(11) 4925 sayılı Kanun kapsamında taşımacılık [1], acentelik [2] veya taşıma işleri komisyonculuğu [3] faaliyetinde bulanabilmek için aynı Kanun’un 5. maddesi gereğince Ulaştırma Bakanlığından yetki belgesi alınması gerekmektedir. Yolcu taşımacılığı faaliyeti bakımından hangi tür yetki belgelerinin düzenleneceği Yönetmelik’in 6. maddesinin dördüncü fıkrasında şu şekilde düzenlenmiştir:
Tablo 1: Yönetmelik Kapsamında Düzenlenen Yolcu Taşımacılığına İlişkin Yetki Belge Türleri
Belge Türü Açıklama
D1 Tarifeli olarak şehirlerarası ticari yolcu taşımacılığı yapacaklara verilmektedir.
D2 Tarifesiz olarak yurtiçi ticari yolcu taşımacılığı yapacaklara verilmektedir.
Sadece kendi esas iştigal konusu ile ilgili personelini yurtiçinde taşımak üzere yolcu
D3
taşımacılığı yapacak ve ticari maksatla taşımacılık yapmayacaklara verilmektedir.
Tarifeli ve tarifesiz olarak 100 kilometreye kadar olan şehirlerarası ve taşıma
D4
mesafesine bakılmaksızın il içi ticari yolcu taşımacılığı yapacaklara verilmektedir.
(12) Yolcu taşımacılığı faaliyeti alanında acentelik yapabilmek için alınacak yetki belge türleri Yönetmelik’in 6. maddesinin beşinci fıkrasında şu şekilde düzenlenmiştir:
Tablo 2: Yönetmelik Kapsamında Düzenlenen Yolcu Taşımacılığında Acentelik Faaliyetine İlişkin Yetki Belge Türleri
Belge Türü Açıklama Kapsam
F1 yetki belgesi sahipleri sadece D1, D2, D4
Yurtiçi yolcu taşımacılığı alanında
F1 yetki belgesi sahipleriyle acentelik
acentelik yapacaklara verilmektedir.
sözleşmesi yapabilir.
Uluslararası ve yurtiçi yolcu F2 yetki belgesi sahipleri sadece B1, B2, D1,
F2 taşımacılığı alanında acentelik D2, D4 yetki belgesi sahipleriyle acentelik
yapacaklara verilmektedir. sözleşmesi yapabilir.
(13) Yukarıda yer alan yetki belgelerini alabilmek için gerekli şartlar Yönetmelik’in 12. ve 13. maddelerinde düzenlenmektedir.
(14) Düzenli yolcu taşımacılığı faaliyeti bakımından yetki belgesi sahiplerince ücret tarifesi hazırlanması, Ulaştırma Bakanlığına bildirilmesi ve bu tarifeye uyulması 4925 sayılı Kanun’un 11. maddesi gereğince zorunludur. Yönetmelik’in 57. maddesi gereğince, taşımacılar tarifenin üzerinde ücret talep edememekte, %30 oranından fazla da indirim yapamamaktadır.
(15) 4925 sayılı Kanun’un 11. maddesine göre düzenli yolcu taşımacılığı faaliyetleri zaman tarifesine de tabidir. Zaman tarifeleri taşımacılar tarafından hazırlanmakta ve Ulaştırma Bakanlığı onayından sonra yürürlüğe girmektedir. Yürürlüğe giren zaman tarifelerine uyulması ise kanuni bir zorunluluktur.
(16) Yönetmelik’in 70. maddesi, yetki belgeleri sahiplerinin 4925 sayılı Kanun’a ve Yönetmelik’e uygun davranıp davranmadıklarını denetleme yetkisinin Ulaştırma Bakanlığında olduğunu düzenlemektedir. Bu kapsamda, yetki belgesiz veya alınan
[1] Taşımacılık faaliyeti 4925 sayılı Kanun’un 3. maddesinde; “Yolcunun taşıta bindiği veya eşyanın taşımacıya teslim edildiği yerden varış noktasına götürülmesini ifade eder” şeklinde tanımlanmıştır.
[2] Acente 4925 sayılı Kanun’un 3. maddesinde; “Ticarî mümessil, ticarî vekil, satış memuru veya müstahdem gibi bağımlı bir sıfatı olmaksızın bir sözleşmeye dayanarak belirli bir yer veya bölge içinde daimî surette bir veya birden fazla taşımacıyı ilgilendiren sözleşmelerde aracılık etmeyi ve onlar adına taşıma sözleşmesi yapmayı meslek edinen kişiyi ifade eder” şeklinde tanımlanmıştır.
[3] Taşıma işleri komisyonculuğu 4925 sayılı Kanun’un 3. maddesinde; “Ücreti karşılığında kendi namına ve bir müvekkil hesabına eşya taşıtmayı meslek edinmiş kişiyi ifade eder” şeklinde tanımlanmıştır. Taşıma işleri komisyonculuğu faaliyeti, sadece eşya taşımacılığı alanında yapılabilmektedir.