihi
10.07.2020
Karar türü
Rekabet İhlali

Karar metni

20 sayfa · 57.712 karakter

Aşağıdaki metin, Rekabet Kurumu'nun yayımladığı karar belgesinden çıkarılmıştır; sayfa numaraları, tablolar ve grafikler özgün belgedeki yerleriyle korunmuştur. Bu sayfada yer alan özet, sınıflandırma ve açıklamalar yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz; bağlayıcı olan, Kurumun yayımladığı karardır.

Resmî kararı Rekabet Kurumu'nda görüntüle

Sayfa 1

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

(Yargı Kararı Üzerine)

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı: 2011-3-184(Soruşturma)
Karar Sayısı: 20-16/231-112
Karar Tarihi: 26.03.2020

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Birol KÜLE

Üyeler: Arslan NARİN (İkinci Başkan), Ahmet ALGAN,

Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN

B. RAPORTÖRLER: Bülent GÖKDEMİR, Kemal KÜÇÜKKAVRUK,

Yunus Salih YİĞİT

C. BAŞVURUDA

BULUNAN: - Mehmet YURT

Türk Konut Çayırhan Nergiz Sitesi 125 Ada, No 12/A

Çayyolu, Yenimahalle, Ankara

D. HAKKINDA SORUŞTURMA

YAPILANLAR:

- Bellona Mobilya San. ve Tic. A.Ş. (Eski Unvanı: Boytaş

Mobilya San. ve Tic. A.Ş.)

- Erciyes Anadolu Holding A.Ş. (Eski Unvanı: Boydak Holding

A.Ş.)

Temsilcileri: Av. İlknur ÖZAL

Organize Sanayi Bölgesi, 6. Cd No:35, 38070 Melikgazi,

Kayseri

- Yön Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama San. ve Tic. A.Ş.

Temsilcisi: Av. Nuran ASLAN

Susuz Mah. FSM Bulvarı Serpmel eri, No:262 Yenimahalle,

Ankara

E. DOSYA KONUSU: Bellona markalı ürünlerin yeniden satış fiyatının belirlenmesi suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespiti.

(1) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 22.07.2011 tarih, 5357 sayı ile intikal eden başvuruda özetle, Ankara’da faaliyette bulunan Bellona markalı ürünlerin bayilerinin, mağazalarında satışa sundukları ürünlerde liste fiyatından farklı fiyat uygulamamak üzere aralarında anlaşmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal ettikleri iddia edilerek, bu konuda gereğinin yapılması talep edilmiştir.

(2) G. DOSYA EVRELERİ: Anılan başvuruya istinaden düzenlenen 25.08.2011 tarihli ve 2011-3-184/İİ-11-347.OTÇ sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulunun (Kurul) 14.09.2011 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 11-47/1182-M sayı ile başvuru konusu iddialara yönelik olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Yapılan ö naraştırma sonucunda hazırlanan 26.10.2011 tarih ve 2011 - 3 - 184/ÖA - 11 - 347.OTÇ sayılı Ö naraştırma R aporu, Kurul un 02.11.2011 tarih li toplantısında görüşülmüş ve 16.12.2010 tarih ve 10 - 78/1624 - 624 sayılı kararı uyarınca ERCİYES' i n bir diğer

Sayfa 2

markası olan İstikbal hakkında yapılan önaraştırma sonrasında [1] Boydak Holding A.Ş.’nin Bellona markasına ilişkin bayilik sözleşmelerinde değişiklik yaparak 4054 sayılı Kanun ve ilgili mevzuata uyumlaştırma konusunda adımlar atması gerekçe gösterilerek teşebbüs hakkında soruşturma açılmamış bununla birlikte, Bellona markalı ürünler için bayilerin satış fiyatlarına müdahale edilmesinin rekabet ihlali teşkil ettiği ve bu tür eylemlerden kaçınılması gerektiği yönünde aynı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ilgili taraflara görüş bildirilmesini teminen Başkanlığın görevlendirilmesine 11-55/1434-509 sayı ile karar verilmiştir.

(3) Anılan Kurul kararı üzerine, başvuru sahibi Mehmet YURT tarafından açılan dava üzerine, Danıştay 13. Dairesinin 31.10.2018 tarih ve E: 2012/428, K: 2018/3022 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir. Bahsi geçen iptal kararında özetle;

- Şikâyetin Bellona markalı ürünlerin satışı hususunda Ankara’da faaliyet gösteren

bayiler arasında fiyat anlaşması olduğu ve sağlayıcı firmaların yeniden satış

fiyatına müdahale ettiği iddialarına dayandığı,

- Şikâyet konusu iddiaların 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde

değerlendirilmesi gerektiği,

- Bellona’nın [2] bağlı olduğu Boydak holding A.Ş.’nin bir diğer markası olan İstikbal

hakkında yapılan 16.12.2010 tarih ve 10-78/1624-624 sayılı Kurul kararına konu

incelemenin ardından ERCİYES Grubu’nun rekabete uygun davranmaya

başladığının dava konusu Kurul kararında ifade edilerek bu hususun soruşturma

açılmamasına gerekçe gösterildiği ancak teşebbüsün ihlale son vermesinin

soruşturma açılmaması için bir gerekçe olamayacağı,

- Önaraştırma sonucunda rekabet kurallarını ihlal eden eylem, karar ve

anlaşmaların söz konusu olmadığının hiçbir kuşkuya yer bırakmayacak şekilde

ortaya çıkması halinde Kurul tarafından soruşturma açılmamasına karar

verilebileceği, ancak önaraştırma sonucu elde edilen bilgi ve delillerin bu sonuca

ulaşmaya elverişli olmaması veya yetersizliği halinde ise soruşturma açılmasına

karar verilmesi gerektiği,

- Yukarıdaki hususlar birlikte değerlendirildiğinde, Kurul tarafından yapılacak

incelemelerde tatminkâr bilgi ve belgelere ulaşılarak bir değerlendirme yapılması

gerekirken, soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve şikâyetin reddine ilişkin

Kurul kararında hukuka uygunluk görülmediği ve soruşturma açılması gerektiği ifade edilmektedir.

(4) Danıştay kararı üzerine hazırlanan, 29.03.2019 tarih ve 2011-3-184/BN sayılı Bilgi Notu, 04.04.2019 tarih ve 19-14/199-M sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş, Danıştay 13. Dairesinin kararının gereğinin yerine getirilmesini teminen Kurul, yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti için Boydak Holding A.Ş. (yeni unvanıyla Erciyes Anadolu Holding A.Ş. (ERCİYES)), Boytaş Mobilya Sanayi ve Ticaret A.Ş. (yeni unvanıyla Bellona Mobilya San. ve Tic. A.Ş. (BELLONA)) ve Yön Dayanıklı Tüketim Mal. Paz. San. ve Tic. A.Ş. (YÖN A.Ş.) hakkında soruşturma açılmasına karar vermiştir.

(5) 4054 sayılı Kanun’un 43. madesinin ikinci fıkrası uyarınca ERCİYES, BELLONA ve YÖN A.Ş.’ye haklarında soruşturma başlatıldığına ve 30 gün içerisinde birinci yazılı 1 16.12.2010 tarih ve 10-78/1624-624 sayılı Kurul kararı (İstikbal kararı).

2 Bellona Mobilya San. ve Tic. A.Ş.’nin markası.

Sayfa 3

savunmanın gönderilmesi gerektiğine dair bildirim 17.04.2019 tarih ve 4734 sayılı yazı ile yapılmış, ERCİYES’ in ilk ya zılı savunması 07.05.2019 tarih ve 3081 sayı, BELLONA’nın ilk yazılı savunması 07.05.2019 tarih ve 3084 sayı ve YÖN A.Ş.’ nin ilk yazılı savunması 08.05.2019 tarih ve 3106 sayı ile süresi içerisinde Kurum kayıtlarına girmiştir. Daha sonra 03.09.2019 tarihin de YÖN A. Ş.’de, 05.09.2019 tarihinde BELLONA ve ERCİYES’de yerinde inceleme yapılmıştır.

(6) Ayrıca soruşturma sürecinde YÖN A.Ş.’den talep edilen bilgi ve belgeler 11.09.2019 tarih ve 6035 sayı ERCİYES ve BELLONA’dan talep edilen bilgi ve belgeler 19.09.2019 tarih ve 6283 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.

(7) Yürütülen soruşturma sonunda hazırlanan 04.10.2019 tarihli ve 2011-3-184/SR sayılı Soruşturma Raporu, 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi gereğince Kurul ile soruşturma tarafına tebliğ edilmiş ve soruşturma tarafının ikinci yazılı savunması talep edilmiştir.

(8) ERC İY ES tarafından gönderilen ikinci yazılı savunma 05.11.2019 tarih ve 7653 sayı, BELLONA tarafından gönderilen ikinci yazılı savunma 05.11.2019 tarih ve 7654 sayı ve YÖN A. Ş. tarafından gönderilen ikinci yazılı savunma 05.11.2019 tarih 7676 sayı ile süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.

