belgede 2009 yılının ilk üç ayında Radyoevi’nin pazar payının %(…) olarak gerçekleştiği görülmektedir.
Pazarda Radyoevi’nin rakibi olarak faaliyet gösteren şirketler de bulunmaktadır. Radyo Televizyon Yayıncıları Meslek Birliği (RATEM) resmi internet sitesinde
2
yayınlanan Türkiye Radyo ve Televizyon Yayıncılığı Sektör Raporu’nda yer alan bilgilere göre bunların başlıcaları İndeks Medya, Fedo Reklamcılık, Reksan Reklam, Local Time, İnter Medya, Kurt Ajans, İz Medya, Tempo Medya, İletim, Emek, Taç, Aydonat, Feza, Ahu, Depar, Partner olarak sıralanabilir. Söz konusu şirketler genellikle reklamverenlerin radyo reklamlarının planlaması ve radyoyla anlaşmasını gerçekleştirerek komisyon üzerinden gelirlerini sağlamaktadırlar. Şirketlerin çalışma şekillerinde farklılıklar da olabilmektedir. Örneğin İndeks Medya yalnızca reklam ajansları ve medya planlama kuruluşlarına hizmet vermektedir. Diğer yandan Fedo Reklamcılık ise hem medya ajanslarına hizmet vermekte hem de doğrudan markaların radyolardaki tüm çalışmalarını yürütmektedir.
Daha önce de belirtildiği üzere, her ne kadar hakim durumun belirlenmesinde kullanılan temel kriter teşebbüsün ilgili pazardaki pazar payı olsa da, pek çok durumda bazı ilave faktörlerin de değerlendirilmesine gerek duyulmaktadır. Söz konusu faktörler “pazara giriş engelleri” adı altında toplanan atıl kapasite, finansal güç, pazara girişte gerekli olan yatırımın miktarı, dikey bütünlük, ürün farklılaşması, fikri mülkiyet haklarının varlığı ve ileri teknoloji gereksinimi gibi faktörlerdir.
Radyo reklam yeri satın alma hizmeti pazarında faaliyet gösterecek bir şirket kurmanın yatırım maliyetinin yüksek olmadığı görülmektedir. Zira söz konusu pazar bir hizmet pazarıdır ve herhangi bir üretim zinciri, atölye veya fabrika kurulmasına gerek duyulmamaktadır; en büyük maliyet kalemi ise işgücü maliyetidir. Bunun dışında pazara girişin önünde bir yasal engel de yoktur.
İlgili pazara girişin veya etkin bir şekilde faaliyet göstermenin önündeki en büyük engelin dikey bütünleşik yapıdaki teşebbüslerin varlığı olabileceği anlaşılmaktadır.
3
Türkiye’deki reklam endüstrisinin analizinin yapıldığı bir çalışmada, reklam endüstrisinin reklamveren, reklam ajansı, medya ve destekleyiciler/tedarikçilerden oluştuğu ifade edilerek, sektördeki aktörler şu şekilde tanımlanmaktadır:
“(…) Reklamveren, belirli bir mal ve hizmetin üreticisi ve/veya dağıtıcısıdır. Reklam, bir iletişim ya
da pazarlama iletişiminin bir biçimi olarak tanımlandığında ise reklamveren, iletişim sürecini
başlatan, karar verici konumda olan kaynağın kendisidir. (…) Reklam ajansı; reklam işini yapmak
üzere örgütlenmiş işletmeler, reklamverenin işletme/pazarlama amaçlarına uygun ve paralel
olarak reklamını yaptırmak üzere işbirliğine girdiği kimseler olarak tanımlanabilir. İletişim sürecinde
kaynak olarak reklamverenin amaç ve isteklerine ulaşması için tüketicilere gönderilmesi gereken
mesajların hazırlayıcısı, kodlayıcısıdır reklam ajansı, bir başka deyişle ‘elçidir’ aslında.
(…) Reklam endüstrisinin önemli bir ayağı da medyadır. Reklamverenin, reklam ajansına
hazırlatmış olduğu mesajlar kimi zaman kitle iletişim araçlarında kimi zamanda bunlar dışında
araçlarda –genel bir ifadeyle reklam araçlarında- ‘bir bedel karşılığı’ yer almakta/yayınlanmaktadır.
(…) Destekleyiciler, reklam endüstrisinin bir diğer ayağını oluşturmaktadır. Reklam endüstrisinin
destekleyicileri, kimi zaman verdikleri hizmetin türüne göre; araştırma şirketleri, film yapım
şirketleri, halkla ilişkiler ajanslan, medya satın alma şirketleri gibi uzmanlaşmış ajanslara, kimi
zaman da fotoğrafçı, kağıtçı, renk ayrımcı, matbaacı gibi nihai ürünün ortaya çıkmasında rol
oynayan birimlere karşılık gelmektedir.”
2
Radyo Televizyon Yayıncıları Meslek Birliği, Türkiye Radyo ve Televizyon Yayıncılığı Sektör Raporu, Mayıs 2009, Doç.Dr. Can BİLGİLİ, www.ratem.org
3
G. Senem Gençtürk Hızal “Reklam Endüstrisinin Topografyası: Türkiye Örneği” İletişim Araştırmaları Dergisi, 2005, 3(1-2): 105-131, http://dergiler.ankara.edu.tr/dergiler/23/667/8506.pdf