Rekabet Kurulunun 30.11.2023 tarih ve 23-55/1085-M sayılı kararı ile bazı özel gıda laboratuvarlarının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespitine yönelik olarak yürütülen soruşturma kapsamında Rekabet Kurulunun 15.08.2024 tarihli ve 24- 33/778-MUA sayılı uzlaşma ara kararına istinaden S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri AŞ, MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvarı AŞ ve Özel Msm Gıda Kontrol Laboratuvarı ve Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ'den oluşan Ekonomik Bütünlük tarafından uzlaşma metninin gönderilmesi neticesinde soruşturmanın bahse konu teşebbüs bakımından sonlandırılması.
Aşağıdaki metin, Rekabet Kurumu'nun yayımladığı karar belgesinden çıkarılmıştır; sayfa numaraları, tablolar ve grafikler özgün belgedeki yerleriyle korunmuştur. Bu sayfada yer alan özet, sınıflandırma ve açıklamalar yalnızca bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki görüş veya danışmanlık niteliği taşımaz; bağlayıcı olan, Kurumun yayımladığı karardır.
C. İLGİLİ TARAF: - S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri
Anonim Şirketi
Temsilcisi: Av. Turgan GÜRMEN
Fener Kalamış Cad. 12/15 Kadıköy/İSTANBUL
D. ŞİKÂYETÇİ: - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
(1) E. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 30.11.2023 tarih ve 23-55/1085-M sayılı kararı ile bazı özel gıda laboratuvarlarının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespitine yönelik olarak yürütülen soruşturma kapsamında Rekabet Kurulunun 15.08.2024 tarihli ve 24- 33/778-MUA sayılı uzlaşma ara kararına istinaden S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri AŞ, MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvarı AŞ ve Özel Msm Gıda Kontrol Laboratuvarı ve Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ'den oluşan Ekonomik Bütünlük tarafından uzlaşma metninin gönderilmesi neticesinde soruşturmanın bahse konu teşebbüs bakımından sonlandırılması.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Türkiye genelinde faaliyet gösteren kimi özel gıdaq kontrol labaruvarlarının anlaşma ve/veya uyumlu eylem içerisinde bulunduğu belirtilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 05.06.2023 tarih ve 39308 sayılı yazı ile iletilen başvuru üzerine düzenlenen 22.06.2023 tarihli ve 2023-3- 051/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun (Kurul) 05.07.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 23-29/572-M sayı ile dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) Söz konusu önaraştırma çerçevesinde 25.10.2023 tarihinde Çevre Endüstriyel Analiz San. ve Tic. AŞ (ÇEVRE), S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri A ş (SGS), Kalite Sistem Laboratuvarları AŞ (KALİTE), Intertek Test Hizmetleri AŞ (IN t ER t E k), Intertek Test Hizmetleri A.Ş. Manisa Şubesi (INTERTEK MANİSA), MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvarı AŞ (SGS-MRL1), Özel Msm Gıda Kontrol Laboratuvarı ve 1 Şikâyet başvurusunda ayrı bir tüzel kişilik olarak şikâyet edilmesine karşın önaraştırma sürecinde MSM’nin 14.09.2011 tarih ve 11-47/1206-423 sayılı Kurul kararı uyarınca SGS tarafından devralındığı anlaşıldığından yerinde inceleme belgelerinin daha kolay yorumlanabilmesi için şirketin ticari ünvanı bu şekilde kısaltılmıştır.
Sayfa 2
Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ (SGS-MSM2) ve Nanolab Laboratuvar Hizmetleri Kimya Gıda Danışmanlık Çevre Eğitim San. ve Tic. Ltd. Şti.’de (NANOLAB) yerinde incelemeler gerçekleştirilmiştir. Yerinde inceleme sırasında teşebbüslere bilgi talebi yazısı bırakılmıştır. Bu çerçevede, SGS’den gelen cevabi yazı 03.11.2023 tarih ve 44235 sayı, KALiTE’den gelen cevabi yazı 06.11.2023 tarih ve 44302 sayı, INTERTEK ve INTERTEK MANİSA’dan gelen cevabi yazılar 08.11.2023 tarih ve 44414 sayı, SGS- MRL’den gelen cevabi yazı 03.11.2023 tarih ve 44232 sayı, SGS-MSM’den gelen cevabi yazı 03.11.2023 tarih ve 44233 sayı, NANOLAB’dan gelen cevabi yazı 04.10.2023 tarih ve 43208 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(5) Dosya kapsamında Kalibrasyon ve Deney Laboratuvarları Derneği (TURKLAB), Gıda Laboratuvarları ve Gıda Denetçileri Derneği (GLADER) ve Tarım ve Orman Bakanlığı (Bakanlık) ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir.
(6) Önaraştırma sonucunda düzenlenen 24.11.2023 tarih ve 2023-3-051/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, Kurulun 30.11.2023 tarihli toplantısında ele alınmış ve 23- 55/1085-M sayılı karar ile ÇEVRE, KALİTE, Radix Analiz Laboratuvar Hizmetleri Ticaret AŞ (RADIX), S t A Kalite Kontrol Laboratuvarı AŞ (STA) ile S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri AŞ, MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvan AŞ ve Özel Msm Gıda Kontrol Laboratuvarı ve Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ'den oluşan Ekonomik Bütünlük (SGS Ekonomik Bütünlüğü) hakkında 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespitine yönelik olarak soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
(7) 12.12.2023 tarihinde ÇEVRE, KALİTE, RADIX, SGS ve STA’ya soruşturma bildirimi elden tebliğ edilmiştir.
(8) Soruşturma sürecinde Eurofins İstanbul Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı, Sia Analiz İzmir Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı, Antalya Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı, A&T Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı, Saniter Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı, Southern Agricultural Services Tarım Ürn. Analiz ve Tek. Tur. Tic. San. İth. ve İhr. Çevre ve Su Analizi Ölçüm Lab. İş Güv. Danış. Müh. Hiz. İnş. Ltd. Şti. (SOUTHERN), Deppo Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı ve Veltia Türkiye-STA Antalya Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı’nda yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir. İlaveten SGS, TURKLAB ve GLADER’den bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup SGS’den gelen cevabi yazı 04.07.2024 tarih ve 53527 sayı, TURKLAB’tan gelen cevabi yazı 02.04.2024 tarih ve 50579 sayı, GLADER’den gelen cevabi yazı 15.04.2024 tarih ve 50917 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.
(9) Soruşturma sürecinde yapılan yerinde incelemelerde elde edilen belgeler doğrultusunda SOUTHERN’in 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespiti amacıyla söz konusu teşebbüs hakkında 03.05.2024 tarih ve 24-21/476-M sayılı Kurul kararıyla soruşturma açılmasına ve açılan bu soruşturmanın Kurulun 30.11.2023 tarih ve 23-55/1085-M sayılı kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile birleştirilmesine karar verilmiştir.
(10) Kurulun 24.04.2024 tarih ve 24-20/455-M sayılı kararı ile 30.05.2024 tarihinde sona erecek olan soruşturma süresinin 3 (üç) ay uzatılmasına karar verilmiştir.
2 Şikâyet başvurusunda ayrı bir tüzel kişilik olarak şikâyet edilmesine karşın önaraştırma sürecinde MRL’nin 14.09.2011 tarih ve 11-47/1206-423 sayılı Kurul kararı uyarınca SGS tarafından devralındığı anlaşıldığından yerinde inceleme belgelerinin daha kolay yorumlanabilmesi için şirketin ticari ünvanı bu şekilde kısaltılmıştır.
