Solvay SA'nın ilaç ve tanı (diagnostik) işlerinin Abbott Laboratories tarafından devralınması işlemine izin…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)

Üyeler: Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı KARAKELLE,

Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA,

Reşit GÜRPINAR

B. RAPORTÖRLER: E. Cenk GÜLERGÜN, Fatma ATAÇ, Seda Nurtaç FİRENGİZ C. BİLDİRİMDE

BULUNAN: Abbott Labotatories

Temsilcisi: Av. Efser Zeynep ERGÜN

YükselKarkınKüçük Hukuk Bürosu Büyükdere cad. No:127

Astoria A Kule Kat 5-6 34394 Esentepe/Istanbul

D. TARAFLAR: - Solvay SA

33, rue du Prince Albert, 1050 Brüksel, BELÇİKA

- Abbott Labotatories

100 Abbott Park Road, Abbott Park, Illinois 60064-6010 ABD E. DOSYA KONUSU: Solvay SA’nın ilaç ve tanı (diagnostik) işlerinin Abbott Laboratories tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi..

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 3.11.2009 tarih ve 7796 sayı ile giren ve eksikleri en son 17.11.2009 tarih ve 8273 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 17.11.2009 tarih ve 2009-1-145/Öİ-09-ECG sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu, 19.11.2009 tarih ve REK.0.05.00.00-120/259 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-57 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda, ilgili pazarda bir hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla söz konusu devir işlemine 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde izin verilmesi gerektiği görüşü ifade edilmiştir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

H.1. Taraflar

H.1.1. Devralan: Abbott Laboratories (Abbott)

Merkezi ABD’de bulunan Abbott, hisseleri New York, Chicago, Londra ve İsviçre borsalarında işlem gören bir sağlık hizmetleri şirketidir. Abbott, ilaç ürünleri, beslenme ürünleri, tanı ürünleri ve tıbbi cihazlar olmak üzere dört ana işkolunda faaliyet göstermektedir.

Hisselerinin %5 ve daha fazlası herhangi bir grup veya kişinin elinde bulunmayan Abbott’ta en önemli paya sahip hissedarlar arasında Barclays Global Investors UK Holdings Ltd (%(….)); the Vanguard Group Inc. (%(….)); State Street Corporation (%(….)); FRM LLC (%(….)); Wellington Management Company,LLP(%(….)); Capital World Investors (%(….)); the Bank of Newyork Mellon Corporation (%(….)); Northern Trust Corporation(%(….)) ve JP Morgan Chase&Co. ve AXA(%(….)) bulunmaktadır. Abbott, Türkiye’deki faaliyetlerini esas olarak Abbott Laboratuarları İthalat İhracat ve Ticaret Limited Şirketi (Abbott Türkiye) adındaki bağlı ortaklığı vasıtasıyla yürütmektedir. Toplam sermayesi (……….) TL olan Abbott Türkiye’nin hissedarlık yapısı aşağıda gösterilmektedir:

Thomas Craig Freyman (….)

Toplam 100

H.1.2. Devreden: Solvay SA (Solvay)

Solvay, ilaç, kimyasallar ve plastiklerin araştırılması, geliştirilmesi, üretimi, pazarlanması ve satışı faaliyetleriyle iştigal eden uluslararası bir grubun ana şirketidir. NYSE Euronext Brüksel borsasında işlem gören Solvay, 2008 yılında dünya çapında elde ettiği ciro (……….) milyar Avro olmuştur. Solvay’in hissedarlık yapısı şu şekildedir:

Solvay Stock Option Management (….)

1

Bireysel Hissedarlar ve Halka Arz (….)

Toplam 100

Solvay’ın Türkiye’de üç bağlı ortaklığı bulunmaktadır. Bildirime konu işlem sonucunda, söz konusu bağlı ortaklıklardan yalnızca Solvay İlaç ve Ecza Ticaret Limited Şirketi’nin

2

(Solvay Pharma Türkiye) üzerindeki kontrol el değiştirmiş olacaktır.

