Gimçay Gıda Pazarlama Ltd. Şti., Tomurcuk Gıda Pazarlama A.Ş., Kamelya Gıda ve İthalat Malları ve Sanayi…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

10

Başkan: Tuncay SONGÖR (İkinci Başkan)

Üyeler: A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY, Murat GENCER,

Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M.

Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN

B. RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN, Bülent GÖKDEMİR

C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: Özgimat Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş.

Anadolu Bulvarı 1. Cad. No:18

Macunköy Ankara

D. TARAFLAR: Gimçay Gıda Pazarlama Ltd. Şti.

GİMAT 8. Blok No: 198

Ankara

Tomurcuk Gıda Pazarlama A.Ş.

GİMAT 5. Blok No: 114

Ankara

30

Kamelya Gıda ve İthalat Malları ve Sanayi A.Ş.

GİMAT 16. Blok No: 450

Ankara

Petek Gıda İnşaat Nakliye ve Turizm Ltd. Şti.

GİMAT 14. Blok No: 399

Ankara

Çayyolu Gıda Sanayii ve Ticaret A.Ş.

GİMAT 18. Blok No: 543

Ankara

E. DOSYA KONUSU: Gimçay Gıda Pazarlama Ltd. Şti., Tomurcuk Gıda Pazarlama A.Ş., Kamelya Gıda ve İthalat Malları ve Sanayi A.Ş., Petek Gıda İnşaat Nakliye ve Turizm Ltd. Şti., Çayyolu Gıda Sanayii ve Ticaret A.Ş.,

tarafından kurulan Özgimat Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş unvanlı ortak girişime izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.1.2005 tarih ve 477 sayı ile giren ve en son 7.3.2005 tarih ve 1500 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 10.3.2005 tarih ve 2005-3-3/Öİ-05-TE sayılı Birleşme/Devralma Ön İnceleme Raporu, 14.3.2005 tarih ve REK.0.07.00.00/22 sayılı Başkanlık önergesi ile 05-15 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır. G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : İlgili raporda;

 ilgili pazar olarak belirlenen Ankara ili siyah çay toptan ticaret pazarında söz

konusu teşebbüslerin toplam ciroları 25 trilyon TL eşiğinin altında olmasına

karşın, toplam pazar payları bakımından 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine

dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir ortak

girişim işlemi olduğu,

 bu işlem sonucunda aynı Kanun’un 7. maddesinde belirtilen hakim durumun

yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin

önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, bu nedenle bildirim

konusu ortak girişim işlemine izin verilmesi gerektiği,

 ortak girişimin süresi içerisinde bildirilmemesinden doğan para cezasının

zamanaşımına uğradığı

ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. İlgili Pazar

H.1.2. İlgili Ürün Pazarı

Genel anlamda ticari içecekler pazarı içerisinde yer alan ürünlerin tüketiciler tarafından farklı yahut ikame kabul edilip edilmediğinin tespitinde, öncelikle bu ürünlerin başlıca kullanım amaçları itibarıyla incelenmesi gerekmektedir. Nitekim, Coca-Cola Satış ve Dağıtım A.Ş. hakkında yürütülen soruşturma sonucunda hazırlanan 18.9.2003 tarih ve SR/03-11 sayılı Rapor’da ve buna istinaden alınan 23.1.2004 tarih ve 04-07/75-18 sayılı Rekabet Kurulu Kararında söz konusu ürünler öncelikle ayırıcı kullanım amaçları ve temel nitelikleri bakımından birbirlerinden ayrılmıştır. Anılan kararda belirtildiği üzere, günlük tüketim içinde ağırlıklı olarak kahvaltıda ve öğün aralarında da sıklıkla tüketilen çay, diğer ticari içeceklere nispetle farklı kullanım amacına hitap etmektedir. Buna ek olarak çay tüketiminin, Türkiye’de son derece yaygın ve gelenekselleşmiş bir özelliğe sahip olduğu da göz önünde bulundurulmalıdır.

Gerek tüketici nezdindeki özgün niteliği, gerek üretim sürecindeki önemli farklılıklar, çayın ayrı bir pazar olarak belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Öte yandan Özgimat Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş. Çay İşletmeleri Genel Müdürlüğü’nün (Çay-Kur) çaylarının toptan dağıtımını Ankara ve ilçelerinde perakende satış noktalarına (bazı süpermarketlere, bakkal ve marketlere) yapmaktadır. Dolayısıyla Özgimat Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş.’nin toptan ticaret seviyesinde faaliyet gösterdiği anlaşılmıştır.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında ilgili ürün pazarı “siyah çay toptan ticaret pazarı” olarak tespit edilmiştir.