Sayfa 3
(11) Soruşturma sürecinde, SGS Ekonomik Bütünlüğü tarafından 17.04.2024 tarih ve 50979 sayı ile intikal ettirilen yazıyla 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca uzlaşma usulünün başlatılmasına dair başvuruda bulunulmuştur.
(12) SGS Ekonomik Bütünlüğü’nün uzlaşma usulünün başlatılması talebi üzerine hazırlanan 06.05.2024 tarihli ve 2023-3-051/BN-06 sayılı Bilgi Notu Kurulun 09.05.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve Kurulun 24-22/493-M sayılı kararı ile teşebbüsün uzlaşma talebi kabul edilerek uzlaşma görüşmelerine başlanmasına karar verilmiştir.
(13) 04.06.2024 tarihinde Kurum merkez binasında SGS temsilcilerinden Sağlık ve Beslenme Bölüm Müdürü (), Hukuk ve Uyum Müdürü () ve SGS Ekonomik Bütünlüğü vekili Av. ()’in katılımları ile uzlaşma görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik’in (Uzlaşma Yönetmeliği) 6. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yapılan görüşmelerde teşebbüs vekillerine söz konusu iddiaların içeriği, isnat edilen ihlalin niteliği, kapsamı ve süresi, uzlaşma tarafı olan teşebbüs hakkında ihlal isnadına dayanak oluşturan başlıca belgeler, sürecin uzlaşma ile sonuçlanması halinde uygulanabilecek indirim oranı ve uzlaşma tarafına verilebilecek idari para cezası aralığı hakkında bilgi verilmiş ve gerçekleştirilen toplantılar tutanak ile kayıt altına alınmıştır. Akabinde, teşebbüs vekili tarafından bulgulara ilişkin ek açıklamaları da içeren Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’te (Ceza Yönetmeliği) yer verilen hafifletici sebeplere ilişkin 26.06.2024 tarih ve 53270 sayılı ek beyanda bulunulmuştur.
(14) Uzlaşma görüşmesi doğrultusunda hazırlanan 09.08.2024 tarihli ve 2023-3-051/BN-07 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 15.08.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 24-33/778- m U a sayılı uzlaşma ara kararı alınmıştır.
(15) İlgili uzlaşma ara kararı, SGS Ekonomik Bütünlüğü tarafından 15.08.2024 tarihinde tebellüğ edilmiş olup yukarıda bahsedilen uzlaşma ara kararına istinaden SGS Ekonomik Bütünlüğü tarafından imzalanan uzlaşma metni, 22.08.2024 tarih ve 55480 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(16) Yukarıda yer verilen süreç sonucunda hazırlanan 26.08.2024 tarihli ve 2023-3-051/BN- 08 sayılı Bilgi Notu görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda özetle; Kurulun 15.08.2024 tarihli ve 24- 33/778-MUA sayılı uzlaşma ara kararı ile SGS Ekonomik Bütünlüğü tarafından sunulan uzlaşma metni çerçevesinde, anılan teşebbüs hakkındaki soruşturmanın uzlaşma usulü ile sonlandırılabileceği ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Taraf Hakkında Bilgi: SGS
(17) 1976 yılında İstanbul’da kurulmuş olan SGS; gözetim, denetim, test ve belgelendirme alanlarında faaliyet göstermektedir. Dünya genelinde hizmet sunan SGS Türkiye’de test, gözetim, denetim ve belgelendirme faaliyetlerinin yanı sıra müşterilerine eğitim, teknik danışmanlık, risk yönetimi hizmetleri de sunmaktadır. Mevcut durumda SGS, gıda analiz hizmetleri pazarında faaliyet gösteren SGS-MSM ve SGS-MRL’nin de tek kontrolüne sahiptir.
(18) 2005 yılında kurulmuş olan SGS-MRL, SGS’nin çatısı altında Mersin’de hizmet vermektedir. Teşebbüs, gıda, yem maddeleri ile bunların üretiminde kullanılan her türlü hammadde ve yardımcı maddelerinin, yarı mamul gıda maddeleri ile yan ürünleri
Sayfa 4
numunelerinde İl Tarım ve Orman Müdürlükleri, kamu kuruluşları ve özel şahıslar tarafından laboratuvara teslim edilen numunelerde talep edilen ithalat, ihracat, özel ve resmi istek analizlerini Bakanlık tarafından onaylanmış faaliyet listesi kapsamında yapmaktadır. SGS-MRL’nin gelirlerinin büyük kısmının, pestisit kalıntıları, GDO, mikotoksin, antibiyotik ve bal analizlerinden oluştuğu görülmektedir.
(19) MSM, 2006 yılında kurulmuş olup SGS’nin çatısı altında Mersin’de hizmet vermektedir. Teşebbüs, gıda, yem maddeleri ile bunların üretiminde kullanılan her türlü hammadde ve yardımcı maddelerinin, yarı mamul gıda maddeleri ile yan ürünleri numunelerinde İl Tarım ve Orman Müdürlükleri, kamu kuruluşları ve özel şahıslar tarafından laboratuvara teslim edilen numunelerde talep edilen ithalat, ihracat, özel ve resmi istek analizlerini Bakanlık tarafından onaylanmış faaliyet listesi kapsamında yapmaktadır. SGS-MSM’nin gelirlerinin büyük kısmının, pestisit kalıntıları, g D o, mikotoksin, ağır metal, mikotoksin mikrobiyoloji, dioksin ve antibiyotik analizlerinden oluştuğu ifade edilmiştir.
I.2. İlgili Pazar
(20) Rekabet ihlali iddialarına ilişkin analizlerin önemli bir boyutunu söz konusu iddiaların gerçekleştiği ilgili ürün ve ilgili coğrafi pazarların tanımlanması oluşturmakta, özellikle hâkim durumun kötüye kullanılması iddialarının bulunduğu dosyalar bakımından ilgili pazarların nasıl tanımlanacağı ayrı bir önem taşımaktadır. Bu bağlamda ilgili ürün pazarının tespitinde, tüketicinin gözünde fiyatları, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından birbiriyle değiştirilebilir veya ikame edilebilir olarak kabul edilen bütün mal veya hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmakta, tespit edilen pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da değerlendirilmektedir. İlgili coğrafi pazarın belirlenmesinde ise teşebbüslerin ürün ve hizmetlerin arz ve talebi konusunda faaliyet gösterdikleri bölgeler esas alınmakla birlikte rekabet koşullarının ilgili bölge içinde homojen olması ile bu koşulların komşu bölgelerden kolayca ayırt edilebilmesini sağlayacak ölçüde farklı olması aranmaktadır.
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(21) Önceki bölümde bahsedildiği üzere, Bakanlık’a bağlı olarak analiz hizmetleri gerçekleştiren kamu gıda kontrol laboratuvarları ile birlikte söz konusu analiz hizmetlerinin gerçekleştirmeleri için yine Bakanlık tarafından yetkilendirilen özel gıda kontrol laboratuvarları bulunmaktadır. Söz konusu laboratuvarlar tarafından yapılan analizler arasında herhangi bir fark bulunmamakta, bu analizler temelde gıdaların kalitesini ve niteliğini tespit etmek amacıyla yapılmaktadır.
