Termopet Akaryakıt Nakliyat Tic. Ltd. Şti.’nin yapmış olduğu dikey anlaşma ve çeşitli uygulamalar yolu ile…

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan: Prof. Dr. Ömer TORLAK

Üyeler: Arslan NARİN, Fevzi ÖZKAN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK B. RAPORTÖRLER: Remzi Özge ARITÜRK, Muhammed Safa UYGUR, Bilge YILMAZ C. BAŞVURUDA

BULUNAN: Köksallar Pet. Nak. ve Gıda Turan Köksal ve Ort. Koll. Şti.

Temsilcisi: Av. Deniz SEZEN

Hürriyet Bulvarı No:8 K:2/205 Çankaya Konak/İzmir

D. HAKKINDA İNCELEME

YAPILAN: Termopet Akaryakıt Nakliyat Tic. Ltd. Şti.

Çayyolu, 2689 Sok. Beysukent Villaları No:13 Yenimahalle/Ankara

(1) E. DOSYA KONUSU: Termopet Akaryakıt Nakliyat Tic. Ltd. Şti.’nin yapmış olduğu dikey anlaşma ve çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Kanun’u ve 2002/2 sayılı Tebliğ’i ihlal ettiği iddiası.

(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; 03.10.2009 tarihinde başvuruya konu akaryakıt istasyonu üzerinde Termopet Akaryakıt Nakliyat Tic. Ltd. Şti. (TERMOPET) lehine tesis edilen 15 yıl süreli intifa hakkının TERMOPET tarafından kaldırılmadığı ifade edilerek, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin (2002/2 sayılı Tebliğ) ihlal edilmesi nedeniyle gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir

(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 06.06.2016 tarihinde giren başvuru üzerine hazırlanan 28.06.2016 tarih ve 2016-1-47/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 19.07.2016 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Konuya ilişkin karar uyarınca düzenlenen 09.08.2016 tarihli ve 2016-1-47/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;

- TERMOPET ve Köksallar Pet. Nak. ve Gıda Turan Köksal ve Ort. Koll. Şti.

(KÖKSALLAR PETROL) arasındaki dikey anlaşmanın 14.07.2011 tarihine kadar

2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlandığı, bu tarihten sonra

anlaşmanın grup muafiyeti kapsamının dışında kaldığı,

- Dosya konusu dikey anlaşmaya 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel

muafiyet de tanınamayacağı,

- Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, taraflara

gerekçeli kararın tebliği tarihinden itibaren 30 gün içinde aralarındaki dikey ilişkiyi

sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde

işlem başlatılacağı yönünde görüş bildirilmesinin uygun olacağı

ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Dosya Konusu Dikey Anlaşmaya Yönelik Bulgular

(5) Yapılan başvuruda özetle;

- Akaryakıt dağıtım şirketi olarak faaliyet gösteren TERMOPET ile KÖKSALLAR

PETROL arasında 03.10.2007 tarihinde beş yıl süreli bayilik sözleşmesi imzalandığı, - Mülkiyeti, KÖKSALLAR PETROL’ün sahibi Turan KÖKSAL’a ait İstanbul ili Silivri ilçesi

Beyciler Köyü 130 parselde kayıtlı taşınmaz üzerinde aynı tarihte 15 yıl süre ile

KÖKSALLAR PETROL lehine (…..) TL bedelli intifa şerhinin işlendiği,

- Rekabet Kurumunun intifa ve benzer etkiye sahip sözleşmeler ile ilgili kararından sonra,

KÖKSALLAR PETROL’ün bayilik sözleşmesini feshederek intifa şerhinin kaldırılmasını

TERMOPET’ten talep ettiği,

- Diğer taraftan, TERMOPET tarafından Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesinde

2012/594 E. 2014/315 K. sayı ile bir alacak davası açıldığı,

- Söz konusu davanın halen temyiz aşamasında olduğu ve TERMOPET’in tüm

başvurulara rağmen KÖKSALLAR PETROL‘e ait istasyon kayıtlarında bulunan intifa

şerhini kaldırmadığı

iddia edilerek, TERMOPET hakkında gerekli işlemlerin tesis edilmesi talep edilmiştir.