H.1.3. Devredilen: Sodufa BV ve Solvay Pharmaceuticals Marketing and Licensing AG (Solvay Pharma)

3 4 Sodufa BV (Sodufa) ve Solvay Pharmaceuticals Marketing and Licensing AG’nin (Solvay Pharma Marketing) oluşturduğu Solvay Pharma, Solvay’ın ilaç bölümü olup merkezi Belçika’dadır. Dünya çapında 2008 yılında (……….) ABD Doları cirosu olan Solvay Pharma kardiyometabolikler, nörobilim, pankreas enzimleri, gastroenteroloji, grip aşıları ve kadın/erkek sağlığı olmak üzere altı ana tedavi alanına odaklanmıştır. Solvay Pharma'nın Türkiye'deki ilaç satışları Solvay Pharma Türkiye vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir. Solvay Pharma Türkiye, ham madde ve mamul ilaç ürünlerinin ithali ile Solvay ürünlerinin pazarlanması, tanıtılması ve satılması işleriyle iştigal etmektedir. Şirketin hissedarlık yapısı aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:

1 Bireysel hissedarların hiçbiri tek başına %3’ten fazla paya sahip değildir.

2 Solvay’ın diğer iki bağlı ortaklığından Solvay Kimya Limited Şirketi, kimyasallar ve plastik sektörlerinde ticari faaliyetlerle iştigal etmektedir. Solvay’ın diğer bağlı ortaklığı olan Arılı Plastik Sanayi A.Ş. ise sulama ve su dağıtım pazarlarına ait polietilen ve polipropilen borular polipropilen halatlar; boru ve fiting endüstrisinde faaliyet göstermektedir.

3 Sodufa, Solvay’ın bağlı ortaklığı olan Solvay Pharmaceutical SA tarafından kontrol edilmektedir.

4 Solvay Pharma Marketing, Solvay’ın bağlı ortaklığı olan Terlin BV tarafından kontrol edilmektedir.

Tablo-3: Solvay Pharma Türkiye’nin hissedarlık yapısı.

Hissedar Adı Hisse Oranı (%)

Solvay Pharmaceuticals Marketing and Licensing AG (….)

Solvay Pharma AG (….)

Laboratories Fournier SA (….)

Toplam  100

Solvay Pharma gelirlerinin tamamına yakını ilaç sektöründe elde edilmiştir. Bununla beraber Solvay Pharma 2008 yılında Innogenetics N.V. (Innogenetics) adlı Belçikalı bir biyoteknoloji şirketini devralarak tanı (diagnostik) ürünlerinin pazarlanması işini yapmaya başlamıştır. Innogenetics, insan vücudu dışında yapılan medikal testler olan IVD’leri geliştirmekte, üretmekte ve satmaktadır. Devir kapsamında Abbott’un kontrolünü devralacağı Innogenetics 2008 yılında Türkiye’de (……….) TL tutarında satış gerçekleştirmiştir. Innogenetics’in hissedarlık yapısı aşağıdaki tabloda yer almaktadır:

Tablo-4: Innogenetics’in hissedarlık yapısı.

Hissedar Adı Hisse oranı (%)

Solvay Pharma SA (….)

5

Solvay Pharma Spa (….)

Toplam 100

H.2. İlgili Pazar

H.2.1. İlgili Ürün Pazarı

Başvuru konusu işlemin taraflarından Abbott, Türkiye’de ilaç, beslenme, diabetik ve tanı ürünlerinin pazarlanması ve satışını yapmaktadır. Devre konu Solvay Pharma ise Solvay’ın ilaç bölümünü oluşturmakta ve bu doğrultuda Solvay Pharma Türkiye vasıtasıyla Türkiye’de ilaç sektöründe faaliyet göstermektedir. Bunun yanında Solvay Pharma, 2008 yılında Innogenetics N.V. adlı Belçikalı bir biyoteknoloji şirketini devralarak tanı ürünlerinin pazarlanmasını da yapmaya başlamıştır. İlgili ürün pazarlarının belirlenmesinde Solvay Pharma’nın Türkiye’deki faaliyet alanları esas alınmıştır. Bu kapsamda, Solvay Pharma’nın Türkiye’deki faaliyetleri dikkate alınarak oluşturulacak ilgili ürün pazarları ilaç ve tanı ürünleri alanlarındadır.