(22) Gıda kontrol laboratuvarları tarafından yapılan testlerin çok sayıda alt kırılımı mevcuttur. Pestisit, GDO, mikotoksin, biyotoksin, migrasyon gibi gıdaların farklı niteliklerinin değerlendirildiği çeşitli testler bulunmakta ve bu testlerin birbirine ikame olmadığı anlaşılmaktadır. Her laboratuvarın bütün testleri yapması mümkün olmamakla birlikte, gıda kontrol laboratuvarlarının yaptığı analizlerin çoğunluğunun ortak olduğu söylenebilecektir. Bu çerçevede dosya konusu iddialar dikkate alındığında, gıda laboratuvarlarının yaptığı analizlerinin alt kırılıma ayrılmasına gerek olmadığı değerlendirilmektedir. SGS tarafından MSM ve MRL’nin devralmasına ilişkin 14.09.2011 tarihli ve 11-47/1206-423 sayılı Kurul kararında da bahse konu pazara ilişkin ilgili ürün pazarının"gıda kontrol laboratuvarı hizmetleri” olarak tanımlandığı görülmektedir.
(23) Sonuç olarak; yukarıda yer verilen bilgiler ışığında mevcut dosya bakımından şikâyete konu teşebbüslerin gıda kontrol laboratuvar hizmetleri alanında faaliyet göstermesi ve önceki Kurul kararında ilgili ürün pazarının alt kırılıma gitmeden tanımlanması göz
Sayfa 5
önünde bulundurulduğunda dosya özelinde ilgili ürün pazarının"gıda kontrol laboratuvarı hizmetleri” olarak belirlenmesinin uygun olacağı kanaatine ulaşılmıştır. I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(24) Gıda kontrol laboratuvarları için müşteri yapıları, yurt dışından numune gönderen müşteriler ve yurt içi müşteriler olmak üzere iki ana gruba ayrılabilmektedir. Yurt içi müşterileri gıda üretimi yapan, satan, ihraç eden, yemek hizmeti sunan oteller, catering firmaları, marketler, gıda ile temas eden malzeme üreten, satan firmalar şeklinde saymak mümkündür.
(25) Yurt dışından gönderilen numuneler Bakanlık tarafından kapsam ve lokasyonlarına göre laboratuvarlara dağıtılmaktadır. Dolayısıyla gerçekleştirilecek analizin fiyatı ve hangi laboratuvar tarafından analizin gerçekleştirileceği Bakanlık tarafından belirlenmektedir. Yurt dışından gönderilen numuneler kamu laboratuvarlarında da analiz edilebilmektedir. Yurt içinden analiz yaptırmak isteyen firmalar ise analizlerini, analiz yetkinlikleri ve kapsamları dikkate alınarak özel gıda kontrol laboratuvarlarına fiyat serbestisi çerçevesinde yaptırmaktadırlar.
(26) Analiz hizmetinde, hizmet alanlar için laboratuvarın yakın olmasının pozitif bir etkisinin olmasının yanında hizmetin gerçekleştirilmesinde laboratuvarın uzaklığının etkisi laboratuvarın lojistik ve operasyonel alt yapısına göre değişmektedir. Zira gıda kontrol laboratuvarlarının uluslararası alanda rekabet edebilir düzeye geldiği belirtilerek çeşitli bölgelere hizmet ihracatında bulundukları, dünyanın birçok yerinden Türkiye’ye test amaçlı numuneler geldiği, söz konusu testlerin yapıldıktan sonra raporların yurt dışıyla paylaşıldığı ifade edilmiştir. İlaveten sektörde özel gıda kontrol laboratuvarları arasında bölgesel bir rekabet olmadığı, her laboratuvarın çeşitli bölgelerden müşterisinin olabileceği de sektör oyuncuları tarafından ifade edilmiştir3.
(27) Yukarıda yer alan açıklamalar ışığında, yurt dışından gönderilen numuneler ve laboratuvarların analiz yetkinlikleri ile lojistik ve altyapı gelişmişlikleri sayesinde müşterilerin, Türkiye’nin değişik yerlerinde bulunan gıda laboratuvarlarından analiz hizmeti alabildikleri görüldüğünden mevcut dosya kapsamında ilgili coğrafi pazarın "Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.3. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler4
(28) Dosya kapsamında önaraştırma ve soruşturma sürecinde gerçekleştirilen yerinde incelemelerde elde edilen ve SGS’ye yöneltilen ihlal isnadına dayanak teşkil eden bulgulara aşağıda verilmiştir.
Yerinde İncelemede Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
Bulgu-1
(29) 26.07.2016 tarihinde SGS-MRL Resmi Numune İstek Sorumlusu ()’nun SGS Sağlık ve Beslenme Sorumlusu (.....)'a gönderdiği ve bilgi kısmında SGS Gıda Laboratuvarlar Müdürü (.....), SGS-MSM Laboratuvar Müdürü (..... ) ve SGS-MRL Laboratuvar Müdürü 3 Söz konusu durumun istisnası olarak belli bir lokasyon için spesifik bir alanda açılan laboratuvarların olabileceği ifade edilmiştir.
4 Tespitlerde yer alan belgelere orijinal halleri ile yer verilmiş, yazım hataları ve anlatım bozuklukları muhafaza edilmiştir. Belge içeriklerine yer verilirken soruşturma raporunda yer alan tespit numaralandırmasına sadık kalınmıştır.
Sayfa 6
()’in bulunduğu"Toplantı notlarım” konulu e-postada yer alan ifadeler aşağıdaki
gibidir:
26.07.2016 ()>()
(..... ) Bey,
(.....) yetkilileri ile yapılan toplantı ile ilgili notlarım aşağıdaki gibidir;
1)Fiyat konusunda yanlış yaptıkları bildirildi, (.....)5 Hanım Bakanlık’tan bir yetkili ile görüşmüş (isim vermek istemiyorum dedi) fiyatlandırmayın denilmiş.Biz de sözlü talimat ile iş yapılamayacağını anlattıkjstanbul’da bütün kamu ve özel laboratuvarların kendilerinin uygulamış olduğu tarifeyi uyguladıklarını anlattı
2)Fiyat konusunda,Cuma günü İl kontrol’den (..... ) Hanım randevu alacak beraber gidilecek durum onlara da anlatılacak, (şahs, görüşüm orası ikna olursa kendileri de uyacak)
3)(.....) Hanım özel istekler için taban fiyat belirlenmesi gerekli dedi(Gaziantep bölgesini gezmiş (.....) düşük fiyatla orayı parsellemiş dedi)
4)Yarın Türklab toplantısına katılacakmış sizinle tanışmak istediğini ve 5dk özel konuşmak istediğini iletti
Saygılarımla
Bulgu-11
(30) 22.01.2022-24.01.2022 tarihleri arasında ÇEVRE Pazarlama Müdürü (.....) ve SGS
Müşteri Hizmetleri Takım Lideri (..... ) arasında gerçekleşen WhatsApp görüşmesinde
yer alan ifadeler aşağıdaki gibidir:
22.01.2022, ()>()
Merhaba () hanım sağolun siz nasılsınız
()> ()
İyiyim ben de teşekkürederim
Müsait miydiniz acaba cumartesi cumartesi rahatsız ediyorum ana
()> ()
Denk gelemedik bir türlü müsaitseniz arayayım
24.01.2022, ()>()
(..... ) bey sire uzuyor ama fiyat aynı dimi sizde de
Bulgu-15
(31) 29.07.2022 tarihinde SGS-MSM Bölge Satış Müdürü (..... ), SGS Gıda Laboratuvarlar
Müdürü (..... ) ve SGS-MRL Resmi Numune İstek Sorumlusu.(...... ) arasında "Mersin
Beşyıldız” isimli WhatsApp grubunda gerçekleşen ifadeler aşağıdaki gibidir:
5 Teşebbüsten alınan bilgiye göre adı geçen kişi STA çalışanı () ’dur.
Sayfa 7
29.07.2022, ()>()
Müdürü
Bu gün ihracat analizlerine geçelim mi
Yeni fuyata
Az önce ()6 aradı sakami
Bu fiyata lar diye
()> ()
Niye sakami
Az mı gelmiş çöl mü
Cok mu
Sta bugun geçiyor mu
En doğrusu bence pazartesi geçmek sisteme yeni rakamlar girerek hemde ay sonu ay basi
(.....)> (..... )
(.....) bey sizce
Öneriniz varmi
Bence Pazartesi geçmek uygun olur çünkü tarım yeni fiyatlara Pazartesi başlayacak (.....)> (..... )
kaç yaptın söyle ona göre ahreket edelim 20.10.2023 (.....)>(......)
pazartesı falan
20.10.2023 (.....)>(......)
bak bu ()kırdırıyor bizi haberin olsun 20.10.2023 ()> ()
%40 zam yaptım
evet kırdırıyor
20.10.2023 ( .....)>(..... )
Farkediyorum
20.10.2023 ( .....)>(..... )
sıze merıeux9yapmadı sız de yapmayın demıs yalan
sen boyle durumda sor bana pıyasayı yukarıya cekelım dıgerlerı zaten elendı
%40 yaptım haberın olsun
yapmadıysan yap
20.10.2023 ( .....)>(..... )
35% yaptık temmuzdan sonra bizde tüm müşterilere
20.10.2023 ( .....)>(..... )
Aynen bızde de %35 mın yaptık
%60 yaptıklarım bıle var
3 aylık verıyorum teklıflerı
Senem atıyor sımdı teklıfı
ındım laba senın ıcın kıte baktım
o metod var
20.10.2023 (.....)>(......)
aynın aralık sonu
20.10.2023 (.....)>(......)
saglıyoruz kıt doğru
20.10.2023 (.....)>(......)
evet listenize baktım
türkaktan
20.10.2023 (.....)>(......)
senın de yapman lazım aslında
neden yapamıyorsun kı
20.10.2023 (.....)>(......)
9 KALİTE’nin ana teşebbüsü Merieux NutriSciences’ı ifade etmektedir.
Sayfa 11
Teşekkürler
başlayacağız ama izin süreçleri bir yılı bulur
20.10.2023 (..... )>( ......)
(.....) son olarak
3-(....) dekı rakamlarını senden cok ozel rıca edıyorum kontrol et bende bır rakamın var
2.000 TL nın altında rakamın var
pıyasa 5-6 K
çok düşüksün gerek yok
20.10.2023 (..... )>( ......)
5-6K yapan yoktur bu analizi
gerçekci olmak lazım maaliyeti çok düşük n
bu arada 2000 altı yoktur
20.10.2023 (..... )>(..... )
2000 altı rakamın var fırmayı paylasmam etık degıl 3 katısınız dedı bana 5.950 verdım
3-(....) yı sen aldın,dıger testlerı ben aldım
20.10.2023 (.....)> (......)
ulan dioksin fiyatı piyasa 6000 tl
yanlış yapıyorsun o fiyata satamazsın
u
20.10.2023 (..... )>(..... )
(.....) 4.000 verıyor:)
20.10.2023 (..... )>(..... )
yurtdışı fiyatı bile kurla anca oraya geliyor
20.10.2023 (..... )>(.....)evet yurt dısından verdım zaten 20.10.2023 (.....)> (......)
(.....) labların arasına koymazsın
ben kendim yapıyorum ya artık analizi, gayet uygun 2-2,5K 2K altı olabilir ama o da özel taleptir
20.10.2023 ( ......)>(.... )
pestısıt rakamların Bursa'da güzel
ben de yukarı cektım aynı sevıyelerdeyız
20.10.2023 ( ......)>(.... )
olması gerekn bu
pestisit hala istediğim rakamlarda değil
yavaş yavaş
kaçtım ben
görüşürüz yine
23.10.2023 ( ......)>(.... )
(.....) ıyı aksamlar dılıyorum
Keten Tohumu Yağı numunem var
509 Pestısıt
tek numune
1 gunde sonuc alır mıyım destek olma sansın var m ıdır ? _______
Sayfa 12
23.10.2023 ()>()
¡yi akşamlar
Hallederiz muhtemelen
Bir aksilik olmazsa __________________________________________________________
Bulgu-24
(33) 30.05.2023 tarihinde SGS Sağlık ve Beslenme Bölüm Müdürü (..... ) ve KALİTE Genel
Müdürü (..... ) arasında gerçekleşen WhatsApp görüşmesinde yer alan ifadeler
aşağıdaki gibidir:
30.05.2023, ()>()
Hocam selam,
Hocam sizde kalsın sadece
30.05.2023. ()>(..... )
Sadece bende
Güvenebilirsin
30.05.2023, (......) > (.....)
Tabiki
30.05.2023, (......) > (.....)
Kontrol ettim sistemden
450 pestisit fiyatım yok (..... )
30.05.2023, (......) > (.....)
Bulgu-27
(34) SOUTHERN’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve SOUTHERN Yetkilisi (..... )
tarafından müşterileri konumunda bulunan ()yetkililerine gönderilen 02.09.2022
tarihli ve “Fiyat teklifi hak.” konulu e-posta aşağıdaki gibidir10:
10 İlgili e-posta birebir aynı içerik ve aynı tarihte () ’ne de gönderilmiş olup tekrar olmaması için yerinde
inceleme belgelerinde yer verilmemiştir.
Sayfa 13
- 35 / 848-362
" LCMSMS-GCMS toplam 761 adet etken madde de gıda bakanlığından gerekli yetkiler
alınmıştır.
N ot:B akanlıktan ve ih ra c a tç ıla r b irliğ in d e n gelen b ilg i d o ğ ru ltu su n d a
SGS,STA,MRL labara tuvarları ile aynı fiy a t uygulam ası y a p ıla ca ktır b u değişen
du rum d o ğ ru ltu su n d a 2022 y ılı içe risin d e ç ift cihaz/paket LCMSMS/GCMS=780
TL+KDV= 920 TL ola rak b e lirle n m iş tir.”
Bulgu-28
(35) SOUTHERN’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve SOUTHERN yetkilisi (...... )
ile STA ()1 1 arasında geçen 14.11.2022 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:
(.....):
):(.....) bey, Nasıl rekabet
): Bizim için rekabet değil verilen soz onemlıdır murat bey (..)12 sozu sozdur
m aalesef bu sözüne kımse ıtıbar etmemiş
): Yarın Mersin’de olacam
): Biz aynı ilkedeyiz
): Yüz yüze görüşelim
): Müsait olursanlz
): Aynı fiyatı veriyorum (.....) TL
):(.....)+ kdv fıyet verıyoruz bız
): Kdv dahıl (.....) vermıyoruz
1 İlgili yazışmalarda, "( ..... )” olarak geçmekte olup SOUTHERN’den elde edilen bilgiler doğrultusunda STA
Teknik Personeli ( ..... ) olduğu bilgisine ulaşılmıştır.