(6) Konuya ilişkin bilgi isteme yazısına cevaben TERMOPET tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 03.08.2016 tarihinde giren yazıda özetle;

- TERMOPET ile KÖKSALLAR PETROL arasında 14.07.2006 tarihinde ve 03.10.2007

tarihinde beş yıl süreli bayilik sözleşmeleri imzalandığı,

- 03.10.2007 tarihli bayilik sözleşmesinin 05.10.2012 tarihinde KÖKSALLAR PETROL

tarafından feshedildiği,

- Söz konusu fesih üzerine TERMOPET’in hiçbir itirazda bulunmaksızın istasyondaki

kurumsal kimlik uygulamasını iade alarak bayilik ilişkisini sonlandırdığı,

- Akabinde KÖKSALLAR PETROL’ün başka bir akaryakıt dağıtım firmasıyla bayilik

sözleşmesi akdettiği ve faaliyetine TERMOPET tarafından en ufak bir müdahalede

bulunmaksızın sorunsuz bir şekilde devam ettiği

ifade edilmiştir.

I.2. Değerlendirme

(7) Dosya mevcudu bilgi ve belgeler incelendiğinde;

- TERMOPET ve KÖKSALLAR PETROL arasında 14.07.2006 ve 03.10.2007

tarihlerinde beş yıl süreli bayilik sözleşmeleri imzalandığı,

- Mülkiyeti, KÖKSALLAR PETROL’ün sahibine ait olan arazi üzerinde 03.10.2007

tarihinde 15 yıl süre ile intifa şerhi işlendiği,

- KÖKSALLAR PETROL’ün 08.11.2012 tarihinden itibaren Teco Petrolcülük Sanayi ve

Ticaret A.Ş. ile kurulan bayilik ilişkisinin halen devam ettiği

anlaşılmaktadır.

(8) Dosya kapsamında yer alan tüm bilgi ve belgeler ile 2002/2 sayılı Tebliğ hükümleri, anılan Tebliğ’in açıklanmasına ilişkin çıkarılan Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz ve Kurulumuz kararları birlikte değerlendirildiğinde, dosya konusu dikey ilişkinin; söz konusu istasyonda arazi maliki Turan KÖKSAL’ın, istasyon üzerinde bayilik faaliyeti gösteren KÖKSALLAR PETROL’ün ortağı olması, dolayısıyla malik ve bayi arasında rekabet hukuku açısından bağlantı olması nedeniyle 2002/2 sayılı Tebliğ’in 5(a) maddesinde öngörülen istisna hükmü kapsamında olmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca dosya konusu akaryakıt istasyonunun daha önce üzerinde akaryakıt bayilik faaliyeti yapılmamış arazi üzerinde sıfırdan kurulan bir tesis niteliği de taşımaması nedeniyle Kurulumuzun geçmiş kararlarında açıklanan bireysel muafiyet koşullarını da sağlamadığı ve dikey anlaşmaya bireysel muafiyet de tanınamayacağı kanaatine varılmıştır.

(9) Bu çerçevede, söz konusu dikey ilişkinin bayilik sözleşmesinin imzalandığı 14.07.2006 tarihinden itibaren beş yıl süreyle 2002/2 sayılı Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlanma olanağının bulunduğu ve bu tarihten itibaren grup muafiyeti kapsamının dışında kaldığı değerlendirilmektedir. Öte yandan 26.02.2014 tarih ve 14-08/157-67 sayılı Kurulumuz kararında da açıklandığı üzere, TERMOPET’in söz konusu istasyonda fiilen bir dikey ilişkisinin bulunmaması, bayinin hâlihazırda farklı bir akaryakıt şirketi ile çalışıyor/çalışabiliyor olması da bu sonucu değiştirmeyecektir.