(9) 01.11.2019 tarih ve 7562 sayılı yazı il e dosyaya giriş talebini ileten ERCİYES’i n talebi üzerine 22.11.2019 tarih 19 - 41/695 - 297 sayılı karar alınmıştır. ERCİYES 05.11.2019 tarih ve 7668 sayılı yazı ile, ikinci yazılı savunma sunma süresinin, 4054 sayılı Kanun’un 45. m addesinin ikinci fıkrasında öngörülen 30 günlük savunma sunma süresine ek olarak 30 gün uzatılmasını talep etmiş, Kurul 07.11.2019 tarih ve 19 - 38/598 - M sayılı kararı ile ERCİYES’in ikinci yazılı savunma süresinin 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi uyarınca b itiminden itibaren 30 gü n uzatılmasına karar vermiştir. 4054 sayılı Kanun’un 45. maddesi gereğince hazırlan an Ek Görüş 20.11.2019 tarih ve 13425 sayı ile YÖN A. Ş.’ye, 20. 11.2019 tarih ve 1342 sayı ile BELLONA’y a, 1 7.12.2019 tarih ve 14834 sayı ile ERCİYES’ e tebliğ edilmiştir.

(10) Ek yazılı görüş üzerine sunul an YÖN A. Ş.’nin üçüncü yazılı savunması 12.12.2019 tarih ve 8650 sayı, BELLONA’nın üçüncü yazılı savunması 18.12.2019 tarih ve 8821 sayı ve ERCİYES’in üçüncü yazılı savunma sı 17.01.2020 tarih ve 518 sayı ile Kurum kayıtlarına süresi içinde intikal etmiştir. ERCİYES yazılı savunmasında, sözlü savunma toplantısı yapılması talebini iletmiştir.

(11) Sözlü savunma tarihinin belirlenmesine ilişkin 22.01.2020 tarih; 2011-3-184/BN-7 sayılı Bilgi Notu 06.02.2020 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek 20-08/87-M sayı ile 12.03.2020 tarihinde sözlü savunma toplantısı yapılmasına karar verilmiştir.

(12) 12.03.2020 tarihinde yapılan sözlü savunmanın ardından Kurul; yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen R apor’ a, Ek Görüş’ e, toplanan delillere, yazılı /sözlü savunmalara ve incelenen dosya kapsamına göre 26.03.2020 tarih ve 20 - 16/231 - 112 sayı ile işbu nihai kararı tesis etmiştir.

(13) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor ve Ek Görüş sonucunda; ERCİYES ve BELLONA’nın 2008 yılından Kurulun İstikbal kararı [3] ve bu karara istinaden söz konusu teşebbüse ihlale son vermek üzere gönderilen 16.10.2011 tarihli Kurum görüşüne kadar geçen süre içinde Ankara’da faaliyet gösteren Bellona bayilerinin yeniden satış fiyatını tespit etmeyi amaçlayan eylemler içinde bulunduğu, Kurulun söz konusu kararı sonrasında anılan eylemlerini sürdürdüğüne dair herhangi bir bulguya rastlanılmadığı, fiyat tespitinin gölge müşteri gibi bir denetim mekanizmasının varlığına rağmen, 3 16.12.2010 tarih ve 10-78/1624-624 sayılı Kurul kararı.

Sayfa 4

uygulamaya geçirilemediği ancak önaraştırma safhasında elde edilen belgelerin rekabeti kısıtlama amacının varlığını açık bir biçimde ortaya koyduğu, bu itibarla ERCİYES ve BELLONA tarafından bayilerin yeniden satış fiyatını tespit amacını taşıyan eylemler vasıtasıyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükmünün ihlal edildiği belirtilmiştir.

I. İnceleme ve Değerlendirme

I.1. Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraflar

I.1.1. Erciyes Anadolu Holding A.Ş. (Eski Unvanı: Boydak Holding A.Ş.) (ERCİYES)

(14) 1957 yılında Kayseri’de kurulan ERCİYES; mobilya, kablo, demir, çelik, tekstil, kimya, pazarlama, lojistik, teknik, havacılık, servis, finans ve yurtdışı faaliyetler hizmetleri alanlarında faaliyet göstermekte, İstikbal, Bellona, Mondi, İstikbal Mutfak, HES Kablo, Boyteks, Form Sünger gibi markaları bünyesinde bulundurmaktadır.

(15) ERCİYES’e 18.8.2016 tarihinde FETÖ/PDY soruşturması kapsamında kayyum heyeti atanmış, Şirket 05.09.2016 tarihinde TMSF’ye devredilmiştir. Daha sonra Kurum kayıtlarına 05.11.2019 tarih ve 7653 sayı ile intikal eden yazıda unvan değişikliğini bildirilmiştir.

I.1.2. Bellona Mobilya San. ve Tic. A.Ş. (Eski Unvanı: Boytaş Mobilya San. ve Tic. A.Ş.) (BELLONA)

(16) ERCİYES bünyesinde faaliyet gösteren bir şirket olan BELLONA, İstikbal, Bellona, Mondi ve İstikbal Regina Mutfak markalarına yatak odası, yemek odası, genç odası, bebek odası, kanepe, koltuk takımı, mutfak mobilyası, banyo mobilyası ve sandalye üretimi yapmaktadır.

I.1.3. Yön Dayanıklı Tüketim Malları Paz. San. ve Tic. A.Ş. (YÖN A.Ş.)

(17) YÖN A.Ş., ERCİYES’in sahibi olduğu İstikbal ve Bellona gibi markaların ürünlerinin Ankara bölgesindeki ana bayisi konumundadır. Bu markalara ait ürünler YÖN A.Ş.'nin depolarına gelmekte ve bura dan bayilere dağıtılmaktadır.

I.2. İlgili Pazar

(18) İlgili ürün pazarının tespitinde, tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınırken, tespit edilen pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da değerlendirilmektedir.

(19) Bellona bayileri esas olarak Bellona markalı mobilya gurupları ile bu ürünleri tamamlayan yorgan, yastık gibi ürünlerin pazarlama ve satışını gerçekleştirmektedir.

(20) İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz'un 20. maddesi de dikkate alınarak pazar tanımının kesinliğinin değerlendirmeyi değiştirmeyecek oluşu nedeniyle dosya kapsamında ilgili pazar tanımının detaylı olarak yapılmasına gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.

I.3. Tespitler

I.3.1. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler

I.3.1.1. BELLONA’da Elde Edilen Bilgi ve Belgeler

(21) Soruşturma döneminde BELLONA binasında Genel Müdür Yardımcısı (…..) ve Pazarlama Müdürü (…..) ile görüşülmüş, ilgili kişilerin şirketin fiyat politikasına ilişkin değerlendirmeleri alınmış ve kendilerinden daha sonra Kurum adresine gönderilmek

Sayfa 5

üzere evrak talep edilmiştir. Bu çerçevede anılan yetkililer tarafından yapılan değerlendirmeler şöyle özetlenebilecektir:

- Bayilerin istedikleri fiyattan ürün satışını gerçekleştirebildiği, yapılan satışlardaki

fiyat bilgisinin kendilerinde mevcut olmadığı,

- Bayilerin tavsiye fiyat üzerinden peşin satış ve vadeli satış olmak üzere kendi

fiyatlarını belirleyeb ildiği,

- Bayilerin ana bayilerden farklı fiyatlardan ürün tedarik edebildiği,

- Marka imajını korumak amacıyla, bayilerin satışlarının tavsiye edilen fiyatlara

yakın gerçekleşmesi amacıyla bayilere baskı yapılmadığı, tavsiye fiyat listelerinin

ürün fiyatlarının çok farklılaşıp marka değerini zedelememesi amacıyla

yayımlandığı ve tavsiye niteliği taşıdığı,

- Geçmiş dönemde “Gölge Müşteri” uygulamasının bayilerin müşteri ile olan

ilişkileri ve marka değerinin korunması adına yapıldığı, fiyatları kontrol etmek

am acıyla yapılmadığı, ayrıca bu uygulamaya verimli olmadığı düşünülerek uzun

bir süre önce son verildiği,

ifade edilmiştir.

(22) BELLONA’da gerçekleştirilen yerinde incelemede, Bellona bayilerinin yeniden satış fiyatlarının tespitine müdahale anlamına gelebilecek herhangi bir bilgi veya belgeye rastlanılmamıştır.

I.3.1.2. Yön A.Ş.’de Elde Edilen Bilgi ve Belgeler

(23) YÖN A.Ş. yetkililerinden Bölge Sorumlusu (…..) ve Ürün Yöneticisi (…..) ofis ve bilgisayarlarında yapılan incelemede bayilerin yeniden satış fiyatlarının tespitine müdahale anlamına gelebilecek herhangi bir bilgi veya belgeye rastlanılmamıştır. I.3.1.3. Önaraştırma Kapsamında Elde Edilen Belgeler

(24) 02.11.2011 tarihli, 11 - 55/1434 - 509 sayılı Kurul kararın a konu ö naraştırmada elde edilen belgelere aşağıda yer verilmektedir.