2 Önaraştırma sürecinde elde edilen bilgilere göre adı geçen kişi STA eski çalışanı () ’dur.
Sayfa 14
I.4. Değerlendirme
(36) Bulgu-1’de yer alan yazışmada, SGS-MRL Resmi Numune İstek Sorumlusu (..... ) tarafından, SGS Sağlık ve Beslenme Sorumlusu (.....)'a, rakipleri STA yetkilisi (..... ) ile yapılan görüşme aktarılmıştır. Yazışmada yer alan “(.....)özel istekler için taban fiyat belirlenmesi gerekli” ifadelerinden, rakipler arasında özel istek analizlerinde taban fiyat uygulanmasına yönelik iş birliği yapılmaya çalışıldığı şüphesi doğmaktadır. Bununla birlikte söz konusu yazışmada geçen “( .....) Bakanlık’tan bir yetkili ile görüşmüş (isim vermek istemiyorum dedi) fiyatlandırmayın denilmiş.Biz de sözlü talimat ile iş yapılamayacağını anlattık”, “Fiyat konusunda,Cuma günü İl kontrolden (.....) randevu alacak beraber gidilecek durum onlara da anlatılacak” ifadelerinden ilgili eylemlerin rakipler arası rekabet karşıtı bir anlaşmadan ziyade sektördeki sorunların çözümü için Bakanlık’ın ikna edilmesine yönelik bir iş birliğine ilişkin olabileceği değerlendirilmektedir. İlgili yazışmaların rakipler arası rekabeti kısıtlama etkisi veya amacı taşıdığını gösteren başka bir belge bulunmadığı da göz önüne alındığında söz konusu belge özelinde SGS’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine yönelik bir eylemde bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
(37) Bulgu-11’de yer alan yazışmada, SGS’nin, ÇEVRE’nin fiyatları hakkında bilgi almaya çalıştığı görülmektedir. Öte yandan söz konusu fiyat öğrenme çabasının rakipler arasında rekabete duyarlı bilgilerin paylaşılması amacıyla yapıldığına yönelik kesin bir tespit yapılamamaktadır. Gıda analiz hizmetlerinde laboratuvarların"dış laboratuvar hizmeti” adı altında rakiplerinden hizmet satın alınması oldukça yaygın bir uygulama olup yazışmadaki SGS’nin fiyat öğrenme çabasının, hizmet alımı kapsamında dikey bir ilişkiden kaynaklı olması muhtemeldir. Bu kapsamda ilgili belge özelinde SGS’ye herhangi bir ihlal isnadında bulunulmamaktadır.
(38) 24.11.2023 tarih ve 2023-3-051/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu ile 06.05.2024 tarih ve 88623 sayılı Bilgi Notu’nda Bulgu-15’e yönelik olarak, SGS ve STA’nın ihracat analiz fiyatlarına ve fiyat geçiş tarihlerine ilişkin bilgileri birbirleri ile paylaşmaları sebebiyle ihlal şüphesi doğduğu ifade edilmektedir. SGS tarafından gönderilen 26.06.2024 tarih ve 53270 sayılı cevabi yazıda ise Bulgu-15’in Bakanlık tarafından belirlenen ve resmi kontrol numunelerinde tüm teşebbüslerin uygulaması zorunlu tutulan analiz fiyatlarında yapılan ara fiyat ayarlamasına ilişkin olduğu belirtilerek 2022 yılında olağan uygulamalardan farklı olarak, resmi fiyatların 29.07.2022 tarihinde ikinci kere ayarlandığı ve Bakanlık Döner Sermaye Birimi tarafından yenilenen fiyat listesi ile ilgili bilgilendirmenin TURKLAB tarafından “Güncellenen Resmi1 3 İstek Fiyat Tarifesi’ konulu bir e-posta ile tüm dernek üyelerine iletildiği ifade edilmektedir. Öte yandan normal şartlar altında Bakanlığın yeni fiyatları resmi şekilde sitesinden duyurmasına rağmen Bakanlık tarafından resmi fiyatların ikinci kez düzeltildiği tarih olan 29.07.2022 günü Bakanlığın web sitesinde herhangi bir duyurunun yapılmadığı, bununla birlikte TURKLAB tarafından üyelerine yapılan duyurunun bulunduğu belirtilmiştir. Fiyat geçiş tarihi olan 29.07.2022 tarihinin Cuma gününe denk geldiği ancak ay başının 01.08.2022 Pazartesi günü olduğu, TURKLAB’dan gelen duyurudaki fiyatların geçiş tarihinin aynı gün içinde mi yoksa yeni ayın başında mı uygulanacağının belirsiz olması sebebiyle Bulgu-15’te yer alan yazışmanın söz konusu belirsizliğin nasıl yorumlanması gerektiği hakkında olduğu ifade edilmiştir. Tarafın savunması incelendiğinde 29.07.2022 tarihinin Cuma gününe denk gelmesi, TURKLAB tarafından gönderilen e-postanın tarafımıza sunulmuş olması ve Bulgu-15’te yer alan WhatsApp konuşmasında geçen “En doğrusu 13 TURKLAB tarafından gönderilen e-posta’nın konu başlığında yazıldığı şekli ile yer verilmiştir.
Sayfa 15
bence pazartesi geçmek sisteme yeni rakamlar girerek hemde ay sonu ay basi” ifadesinin tarafın savunmasını doğrular nitelikte olduğu, dolayısıyla tarafın savunmasının kabulü ile Bulgu-15 bakımından ihlal şüphesinin ortadan kalkmaktadır.
(39) Bulgu-20’de yer alan yazışmada, SGS Gıda Laboratuvar Müdürü (.....) ile KALİTE Marmara ve Karadeniz Bölge Satış Müdürü ()’un arasında geçen yazışmalara bakıldığında, ilgili yazışmanın bir bölümünde KALİTE Marmara ve Karadeniz Bölge Satış Müdürü (..... )’un, dış laboratuvar hizmeti olarak yaptırmak istediği analizlerin fiyatını düşürmek için SGS Gıda Laboratuvar Müdürü (.....) ile pazarlık yaptığı görülmektedir. Yazışmadaki bu kısımların, tipik bir müşteri-sağlayıcı ilişkisi olduğu ve rekabet hukuku bağlamında herhangi bir sorun teşkil etmemektedir. Öte yandan yazışmanın devamında söz konusu müşteri-sağlayıcı ilişkisinin yerini rakipler arası bilgi değişimi ve birlikte fiyat belirleme eylemlerinin aldığı anlaşılmaktadır. KALİTE Marmara ve Karadeniz Bölge Satış Müdürü ()’un “( .....) pestısıt rakamını bır kontrol eder mısın” , “zamsız devam edıyorsan pazartesı zam yap ondan soyluyorum ben yaptım” , “hemen bugun yapma zam ama anlar”, “sıze merıeux yapmadı sız de yapmayın demıs yalan sen boyle durumda sor bana pıyasayı yukarıya cekelımi’ ifadeleri ile SGS Gıda Laboratuvar Müdürü ()’ın cevaben verdiği “kaç yaptın söyle ona göre ahreket edelim” ifadesi, SGS ve KALİTE’nin (..... )’a sunacakları pestisit analizi fiyatını koordineli şekilde belirleme noktasında uzlaşı içinde oldukları anlaşılmaktadır. Bu ifadelere ek olarak KALİTE Marmara ve Karadeniz Bölge Satış Müdürü (.....)’un, SGS Gıda Laboratuvar Müdürü (.....)’a Bursa’daki pestisit analizi fiyatlarını artırdığı, bu artırım sonrası SGS ve KALİTE’nin aynı fiyat seviyelerine geldiği bilgisini paylaştığı, SGS Gıda Laboratuvar Müdürü ()’ın da bu durumu onayladığı görülmektedir. Bu çerçevede, SGS ve KALİTE’nin rekabete duyarlı bilgi paylaşımı yapmak ve birlikte fiyat belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri değerlendirilmektedir.