H.1.3. İlgili Coğrafi Pazar

Özgimat Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş. Çay-Kur ürünlerinin dağıtımın Ankara ili ve ilçelerinde gerçekleştirmektedir. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar Ankara ili ve ilçeleri olarak tanımlanmıştır.

H.2. Taraflar

110

H.2.1. Kamelya Gıda ve İhtiyaç Maddeleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (Kamelya A.Ş.)

Kamelya A.Ş. 1998 yılından itibaren Çay-Kur bayisi olarak çay satışı yapmaktadır. İlgili teşebbüs bazı yıllar toplam cironun %(…-…)’sine tekabül edecek şekilde şeker satışı da yapmaktadır.

Kamelya A.Ş.’nin ortak girişimin kurulduğu tarihteki ortaklık yapısı değişmeden aynen kalmıştır:

120

H.2.2. Petek Gıda Pazarlama Ltd. Şti.( Petek Ltd. Şti.)

1998 yılından itibaren sadece Çay-Kur bayisi olarak çay satışı yapmaktadır. Bazı yıllar da talebe göre toplam cironun %(…-…)’sine tekabül edecek şekilde şeker satışı da yapmıştır.

Petek Ltd. Şti.’nin mevcut hissedarlık yapısına Tablo 2’de yer verilmiştir. (Ortaklık yapısı ortak girişimin kurulduğu dönem itibarıyla aynıdır):

H.2.3. Tomurcuk Gıda Pazarlama A.Ş. (Tomurcuk A.Ş.)

Tomurcuk A.Ş., 1998 yılından itibaren sadece Çay-Kur bayisi olarak çay satışı yapmaktadır. Bazı yıllar talebe göre toplam cironun % 1-2’sine tekabül edecek şekilde şeker satışı da yapmaktadır.

Tomurcuk A.Ş.’nin mevcut hissedarlık yapısı Tablo 3’deki gibidir (Ortak girişimin kurulduğu dönemdeki ortaklık yapısı da aynı şekildedir) :

H.2.4. Gimçay Gıda Pazarlama Ltd. Şti. (Gimçay Ltd. Şti)

1998 yılından itibaren sadece Çay-Kur bayisi olarak çay satışı yapmaktadır. Bazı

yıllar talebe göre toplam cironun %(…-…)’sine tekabül edecek şekilde şeker

satışı da yapmaktadır. Gimçay Ltd. Şti’nin ortak girişimin kurulduğu 2000

yılındaki ortaklık yapısına Tablo 4’te yer verilmiştir.

Ltd.Şti

Gökberk Gıda İth. Mad. 12.500 25

San. ve Tic. Ltd. Şti.

TOPLAM 50.000 100

Pikola Gıda San. ve Tic. A.Ş.’nin %50 hissesine sahip olan Kemal Cirav’ın

Gimçay A.Ş.’nin kontrolünde söz sahibi olması ve Özgimat A.Ş.’nin 5 kurucu

ortağından biri olması dolayısıyla, bu teşebbüsün ortaklık yapısını incelemek

faydalı olacaktır:

160

Gimçay Ltd. Şti’nin mevcut hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir:

170

Görüldüğü üzere Kemal Cirav, Pikola Gıda’nın hisselerinin yarısına sahip

durumdadır. Pikola Gıda ise Gimçay’ın % 25’ine sahiptir.

180

H.2.5. Çayyolu Gıda Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Çayyolu A.Ş.)

Çayyolu A.Ş. 1998 yılından itibaren sadece Çay-Kur bayisi olarak çay satışı

yapmaktadır. Bazı yıllar talebe göre toplam cironun %(…-…)’sine tekabül

edecek şekilde şeker satışı da yapmaktadır.

Çayyolu A.Ş.’nin ortak girişimin kurulduğu dönemdeki hissedarlık yapısına Tablo

7’de yer verilmiştir.

Mevcut ortaklık yapısı ise Tablo 8’de yer almaktadır.

200

H.2.6. Özgimat Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş. (Özgimat A.Ş.)