J. SONUÇ

(10) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;

1. Termopet Akaryakıt Nakliyat Tic. Ltd. Şti. ve Köksallar Pet., Nak. ve Gıda Turan Köksal

ve Ort. Koll. Şti. arasındaki dikey anlaşmanın 14.07.2011 tarihine kadar 2002/2 sayılı

Tebliğ ile tanınan grup muafiyetinden yararlandığına, bu tarihten sonra anlaşmanın

grup muafiyeti kapsamının dışında kaldığına OYBİRLİĞİ ile,

2. Söz konusu dikey anlaşmaya 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında bireysel

muafiyet de tanınamayacağına OYBİRLİĞİ ile,

3. Bu nedenle, gerekçeli kararın kendilerine tebliği tarihinden itibaren otuz gün içinde

aralarındaki dikey anlaşmayı sonlandırmaları gerektiği, aksi takdirde haklarında 4054

sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağı yönünde taraflara 4054 sayılı Kanun’un

9. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş bildirilmesi için Başkanlığın

görevlendirilmesine OYÇOKLUĞU ile

karar verilmiştir.

KARŞI OY GEREKÇESİ

(13.10.2016 tarihli ve 16-33/563-244 sayılı Kurul Kararı)

Kurulun 13.10.2016 tarih ve 16-33 sayılı toplantısında görüşülen Termopet Akaryakıt Nakliyat Tic. Ltd. Şti.’ nin yapmış olduğu dikey anlaşma ve çeşitli uygulamalar yolu ile 4054 sayılı Kanun’u ve 2002/2 sayılı Tebliğ’i ihlal ettiği iddiasına yönelik olarak düzenlenen rapora ve incelenen rapor kapsamına göre alınan kararın 3. maddesine; aşağıdaki gerekçelerim nedeniyle karşıyım.

Benzer konulu diğer bir dosyada Ankara 15. İdare Mahkemesi’nin verdiği 22.02.2014 tarih ve 2014/501 K sayılı kararı ile taraflara Kurulca taraflara getirilen 60 günlük anlaşma şartının “...müdahil tarafa anlaşmayarak bireysel muafiyetin sona erdirilmesinin önünün açılmasının davacı tarafından yatırım bedelini alamaması sonucunu doğuracağı, bu durumun ise hakkaniyete aykırı olacağı anlaşıldığından dava konusu işlemin anılan kısmında hukuka uyarlık bulunmadığı…” dolayısıyla kararın taraflardan birini diğerine avantajlı hale getirecek nitelik taşıdığı ifade edilerek iptal edilmiştir.

Karara konu anlaşmazlığın ise 2007 yılından başlayan ve 2012 yılında sonlanan bayilik anlaşması için malik tarafından verilen 15 yıllık intifa şerhi için dağıtıcı tarafından bayiye ödenen bedelin ne şekilde mahsuplaşılacağından kaynaklandığı anlaşılmaktadır.

Taraflar arasındaki anlaşmazlığın yargıya taşındığı, Ankara 10. Asliye Ticaret Mahkemesi’nin 2012/594 E. 2014/315 K sayısı ile açılan alacak davasının halen temyiz aşamasında olduğu anlaşılmaktadır.

Diğer taraftan, bayinin sözleşmeyi tek taraflı feshetmesi sonrasında Termopet’ in akaryakıt istasyonundaki kurumsal varlıklarını alarak ilişkisini sonlandırdığı, Köksallar Petrol’ ün bir başka dağıtım şirketiyle anlaştığı ve ilişkisini sürdürdüğü dosya kapsamında yer verilen bilgiler arasındadır.

Yıllara sari, yargıya da taşınmış bir anlaşmazlığın 30 gün gibi bir sürede sonuçlandırılmasını beklemek pek mümkün görünmemektedir.

Sonuç olarak, esasen Kurulun taraflar arasındaki intifadan kaynaklı ihtilafın yasal düzenlemeler karşısındaki konumunu belirledikten sonra, taraf alacaklarının çözümünü kendilerine ya da yargıya bırakması gerekirken, halen taraflar arasındaki kesilen ilişki nedeniyle rekabet üzerine herhangi bir olumsuz etkisi bulunmayan ve yargıdan çözüm beklenen yıllara sari bir anlaşmazlığa gün kısıtı koyarak anlaşma şartı getirerek müdahale etmenin taraflar arasında var olan anlaşmazlıkları birinin lehine diğerinin aleyhine sonuç doğurabilecek şekilde çözümüne imkân sağlayabilecek nitelikte olması ve dolayısıyla süre şartının gereksizliği nedeniyle çoğunluk görüşüne karşıyım.

Fevzi ÖZKAN

Kurul Üyesi