(40) Bulgu-24’te yer alan yazışmada, çeşitli analizlerin 2022 ve 2023 yılı KDV hariç fiyatlarının bulunduğu bir listenin fotoğrafının SGS Sağlık ve Beslenme Bölüm Müdürü (.....) tarafından KALİTE Genel Müdürü ()’ye iletildiği anlaşılmaktadır. Söz konusu listenin başında bir gıda firması olan ()’nin ((..... )) adının yer aldığı görülmekte olup 24.11.2023 tarih ve 2023-3-051/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu’nda ilgili listenin SGS tarafından gıda analiz hizmeti için ()’ya sunulan 2022 ve 2023 fiyat teklifleri olabileceği değerlendirmesinde bulunulmuştur. Soruşturma sürecinde 15.05.2024 tarih ve 89350 sayılı bilgi talebine istinaden (..... ) tarafından gönderilen belgelerde, SGS tarafından ()’ya uygulanan fiyatların Bulgu-24 ile örtüştüğü tespit edilmiştir. Bu çerçevede, SGS’nin müşteriye verdiği fiyat tekliflerini rakibi konumundaki KALİTE ile paylaştığı net şekilde ortaya konulmuştur. Bu çerçevede, ilgili belge özelinde, SGS ve KALİTE arasında rekabete hassas bilgi değişimi yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği görülmektedir.
(41) Bulgu-27’de yer alan yazışmada SOUTHERN yetkilisi (.....) tarafından müşteri konumunda bulunan (.....)’a gönderilen e-postada “...Bakanlıktan ve ihracatçılar birliğinden gelen bilgi doğrultusunda SGS,STA,MRL labaratuvarları ile aynı fiyat uygulaması yapılacaktır bu değişen durum doğrultusunda 2022 yılı içerisinde çift cihaz/paket LCMSMS/GCMS=780 TL+KDV= 920 TL olarak belirlenmiştir.” ifadesi yer almaktadır.
(42) Dosya kapsamında müşteri konumunda bulunan (.....) ve ()’den ((..... )) 2022 yılı Eylül, Ekim ve Kasım aylarına ilişkin SGS, SGS-MRL, SGS-MSM, STA ve SOUTH e R n unvanlı teşebbüslerden Bulgu-27’de yer verilen analizler kapsamında alınan hizmetlere ilişkin ilgili teşebbüslerce kesilen faturaların ibrazı istenmiştir. ( .....) ile (..... ) tarafından gönderilen faturalarda SGS’nin Bulgu-27’de yer alan fiyata benzer fiyatları uyguladığına
Sayfa 16
yönelik bir kanıt elde edilememiştir. Bununla birlikte söz konusu yazışmanın SOUTHERN tarafından (.....) ve (......)’a gönderilmiş olduğu ve SGS’nin ilgili e-postada yer almadığı, SGS’ye yönelik başka herhangi bir iletişim delilinin bulunmadığı, mevzubahis yazışmadaki fiyat uzlaşısına SGS’nin dâhil olduğunun faturalar ile desteklenemediği hususları dikkate alındığında SOUTHERN tarafından müşterilerine gönderilen e-postanın SGS’nin 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiğine dair yeterli ispat standardını sağlamadığı değerlendirilmektedir. Bu nedenle ilgili belge özelinde SGS’ye bir ihlal isnadında bulunulmamaktadır.
(43) Bulgu 27’ye benzer biçimde Bulgu-28’de SGS’nin taraf olmadığı bir iletişim delili mevcuttur. İlgili belgede STA Teknik Personeli (.....) ve SOUTHERN yetkilisi (...... ) arasında gerçekleşen WhatsApp konuşmasında SOUTHERN yetkilisi (.....) tarafından SGS ve (.....) arasında gerçekleşen özel istek analizi faturası paylaşılmış olup “(...... ) bey, Nasıl rekabet” ifadesi ile SGS’nin fiyatlara uymadığından kaynaklanan rahatsızlığı belirtilmiştir. STA çalışanı (.....) ise “Bizim için rekabet değil verilen soz onemlıdır (...... ) bey (.....)14 sozu sozdur m aalesef bu sözüne kımse ıtıbar etmemiş” ifadesi ile SGS’nin, STA ve SOUTHERN’den farklı analiz fiyatları uyguladığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak Bulgu-28’in STA ve SOUTHERN arasındaki birlikte fiyat belirlemeye yönelik eylemlere SGS’nin iştirakinden ziyade SGS’nin söz konusu fiyat tespitinden ayrıştığını ortaya koyduğu ve dosya kapsamındaki diğer delillerle birlikte değerlendirildiğinde SGS’nin 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiğini göstermediği kanaati oluşmuştur.
(44) Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde SGS ile KALİTE’nin özel istek gıda analiz hizmetlerinin fiyatlarına ilişkin rekabete duyarlı bilgi paylaşımı yapmak ve birlikte fiyat belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri tespit edilmektedir. I.4.1. Ceza Yönetmeliği ve Uzlaşma Yönetmeliği Kapsamında Yapılan Değerlendirme
(45) 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası;”Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirierinin yüzde onuna kadar idarîpara cezası verilir.” hükmünü amirdir.
(46) Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem Ve Kararlar İle Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in (Ceza Yönetmeliği) 4. maddesinde idari para cezası belirlenirken öncelikle temel para cezasının hesaplanacağı; ardından ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar göz önünde bulundurularak temel para cezasının arttırılmasının ve/veya cezadan indirim yapılmasının söz konusu olacağı düzenlenmektedir.
(47) Ceza Yönetmeliği’nin temel para cezasını düzenleyen 5. maddesinin ilk fıkrasına göre; temel para cezası hesaplanırken ihlale taraf olan teşebbüslerin Kurul tarafından saptanacak yıllık gayri safi gelirlerinin, karteller için %2'si ile %4'ü, diğer ihlaller için %0,5'i ile %3'ü arasında bir oran esas alınmaktadır. Anılan maddenin ikinci fıkrasında ise birinci fıkrada yazılı oranların belirlenmesinde ilgili teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususların dikkate alınacağı hükmüne yer verilmiştir. 14 Önaraştırma sürecinde elde edilen bilgilere göre adı geçen kişi STA eski çalışanı () ’dur.
Sayfa 17
(48) Ayrıca, temel para cezasının hesaplanmasından sonra aynı Ceza Yönetmeliği’nin 6. ve 7. maddeleri çerçevesinde ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar göz önünde bulundurularak artırma ve/veya indirme yapılmaktadır.