Özgimat A.Ş.’nin kuruluşu 4.7.2000 tarihinde ticaret sicil gazetesinde

yayımlanarak ilan edilmiştir. Söz konusu şirket yukarıda bahsi geçen Çay-Kur

bayilerinden aldığı çayın satışını gerçekleştirmektedir. Çay satışı dışında yağ

(Biryağ markalı) ve şeker satışı da yapmaktadır.

Toplam cirosunun yarısından çoğunu çay satışı oluşturmaktadır (2001 ila 2004

arasında çay satışının toplam ciroya oranı sırasıyla % (….),% (….),% (….)ve %

(….)’dır).

Özgimat A.Ş.’nin kuruluşundaki ortaklık yapısı aşağıdaki gibidir:

Mevcut ortaklık yapısına ise Tablo 10’da yer verilmiştir.

230

H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2

(c) maddesinde ”Amaçlarını gerçekleştirmek üzere işgücü ve mal varlığına sahip

olacak şekilde bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar

arasındaki veya taraflarla ortak girişim arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya

etkisi olmayan ortak girişimler” birleşme veya devralma halleri arasında sayılmıştır. Bilindiği üzere “ortak kontrol” bir ortak girişimin ayırt edici unsurudur. Özgimat A.Ş.’nin kuruluşundaki ortakları ve bu ortakların ilgili bayilerdeki hissedarlık payları Tablo 11’de verilmiştir.

Yukarıdaki tablodan da görüldüğü üzere Kemal Cirav Pikola Gıda’nın büyük ortağı durumundadır. Pikola Gıda ise Gimçay Ltd. Şti.’nin ortakları arasındadır. Levent Kirman Kamelya A.Ş.’nin, Mehmet Nihat Erşekeci Tomurcuk A.Ş.’nin ve Ahmet Oruç Petek Ltd. Şti’nin ortakları arasında yer almaktadır. Muammer Yılmaz 25.6.2000 tarihinde ortak girişimin kurulmasından yaklaşık bir hafta önce Çayyolu A.Ş.’deki hislerini Haydar Karataş’a devretmiştir. Söz konusu hisseler 18.1.2005 tarihinde Haydar Karataş tarafından Muammer Yılmaz’a tekrar devredilmiştir.

Dolayısıyla kuruluş esnasında Özgimat A.Ş. ortakları arasında Çayyolu A.Ş. ortaklarından herhangi biri bulunmamaktadır. Özgimat A.Ş. beş ortak tarafından eşit paya sahip olacak şekilde kurulmuştur. Söz konusu ortaklar aynı zamanda yönetim kurulu üyesi olarak da seçilmişlerdir: Kemal Cirav (Yön. Kur. Bşk.), Mehmet N. Erşekerci (Yön. Kur. Bşk. Yard.), Levent Kirman (Üye), Muammer Yılmaz (Üye), Ahmet Oruç (Üye). Ortak girişimi oluşturan beş kişinin eşit paya sahip olmaları ve ticaret sicil gazetesinde yayımlanan kuruluş sözleşmesine göre herhangi bir ortağın imtiyazlı hisseye sahip olmaması nedenleriyle, Özgimat A.Ş.’de ortak kontrolün mevcut olduğunu söylemek mümkündür.

Tablo 11’de görüldüğü üzere, Özgimat A.Ş.’yi kuran kişiler kendi bayilerinde azınlık hisselerine sahiptir (sadece Mehmet Erşekerci Tomurcuk A.Ş.’de çoğunluk hissesine sahiptir). Ancak söz konusu kişilerin en azından ilgili bayileri temsil edecek şekilde Özgimat A.Ş.’yi kurmuş oldukları kanaatine varılmıştır. Fiili durumda bayilerin, çay dağıtım pazarından çekilmiş oldukları anlaşılmaktadır. Bu firmalar (Bayiler), tüm Ankara ili ve ilçelerinde, hizmetin daha iyi götürülmesi için, Özgimat A.Ş. adı altında bir pazarlama ve dağıtım şirketi kurmuşlardır.