İlk olarak Solvay Pharma Türkiye’nin faaliyet alanı olan beşeri ilaç sektörü dikkate alınarak ATC-3 sınıflaması esasında tanımlanan ilgili ürün pazarları, “C9B (ACE İnhibitör Kombinasyonları), N7C (Anti-Vertigo Ürünleri), A3A (Düz Antispazmodikler ve Antikolinerjikler), N6A (Antidepresan ve Mood- Duygu Durumu Dengeleyicileri), C9C (Anjiyotensin II Antagonistleri), C9D (Anjiyotensin II Antagonist Kombinasyonları), J7A (Saf Aşılar), A6A (Laksatifler), C2A (Antihipertansiyon non her/PL), G3D (Progestogens), A9A (enzimler dahil digestif), C10A (Kolesterol Ve Trigliserit Düzenleyiciler)” ATC-3 sınıflarından oluşmaktadır.

İkinci olarak Solvay Pharma’ya ait Innogenetics’in tanı faaliyeti, insan vücudu dışında

6

yapılan medikal testler olan IVD (in vitro tanı)’leri geliştirmek, üretmek ve satmaktan ibarettir. Dosya bakımından IVD alanında yapılan pazar tanımlanmasında Kurulun yerleşik içtihatları doğrultusunda Avrupa Tanı Üreticileri Birliği (EDMA) tarafından tanımlanan tanı test kategorileri dikkate alınmıştır. EDMA, IVD testlerini altı kategoriye ayırmakta ve her kategori içinde dört ayrı ürün düzeyi tanımlamaktadır. Innogenetics’in Türkiye’de IVD alanındaki faaliyeti ve dolayısıyla Abbott’ın IVD faaliyetleri ile yaşanan çakışmanın yol açtığı pazar payı artışı oldukça küçük kapsamlıdır. Bu nedenle, dosya 5 Innogenetics’in hissedarı olan Solvay Pharma SA ve Solvay Pharma Spa’nın ikisi de tamamıyla Sodufa’ya aittir. 6 Taraflardan edinilen bilgiye göre IVD’ler kan, idrar ve diğer sıvıları test etmek üzere hastanelerde, laboratuarlarda, kan bankalarında, muayenehanelerde ve kliniklerde araştırma ve klinik amaçlar doğrultusunda kullanılan klinik testlerdir. IVD testleri HIV, hepatit, kanser ve kalp hastalığı gibi hastalıkları taramak, tanı koymak ve önlemek, tedavi sürecini takip etmek ve genel sağlığın diğer göstergelerini değerlendirmek için yapılmaktadır.

kapsamında Innogenetics ve dolayısıyla Solvay Pharma’nın Türkiye’deki IVD faaliyeti bakımından alt pazarlara dayanan bir tanımlama yerine EDMA’nın belirlediği ilk düzey kategorileri dikkate alınmıştır. Dosya konusu devralma işlemi bakımından yapılacak ilgili ürün pazarları olarak da söz konusu ilk düzey kategorilerden Innogenetics’in faaliyet gösterdiği “Enfeksiyon Hastalıkları İmmünolojisi Testleri” ve “Hematoloji/Histoloji/Sitoloji ve Genetik Testler”i kabul edilmiştir.

H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

Birleşmeye konu ürünlerin dağıtımı ve satışı bakımından bölgesel pazar belirlemeyi gerektirecek unsurlar söz konusu olmadığından başvuru konusu dosya bakımından ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.