(49) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin beşinci fıkrasında “Soruşturmaya başlanmasından sonra Kurul, ilgililerin talebi üzerine veya resen, soruşturma sürecinin hızlı bitirilmesinden doğacak usuli faydaları ve ihlalin varlığına veya kapsamına ilişkin görüş farklılıklarını göz önüne alarak uzlaşma usulünü başlatabilir. Kurul, hakkında soruşturma başlatılan ve ihlalin varlığı ile kapsamını kabul eden teşebbüs veya teşebbüs birlikleri ile soruşturma raporunun tebliğine kadar uzlaşabilir.”, altıncı fıkrasında “Bu çerçevede Kurul, hakkında soruşturma açılan taraflara, ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ettikleri bir uzlaşma metni sunmaları için kesin b ir süre verir. Verilen süre geçirildikten sonra yapılan bildirimler dikkate alınmaz. ¡hlal tespitinin ve idari para cezasının yer aldığı bir nihai kararla soruşturma sonlandırılır.” ve yedinci fıkrasında “Uzlaşma usulü sonucunda idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir.” hükümleri yer almaktadır.
(50) Uzlaşma Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasında ise “Soruşturma tarafları uzlaşma taleplerini yazılı olarak Kuruma iletir. Kurul, 4 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki hususları dikkate alarak bu talebi kabul veya ret edebileceği gibi varsa diğer tarafların da uzlaşma görüşmelerine davet edilmesine karar verebilir” düzenlemesi bulunmaktadır.
(51) Soruşturma süreci devam ederken SGS uzlaşma talebinde bulunmuş ve söz konusu başvuru üzerine Kurul tarafından 09.05.2024 tarihli ve 24-22/493-M sayı ile uzlaşma görüşmelerine başlanmasına karar verilmiştir.
(52) Uzlaşma görüşmelerine başlanmasına ilişkin Kurul kararını takiben 04.06.2024 tarihinde teşebbüs vekilleri ile Uzlaşma Yönetmeliği’nin 6. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yapılan görüşmede anılan teşebbüse dosya konusu iddiaların içeriği, isnat edilen ihlalin niteliği, kapsamı ve süresi, uzlaşma tarafı olan teşebbüs hakkında ihlal isnadına dayanak oluşturan başlıca belgeler, sürecin uzlaşma ile sonuçlanması halinde uygulanabilecek indirim oranı ve uzlaşma tarafına verilebilecek idari para cezası aralığı hakkında bilgi verilmiştir.
(53) Uzlaşma görüşmesi neticesinde tarafın uzlaşma sürecinin devam etmesi yönündeki beyanı doğrultusunda gerçekleştirilen uzlaşma görüşmeleri neticesinde alınan 24- 33/778-MUA sayılı uzlaşma ara kararında, soruşturma sürecinin uzlaşma ile neticelenmesi halinde;
1. SGS Ekonomik Bütünlüğü’nün özel istek gıda analiz hizmetlerinin fiyatlarına ilişkin
rekabete duyarlı bilgi paylaşımı ve birlikte fiyat tespiti eylemleriyle 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine,
2. Bu nedenle, SGS Ekonomik Bütünlüğü’ne 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin
üçüncü fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile
Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, ikinci fıkrası, 7. maddesinin
birinci fıkrası uyarınca 2023 yılı gayrisafi geliri üzerinden %(..... ) oranında olmak
üzere 8.409.665,23 TL idari para cezası uygulanmasına,
3. 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve Rekabeti Sınırlayıcı
Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına
Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik’in
Sayfa 18
4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse
verilecek idari para cezasında %25 oranında indirim uygulanmasına,
4. Bu kapsamda uzlaşma usulü sonucunda S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol
Servisleri AŞ, MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvarı AŞ ve Özel Msm Gıda
Kontrol Laboratuvarı ve Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ'den oluşan Ekonomik
Bütünlük’e 2023 yılı gayrisafi geliri üzerinden nihai olarak %(..... ) oranında ve
6.307.248,92 TL tutarında idari para cezası uygulanmasına,
5. Uzlaşma Yönetmeliği’nin 7. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca,
uzlaşma metninin Kuruma gönderilebilmesi için işbu ara kararın tebliğinden itibaren
anılan teşebbüse 15 gün süre verilmesine,
6. Uzlaşma metninin süresi içinde gönderilmemesi halinde Kurulun ara kararıyla bağlı
olmadığına
karar verilmiştir.
(54) SGS tarafından anılan ara karara istinaden gönderilen ve süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal eden uzlaşma metninde, mezkûr kararda belirtilen hususlar kabul edilerek yürütülen soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılması talep edilmiştir.
(55) Uzlaşma Yönetmeliği’nin 8. maddesinin birinci fıkrasında;
"1) Uzlaşma tarafı, uzlaşma ara kararında bildirilen hususları kabul etmesi halinde, aşağıdaki unsurları içeren bir uzlaşma metnini sunar:
a) Uzlaşma tarafının ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ettiğine dair açık beyanı,
b) Kurulun uzlaşma tarafına ihlal nedeniyle verebileceği azami idari para cezası oranı ve miktarı ile tarafın uzlaşma usulü çerçevesinde bu ceza oranını ve miktarını kabul ettiği,
c) Uzlaşma tarafının hakkındaki iddialar konusunda yeterli derecede bilgilendirildiği ve kendi görüşlerini ve açıklamalarını aktarmak için tarafa yeterli imkân tanındığı,
ç) İdari para cezasının ve uzlaşma metninde yer alan hususların uzlaşma tarafınca dava konusu yapılamayacağı. ”
hükmüne yer verilmiştir. Bu kapsamda SGS tarafından gönderilen uzlaşma metninin Uzlaşma Yönetmeliği’nin 8. maddesinin birinci fıkrasında yer alan unsurları içerdiği görülmüştür.
(56) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrasında “Uzlaşma usulü sonucunda idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir...” hükmü yer almaktadır. Uzlaşma Yönetmeliği’nin 9. maddesinin birinci fıkrasında ise;"Uzlaşma metninin Kurum kayıtlarına girmesinden itibaren on beş gün içinde, Kurul tarafından ihlal tespitinin ve idari para cezasının yer aldığı bir nihai kararla ilgili taraf bakımından soruşturma sonlandırılır.” denilmektedir.
(57) Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, SGS tarafından sunulan uzlaşma metni akabinde Ceza Yönetmeliği kapsamında hesaplanan idari para cezasının %25 oranında indirilmesi, dolayısıyla teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle 2023 yılı gayri safi geliri üzerinden %( .....) oranında idari para cezası uygulanması ve teşebbüs hakkındaki soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılması sonuçlarına varılmıştır.