Sonuç olarak Özgimat A.Ş. 4’ü Çay-Kur bayilerinin ortakları arasında yer alan söz konusu 5 kişi tarafından kurulmuştur. Kurucu ortaklar arasında Çayyolu A.Ş.’yi temsilen herhangi bir ortağın bulunmamasına rağmen, fiili durumda diğer bayiler gibi Çay-Kur’dan aldığı çayları Özgimat A.Ş.’ye satmaktadır. Bir başka

deyişle çay dağıtımında herhangi bir faaliyeti yoktur. Özgimat A.Ş.’nin bildirim

tarihi itibarıyla ortaklık yapısına Tablo 12’de yer verilmiştir.

280

Kamelya A.Ş. % 20.8

Mesut Akkaya

Ahmet Oruç

Şahin Tuncer % 86.8

Petek Ltd. Şti Selim Özaltın

Ahmet Özaltın

A.Oktay Oruç % 20.78

Mustafa Keseroğlu

Soner Gözüyaşlı

Hülya Uğur

M. Nihat Erşekerci % 70

Tomurcuk A.Ş. %20.76

Safiye Erşekerci

Halil Yılmaz

Pikola Gıda % 75

Yılmaz Öztemel

Kemal Cirav

Gimçay Ltd. Şti % 16.86

Güven Cirav

Cengiz Yılmaz

Uğur Polat

Kerim Özgün

% 67

Haydar Karataş

Çayyolu A.Ş. Yılmaz Büyükaydın % 20.8

Sinan Gürsoy

Muammer Yılmaz

Mevcut ortaklık yapısından görüldüğü üzere kuruluş anında 5 ortaklı olan ortak

girişim çok ortaklı hale gelmiştir. Ancak yeni ortaklar da bayilerin kendi

ortaklarından oluşmaktadır. Ayrıca kuruluştan farklı olarak söz konusu 5 bayi,

ortakları vasıtasıyla ortak girişim üzerinde ortak kontrole sahiptir. Zira tablonun

son sütunundan görüldüğü üzere ortak girişimin hissedarları bayilerin çoğunluk

hissesine sahip durumdadır. Özgimat A.Ş.’nin mevcut yönetim kurulu üyeleri

kuruluş anındaki üyelerden oluşmaktadır.

Bir başka deyişle yönetimde bu süreçte herhangi bir değişiklik olmamıştır.

Çayyolu A.Ş.’yi ortaklık payında ortak girişim kurulduğu anda herhangi bir kişi

temsil etmiyor olmasına rağmen (zira ortak girişimin hissedarları arasında yer alan Muammer Yılmaz Özgimat A.Ş. kurulmadan yaklaşık bir hafta önce Çayyolu A.Ş.’deki hisselerini devretmiş, 2005 yılında tekrar söz konusu hisseleri devralmıştır), Çayyolu A.Ş. fiili olarak diğer bayiler gibi Çay-Kur’dan aldığı ürünleri ortak girişime satarak çay dağıtımından çekilmiştir. Eş deyişle Çayyolu A.Ş.’nin fiili bağı 2005 yılında hukuki bağa dönüşmüştür.

300

Bildirime konu olan ortak girişimin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında değerlendirilebilmesi için iki şartı sağlaması gerekmektedir: Bağımsız iktisadi varlık olması ve rekabetçi davranışların koordinasyonuna yol açmaması.

H.3.1. Bağımsız İktisadi Varlık Olma

Bir ortak girişimin bu kapsamda değerlendirilebilmesi bağımsız iktisadi bir amaç gütmesine bağlıdır. Dosya konusu ortak girişimde amacın Çay-Kur ürünlerinin dağıtımını ve hizmetin götürülmesini daha etkin bir şekilde gerçekleştirmek olduğu taraflarca ifade edilmektedir.

Dosya mevcudu bilgi ve belgeden, öncelikle ortak girişimle birlikte 5 ayrı şirket için yapılan masrafların aşağıya çekildiği bir başka deyişle ölçek ekonomilerinden yararlanıldığı, ayrıca söz konusu giderlerin azalmasından dolayı tüketiciye daha ucuza mal verilebildiği ve bu nedenle de satışların arttığı, dağıtımın tek elden yapılması nedeniyle ürünlerin en ücra noktalara kadar ulaşabildiği, Özgimat A.Ş.’nin bu amaçla 40 araçlık bir dağıtım filosu oluşturduğu, söz konusu araçların Çay-Kur’un istediği renk ve dizaynda boyandığı, personele eğitim verildiği, bayilerin sahip olduğu araçlar ve personelin bir kısmının ortak girişime devredildiği anlaşılmaktadır.