H.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme

Başvuru konusu işlem kapsamında Abbott tarafından Solvay’ın bağlı ortaklığı olan Solvay Pharma’nın devralınması söz konusudur. Bildirim formunda yer alan bilgilere göre işlemin amacı, Abbott’un ilaç ürün yelpazesini çeşitlendirmek, gelişmekte olan

7

pazarlardaki varlığını güçlendirmek, boru hattı programlarına hız vermek için Ar-Ge kapasitesini yükseltmek ve aşı pazarında yer kazanmaktadır. Bu amaçlar doğrultusunda 26.9.2009’da Abbott ile Solvay arasında Hisse ve Varlık Satın Alma Sözleşmesi (Sözleşme) imzalanmıştır. Diğer ülkelerin rekabet otoritelerinin yanında Kurulun da izin vermesiyle Aralık 2009’da tamamlanması planlanan işlem sonucunda Solvay Pharma, Abbott’un ilaç ürünleri grubunun bir parçası olacak, dolayısıyla

8

tamamıyla Abbott tarafından kontrol edilecektir. Buna paralel olarak Solvay Pharma’nın ilaç sektöründeki faaliyetlerini yürüten bağlı ortaklığı Solvay Pharma Türkiye’nin ve tanı alanında faaliyet gösteren bağlı ortaklığı Innogenetics’in de kontrolü Abbott’a geçmiş olacaktır. Bu bakımdan dosya konusu işlemin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır.

Bildirimi yapılan devralma işlemi neticesinde Türkiye’de başlıca iki sektörde (beşeri ilaç ve tanı) ilgili pazarlardan bazılarında yoğunlaşma ortaya çıkmakla birlikte, izleyen açıklamalarda da belirtildiği üzere, pazar paylarında sözü edilen artış göz ardı edilebilecek düzeylerde olacaktır. İlk olarak aşağıdaki tabloda işlemden etkilenecek ilgili ürün pazarlarında tarafların ürünleri, ciro ve pazar payları yer almaktadır:

N6A- Antidepresan ve Mood- Duygu (….) (……….)

Solvay Faverin

Durumu Dengeleyicileri

Solvay Lipanthyl Secalip

Düzenleyiciler

7 Taraflarca yapılan açıklamalardan, boru hattı ürünlerinin pazara henüz girmemiş, geliştirme aşamasında bulunan ürünler olduğu anlaşılmaktadır.

8 Solvay Pharma’yı oluşturan iki ana tüzel kişiden Sodufa’nın tüm hisseleri Abbott International Luxembourg S.a.r.l.’a; Solvay Pharma Marketing’in tüm hisseleri de Abbott Overseas Luxembourg S.a.r.l.’a ait olacaktır. Abbott International Luxembourg S.a.r.l. ve Abbott Overseas Luxembourg S.a.r.l.’ın her ikisi de Abbott’un bağlı ortaklığıdır.

Yukarıdaki tablodan, C9B sınıfında tarafların her ikisinin de faaliyet gösterdiği anlaşılmaktadır. Bu pazarda tarafların paylarının toplamı %(….) iken, cirolarının toplamı (……….) TL’dir.

Abbott’un ve Solvay Pharma’nın Türkiye’de tanı faaliyetlerini yürüten Innogenetics’in Türkiye’de ilgili pazarlarda elde ettiği pazar payı ve ciro miktarları aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:

Ciro (TL) Ciro (TL) Ciro (TL)

Payı (%) Payı (%) Payı (%)

Enfeksiyon (….) (……….) (….) (……….) (….) (……….)

Hastalıkları

İmmünolojisi

Hematoloji/ (….) (……….) (….) (……….) (….) (……….)

Histoloji/Sitoloji

Genetik Testler (….) (……….) (….) (……….) (….) (……….)

160

Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere, enfeksiyon hastalıkları immünolojisi testleri pazarında tarafların paylarının toplamı %(….) ve cirolarının toplamı (……….) TL olacaktır.