(25) Belge 1: 07.03.2008 tarihinde (…..)'dan (BELLONA Pazarlama Müdürü) BELLONA pazarlamaya gönderildiği anlaşılan ve Yön A.Ş'de yapılan yerinde incelemede de bir örneği alınan "Yeni Dönem Kampanya Uygulamalarımız ve Hedeflerimiz Hakkında" başlıklı e-postada bayilere hitaben aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

"... Bayi karlılıklarının arttırılması adına alınan bu kararın avantaja

dönüştürijlmesi ve bayilerimizin fiyat istikrarına dikkat etmeleri sistemimizin

menfaatine olacaktır. Zira liste fiyatlarımızın uygulanması, tüketicilerimizin her

mağazamızda aynı fiyatla karşılaşması, ciddi ve kurumsal marka olmanın

gerekliliğidir Mevcut satış sisteminde, markamızın söylem birliği açısından nakit

satın almak isteyen tüketicilerimize, perakende liste ilk sütunundaki (peşin

fiyatına 1+5) fiyatlardan %5 ıskonto uygulanmalıdır.”

(26) Belge 2: 01.05.2008 tarihinde (…..)'dan (BELLONA) ana bayilere gönderilen ve YÖN A.Ş.'de yapılan yerinde incelemede de bir örneği bulunan"Kampanya Bayi Bilgi Föyü" başlıklı e-postanın ekinde yer alan"2008 Yaz Kampanyası" başlıklı belgenin 5.a.3. bölümünde,

" ... Bu durumun fiyat istikrarsızlığına neden olmaması için tek tek satılması

durumunda normal fiyatlardan %20'lik indirimin tüketiciye sunulması yerinde

olacaktır"

Sayfa 6

ifadeleri yer almaktadır.

(27) Belge 3: (…..) (ERCİYES Bayi Yapılandırma ve iş Geliştirme Müdürü) tarafından

(…..)'ya (BELLONA) 02.06.2008 tarihinde gönderilen" Fw: Özdoğanlar Mobilya

Kampanya Değerlendirmesi" başlıklı e-postada Antalya BELLONA bayilerinden

(…..)'ın kampanya hakkındaki aşağıda yer verilen görüşleri bulunmaktadır:

"... Bayiler arasında daha önce yapılması düşünülen fiyat istikrarı bu kampanyadaki % 20 indirimli alışlardan dolayı uygulanamamaktadır ... fabrikanın bize vermiş olduğu kar marjını ve alışlarımızdaki farklılığı müşteriye anlatmak zorunda kalıyoruz veya satışı gerçekleştirmek için diğer bayiden daha aşağı fiyat vermek zorunda kalıyoruz. Bu da haksız rekabete yol açıyor ve bayi olarak müşterinin bize olan güveni sarsılıyor."

(28) Belge 4: (…..) (BELLONA) tarafından (…..) (Bepaş Dayanıklı Tüketim Malları

Pazarlama A.Ş. [4] (BEPAŞ) Genel Müdürü), (…..) (BEPAŞ Genel Müdürü), (…..)

(BEPAŞ Pazarlama Müdürü), (…..) (ERCİYES Yön. Kur. Üyesi), (…..) (ERCİYES

Pazarlama Koordinatörü), (…..) (BELLONA Pazarlama Müdür Yardımcısı) ve (…..)'a

(BELLONA Ürün Müdürü) 24.02.2009 tarihinde gönderilen"Fiyat İstikrarı" isimli

epostada;

" ... Yapılan toplantılara mağaza sahiplerinden de katılanlar vardı. Her toplantıda üzerinde en çok durulan konuların başında, bayilerin fiyat istikrarına uymaması, yüksek ıskontolar uygulaması olarak dikkat çekmiştir. Anadolu'da fiyat istikrarsızlığı ile ilgili konular zaman zaman ulaşmaktadır ama İstanbul bayilerinin bu konuda çok dolu olduğunu hissettik. Bayilerin lokal olarak bir araya getirilerek (ilçe ilçe) fiyat istikrarının öneminin anlatılması, kazançların bu şekilde eriyip gittiği, marka olmanın esasında taahhüt olduğu vs. vs. anlatılmasının tam olarak olmasa da bir miktar etkili olacağı düşüncesindeyiz. ..."

denilmektedir. (…..)'ın yukarıda yer alan e-postaya 24.02.2009 tarihinde verdiği

cevapta ise;

"Sn. (…..). Maalesef bahsettiğiniz konu bölgemizin kanayan yarasıdır. Yıllardır bu konuda her toplantıda bayilerimizi uyardık. Ceza vereceğimizi söyledik ama hiçbir yol alamadık. ... Bence bunun en önemli nedeni dar alanda çok bayi olmasıdır ... Aslında bu indirimler nakit alışverişlerde öne çıkıyor Bugünlerde yoğun olmasının ana nedeni bayilerin finansal sıkışıklıkları. ... Özetle üzerinde çalışıp da çözüm üretemediğimiz bir konudur Bu konuda her türlü çözüm önerisine açığız. Yakın arada bayiler toplantısı da olacaktır Bu konunun orada da gündeme geleceğini tahmin ediyorum...."

ifadeleri yer almaktadır.

(29) Belge 5: 23.04.2009 tarihinde (…..)'dan (BELLONA) ERCİYES’in yönetim kurulu dahil

ilgili kişileri ile BELLONA ana bayilerine gönderildiği anlaşılan ve YÖN A.Ş.'de yapılan

yerinde incelemede de bir örneğine rastlanılan"Yeni Dönem Kampanya Programı

Hakkında" başlıklı e-postada bayilere hitaben,

" ... fiyat istikrarına dikkat edilmesi ve mümkün olduğunca indirimlere gidilmemesi, nakit satışlarda uygulanan ıskontoların kontrollü uygulanması... yerinde olacaktır"

denilmektedir. Yukarıdaki ifadenin birebir aynı şekilde yer aldığı diğer epostalar ise

24.04.2009 tarihinde pazarlama@bellona.com.tr e-posta adresinden yine aynı e-posta

ERCİYES’in kontrolünde olan.Bepaş, BELLONA’nın İstanbul ana bayisidir

Sayfa 7

adresine gönderilen ve bir örneği YÖN A.Ş.'de yapılan yerinde incelemede de bulunan e-posta ile 26.6.2009 tarihinde (…..)'dan (BELLONA) ana bayilere gönderilen ve YÖN A.Ş.'de yapılan yerinde incelemede de bir örneğine rastlanılan " Yeni Kampanya Programı Hakkında" başlıklı e-postadır.

(30) Belge 6: 04.05.2009 tarihinde pazarlama@bellona.com.tr adresinden yine aynı adrese gönderilen 02.05.2009 tarihinde ise (…..) tarafından bayilere gönderilen BU/09- 23 referans sayılı yazıda,

" ... Bu nedenle genel bir prensip olmakla beraber özellikle bu süreçte fiyat

istikrarına azami önem gösterip, afakî ıskontolar yapmayıp, karlılıklarımızı

rahatlatmamız gerekmektedir. "

ifadesi yer almaktadır.

(31) Belge 7: (…..) (İzpa A.Ş. [5] (İZPA) Bölge Sorumlusu) tarafından (…..) (ERCİYES Bayi Yapılandırma ve İş Geliştirme Şefi), (…..) (BELLONA) ve (…..)'a (İZPA Genel Müdürü) 01.02.2010 tarihinde gönderilen"Bayilik Sözleşmesine Ek Madde Hk." başlıklı e- postada,

" ... Bu vesile ile 2009 yılında en son imzalattığımız sözleşmeye ek madde olarak

belirttiğimiz ve İzpa A.Ş. olarak da önemli gördüğümüz, ayrıca tarafınıza da örnek

olarak sunduğumuz sözleşme maddelerinin tarafınızca da uygun görülmesi

durumunda sözleşmelerimize eklenmesinin uygun olacağı kanısındayım...

Madde 4 - Beyinin, bayilik sözleşmesinde belirtilen bayilik kurallarına, fiyat istikrar

politikalarına, kampanya uygulamalarına ve marka çalışma politikalarına

uymayan çalışmalarının ve uygulamalarının tespit edilmesi ve gerekli uyarıların

yapılmasına rağmen devamı halinde Ana bayi bayinin statüsünü değiştirmeye,

bayilik primlerini sona erdirmeye, bayiliğini iptal ettirmeye hiçbir ihtara gerek

duymadan tek taraflı yetkilidir ..."

ifadeleri yer almaktadır.

(32) Belge 8: 16.02.2010 tarihinde (…..) (Ispaş Pazarlama A.Ş. [6] (ISPAŞ) BELLONA Bölge Sorumlusu) tarafından (…..)'na (ERCİYES Bellona Marka Temsilcisi) gönderilen"Satış Sorunu Hakkında" başlıklı e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:

" Sn. (…..) Bey, Daha önce de tarafınıza bu konuda bilgi vermemize ve gerekli

yazışmaları yapmış olmanıza rağmen Diyarbakır/Merkez/de bulunan Bellona

mağazalarımızda fiyat konusunda yapılan rekabet devam etmekte olup bu

rekabet Bingöl/Merkez'de bulunan bayimizi de olumsuz etkilemeye devam

etmektedir. ..."