Çay-Kur’un resmi bayisi konumunda olan söz konusu 5 teşebbüs Çay-Kur’dan aldıkları ürünleri aldıkları fiyattan Özgimat A.Ş.’ye satmaktadırlar. Hatta Çay- Kur’dan gelen çaylar doğrudan bayi depolarına girmeden Özgimat A.Ş.’ye teslim edilmektedir. Bayiler sadece kağıt üstünde Çay-Kur ürünlerinin dağıtımından sorumlu olarak gözükmektedir. Çay-Kur ürünlerinin dağıtımı tamamen Özgimat A.Ş. tarafından gerçekleştirilmektedir.

Dolayısıyla bayilerden bağımsız ayrı bir iktisadi organizasyon kurulduğu anlaşılmaktadır. 2000 yılında kurulan ortak girişim yaklaşık 5 yıldır faaliyet göstermektedir. Bu nedenle ortak girişimin kısa süreli olarak kurulduğunu söylemek de mümkün değildir.

H.3.2. Rekabetçi Davranışların Koordinasyonuna Yol Açılmaması

İlgili pazarda tarafların faaliyetinin olmaması ya da ana teşebbüslerden en fazla birinin ilgili pazarda kalması halinde, taraflar arasında veya taraflarla ortak girişim arasında rekabeti sınırlayıcı amaç veya etkinin bulunmadığı kabul edilmektedir. Ortak girişimi oluşturan beş bayinin ilgili pazarda herhangi bir faaliyeti

bulunmamaktadır. Çay-Kur tarafından gönderilen çaylar doğrudan Özgimat A.Ş.’nin deposuna teslim edilmektedir. Ürünlerin Ankara ili ve ilçelerinde dağıtımı münhasıran Özgimat A.Ş. tarafından gerçekleştirilmektedir.

Yukarıdaki koşulların değerlendirilmesi sonucunda, ilgili işlemin 1997/1 sayılı Tebliğin 2. maddesinin (c) bendi anlamında yoğunlaşma doğurucu ortak girişim niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.

1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi birleşme ve devralma işlemleri açısından Tebliğin 4. maddesinde iki eşik getirilmiştir. 1997/1 sayılı Tebliğ ve bu Tebliğ’de değişiklik yapan 1998/2 sayılı Tebliğ’de firmaların ilgili ürün pazarındaki toplam pazar paylarının %25’i veya toplam cirolarının 25 trilyon TL.sını aştığı birleşme devralmaların izne tabi işlemler olduğu belirtilmiştir. Söz konusu beş teşebbüsün 1999 yılı cirolarının toplamı (……………………...) TL’dir. Dolayısıyla toplam ciro, ilgili eşiğin altındadır.

Öte yandan Ankara ili ve çevresinde Çay-Kur ürünlerinin pazar payı yaklaşık %(….)’dır. Ancak bu satışların tümünü taraf firmalar gerçekleştirmemektedir. Zira pasif satış yoluyla gelen çaylar, spot piyasan gelen çaylar ve bazı zincirlerin doğrudan Çay-Kur’dan çay almaları bir başka deyişle alternatif tedarik kaynaklarının olması tarafların pazar payını %(….)’ın altına düşürmektedir. Dosya mevcudu bilgi ve belgeden Özgimat A.Ş. %(…-…) arası Çay-Kur çayı satışı gerçekleştirdiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla tarafların Ankara siyah çay pazarında pazar payı toplamının %(…-…) arasında olduğunu söylemek mümkündür. İlgili işlem pazar payı eşiğinin üzerinde olması nedeniyle izne tabi bir işlemdir.

4054 sayılı Kanun’un 7. maddesinde, “hakim durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak ülkenin bütünü ya da bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu” doğuracak birleşme ve devralmalar hukuka aykırı kabul edilerek yasaklanmıştır.

Öncelikle kurulan ortak girişim marka içi bir yoğunlaşmaya neden olmaktadır. Bir başka deyişle kurulan ortak girişim Çay-Kur ürünlerini satan bayiler arasında gerçekleşmektedir. Çay-Kur bayilerinin diğer rakip firma bayileri ile herhangi bir ortaklık ilişkisi de bulunmamaktadır. Dolayısıyla söz konusu ortak girişimin Kanun’un 7. maddesi kapsamında hakim durum yaratması veya hakim durumu güçlendirmesi söz konusu değildir. Ancak yine de ilgili pazardaki rekabet koşullarını incelemekte fayda bulunmaktadır.