Sayfa 19
- 35 / 848-362
J. SONUÇ
(58) 30.11.2023 tarihli, 23-55/1085-M sayılı ve 28.09.2023 tarihli Kurul kararı ile açılan
soruşturma kapsamında Rekabet Kurulunun 15.08.2024 tarihli ve 24-33/778-MUA sayılı
uzlaşma ara kararına istinaden S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri A ş,
MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvan AŞ ve Özel Msm Gıda Kontrol Laboratuvarı
ve Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ'den oluşan Ekonomik Bütünlük tarafından
gönderilen nihai uzlaşma metni 22.08.2024 tarih ve 55480 sayı ile süresi içerisinde
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Uzlaşma metninde ihlalin varlığı ve kapsamı ile
uzlaşma ara kararında öngörülen azami idari para cezası oranı ve tutarı teşebbüs
tarafından açıkça kabul edilmiş olup
- S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri AŞ, MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvarı AŞ ve Özel Msm Gıda Kontrol Laboratuvarı ve Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ'den oluşan Ekonomik Bütünlük’ün özel istek gıda analiz hizmetlerinin fiyatlarına ilişkin rekabete duyarlı bilgi paylaşımı ve birlikte fiyat tespiti eylemleriyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine,
- Bu nedenle, S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri AŞ, MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvarı AŞ ve Özel Msm Gıda Kontrol Laboratuvarı ve Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ'den oluşan Ekonomik Bütünlük’e 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve "Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, ikinci fıkrası, 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2023 yılı gayrisafi geliri üzerinden %(.....) oranında olmak üzere 8.409.665,23 TL idari para cezası uygulanmasına,
- 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve Uzlaşma Yönetmeliği’nin 4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse verilecek idari para cezasında %25 oranında indirim uygulanmasına,
- Bu kapsamda uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse 2023 yılı gayrisafi gelirleri üzerinden nihai olarak %(.....) oranında ve 6.307.248,92 TL tutarında idari para cezası uygulanmasına,
- Böylece Rekabet Kurulunun 30.11.2023 tarih ve 23-55/1085-M sayılı kararı uyarınca yürütülmekte olan soruşturmanın S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri AŞ, MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvarı AŞ ve Özel Msm Gıda Kontrol Laboratuvarı ve Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ'den oluşan Ekonomik Bütünlük bakımından uzlaşma ile sonlandırılmasına
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere Kurul Üyeleri Hasan Hüseyin ÜNLÜ ve Berat UZUN’un farklı
gerekçesi ve OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Sayfa 21
28.08.2024 tarih, 24-35/848-362 sayılı Karara ilişkin farklı gerekçe
S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri Anonim Şirketi ile yürütülen uzlaşma süreci sonunda, teşebbüsün ihracat hariç, 2023 cirosu üzerinden nihai ölarak
oranında idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir. Diğer hususlara katılmakla birlikte, aşağıda yer alan gerekçelerle ihracat cirosunun idari para cezası hesabında dışarda bırakılmasına katılmamaktayız.
4054 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinde “Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri sah gelirlerinin yüzde onuna kadar idari para cezası verilir.” hükmü yer almaktadır.
Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem V e Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik (Yönetmelik)’in tanımlar başlıklı 3 üncü maddesinin (f) fıkrasında ise; “Yıllık gayri sari gelin Tek düzen hesap planındaki net satışları veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa, Kurul tarafından saptanacak olan, net satışlara en yakın geliri (teşebbüslerin, her ne sebeple olursa olsun, (esas) faaliyet gelirlerini, diğer faaliyetlerden olağan gelir veya kadar gibi net satışlann hesaplanmasında dikkate alınmayan hesap kalemleri altında muhasebeleştirmiş olduklarının tespiti halinde, söz konusu bedellerde yıllık gayri safi gelir saptanırken dikkate alınır)” tanımı yer almaktadır.
Görüldüğü Üzere ne Kanun ne de bu konudaki ikincil düzenlemeler, ihracatın ceza hesabında dışarıda bırakılmasına yönelik herhangi bir düzenleme içermemekte, bilakis teşebbüsün toplam ekonomik gücü üzerinden cezalandırılmasını hedeflediğinden yıllık gayri safi gelirler üzerinden cezalandırılmasını emretmektedir. Esasen teşebbüsün ekonomik gücünün tam olarak hedeflenebilmesi ve bazı farklı muhasebe teknik ve kayıtları nedeniyle zafiyet oluşmaması için çok yakın zamanda yukarıda yer alan Yönetmeliğe"(teşebbüslerin, her ne sebeple olursa olsun, (esas) faaliyet gelirlerini, diğer faaliyetlerden o/ağan gelir veya karlar gibi net satışların hesaplanmasında dikkate alınmayan hesap kalemleri altında muhasebeleştirmiş olduklarının tespiti halinde, söz konusu bedellerde yıllık gayri sari gelir saptanırken dikkate alınır)” kısmı eklenmiştir.
Sayfa 22
Birkaç istisnai karar bulunmakla birlikte, Kurul’un yaygın uygulaması da ihracat rakamları çıkarılmadan cezada toplam cironun esas alınması yönündedir. Bazı dosyalarda ihracat rakamlarının cezaya esas ciroya dahil edilmemesi gerektiği Teşebbüs vekillerince ileri sürülmüş, bu husus çeşitli davalara ve mahkeme kararlarına da konu olmuştur. (Danıştay 13. Daire’nin 09.05.2012 tarihli, 2008/8485 E., 2012/968 K! no’lu Hes Hacılar Elektrik Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kararı; Danıştay 10. Daire'nin 28.11.2002 tarihli, 2000/6064 E., 2002/4541 K. no’lu Pak Gıda Üretim ve Pazarlama A. Ş. Kararı; Danıştay 13. Daire’nin 02.04.2013 tarihli, 2009/2586 E., 2013/898 K. no’lu Toprak Semleri ve Turizm işletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kararı).
"Net satışlardan, "yurtdışı satışların çıkarılması ile bulunan cezaya esas rakamda bir diğer sorun ise; net bir rakamdan brüt bir rakamın çıkarılmasıdır. Şöyle ki, tek düze muhasebe sisteminde gelir tablosunda, yurtiçi satışlar ve yurtdışı satışlar (ve diğer gelirler) ayrı ayrı olmak üzere brüt satış kalemin altında muhasebeleştirilmektedir. Daha sonra satıştan iadeler, satış iskontolan ve diğer indirimler alt başlıklarında satış indirimleri yer almaktadır. Buna göre satış indirimlerinin (satıştan iadeler, satış iskontolan ve diğer indirimler), ne kadarının yurtiçi satışlar, yurtdışı satışlar veya diğer gelirler üzerinden düşüldüğü detayı bulunmamakta, bu kalemler toplam brüt gelir üzerinden düşülerek net satışlar elde edilmektedir. Dolayısıyla net olan bir rakamdan brüt olan bir rakam çıkarılarak (en düşük rakamdan en yüksek rakam çıkarılmakta) hesaplama yapılmış olmaktadır. Bu durum da mahkeme kararlarında ifade edilen “teşebbüsün pazar içindeki gücünü esas alan yaklaşım“anlayışıyla çelişmektedir.
Yukarıda yer alan açıklamalarımız, açık mahkeme kararları, ilgili Kanun maddeleri ve İkincil düzenlemeler ile yerleşik Kurul uygulamaları dikkate alındığında, 4054 sayılı Kanun uyarınca uygulanacak idari para cezalarında, ihracat rakamlarının ceza hesabında dışarda bırakılmasının doğru olmadığı, toplam ciro üzerinden para cezasının hesaplanması gerektiği düşüncesiyle, bu husustaki Kurul’un çoğunluk görüşüne katılmamız mümkün olmamıştır.
Tablolardaki bazı değerler Rekabet Kurumu tarafından ticari sır gerekçesiyle (.....) şeklinde gizlenmiştir.
Atıf zinciri
Bu kararda anılan kararlar
23-55/1085-M
Bu numaralı karar, Kurumun karar arşivinde yayımlanmamış (genellikle ara karar).