(33) Yukarıda yer alan e-posta (…..) tarafından 18.02.2010 tarihinde (…..)'ya (BELLONA) da gönderilmiş ve içinde"Bingöl Bayisinin Diyarbakır Merkezdeki mağazalarca yapılan aşırı fiyat ıskontoları ile ilgili yaşamış olduğu sıkıntı aşağıda belirtilmiştir" denilmiştir. Söz konusu e-postalara cevaben (…..) tarafından (…..)'ya 22.02.2010 tarihinde gönderilen e-postada sorunun Diyarbakır bayilerinin zararına mal satmasından değil Bingöl'deki bayinin satış arttırıcı faaliyetlerde bulunmamasından kaynaklandığının düşünüldüğü ifade edilmektedir. Bülent ALICI'nın aynı tarihte verdiği yanıtta ise söz konusu bayinin genel merkez tarafından da önemli görülen ve asla fiyat istikrarını bozmayacağına inanılan bir bayi olduğu ifade edilmektedir.

5 İzpa Çukurova bölgesi BELLONA ana bayiidir.

6 ISPAŞ, BELLONA'nın Kayseri, Kırşehir, Nevşehir, Yozgat, Sivas, Tokat, Malatya, Elazığ, Bingöl, Tunceli ve Muş bölgesi ana bayiidir.

Sayfa 8

(34) Belge 9: (…..)'ten (Antalya Bölgesi BELLONA Eski Müşteri Temsilcisi) (…..)'a

01.07.2010 tarihinde gönderilen"Yeni Kampanya Değerlendirilmesi Hk." başlıklı e-

postada aşağıdaki ifadler yer almaktadır:

“... Bildiğiniz üzere bölgemizde aylık olarak gerçekleştirdiğimiz "Bölge Bayileri İstişare Toplantıları" adı altında, bayilerimizin kaynaşmalarını sağladığımız, fiyat istikrarını konuştukları, fikir alışverişlerinde bulundukları bir ortam hazırlamaktayız. Üç ayrı bölgede icra ettiğimiz bu toplantılarda istişarelerin yanı sıra yeni kampanyalarımızın da dekorasyonunu genel merkezden gelen bilgilere dayanarak tüm bayilerimize izah etmekteyiz."

(35) Belge 10: 22.04.2010 tarihinde Kayseri'de gerçekleştirilen ana bayiler toplantısında

konuşulan konulara ilişkin hazırlanan sonuç raporunun"Anabayilerin Görüş ve

Değerlendirmeleri" başlıklı beşinci bölümünde (…..)'in (YÖN A.Ş. Yönetim Kurulu

Üyesi)"Fiyat istikrarsızlıklarına yönelik merkez olarak önleyici tedbir alınmalı", (…..)'ın

(ERCİYES Yönetim Kurulu Üyesi) " Bayilerimiz tarafından yapılan gereksiz ıskontolar

ortak problemimiz. Müşterek çözüm yolları aramalıyız" ve (…..)'in (BELLONA bayi)

" Nakit ıskontolarında en azından eski oranlara dönülmelidir” şeklinde beyanlarına yer

verilmiştir. Söz konusu belgenin bir örneği YÖN A.Ş.'de yapılan yerinde incelemede de

elde edilmiştir.

(36) Belge 11: 13.07.2010 tarihinde (…..)'dan (BELLONA) (…..) (Anadolu Dörtler Mobilya

Mağ. San. ve Tic. A.Ş. Genel Müdürü), (…..) (ERCİYES İstikbal Pazarlama Müdürü),

(…..) (ISPAŞ Genel Müdürü), (…..) (Mondi Genel Müdürü), (…..) ve (…..)'a gönderildiği

anlaşılan "epostadaki ifadelere aşağıda yer verilmektedir:

"... Diğer taraftan bayiliği bırakmasına rağmen hala ürün verilmeye devam edilen Sn. (…..) de artık ürün verilmemesi, illaki ürün vermek zorundaysak en azından güncel ve son çıkan (real, suena, moon, monza vs. ) ürünlerin verilmemesi markamızın Kayseri'deki selameti ve grubumuzun yaptığı yatırımların karşılığını alması açısından önem arz etmektedir. Eğer bu yapılmazsa şu anda hat safhaya ulaşan marka güvensizliği, fiyat istikrarının bozulması, havada uçuşan %15 - 20 hatta %25 indirimler onarılması zor sonuçlar doğuracaktır."

(37) Belge 12: 18.10.2010 tarihinde (…..)'den (Optimal AVM Şube Müdürü) (…..)'a

gönderilen"Re: Pazar günü mağaza ciroları" başlıklı e-postada,

“... Mağazamızın genel sıkıntısı ise şöyledir: Diğer Bellona bayilerinin yapmış oldukları yüksek Iskontolardan dolayı mağazamızda toplu satışlar yapılmamaktadır Bu durum hem mağazamıza hem de markamıza zarar vermektedir Mağazamızda satış kayıplarına sebebiyet verdiği gibi markamıza olan güven de zarar görmektedir Genel merkezin bize yapacağı en iyilik bizleri bir araya getirerek Iskontoları sabitlememiz ve hatta tek fiyat uygulamasına geçirmeniz olacaktır."

(38) Yukarıda yer verilen e-posta aynı tarihte (…..) (ERCİYES Yönetim Kurulu Üyesi),

(…..)'a (ERCİYES Yönetim Kurulu Üyesi) iletilerek aşağıdaki ifadeler eklenmiştir: "... Optimal mağazalarımızda Ali Bey'in bahsettiği konulara katılmakla birlikte aşağıda belirtilen tabloyu incelediğimizde Ev Tekstil grubu haricinde diğer ürün gruplarının tamamında esasen ciddi anlamda Bellona markamızın oranlarının düşük olduğunu görmekteyiz....Bu oranın normalin altında kalmasının ana sebepleri arasında Döşemeli ürünler, Panel Mobilya, Yatak ve Baza'da fiyatsal ve çeşit eksikliğinin yanı sıra Ali Bey'in bahsettiği gibi Kayseri'de yaşanan fiyat istikrarsızlığı olduğunu belirtmek istiyoruz. ..."

Sayfa 9

(39) Yukarıda yer verilen iki e-postaya cevaben (…..) (BELLONA) tarafından 19.10.2010

tarihinde aynı kişilere gönderilen e-postada ise şu ifadeler yer almaktadır:

" (…..) Bey, Fiyat istikrarının sağlanması noktasında Ispaş'ın aktif rol almasını ve diğer bayilerimizle belirli prensip kararlarının alınmasını beklemekteyiz. Eğer bizim dışımızdaki Ankara bölgesinde fiyat istikrarı sağlanıyor ise burada da rahatlıkla sağlanabilir."

(40) Belge 13: 27.12.2010 tarihinde Adana'da gerçekleştirilen ana bayiler toplantısında

konuşulan konulara ilişkin hazırlanan sonuç raporunun"Ana bayilerin Görüş ve

Değerlendirmeleri" başlıklı altıncı bölümünde (…..) tarafından"Fiyat istikrarının

sağlanması noktasında uzun yıllardır bir yaptırım uygulanmadığını ve bu konuya bir

çözüm bulunulması gerektiği" ifade edilmiştir.

(41) Belge 14: BELLONA'nın Ankara bayisi olan A.A. Torun Pazarlama Ltd. Şti.'de ve

Koçlar Day. Tük. Mal. Paz. San. Tic. Ltd. Şti.'de yapılan yerinde incelemelerde ise

BELLONA Ankara ana bayisi olan YÖN A.Ş.'den bayilere 03.01.2011 tarihinde

gönderilen bir yazı bulunmuştur. Söz konusu yazıda" ... Yaptığımız gölge müşteri

çalışmasıyla hem mağazalarımız ile çalışanlarımızın hem de fiyat istikrarı konusundaki

bölgemizin durumunu gördük. Ve bunları sizinle paylaştık." denilmektedir.

(42) Belge 15: 15.01.2011 tarihinde (…..)'tan (…..) (ISPAŞ Genel Müdürü (…..) e-posta

adresi) ve (…..)'na gönderilen"Ynt: Re: Haksız Rekabet Hk." başlıklı e-postada;

"Sn. (…..) Bey,

Optimal mağazasının stratejik konumu; maliyetlerinin çok yüksek oluşu gereği bu tip aksiyonların yapılması elzemdir. Sizin de belirttiğiniz konulara katılmakla birlikte esasen haksız rekabette yapılan % 20-25 ıskontolarda merkez ve ana bayi kontrolünde çözüm getirilmelidir. Zira bizim gerek maliyetlerimizin yüksek oluşu gerekse kurumsal kültürümüz gereği bu tip ıskontolar yapmaktayız. Oysa bahsi geçen bayilerde toptan fiyat listesi satış danışmanlarında ve onun üzerine bir miktar kar konularak satış yapılmaktadır. Bizim satışı gerçekleştirdiğimiz müşterilerin satışlarını zaman zaman bizler iptal etmek zorunda kalıyoruz. Sizden bu konuda da aynı duyarlılığı göstermenizi bekliyoruz."