380

Ankara ve çevre illerde Çay-Kur’un pazar payı yaklaşık % (…), özel sektörün payı % (…) ve kaçak çayın payı da % (…) civarındadır. Ankara ili ve ilçelerinde yapılan çay satışının % (…-…)arasını Özgimat A.Ş. gerçekleştirmektedir. Kalan kısmını doğrudan Çay-Kur’dan ürünü temin eden ulusal marketler, spot piyasadan ve tekel toptancılarından temin eden satış noktaları oluşturmaktadır.

Ayrıca pasif satış yollarının açık olması bölge dışından bir başka deyişle diğer illerden bu bölgeye Çay-Kur ürün satışına imkan vermektedir.

Dolayısıyla Özgimat A.Ş.’nin müşterileri konumunda olan satış noktaları (bakkal, market, süpermarket vb.) Özgimat A.Ş. dışında da alternatif temin kaynaklarına sahiptirler. Söz konusu temin kaynakları spot piyasa (Ankara’da Gimat), cash&carry tarzında toptan satış yapan zincirler (Ankara’da Metro), pasif satışlar yoluyla Çay-Kur ürünü temin eden ara toptancılar olarak sayılabilir. Bu nedenle Çay-Kur ürünlerinde marka içi rekabetin devam ettiği kanaatine varılmıştır. Ayrıca çayda devlet tekelinin çok uzunca bir süre önce kalktığı, özel sektör çaylarının var olduğu, piyasaya girişte belirgin engellerin bulunmadığı bir piyasada marka içi yoğunlaşmanın piyasayı rekabet açısından olumsuz etkilemesi de olanaklı değildir.

400

Dosya mevcudu bilgi ve belgeden söz konusu 4 bayi ortaklarının Özgimat A.Ş. adlı ortak girişimi kurarken Çay-Kur’dan resmi bir izin almadıkları ancak şifahen sorup tavsiye aldıkları, eski Çay-Kur Genel Müdürü Nejat Ural’ın yeni şirketin performansından memnun olduğuna dair yazısının bulunduğu da anlaşılmaktadır.

Çay-Kur Türkiye çapında 194 bayi ile çalışmaktadır. Söz konusu sayının büyüklüğü bayilerin ölçek ekonomilerine ulaşarak etkin bir şeklide çalışmasını engelleyici niteliktedir. Çay-Kur’la yaklaşık aynı büyüklükte olan firmalar örneğin Unilever (….) bayi ile, Koç Tüketim Grubu’nun Düzey Pazarlaması (…..) bayi ile tüm Türkiye çapında dağıtım yapmaktadır. Dayanıksız tüketim malları pazarında hizmetin kalitesi ve tüketiciye erişilebilirlik ölçek ekonomilerine ulaşabilmekle doğru orantılıdır. Ankara’daki bayiler Çay-Kur’un dağıtım sisteminin etkin olmamasından kaynaklanan sorunu kendi aralarında yoğunlaşma doğurucu nitelikte ortak girişim kurarak gidermeye çalışmışlardır.

Pazar payı itibariyle Özgimat A.Ş. Ankara çay pazarında yaklaşık % (…-…) civarında paya sahiptir. Piyasaya girişte herhangi bir yasal engel olmadığı gibi iktisadi engellerin de bulunmaması piyasaya girişi kolaylaştırmaktadır. Dolayısıyla ilgili ortak girişim işlemi sonrasında, hakim durumun yaratılması ya da hakim durumun güçlendirilmesi söz konusu olmamıştır.

H.3.3. Bildirim Yükümlülüğü

Yukarıda da belirtildiği üzere ortak girişim 2000 yılı Haziran ayında kurulmuştur. Özgimat A.Ş.’nin kurulması işlemi 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bildirilmesi gereken bir ortak girişimdir. Ancak bildirim 2005 yılı içerisinde yapılmıştır. Bir başka deyişle süresi içinde bildirilmemiş bir işlemdir. 4054 sayılı Kanun’un 11. maddesinin birinci fıkrasına göre birleşme veya devralmanın 7. maddenin birinci fıkrası kapsamına girmediğine karar verilmesi durumunda birleşme veya devralmaya izin verilir, ancak ilgililere bildirimde bulunmadıkları için para cezası

uygulanır. Ancak Kurulun para cezası verme yetkisi Kanun’un 19. maddesinde

belirtilen 3 yıllık zamanaşımı süresine bağlıdır. Bildirim konusu işlemde söz

konusu süre aşılmış durumdadır.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,