Sonuç olarak N7C ve A3A pazarlarında pazar payı, C9B pazarında ciro ve enfeksiyon hastalıkları immünolojisi pazarında hem pazar payı hem de ciro bakımından 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen eşiklerin aşılması nedeniyle, başvuru konusu devralma işleminin anılan Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıdaki bilgiler doğrultusunda tarafların Türkiye’de çakışan faaliyet alanlarını oluşturan “C9B, Enfeksiyon Hastalıkları İmmünolojisi, Hematoloji/Histoloji/Sitoloji ve Genetik Testler” pazarlarının söz konusu işlemden ne şekilde etkileneceğinin incelenmesi gerekmektedir.

C9B pazarında devralma neticesinde Abbott toplam %(….)’lık bir pazar payına sahip olacaktır. Türkiye’de bu pazarda faaliyeti bulunan teşebbüslerin pazar payları aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.

Tablo-7: “C9B” sınıfında tahmini pazar payları.

Şirket Adı Pazar Payı (%)

Abbott (….)

IE Ulagay, Nobel, Sandoz, Astra Zeneca)

Toplam 100

Görüldüğü üzere C9B pazarında faaliyet gösteren çok sayıda rakip teşebbüs bulunmaktadır. Buna ek olarak Solvay Pharma Türkiye’nin pazar payının küçüklüğü dikkate alındığında, birleşmiş teşebbüsün pazar payındaki bu artışın göz ardı edilebilecek düzeyde olduğu kanaatine ulaşılmaktadır. Ayrıca, her ne kadar ATC-3 sınıflaması dikkate alınarak tanımlanan C9B pazarında tarafların faaliyetleri çakışmaktaysa da; dosya mevcudunda yer alan bilgilerden, tarafların ürünlerinin

9

içerdiği etkin maddelerin farklı olduğu görülmektedir. Bu nedenle özellikle sağlayıcılarla ecza depoları arasında ihalelere yönelik olarak imzalanan anlaşmaların değerlendirildiği dosyalarda gündeme gelen rekabetçi endişelerin bu dosyada söz konusu olmadığı belirtilmelidir.

190

Innogenetics’in satışlarının %(….)’ından fazlasını oluşturan enfeksiyon hastalıkları immünolojisi pazarındaki rakiplerin payları aşağıdaki tabloda yer almaktadır:

Tablo-8: “Enfeksiyon hastalıkları immünolojisi” pazarındaki rakip şirketler ve tahmini pazar payları.

Şirket Adı Pazar Payı (%)

Abbott (….)

Yukarıdaki tablodan da anlaşıldığı üzere pazardaki rakiplerin sahip olduğu paylar birbirine yakındır. Türkiye’de oldukça düşük pazar payına sahip küçük bir oyuncu olduğu bu tablodaki verilerden anlaşılan Innogenetics’in devri ile Abbott’un pazar payındaki artışın önemsenmeyecek düzeyde olduğu anlaşılmaktadır.

200

Innogenetic’in 2008 yılı satışlarının küçük bir bölümünü oluşturan Hematoloji/Histoloji/Sitoloji Testleri ve Genetik Testler pazarlarında ise faaliyet gösteren teşebbüslerin payları aşağıdaki tabloda gösterilmiştir:

H/H/S Testleri Genetik Testler

Şirket Adı

Pazar Payı (%)

Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere, Hematoloji/Histoloji/Sitoloji Testleri ve Genetik Testler pazarlarında ortaya çıkacak pazar payı artışları da rekabetçi endişe yaratmayacak düzeydedir.

210

Sonuç olarak başvuru konusu devralma işleminin, ilgili pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına yol açmayacağı değerlendirilmektedir.

I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde 9 Solvay Pharma’nın ürünü olan Eneas’ın etkin maddesi “enalapril maleat ve nitrendipin” iken, Abbott’un ürünü olan Tarka’nın etkin maddesi “trandolapril ve verapamil hidroklorit”dir.

belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.