(43) Yukarıda yer verilen e-postaya cevaben aynı tarihte aynı kişilere (…..) (BELLONA)

tarafından gönderilen e-postada özetle şu ifadeler yer almaktadır;

" ... Ayrıca fiyat istikrarsızlığı ile somut delilleri de aynı şekilde ana bayimizle paylaşılması halinde gerekli adımları atmalarını kendilerinden bekleyelim. Ancak bu sıkıntı Türkiye'nin genelinde en çok konuşulan ve dile getirilen konulardan birisi olmakla birlikte Kayseri'de konunun fazlaca konuşulması, sizlerin alt kadrolarının herhangi bir ciro düşüklüğünü direkt fiyat istikrarsızlığına bağlamalarına neden olabiliyor. Kayseri'de istikrarı bozan bayi yoktur demiyorum ancak büyük kısmının psikolojik olduğunu düşünüyorum. Ancak yine de somut delillerin ortaya konması durumunda, ana bayimizle müştereken bir çözüm yolu bulabileceğimizi düşünüyorum."

I.4. Değerlendirme

(44) Başvuru konusu şikâyet; Ankara’da faaliyette bulunan BELLONA bayilerinin,

mağazalarında satışa sundukları ürünleri liste fiyatından farklı fiyattan satmamak üzere

aralarında anlaşarak 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiasına

dayanmaktadır.

Sayfa 10

(45) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca, rekabeti kısıtlama amacı taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek olan anlaşma, eylem ve kararlar hukuka aykırılık teşkil etmektedir. Bu itibarla BELLONA’nın Ankara’da faaliyet gösteren bayilerinin yeniden satış fiyatlarını tespit edip etmediği incelenmelidir.

(46) Tespitler kısmında yer verilen belgelerden anlaşılacağı üzere BELLONA yetkilileri söz konusu dönemde bayilerin yeniden satış fiyatlarında birlik sağlamak ve fazladan indirimleri engellemek üzere birçok eylemde bulunmuştur. Yazışmaların bazılarında fiyat birliğini sağlamanın gerekçesi olarak istikrar ve marka imajı unsurları gerekçe gösterilmiştir. Belgeler çerçevesinde 2008-2011 yılları arasında BELLONA’nın; Ankara bayileri tarafından tek tip fiyat uygulanmasını istediği, bu amaçla bayileri yönlendirmeye çalıştığı, bayileri bir araya getirerek fiyat birlikteliğini sağlamak üzere girişimlerde bulunduğu ve gölge müşteri uygulaması ile bir denetim mekanizması kurarak bayiler üzerinde baskı yarattığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla anılan döneme ilişkin olarak BELLONA’nın tek tip fiyat uygulamasını sağlamak için bayilerinin yeniden satış fiyatlarına müdahale ettiği, bu suretle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükmü hilafına eylemler içinde bulunduğu değerlendirilmektedir.

(47) Soruşturma süreci içinde yapılan yerinde incelemelerde ise, gerek 2008-2011 dönemi, gerekse 2011 yılından günümüze, BELLONA’nın, Ankara Bellona bayilerinin yeniden satış fiyatını tespit etmeye yönelik eylemlerini sürdürdüğüne ilişkin herhangi bir bilgi veya belge elde edilememiştir.

(48) BELLONA’nın bayilerin yeniden satış fiyatına müdahale ettiğine yönelik belgelerin tamamına yakını, Kurulun 16.12.2010 tarihli İstikbal kararı öncesine aittir. Nitekim anılan kararın ardından BELLONA’nın bayilik sözleşmeleri 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ) ile uyumlu hale getirdiği görülmektedir. Diğer yandan, gerek önceki önaraştırma, gerekse soruşturma sürecinde, İstikbal kararının, ERCİYES/BELLONA tarafından tebellüğ edildiği 04.02.2011 tarihi sonrasına ilişkin olarak Grub’un bayilerinin tek tip fiyat uygulamasına yönelik eylemlerini sürdürdüğüne ilişkin herhangi bir bilgi veya belgenin varlığına rastlanılmamıştır.

(49) Diğer yandan iptal kararına konu Kurul kararında 2011 yılı itibarıyla aynı ürün grubunun, yakın tarihlerde Ankara’da faaliyet gösteren farklı bayiler tarafından farklı fiyatlardan satıldığı ortaya konmuştur. Bununla birlikte mevcut soruşturma sürecinde elde edilen fatura örneklerinden, aşağıdaki tablodan da görülebileceği gibi, 2011 yılı sonrasında da aynı ürünlerin farklı fiyatlardan satılabildiği anlaşılmıştır [7].

7 Gerek BELLONA gerekse YÖN A.Ş. yetkilileri 2011 yılı öncesine ait faturalara erişmelerinin mümkün olmadığını ifade etmişlerdir.

Sayfa 11

Tablo-1: Tavsiye Edilen Satış Fiyatları ve Bayi Satış Fiyatları (TL)

Gerçekleşen

Bayi Ürün Fiyat Fatura Tarihi Ocak Nisan Temmuz Ekim (…..) Bolivya Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

(…..)Bolivya Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Bolivya Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Bolivya Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Bolivya Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Bolivya Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Bolivya Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Bolivya Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Bolivya Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Bolivya Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Bolivya Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Twinjoy Baza160*200(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)(1) Twinjoy Baza160*200(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)(2) Twinjoy Baza160*200(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)(3) Twinjoy Baza160*200(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)(4) Twinjoy Baza160*200(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)(5) Twinjoy Baza160*200(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)(6) Twinjoy Baza160*200(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Vivaldi Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Vivaldi Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Vivaldi Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Vivaldi Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Vivaldi Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Caprice Yatak 90*190(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Caprice Yatak 90*190(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Caprice Yatak 90*190(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Caprice Yatak 90*190(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Hera Kanepe(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Hera Kanepe(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Hera Kanepe(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Venturo (3+2+B+B)(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Venturo (3+2+B+B)(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Belissa Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Belissa Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Belissa Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Belissa Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)

Sayfa 12

Tablo-1’in devamı:

Gerçekleşen

Bayi Ürün Fiyat Fatura Tarihi Ocak Nisan Temmuz Ekim (…..) Belissa Koltuk Takımı (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)

(…..)Belissa Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Belissa Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Belissa Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)(7) Valdes Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Valdes Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)(8) Valdes Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Valdes Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)(9) Valdes Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Valdes Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)(10) Valdes Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Mavenna Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Mavenna Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Mavenna Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Mavenna Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Mavenna Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Mavenna Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)
(…..)Mavenna Koltuk Takımı(…..)(…..)(…..) (…..)(…..) (…..)

Kaynak: Teşebbüsten gelen bilgiler.

(50) Tespitler kısmında yer verilen belgelerden anlaşılacağı üzere BELLONA yetkilileri söz

konusu dönemde bayilerin yeniden satış fiyatlarında birlik sağlamak ve fazladan

indirimleri engellemek üzere birçok eylemde bulunmuştur. Yazışmaların bazılarında

fiyat birliğini sağlamanın gerekçesi olarak istikrar ve marka imajı unsurları gerekçe

olarak gösterilmiştir. Elde edilen belgelerden BELLONA’nın bayilerinin yeniden satış

fiyatlarını belirlemeye yönelik eylemler içinde olduğu görülmektedir. Yeniden satış

fiyatının tespiti çoğunlukla amaç bakımından rekabet ihlali olarak kabul edilmektedir.

Öte yandan ihlalin varlığı bakımından, amaç bakımından rekabeti kısıtlayıcı

anlaşmaların ayrıca rekabeti kısıtlayıcı etkilerinin gösterilmesine gerek

bulunmamaktadır. Bu çerçevede dikey fiyat tespitinin ne ölçüde uygulandığından,

başarılı olduğundan ya da rekabeti ne ölçüde kısıtladığından bağımsız olarak 4054

sayılı Kanun’a aykırılık teşkil ettiği kabul edilmektedir.

(51) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yer alan bazı anlaşmalar, belirli koşulları

taşımaları halinde söz konusu maddenin uygulamasından muaf tutulabilmektedir.

2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde “Üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde

faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin

alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar” ın yine bu Tebliğ’de

sayılan koşulları taşıması koşuluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinden muaf

tutulacağı hükme bağlanmıştır.

(52) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde, anlaşmaları ilgili Tebliğ ile sağlanan muafiyetin

kapsamı dışına çıkaran sınırlamalara yer verilmektedir. Bu sınırlamalar arasında

Sayfa 13

“Alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi” hali sayılmakta ve “Tarafların herhangi birisinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya tavsiye etmesi mümkündür” düzenlemesi yer almaktadır. Dolayısıyla BELLONA’nın bayilerinin yeniden satış fiyatını belirlemesi ilgili dikey anlaşmaların 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanmasına engel niteliktedir.

(53) Yeniden satış fiyatının tespitinin 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel muafiyet alması da çoğunlukla mümkün görünmemektedir. Zira söz konusu uygulamanın, bazı istisnai haller dışında, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde sayılan “malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması” ve “tüketicilerin bundan yarar sağlaması” koşullarını karşılaması beklenmemektedir.