1. Gimçay Ltd. Şti., Tomurcuk Gıda A.Ş., Kamelya Gıda A.Ş., Petek Gıda Ltd. Şti., Çayyolu Gıda A.Ş. tarafından Özgimat Gıda Pazarlama Sanayi ve Ticaret A.Ş. unvanlı ortak girişim şirketinin kuruluşuna dair işlemin, tarafların toplam pazar paylarının 1997/1 sayılı Tebliğin 4. maddesinde belirtilen eşiği aşması nedeniyle izne tabi olduğuna OYBİRLİĞİ ile,

2. Bununla birlikte işlem sonrasında 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratılmasının veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesinin ve bunun sonucunda ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığına, dolayısıyla bildirme konu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile,

3. işlemin süresi içinde bildirilmemesi nedeniyle aynı Kanun’un 16/1. maddesi (c) bendi uyarınca tatbik edilmesi gereken idari para cezasının, Kanun’un 19. maddesi uyarınca zamanaşımına uğramasından dolayı tayinine yer olmadığına Kurul Üyeleri R. Müfit SONBAY ve M. Sıraç ASLAN’ın farklı gerekçesi ve OYBİRLİĞİ ile

karar verilmiştir.

Rekabet Kurulu’nun 17.3.2005 Gün ve 05-15/186-63 sayılı Kararına İlişkin

FARKLI GEREKÇE

4054 sayılı Kanun’un 10/2., 11. ve 12. maddelerinde birleşme ve devralmaların “Kurul’a bildirimi”nden söz edilmekte, 11. maddede ayrıca işlemin bildirilmemesi halindeKurul’un herhangi bir şekilde haberdar olduğu zaman (diğer bir anlatımla re’sen) yapacağı incelemeden sonra bildirmeme cezası uygulanacağı öngörülmektedir. kanun’un 16/1-c maddesinde, birleşme veya devralmanın bildirilmemesi halinde ceza verileceği belirtilmekte olup (cümlenin sonunda geçen “süresi içinde” tabirinin, anlaşma, uyumlu eylem ve kararların yapıldıkları tarihten itibaren bir aylık süre içinde Kurul’a bildirileceğine dair 10. maddenin birinci fıkrasında bahsedilen süre ile ilgili olduğu) birleşme ve devralma bildiriminin, işlemin gerçekleştirilmesinden önce yapılmaması halinde ceza verileceğine dair Kanun’da açık bir hüküm bulunmadığı gibi birleşme ve devralmaların belirli bir süre zarfında bildirileceğine dair bir hüküm de yoktur.

Bir birleşmenin bildirilmesi hali ile bildirilmemesi (Kurul’un herhangi bir şekilde işlemden haberdar olduğu zaman) halinde Kurul’ca yapılcak inceleme aynı nitelikte (birleşme veya devralmanın 7. maddenin birinci fıkrası kapsamına girip girmediği) olup, 7. madde kapsamına girmediğine karar verilmesi durumunda birlem veya devralmaya izin verilecektir. İşte bu aşamada, ilgili taraflarca bir bildirim yapılmamış ise Yasanın 11/a. maddesi uyarıncaayrıca bildirmeme cezası verilecektir. Eğer bildirim yapılması halinde de bildirmeme cezası verilirse, Yasanın 11/a. maddesinin bir anlamı kalmayacak, diğer bir anlatımla bildirim yapılması ile yapılmamasının hiçbir farkı olmayacaktır.

Olayda, ilgili tarafca yapılan bir bildirim üzerine Kurul’ca inceleme yapıldığından (diğer bir anlatımla Kurul’ca re’sen inceleme yapılmadığından) işleme izin verildikten sonra ayrıca bildirmeme cezası verilemeyeceği düşüncesiyle Rekabet Kurulu’nun 17.3.2005 tarin ve 05-15/186-63 sayılı kararının 3. bendinde, ilgili teşebbüslere bildirmeme cezası verilmemesine farklı bu gerekçe ile katılyoruz.

R.Müfit SONBAY M.Sıraç ASLAN

Kurul Üyesi Kurul Üyesi