(54) Yeniden satış fiyatının belirlenmesinin, BELLONA’nın ürünlerinin dağıtım ağında ve bayilerin sunduğu ürün ve hizmetlerde gelişme ve iyileşme oluşturmayacağı belirtilmelidir. Yeniden satış fiyatının belirlenmesi neticesinde BELLONA’nın ürünlerini almak isteyen tüketiciler markaiçi rekabetin sınırlanması nedeniyle daha yüksek fiyatlarla karşılaşacaktır. Fiyat rekabetinin piyasalarda etkinliği ve dolayısıyla iktisadi refahın artırılmasını sağlayan temel unsur olduğu göz önüne alındığında, marka içi fiyat rekabetinin ortadan kalkması tüketici refahını önemli ölçüde olumsuz etkileyebilecektir. Bu neden lerle BELLONA’nın bayilerinin yeniden satış fiyatını belirlemesi 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bendindeki koşulları sağlamamakta, dolayısıyla bu uygulamaya bireysel muafiyet tanınması mümkün görünmemektedir.

(55) Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde, BELLONA’nın, Kurulun İstikbal kararı ve bu karara istinaden söz konusu teşebbüse ihlale son vermek üzere gönderilen Kurum görüşüne kadar geçen süre içinde Ankara’da faaliyet gösteren BELLONA bayilerinin yeniden satış fiyatını tespit etmeye yönelik eylemler içinde bulunduğu, Kurulun söz konusu kararı sonrasında anılan eylemlerini sürdürdüğüne dair herhangi bir bulguya rastlanılmadığı, fiyat tespitinin gölge müşteri gibi bir denetim mekanizmasının varlığına rağmen başarılı bir şekilde uygulanamadığı anlaşılmış, sonuç olarak BELLONA’nın bayilerinin yeniden satış fiyatını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği kanaatine ulaşılmıştır.

I.5. Savunmalar

I.5.1. BELLONA ve ERCİYES’in Savunmaları

(56) BELLONA ve ERCİYES’in savunmalarında yer alan ortak hususlara aşağıda yer verilmektedir.

- Danıştay 13. Dairesinin kararına uyulmak suretiyle soruşturma başlatılmasının idarenin takdir yetkisine müdahale sayılacağı ve idarenin bu karara uymasının çelişkiye yol açacağı, ayrıca ilgili Danıştay kararına yönelik İdari Davalar Kurulu nezdinde yapılan itiraz dikkate alınarak, itiraza ilişkin kararın sonuçlanmasının beklenmesi gerektiği savunması.

(57) Söz konusu savunmaya yönelik değerlendirme öncesinde soruşturma sürecinin safahatının hatırlanması yerinde olacaktır. Kurum kayıtlarına 22.07.2011 tarih, 5357 sayı ile intikal eden başvuruda Ankara’da faaliyette bulunan BELLONA bayilerinin, mağazalarında satışa sundukları ürünlerde liste fiyatından farklı fiyat uygulamamak

Sayfa 14

üzere aralarında anlaşmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddia edilerek, bu konuda gereğinin yapılması talep edilmiştir.

(58) Başvuru üzerine hazırlanan 25.08.2011 tarih, 2011-3-184/İİ-11-347.0TÇ sayılı İlk İnceleme Raporu, Kurulun 14.09.2011 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Kanun'un 40. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir

(59) Yapılan önaraştırma kapsamında BELLONA’nın ana bayilerini fiyat istikrarına davet ettiğini, indirimlere gidilmemesini telkin ettiğini ve nakit satışlarda ıskonto uygulanmamasını istediğini gösteren belgeler bulunmuştur. Diğer yandan bazı belgelerde ise bayilerin bir araya getirilmek suretiyle söz konusu birlikteliğin de sağlanmaya çalışıldığı ancak çoğu zaman bu girişimin başarısız olduğu görülmüştür. Yine önaraştırma sürecinde elde edilen belgelerden, "gölge müşteri” uygulaması ile zaman zaman Ankara'daki BELLONA bayilerinin fiyat istikrarına uyumları konusunda denetlendiği tespit edilmiştir.

(60) Bununla birlikte Kurulun 16.12.2010 tarih ve 10-78/1624-624 sayılı kararına konu ERCİYES Grubu’nun bir diğer markası olan İstikbal hakkında yapılan önaraştırma sonrasında Bellona markasına ilişkin bayilik sözleşmelerinde değişiklik yapılarak 4054 sayılı Kanun ve ilgili mevzuata uyumlu hale getirmek konusunda adımlar atılması gerekçe gösterilerek BELLONA hakkında soruşturma açılmamış, bununla birlikte, Bellona markalı ürünler için bayilerin satış fiyatlarına müdahale edilmesinin rekabet ihlali teşkil ettiği ve bu tür eylemlerden kaçınılması gerektiği yönünde aynı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca ilgili taraflara görüş bildirilmesine, 02.11.2011 tarih ve 11-55/1434-509 sayı ile karar vermiştir.

(61) Daha sonra başvuru sahibi tarafından açılan dava üzerine, Danıştay 13. Dairesinin 31.10.2018 tarih ve E: 2012/428, K: 2018/3022 sayılı kararı ile dava konusu işlemin iptaline hükmedilmiştir. Danıştay kararı üzerine hazırlanan, 29.03.2019 tarih ve 2011- 3-184/BN sayılı Bilgi Notu, 04.04.2019 tarih ve 19-14/199-M sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş, Kurul, Danıştay 13. Dairesinin kararının gereğinin yerine getirilmesini teminen yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti için ERCİYES, BELLONA ve YÖN A.Ş. hakkında soruşturma açılmasına karar vermiştir.

(62) İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28. maddesinde idarelerin yargı kararları karşısında sorumlulukları net bir biçimde ortaya konmaktadır. Bu çerçevede 28. maddenin birinci fıkrasında yer verilen; “Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez.” amir hükmü uyarınca, Kurul, yukarıda anılan Danıştay kararına müteakip kanuni sorumluluğunu yerine getirmiş ve soruşturma başlatılmasına hükmetmiştir.

- BELLONA’nın ihlalden sorumlu tutulabilmesi için ihlale yönelik fatura, belge gibi delillerin ortaya konması gerektiği ancak söz konusu delillere raporda yer verilmediği savunması.

(63) BELLONA’nın bayilerinin yeniden satış fiyatını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükmünü ihlal ettiği tespiti, esas olarak önaraştırma safhasında soruşturma konusu teşebbüslerden elde edilen ve kararda detaylı olarak sunulan belgelere dayanmaktadır. Söz konusu belgelere Soruşturma Raporunun ekinde yer verilmiştir. Dolayısıyla hakkında soruşturma yürütülen teşebbüslerin 2010/3 sayılı Dosyaya Giriş Hakkının Düzenlenmesine ve Ticari Sırların Korunmasına İlişkin Tebliğ

Sayfa 15

hükümleri dairesinde, zaten soruşturma konusu teşebbüslerden elde edilen tüm bu belgelere erişme hakkı mahfuzdur. Bu itibarla iddiaya ilişkin delillere yer verilmediği savı mesnetsizdir.

(64) Savunmalarda yer verilen bir diğer husus, soruşturma neticesinde 2008-2011 yılları arasında rekabetin ihlal edildiğinin ileri sürüldüğü, ancak bu yıllara ilişkin etkinin ortaya çıkıp çıkmadığını tespit edebilecek fiyatlara ulaşılamadığının belirtildiği, bu itibarla iddianın geçerlilik taşımadığına ilişkindir.

(65) Yukarıda ifade edildiği üzere önaraştırma safhasında 2008-2011 döneminde rekabeti sınırlama amacı taşıyan anlaşma ortaya konmuş ancak 2011 yılına ait temsili ürün fiyatlarından hareketle anlaşmanın etki göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Soruşturma aşamasında ise rekabeti sınırlama etkisinin ortaya çıkıp çıkmadığını tespit etmek üzere 2008 yılından günümüze tüm fiyat hareketleri faturalar üzerinden incelenmek istenmiş, ancak soruşturma konusu teşebbüslerin 2008-2011 yıllarına ait faturaları sunamamasından dolayı, teşebbüsler tarafından sağlanabilen 2012-2019 dönemine ilişkin faturalar incelenmiş ve fiyat birlikteliği etkisinin ortaya çıkmadığı tespit edilmiştir.

(66) Bir diğer ifadeyle ilgili faturaların sunulamadığı 2008-2011 yıllarına ilişkin olarak, elde edilemeyen faturalar üzerinden ihlalin etkisinin ortaya çıktığı yönünde teşebbüs aleyhine bir değerlendirme yapılmamıştır. Tekrarlamak gerekirse ihlal iddiası, önaraştırma safhasında elde edilen ve yukarıda özetlenen somut belgelere dayanmaktadır.

- Fiyat tespiti iddiasına ilişkin olarak per se yaklaşımının benimsendiği, hâlbuki ihlalin etkilerinin dikkate alınarak rule of reason kurallarının uygulanması gerektiği; BELLONA’nın marka imajını korumaya yönelik davranışlarının fiyat tespiti yoluyla rekabeti engelleme amacı taşımadığı, böyle bir amaç taşıdığı kabul edilse dahi uygulamaya geçirilmediği, nitekim bayilerin farklı fiyatlardan ürün satabildiği, bu itibarla 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü dairesinde uyarı ile yetinilmesi gerektiği savunması.

(67) 4054 sayılı Kanun’un “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar” başlıklı 4. maddesinin birinci fıkrası; “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır” hükmünü amirdir. Söz konusu maddenin ikinci fıkrasında özellikle hangi hallerin bu kapsamda yer aldığı düzenlenmekte ve “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” bu hallerden biri olarak sayılmaktadır.

(68) Yeniden satış fiyatının tespiti, teşebbüsler arasındaki ilişkinin dikey nitelik arz etmesine karşın, çoğunlukla amaç yönünden ihlal olarak kabul edilmekte ve yukarıda da aktarıldığı üzere, 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlanamadığı gibi, 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde bireysel muafiyet almasının da çoğunlukla mümkün olmadığı kabul edilmektedir. Bu itibarla rekabet mevzuatı fiyat birlikteliğini sağlamaya dönük eylemleri prensip olarak doktrinde haklı sebep kuralı olarak adlandırılan yaklaşımla yorumlamamaktadır.

(69) Kurulun bu konudaki içtihadını net bir biçimde ortaya koyan yakın tarihli üç kararı dikkate alındığında yeniden satış fiyatının tespitinin açık/amacı bakımından ihlal olarak

Sayfa 16

kabul edildiği görülmektedir. Aşağıda, söz konusu kararlar kapsamında Kurulun değerlendirmeleri özetlenmektedir.

(70) Maysan Mando Otomotiv Parçaları San. ve Tic. A.Ş.’nin (MAYSAN MANDO) [8] yeniden satış fiyatını belirlemek yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespitine ilişkin olarak yürütülen soruşturma kapsamında teşebbüsün amortisör ürünlerinin yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine hükmedilmiştir. Kararda; “Yeniden satış fiyatının belirlenmesi doğası gereği rekabeti kısıtlamaktadır. Dolayısıyla Maysan Mando’nun bayilerin yeniden satış fiyatını belirlemesi, bayiler arasında rekabeti kısıtlama amacı taşıyan 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a) bendi kapsamında bir ihlaldir. Söz konusu maddede yatay yahut dikey rekabet ihlalleri şeklinde bir ayrım bulunmamaktadır.” denilmektedir.

(71) Nitekim Kurulun Aral Oyun kararında; markalar arası rekabetin sınırlandığı durumlarda daha büyük bir tüketici kitlesinin etkilenmesi beklenmekle birlikte, aynı markayı satan perakendeciler arasındaki rekabetin kısıtlanmasının da rekabet sürecini ve tüketicileri olumsuz etkileyeceğinin aşikâr olduğu, Kurulun sağlayıcının pazar gücü, pazardaki markalar arası rekabetin seviyesi ve uygulamanın pazardaki etkisinin sınırlı olması gibi hususları değerlendirerek önaraştırma sonunda soruşturma açmadığı ve 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi üçüncü fıkrası uyarınca görüş gönderilmesine karar verdiği dosyaların da bulunduğu ancak bu hususun yeniden satış fiyatının belirlenmesinin amaç yönüyle rekabeti kısıtlayıcı anlaşmalardan sayılmadığı anlamına gelmediği ifade edilerek ihlal tespiti yapılmıştır.

(72) Türk Henkel Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin [9] (HENKEL) ürünlerinin yeniden satış fiyatını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal ettiği iddiasına yönelik yapılan soruşturma neticesinde teşebbüsün ürünlerinin yeniden satış fiyatını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine hükmedilmiştir. Kararda yer alan; “Rekabetin en önemli unsurlarından fiyatın, yeniden satış fiyatının tespiti yoluyla belirlenmesinin çoğunlukla amaç bakımından bir rekabet kısıtı teşkil ettiği kabul edilmekte ve 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyet alması mümkün görünmemektedir.” değerlendirmesiyle yeniden satış fiyatının tespitinin amaç bakımından bir açık ihlal olarak görüldüğü ortaya konmuştur.

(73) Ayrıca “… Bununla birlikte yerinde incelemede elde edilen belgeler incelendiğinde HENKEL’in, ürünlerinin piyasadaki fiyatının takip edilmesinin ve yeniden satış fiyatının tavsiye edilmesinin ötesinde, alıcıların bağımsız ticari kararları neticesinde belirlemeleri gereken perakende satış fiyatına doğrudan müdahale ettiği ve yeniden satış fiyatının serbest rekabet koşulları çerçevesinde belirlenmesini engellemeye yönelik uygulamalarda bulunduğu tespit edilmiştir.” ifadeleri ile alıcıların fiyatlarını serbestçe belirlemesine engel olacak türden davranışların ihlal olarak değerlendirildiği ortaya konmuştur.

(74) Sony Eurasia Pazarlama A.Ş.’nin [10], (SONY) bayilerinin sattığı ürünlerin yeniden satış fiyatını belirleyerek 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği iddiasına ilişkin yapılan soruşturmada, teşebbüsün online satışlar bakımından bayilerinin yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine hükmedilmiştir.

8 20.06.2019 tarih ve 19-22/353-159 sayılı karar.

9 19.09.2018 tarih ve 18-33/556-274 sayılı karar.

10 22.11.2018 tarih ve 18-44/703-345 sayılı Karar.

Sayfa 17

(75) Kararda televizyon ürünleri ağırlıklı olmak üzere, bayilerin online kanalda ve özellikle üçüncü taraf internet platformlarında uyguladıkları fiyatların SONY tarafından takip edildiğine, yeniden satış fiyatına uyumun beklendiğine ve uymama halinde uygulama desteği/uygulama bedeli alacaklarının ödenmemesi tehdidi bulunduğuna işaret eden belgeler ortaya konmuş ancak, ilgili belgelerdeki bayi fiyat listelerinden, bayilerin birbirinden farklı ve düşük fiyat politikalarının devam ettiği tespiti yapılmıştır.

(76) Öte yandan kararda yer verilen şu ifadeler, Kurulun, piyasanın rekabetçi olması ve Sony’nin göreli pazar payının düşük olduğunu tespit etmesine rağmen ihlale karar verdiğini ortaya koyması bakımından önemlidir: “Yukarıda yer verildiği üzere SONY, belgelerin çoğunlukta olduğu akıllı TV pazarında %(…..); cep telefonu pazarında %(…..) gibi düşük paylara sahiptir. SONY’nin TV pazarında Samsung, Vestel ve LG; cep telefonu pazarında Samsung ve Apple gibi çok güçlü rakiplerinin olduğu, oyun ve oyun konsolunda ise Microsoftun yanısıra paralel ithalatın güçlü varlığı dikkate alındığında, söz konusu ürünlerin her birinde markalar arası rekabetin oldukça yoğun olduğu ve bu pazarların kendi içerisinde dinamik özellikler taşıdığı anlaşılmaktadır. SONY’nin söz konusu pazarlar bakımından düşük paya sahip olması, incelemeye konu uygulamanın etkisini azaltan bir unsurdur.” Sonuç olarak piyasanın rekabetçi olması, Sony’nin ilgili pazarlardaki payının düşük olması ve bayilerin uygulamada farklı fiyatlardan satış yapması olgularına karşın Kurul, Sony’nin fiyat tespitine yönelik eylemlerinin ihlal teşkil ettiğine hükmetmiştir.

(77) Kurulun yukarıda bahsi geçen yakın tarihli kararları çerçevesinde, yeniden satış fiyatının tespiti, piyasada etki gösterip göstermediğinden bağımsız olarak amaç yönünden rekabet ihlali olarak değerlendirilmiştir.

(78) BELLONA ve ERCİYES’in savunmalarında ayrıca;

- BELLONA’nın hâlihazırda ERCİYES bünyesinde faaliyet gösteren ve Bellona

markalı ürünlerin üretimini yapan bir işletme olduğu, söz konusu ürünlerin satış

ve pazarlamasını yurt geneline yayılmış ve ayrı (bağımsız) tüzel kişiliğe sahip

bayiler aracılığıyla yapmakta olduğu,

- Üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren sağlayıcı ile

bayileri arasında yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik yapılacak bir

anlaşmanın ya da bu yöndeki eylemlerin 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesi

çerçevesinde 4. maddede yer alan yasaklamadan muaf tutulabileceği,

- Söz konusu olay ve tüzel kişilikler arası organik bağ düşünüldüğünde bahsedilen

muafiyetten BELLONA’nın yasal olarak faydalanma imkanı olduğu,

- Kurulun ön araştırmalarında ERCİYES’in İstikbal, Bellona ve Mondi markalarının

faaliyet gösterdiği pazardaki payının %40’ın altında olması sebebiyle 2002/2

sayılı Tebliğ'de öngörülen pazar payı eşiğinin aşılmadığı sonucuna varılmış

olduğu, bu kapsamda Bellona bayilik sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Tebliğ

kapsamında yer aldığı,

- 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesi çerçevesinde; rekabeti doğrudan veya dolaylı

olarak engelleme amacı taşıyan sınırlamaları içeren dikey anlaşmaların bu Tebliğ

kapsamında muafiyetten yararlanamayacağının belirtildiği ve madde devamında

alıcıların kendi satış fiyatını belirleme serbestliğinin engellenmesinin muafiyet

dışında tutulduğu, bayilik sözleşmesinde, “fiyat istikrarına uymayan bayiliklerin

ana bayi tarafından sözleşmelerinin feshedileceği veya cezai yaptırıma tabi

tutulacağı” yönünde herhangi bir düzenlemenin yer almadığı, sözleşmenin 5.7 ve

5.9. maddelerinde “Ana bayi, tavsiye edilen perakende satış fiyat listelerini

Sayfa 18

Bayi’ye iletir. Bayi ürünlerin tüketiciye satış fiyatlarını kendisi her şekilde belirleme hakkına sahiptir.” ifadeleriyle üretici ve/veya ana bayinin vermiş olduğu fiyatların tamamen tavsiye niteliğinde olduğunun belirtildiği,

- 02.11.2011 tarih ve 11 - 55/1434 - 509 sayılı Kurul kararında bu tür fiyat istikrarı uygulamalarına yönelik davranışların hayat a geçirilemediği, sadece bir talep olarak kaldığı nın belirtildiği,

- Sözleşmelerde yer alan rekabet etmeme yükümlülüğünün belirsiz süreli olmadığı ve beş yılı aşmadığı bu nedenle sözleşmenin içeriğinin rekabet etmeme yükümlülüğü bakımından 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde öngörülen süre ile de uyuştuğu,

- Yerinde incelemelerde elde edilen belgelerde fiyat istikrarını sağlamak adına bayilere gönderilen maillerin çoğunun İstikbal hakkında alınan 16.12.2010 tarih ve 10 - 78/1624 - 624 sayılı Kurul kararından önce olduğu, ilgili karar sonrasında tüm bayilik sözleşmelerinde değişikliğe gidilerek 2002/2 sayılı Tebliğ’e uygun hale getirildiği

ifade edilmektedir.

(79) Daha önce yer verildiği üzere, bayilik sözleşmelerinin İstikbal kararı sonrasında

değiştirildiği ve 2002/2 sayılı Tebliğ ile uyumlu hale getirildiği ifade edilmiştir. Bununla

beraber elde edilen belgeler BELLONA’nın 2008-2011 yılları arasında, bayilerin

yeniden satış fiyatını belirlediğini göstermekte olup, yeniden satış fiyatının tespiti amaç

yönünden 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükmüne aykırılık teşkil etmektedir.

I.5.2. YÖN A.Ş.’nin Savunması

(80) YÖN A.Ş.’nin savunmasında

- Dosya kapsamında 26.10.2011 tarih ve 2011-3-184/ÖA-11-347-OTÇ sayılı Önaraştırma Raporuna göre 2008-2011 yılları arası ERCİYES’in tek tip fiyat uygulamasını amaçlamak sureti ile 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğinin değerlendirildiği ancak soruşturma süreci içinde yapılan yerinde incelemelerde gerek ilgili dönem gerek günümüze kadar herhangi bir belge bulunamadığı,

- BELLONA bayilik sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Tebliğ ile uyumlu hale getirildiği, 2011 yılı itibarıyla aynı ürün grubunun Ankara’da faaliyet gösteren farklı bayiler tarafından farklı fiyatlardan satıldığı, bu sebeple herhangi bir idari para cezası verilmesine yer olmadığı yönünde karar verilmesinin talep edildiği,

ifade olunmuştur.

(81) Önaraştırma sürecinde elde edilen bilgi ve belgelerden BELLONA’nın Ankara bayileri

tarafından tek tip fiyat uygulanmasının istendiği, bu amaçla bayileri yönlendirmeye

çalıştığı, bayileri bir araya getirerek fiyat birlikteliğini sağlamak üzere girişimlerde

bulunduğu ve gölge müşteri uygulaması ile bir denetim mekanizması kurarak bayiler

üzerinde baskı yarattığı tespit edilmiştir. Bununla beraber yeniden satış fiyatının

tespitinin başarılı bir şekilde uygulanamadığı, aynı ürünün yakın tarihlerde farklı bayiler

tarafından satışları kıyaslanarak değerlendirilmiştir. Buna karşın BELLONA’nın

bayilerin yeniden satış fiyatını tespit etmek suretiyle amaç bakımından Kanun’un 4.

maddesini ihlal ettiği sonucuna ulaşılmıştır.

Sayfa 19

I.6. Ceza Yönetmeliği Çerçevesinde Değerlendirme

(82) Dosya kapsamında BELLONA’nın 2008-2011 yılları arasında bayilerin yeniden satış fiyatını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği, bu nedenle adı geçen teşebbüse idari para cezası uygulanması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.

(83) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında “Bu Kanun’un 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir” hükmüne yer verilmiştir. Bu nedenle BELLONA’nın 2019 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirleri üzerinden idari para cezası uygulanmıştır.

(84) Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılmasi Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in (Ceza Yönetmeliği) 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, saptanan yıllık gayri safi gelirin kartel dışındaki ihlaller için %0,5’i ile %3’ü arasında bir oranın esas alınacağını belirtmektedir. Dosya konusu ihlal diğer ihlaller kategorisinde değerlendirilmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında belirtilen oranın belirlenmesinde ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususların dikkate alınacağı ifade olunmaktadır. Dosya kapsamında fiyat tespitine yönelik eylemlerin ilgili dönemde başarılı bir şekilde uygulanamadığı değerlendirilmiştir. Bu çerçevede temel para cezasına esas oran %(…..) olarak belirlenmiştir.

(85) İhlalin 2008-2011 yılları arasında gerçekleştiği dikkate alınarak %(…..) oranı Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi çerçevesinde yarısı oranında artırılmış, böylelikle temel para cezası oranı %(…..) olarak belirlenmiştir.

(86) 2011 yılı sonrasında BELLONA’nın fiyat tespitine yönelik davranışlarına devam ettiğine işaret eden herhangi bir belgeye rastlanılmamış, bayilerin farklı fiyatlardan satış yapabildiği ortaya konulmuştur. Bu durum, Ceza Yönetmeliği’nin hafifletici unsurlara ilişkin 7. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde ele alınmış, ihlale son verilmiş olduğu da dikkate alınarak temel para cezası oranında %60 indirime gidilmiş böylelikle %(…..) idari para cezası oranına ulaşılmıştır.

J. SONUÇ

(87) 04.04.2019 tarihli ve 19-14/199-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara, sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına göre,

1)

- Bellona Mobilya San. ve Tic. A.Ş.’nin (Eski Unvanı: Boytaş Mobilya San. ve Tic.

A.Ş.)

bayilerin yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4.

maddesini ihlal ettiğine OYBİRLİĞİ ile

2) Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti

Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye

Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5.

Sayfa 20

maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi ve ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a) bendi ve 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2019 mali yılı sonunda oluşan ve Kurul tarafından belirlenen yıllık gayri safi gelirlerinin takdiren, %(…..) oranında olmak üzere

- Bellona Mobilya San. ve Tic. A.Ş.’ye (Eski Unvanı: Boytaş Mobilya San. ve Tic.

A.Ş.) 5.778.480,84 TL.

idari para cezası verilmesine OYBİRLİĞİ ile,

3) Erciyes Anadolu Holding A.Ş.’nin (Eski Unvanı: Boydak Holding A.Ş.) ve Yön Dayanıklı Tüketim Malları Pazarlama San. ve Tic. A.Ş.’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmediğine dolayısıyla aynı Kanun’un 16. maddesi uyarınca adı geçen teşebbüslere idari para cezası verilme sine yer olmadığına OYBİRLİĞİ ile,

gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı

yolu açık olmak üzere, karar verilmiştir.

Tablolardaki bazı değerler Rekabet Kurumu tarafından ticari sır gerekçesiyle (.....) şeklinde gizlenmiştir.

Yargı süreci

1 dava

  • Bellona Mobilya San. ve Tic. A.Ş.

    Ankara 15. İdare Mahkemsi · Esas No: 2020/1451

    Dava reddedildi — Kurul kararı ayakta · üst mahkeme onadı

    Safahat

    1. 13.10.2022Üst mahkeme onadı· Ankara Bölge İdare Mahkemesi 8. İdari Dava Dairesi· 2022/332
    2. 22.10.2021Dava reddedildi — Kurul kararı ayakta· Ankara 15. İdare Mahkemsi· 2020/1451

Dava ve safahat bilgileri Rekabet Kurumu'nun yayımladığı kayıtlardan alınmıştır. Bağlayıcı olan mahkeme kararlarının kendisidir.

Aynı toplantıda alınan kararlar

Bu toplantının tüm kararları

Bu kararın işiniz için ne anlama geldiğini konuşalım

Rekabet hukuku uyumu, soruşturmalar ve birleşme-devralma süreçlerinde uçtan uca destek veriyoruz.